༦. ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོཏི ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ནེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་རུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ ནི་དཱ་ན་ཉྩ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི ཙ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧཱ་རཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་སྶ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏེ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་པ་ད་ཏྠཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནེ་རུ་ཏྟནྟི ནི་རུ་ཏྟཾ ནི་བྦ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་རུ་ཏྟ་མེ་ཝ ནེ་རུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཱ ནི་རུ་ཏྟི, ཨི་དཾ ནེ་རུ་ཏྟཾ. ཀཱ པ་ན སཱ ནི་རུ་ཏྟི? པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཏི པ་དེ་སུ སཾ་ཧི་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ, ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ལ་སཱ་དྷ་ན་པུ་རི་སཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན ཡོ ཡོ ཨ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ་སོ ཉཱ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ནཱ་མ་སོཏི པ་ཐ་ཝཱི ཕ་སྶོ ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏུ ཏི་སྶོ ཕུ་སྶོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ་མ་ཝི་སེ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི ནཱ་མ. པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ཧི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ངྐེ་ཏ་དྭཱ་རེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཏི པ་དེ་ན སཾ་ཧི་ཏཱ. པ་ད་ཏོ ཧི པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷོ. སོ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱ པ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་རུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་དེ་ན སཾ་ཧི་ཏཱ པ་ད་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཡ་དཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ་སོ ཉཱ་ཎ’’ནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ. ནཱ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ནཱ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྷ་མྨ་སྶཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏཱིཏི ཡོ ཡོ ཨ་ཏྠོ དྷ་མྨོ ཙ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཙ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནཾ ནཱ་མཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ ཡཱ་ཝ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོཏི པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠེ ཀུ་ས་ལོ. དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀུ་ས་ལོ. བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཀྑ་རེ་སུ ཙ ཝཱ་ཀྱེ་སུ ཙ ཀུ་ས་ལོ. ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོཏི ནི་བྦ་ཙ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ. དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལོཏི དྷ་མྨ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལོ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཛ་ན་པ་ད་ནི་རུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་པ་དཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ སུ་ཏྟེ ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦཱ ཙ ཛ་ན་པ་ད་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོཏི ས་བྦཱ ཙ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཱ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༢༦. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཎྜེ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༢༧. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཎྜེ ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་ཏྟ་ག་ཝཱ་དི་ཀི་ཏྟ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ ནི་དཱ་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ནི་དཱ་ན་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀཱ་མ་ནྡྷཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ནྡྷཱ. ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལ་པ་ལི་གུ་ཎྛི་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ད་ན་ཚཱ་དི་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན པི་ཧི་ཏཱ. བ་ནྡྷ་ནཱ་བ་དྡྷཱཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ. ‘‘པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་མཱ་དེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦཱ་པ་རེ་ནཱཏི པུ་བྦེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རེ་ན ཝཱ དེ་ས་ན་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡོ་གཾ ཨུ་པེ་ཏི, ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི གཱ་ཐཱ་པ་དེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་དཱི་པ་ཀེ་ཧི. སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱཏི ཡཱ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ. ‘‘ཡ་ཉྩཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭི་ནྣ་མྤི གཱ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ་ན པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. པ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ན. ཏ་སྨཱཏི ཡ་ཏྠ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཾ ས་ནྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་རི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟཱི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི པ་ལོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཱ.
པ་པ་ཉྩེ་ནྟི སཾ་སཱ་རེ ཙི་རཾ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི པ་པ་ཉྩཱ. ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཧཱི་ཏི ཋི་ཏཱི. བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ས་ནྡཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ས་ནྡཱ་ནཾ. ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏོ པ་ལི་གྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་ལི་གྷཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ན ནི་ཏྟ་ཎྷོ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀཱ་ན་ཉྩ མུ་ན་ན་ཏོ མུ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ད་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་པ་ཉྩཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶེ་ཏེ པ་པ་ཉྩཱ་ད་ཡོ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཏཱ, ཏ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ལེ་སོ་པི ན བྷ་ཝ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡོ ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ’’ཏི.
༢༨. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནནྟི ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. ས་ངྑཱ་རཱཏི ‘‘ཏ་ད་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ. ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ཏྟ་སུ ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ པ་ཋ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལཾ དེ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ཡ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་དྷཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ ཏི་ཝི་དྷཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏཱི’’ཏི. པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡཾ པུ་བྦཾ པུ་རི་མཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཏཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་རེ་ན ཀ་མྨ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཏཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ག་ངྒོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ངྑཱ་རཱ ད་སྶ་ན་བ་ལེ་ནཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན. ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦེ་སཾ ཝ་སེ་ན.
ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི. ཡོ ཙཱ་པི པ་པ་ཉྩོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘པ་པ་ཉྩེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ རཱ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཉྩསཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ’’ནྟི. ཡ་དི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ན ཝི་སེ་སོ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. སུ་ཏྟེ་ནཱཏི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ནེ་ན སུ་ཏྟེ་ན. སུ་ཏྟནྟི སུ་ཏྟ་ནྟ་རཾ. སཾ་ས་ནྡ་ཡི་ཏྭཱཏི ཝི་མི་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ. པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ཡི་ཏྭཱཏི པུ་བྦེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རེ་ན ཝཱ སུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི ཏེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན.
ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ན་མེ་ཝ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཙཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ས་ནྡྷཱིཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་སྶཱ་པི པ་ད་ཏྠ་སྶ ཏ་ད་ཝ་རོ་དྷ་ཏོ.
ས་མྦ་ནྡྷོ ཙ ནཱ་མ ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཏྠ་ས་ནྡྷི ཚ་པྤ་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷཱིཏི པ་ད་སྶ པ་ད་ནྟ་རེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦ་མྤི ནཱ་མཱ་དི་པ་དཾ ཚ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི ཚ་པྤ་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དེ་ས་ན་ནྟ་རེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ན ཙ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡཱི. སོ ཧི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་སྶ་ཊཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ན པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི རཱུ་པ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ས་བྦོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ པ་ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ས་བྦཾ ལོ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཙ ཨི་མཾ ལོ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་བྦོ ཧི ལོ་ཀོ ཨི་དྷ་ལོ་ཀོ པ་ར་ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི དྭེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨི་དྷ་ལོ་ཀོ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘པ་ར་ལོ་ཀོ’’ཏི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷོ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡ་མི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ པ་ན ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝོ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི. དི་ཊྛནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. མུ་ཏནྟི པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ. ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་རཱུ་པཾ. པ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ. ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏཾ. མ་ན་སཱ་ནུ་ཙི་ནྟི་ཏནྟི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཙི་ནྟི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ…པེ… ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ན ཉཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡ་ནྟོཏི ཨ་ཡཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ པུ་བྦེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི་པི ན ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ན་མོ ཏེ པུ་རི་སཱ་ཛ་ཉྙ, ན་མོ ཏེ པུ་རི་སུ་ཏྟ་མ;
ཡ་སྶ ཏེ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ, ཀིཾ ཏྭཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི. (ནེ་ཏྟི. ༡༠༤);
ཨི་དཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༡.༡༥༩) ཝ་ཀྐ་ལི་སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༣.༨༧) ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ མཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ནྟོཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ. ‘‘པ་པ་ཉྩཱ་ཏཱི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ད་སྶ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ན ཉཱ་ཡ་ནྟི ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟ་ག་ཏིཾ མཱ་རཱ་ད་ཡོ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་པི ཙ ཁོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ་པི ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶ ཏཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷཱིཏི གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཀྐ་ལི་སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨ་ཏྠ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི ནཱ་མ.
ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷཱིཏི ནི་དྡེ་ས་སྶ ས་ནྡྷི ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷི, ནི་དྡེ་སེ་ན ཝཱ ས་ནྡྷི ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷི. པུ་རི་མེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དྡེ་སེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཙྪི་མ་སྶ ནི་དྡེ་ས་སྶ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝཱ པུ་རི་མ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཋ་མཾ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, པུ་གྒ་ལཱ, ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ པ་ན ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ནྟོ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ས་བྦཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཧཱ་རོཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐཱཏི ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ. ནི་ཀྐ་མ་ཐཱཏི ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ. ཡུ་ཉྫ་ཐ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེཏི ཡ་སྨཱ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྦྷ་ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཐ. དྷུ་ནཱ་ཐ མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནཾ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རོཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ ཙ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཨི་སྶ་ར་སྶ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་སཾ ས་ཏྟེ ནེ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་བ་ལཾ དུ་བྦ་ལཾ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ བ་ལཱུ་པ་པ་ནྣོ ཀུ་ཉྫ་རོ ན་ལེ༹་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་གཱ་རཾ ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎཾ དྷུ་ནཱ་ཐ ཝི་དྷ་མ་ཐ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༨༥).
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ ནི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ, ‘‘ཡོ་གཱ ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷཱུ་རཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༨༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡོ་གོ བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡུ་ཉྫ་ཐ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ་ཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ‘‘མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་སེ་ནཱ་ཡ ས་མྨཱ དྷུ་ན་ནཾ ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དྷུ་ནཱ་ཐ…པེ… པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ པ་པ་ཉྩ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ པཱ་པེ་ནྟི ཙཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཏི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཱ་ནི པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི དེ་ས་ནཱཏི ‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, སཱ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་དི་དེ་ས་ནཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡོ་གེ ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྦྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ་གེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ ཏཾ ཨ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ར་མྦྷོ ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟི.
སོ པ་མཱ་དོ དུ་ཝི་དྷོཏི ཡེ་ན པ་མཱ་དེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི, སོ པ་མཱ་དོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀེ་ན ས་མྨོ་ཧེ་ན. ནི་ཝུ་ཏོཏི ཚཱ་དི་ཏོ. ཉེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ནནྟི ཉེ་ཡྻ་ཉྩ ཏཾ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཉེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏྟཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་བྦ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དོ་པི པ་མཱ་དོ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི. ལཱ་བྷ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཨཱ་ར་ཀྑཱ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀེ་པི དྷ་མྨེ ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཝི་དྷོ ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
རཱུ་པཱི་སུ བྷ་ཝེ་སཱུཏི རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏི ཧི སཾ་སཱ་རེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་རཱུ་པཱ་བྷི་རཱ་མཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ་ཏྠོ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་སུ་ཏྟེ་ན (ཨ. ནི. ༡.༡-༡༠) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་རཱུ་པཱི་སུ ས་མྨོ་ཧོཏི ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྟ་ཏི་ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨོ་ཧོ, ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཏ་ཎྷ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ན་ཉྩ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ་པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
༣༠. ཨེ་ཝཾ པ་མཱ་ད་མུ་ཁེ་ན པུ་རི་མ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ད་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ར་མྤི ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ པ་མཱ་ད་སྶ. ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནཱཏི ས་མྨཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཛཱ་ན་ནེ་ན. ར་ཀྑ་ཎཱ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཎཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་མཱ་ད་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཎཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ས་ངྐོ་ཙ་ནཱ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ཡཱ ཁེ་པ་ནཱ. ཨ་ཡཾ ས་མ་ཐོཏི ཀི་ཙྩེ་ན ས་མཱ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ. ‘‘ཡ་དཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ…པེ… ཨཱ་ནི་སཾ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མ་ཐཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ནནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩ. ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོཏི ཀཱ་མེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་མ་ཏྟ་ཏོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣༦) ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་དི་དཾ ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༧༢). ཨོ་ཀཱ་རནྟི ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནཾ. ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ ཧི ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ཝོ་དཱ་ནནྟི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་མ་ཐེ ས་ཏི. ཡཱ ཝཱི་མཾ་སཱཏི ཡཱ པ་ཉྙཱ. ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༧༡) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཝ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏཱ་སུ ནི་རུ་དྡྷཱ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ན ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཧཱི་ནེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་པི མཱུ་ལེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱུ་ལ་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ བྷཱུ་མི་ག་ཏེ རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ཕ་ར་སུ་ཚེ་དཱ་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝེ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ད་ལ༹ྷེ ཐི་རེ ས་ཏི ཁ་ནྡྷེ ཚི་ནྣེ་པི ཨ་སྶ་ཏྠཱ་དི་རུ་ཀྑོ རུ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཕ་ར་སུ་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣེ ཏ་ཡི་དཾ དུ་ཀྑཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨེ་ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ བྷ་ཝེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༥༧). ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི. ཨི་དྷ ས་མ་ཐོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡཾ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ་ཧེ་ཝ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨེ་ཧི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི ཏེ་ཧི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་པཱ་པ་སྶཱཏི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ. ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཀུ་ས་ལ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་སྶ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་བྦ་པཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦ་པཱ་པཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དོ་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི དོ་སོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དོ་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ན དོ་སོ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ལོ་བྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ་པི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘དོ་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ལོ་བྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ མོ་ཧ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་སྶ མོ་ཧ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཝཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པཱ་པཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ པ་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟནྟི ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ནྡཱཏི ཚ་ནྡ་ཧེ་ཏུ. ཡཾ ཚ་ནྡཱ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་དཾ ལོ་བྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཚ་ནྡཱ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ, ཨི་དཾ ལོ་བྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལོ་བྷོ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཏཱི་ཧི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ལོ་བྷོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི. ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཏིཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟཱི མུ་དི་ཏཱ ཏ་སྶཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ མོ་ཧཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མོ་ཧོ མུ་དི་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
༣༡. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པཱ་པཾ ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ སེ་ས་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་པཱ་པཾ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ མི་ཙྪ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོཏི ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི མི་ཙྪ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀི་རི་ཡཱ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོཏི ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་ར་ཎཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶཱཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པུ་རཱ་ཎ་སྶ. མ་གྒ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘པུ་རཱ་ཎ་མ་གྒཾ པུ་རཱ་ཎཾ ཨ་ཉྫ་ས་ནྟི ཁོ ཨ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༦༥ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ). ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝཱ ཝི་པ་སྶི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶི་ནོ ཧི ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཏི.
ཡཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནཱཏི ཡ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན. ཡཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་པི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ ནི་རོ་དྷོཏི ཡ་དི་པི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ཀེ་ན་ཙི སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན ན སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི, ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ཡཱ་ཝ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ ན ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ཨ་པ་རི་ཡོ་ད་པི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཡེ ཁ་ནྡྷཱ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ་སཾ སེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ‘‘ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ’’ཏི ཙ, ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་མཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པུ་ན་པི པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཊྚ་ནེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ པ་ད་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. དྷ་མྨོཏི པུ་ཉྙ་དྷ་མྨོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨོ ནཱ་མ དུ་ཝི་དྷོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ མ་གྒོ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་བྦ་མྤི སཱི་ལཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ དུ་གྒ་ཏི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཡོ་གེ་ན དུ་ཀྑཱ ག་ཏི་ཡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དུ་ཝི་དྷེ དྷ་མྨེ པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ སུ་ཙི་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ ཙ སོ ར་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ ཨ་ཁ་ཎྜ་ཀཱ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ར་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ གཱ་མ་ཎི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༤.༣༥༨) ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི པ་ཀཱ་རེ་ན. ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ནེ, ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཏྟོཏི ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་སྶ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ. གཱ་མེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཏཱ་ཡ གཱ་མ་ཎཱི. པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ཀཱཏི པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མི་ཝཱ་སི་ནོ. ཀཱ་མ་ཎྜ་ལུ་ཀཱཏི ས་ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ནོ. སེ་ཝཱ་ལ་མཱ་ལི་ཀཱཏི པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ སེ་ཝཱ་ལ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ མཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཀཱ. ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ཀཱཏི སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཎ་ཀཱ. ཨུ་ཡྻཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་རི་ཡཱ་པེ་ནྟི. ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱིཏི ས་མྨཱ ཡཱ་པེ་ནྟི. ས་གྒཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀྐཱ་མེ་ནྟཱིཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཝ ‘‘ག་ཙྪ, བྷོ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ, ག་ཙྪ, བྷོ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟཱ ས་གྒཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟི.
ཨ་ནུ་པ་རི་ས་ཀྐེ་ཡྻཱཏི ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨུ་མྨུ་ཛྫཱཏི ཨུ་ཊྛ་ཧ. ཨུ་པླ་ཝཱཏི ཛ་ལ་སྶ ཨུ་པ་རི་པླ་ཝ. ཐ་ལ་མུ་པླ་ཝཱཏི ཐ་ལཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ. ཏ་ཏྲ ཡཱ་སྶཱཏི ཏ་ཏྲ ཡཾ ཨ་སྶ, ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལནྟི ས་ཀྑ་རཱ ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ ཝཱ. སཱ ཨ་དྷོ་གཱ་མཱི ཨ་སྶཱཏི སཱ ཨ་དྷོ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཧེ་ཊྛཱ་གཱ་མཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་དྷོ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ. མ་གྒ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ. ཏི་ཀྑ་ཏཱཏི ཏི་ཁི་ཎ་ཏཱ. སཱ ཙ ཁོ ན ས་ཏྠ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ནི་སི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ནུ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ཁི་ཎོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ནོ ཙ ཁོ ‘‘ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ པ་ཏི ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཙི ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ ན ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ས་བྦུ་པ་པ་ཏྟི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཉྩ ནེ་སཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཧཱ་ནཾ མ་གྒ་དྷ་མྨེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཊ་ཝ་པཱ་ཊ་ཝ་ཏ་ར་པཱ་ཊ་ཝ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་དྷ་མྨེ་སུ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊུ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ མ་གྒ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ ས་བྦཱ་ཧི ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་ཧི ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་སྨཱ ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་ན (ཨུ་དཱ. ༣༢) སུ་ག་ཏི་ས་ཉྙི་ཏཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་ནཾ དུ་གྒ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི.
༣༢. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ དུ་གྒ་ཏཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ ཏ་ཎྷཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨི་དཾ ཨ་རི་ཡཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ས་བྦཱ་ཧི དུ་གྒ་ཏཱི་ཧི ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ནི་རོ་དྷོ ར་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟོ, ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་རོཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་བྷཱུ་མི་ཝི་བྷ་ཏྟི་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟི. ཏཱ་སུ ཡ་སྨཱ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་གོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་བྷ་ཏྟིཾ ཏཱ་ཝ ནི་དྡི་ས་ནྟོ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷེ པ་ཊྛཱ་ནེ ཡེ་སཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཱ, ཏཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྭེ སུ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝཱ་ས་ནཱ པུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཏ་སྶཱ བྷཱ་གོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གོ, ཏ་སྶ ཧི་ཏ་ནྟི ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ, སུ་ཏྟཾ. ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ལ་ནཾ ནི་བྦེ་དྷོ, ཏ་སྶ བྷཱ་གོ་ཏི སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཡ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏཱི་ཎི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི, ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ དེ་སི་ཏཱ, ཏཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཡཾཡེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
པུ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཱཏི པུ་ཉྙ་བྷཱ་གེ བྷ་ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཕ་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཕ་ལནྟི པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ. སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི པ་ཉྩ སཾ་ཝ་རཱ སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. པ་ཧཱ་ན་སཱི་ལནྟི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཉྩ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནི. ཏེ་སུ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོཏི ཡོ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟ་ས་མྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ, སོ. ཏེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱཏི ཏེ་ན སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན སི་ཡཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ.
པ་ཧཱ་ན་སཱི་ལེ ཋི་ཏོཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་སཱི་ལེ ཋི་ཏོ. ཏེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱཏི ཏེ་ན པ་ཧཱ་ན་སཱི་ལེ་ན ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན. ཡེ པ་ན ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ ‘‘ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟཾ དཱ་ན་ཀ་ཐཱ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ, ས་གྒ་ཀ་ཐཱ, པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཐཱ’’ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘ཏེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ – ‘‘ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟཾ དཱ་ན་ཀ་ཐཱ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ, ས་གྒ་ཀ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པཱ་ཋོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ་ཏི? པ་ཙྪི་མོ པཱ་ཋོ་ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ‘‘ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟཾ ཡཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ན ཧི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སཱི་ཏི.
‘‘ན་ཏྠི པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཛཱ་ན་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨི་མེ་སཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྩ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟཱ་ནི. དེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི དེ་ས་ནཱ་ན་ཡེ་ན. ས་བྦ་ཏོ ཝི་ཙ་ཡེ་ན ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱཏི ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ཡེ་ན ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ. ‘‘ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་རཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཉཱ་ཎ་སྶ བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
༣༤. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ཧི དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱཏི ཀ་ཏ་མེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི ཨ་ཝི་སི་ཊྛཱ, ས་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ དྷ་མྨཱཏི དུ་ཝེ པ་ཀ་ཏི་ཡོ. པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༣༣) ཝི་ཡ. ནཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི ནཱ་མེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ས་མཱ་ན་ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྠུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི ཝ་ཏྠུ་ནཱ ནི་སྶ་ཡེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སེ་ས་ཏོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑེ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛཱ ནཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཡནྟི ཀི་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནནྟི ཨི་དཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ་ཏི ཨཱ་དི་ཀོ ས་བྦོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷེ་དོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ད་ས་ན་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཀི་ལེ་སཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོཏི སེ་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ས་བྦཱ སཱ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. ཀུ་ས་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སི་ཡཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཨི་མཾ པ་ན དོ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱ ཀེ་ཙི ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི…པེ… ས་བྦཱ སཱ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཀ་ཐཾ ཏེ ཨོ་དྷི་སོ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཨོ་དྷི་སོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཀ་ཐཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཧི དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ན་ཉྩ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ ན ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རཾ པ་རཾ ས་ཀཾ ས་ཀཾ ཝི་ས་ཡཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ཉྷི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་ཏཱ ཝི་ས་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡོ་པི ཨི་མེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ན སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཧི མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཀི་ལེ་སཱ ན ས་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ས་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ ཨ་རི་ཡེ་སུ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་རི་ཡེ་སུ ས་བྦཱ་བྷ་བྦ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཝ་སེ་ན ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཏ་ཐཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སོ ཙ ཁོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཡཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ. དྷ་མྨ་ཏཱཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ པ་ཋ་མ་སྶ མ་གྒ་ཊྛ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཕ་ལ་ཊྛ་ཏཱ. པ་ཋ་མ་སྶ ཝཱ པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ན་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ. པུ་ན ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཊྛ་སྶ. ནཱ་མནྟི སེ་ཀྑཱ་ཏི ནཱ་མཾ. དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཊྛ་ཏཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཊྛ་ཏཱ ཙ. པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀཱ་ནནྟི མ་གྒ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ. ནཱ་མནྟི པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀཱ་ཏི ནཱ་མཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སུ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་སཱ་ནུ་པ་སྶི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཧི ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་སཱ་ནུ་པ་སྶི་ནཱཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནཱ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏེ་སུ་པི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་སེ་སཱ་ནུ་པ་སྶི་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི དྷ་མྨ་ཝི་བྷ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷཱུ་མི་ཝི་བྷ་ཏྟིཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཉྩ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མཱིཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒོ. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི ནི་ཡཱ་མཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧེ་ཊྛི་མོ ཧེ་ཊྛི་མོ མ་གྒོ ཨུ་པ་རི་ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་ར་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ཏི་སྶོ་པི པ་ཊི་པ་དཱ ས་མ་ཐཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝ. ཏཱ་སུ ས་བྦ་མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ད་སྶི་ཏཱ་ཡ སེ་སཱ་པི ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ས་མ་ཐ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི.
དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུཏི དཱ་ན་མེ་ཝ དཱ་ན་མ་ཡཾ, པུ་ཛྫ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན པུ་ཉྙཾ, ཏ་དེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ, པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ ཙཱ་ཏི དཱ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ. པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་སྶཱཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎནྟི ན བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ཨ་ངྐུ་ར་སྶ, ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝཱ ནི་ཡཱ་མཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ད་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི་པི པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ནྟི དཱ་ནཾ པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. དཱ་ཡ་ཀོ པ་ན ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟོ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ས་ཝ་ནེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ དྷ་མྨ་ཙི་ནྟཱ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡནྟི ས་མ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡི་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡི་ཡཱ. པུ་རི་མཾ པུ་རི་མ་ཉྷི པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ དཱ་ནཾ སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ར་ཏོ་གྷོ་སཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘དཱ་ན་མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཏ་ཐཱ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཙྩཱ་གོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱཏི མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.