༢. ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་པ་ད་ཏྠ་ཝི་ཙ་ཡོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རོ, ཏ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་པ་ཝི་ཙ་ཡ་མུ་ཁེ་ན ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ དུ་ཝི་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཀུ་ས་ལ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༣༥༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཊཱ? ཧེ་ཊྛཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཎྷཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑོ ད་སྶི་ཏོ. ཝི་ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨི་དྷཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཎྷཱ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ. ཏ་ཏྠ སཾ་སཱ་རཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི སཾ་སཱ་ར་གཱ་མི་ནཱི, སཾ་སཱ་ར་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ཙ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནཱི. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏ་ཎྷཱ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནཱི་ཏི? ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི. ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ་ཏི? སེ་ཝི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨེ་ཝཾ མཱ་ནོ་པི དུ་ཝི་དྷོ ཀུ་ས་ལོ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལོ་པི, ན ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན མཱ་ནོ ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྠ མཱ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ མཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘མཱ་ན་མ་ཧཾ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶནྟི་ཨཱ་དི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ནཱ་མ –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཱ་ནི དོ་མ་ན་སྶཱ་ནི? རཱུ་པཱ་ནཾ་ཏྭེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཾ ‘པུ་བྦེ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ, ས་བྦེ་ཏེ རཱུ་པཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཡ་ད་རི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པི་ཧཱ, པི་ཧཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དོ་མ་ན་སྶཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༣༠༧) –
ཨེ་ཝཾ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་སུ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨི་མ་མྤི པ་ཀྑཾ ཨི་མ་མྤི མཱ་སཾ, ཨི་མ་མྤི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ ཀུ་ས་ལཱཏི ཨ་ཡཾ ‘‘པི་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ ཀུ་ས་ལཱ. ཀ་ཐཾ? རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཀུ་ས་ལཱཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ས་ལཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཱ. ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ན ཏ་ཎྷཱ ཀུ་ས་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཱ. ཏ་སྶཱཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཡཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཏ་སྨཱ ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་བྦཱ དུ་གྒ་ཏི་ཡོ ཛ་ཧེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་ཏི ཙི་ར་ཏ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྶཱ ཀོ པ་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་མཱུ་ལི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦོ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཛྷཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཡེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷཾ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ, པ་བྷ་སྶ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་གྷཱ་ཏེ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཨ་ངྒ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ. ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ, ཨ་ངྒ་ཎེ་ན ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་སྶ་ཏི, སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ‘‘མུ་དཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མུ་དུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ, ཀ་མྨ་ཀྑ་མཾ ཀ་མྨ་ཡོ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མུ་དུ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ མུ་དུ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༢༢). ཨེ་ཏེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཋི་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ, ཨ་ཙ་ལཾ ནི་རི་ཉྫ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཋི་ཏཾ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ. ས་དྡྷཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི, ས་ཏི་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་མཱ་དེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི, པ་ཉྙཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན ཨི་ཉྫ་ཏི, ཨོ་བྷཱ་ས་ག་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ. ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ. ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནནྟི ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀོ་པ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ (མ. ནི. ༡.༥༧ ཨཱ་ད་ཡོ; ༧༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་སི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མུ་དུབྷཱུ་ཏཾ. ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མེ་ན ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མེ་ན ཋི་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པཱ་ད་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ དྭེ ཙ ཝི་སེ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སོཏི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཡོ་གཱི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ. ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ གུ་ཎཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཀོ པ་ན སོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷོ གུ་ཎོ་ཏི? ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ དྭེ ཙ ཝི་སེ་སེ’’ཏི. མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི ཡེ་སཾ རཱ་གཱ་དི་ཨ་ངྒ་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ནི ཨ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཙཱ་ཏི ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཀྑོ. ཡཱ ཙ ཨི་ཉྫ་ནཱཏི ཡཱ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན ཕ་ནྡ་ནཱ. ཨ་ཊྛི་ཏཱིཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི་པ་ཀྑོཏི ཡཱ ཨི་ཉྫ་ནཱ ཨ་ཊྛི་ཏི ཙ, ཨ་ཡཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་པ་ཀྑོ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་རི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི. སཱ ཙ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མ་ཏཱ ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཙ ཝ་སི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ, ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟ་ལཱ་བྷི་ནོ་ཏི ཨཱ་རུ་པྤ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ ཨུ་པ་རི་མཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རི་མཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ས་ནྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི ‘‘ས་ནྟཱ’’ཏི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཧི ཨཱ་རུ་པྤ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི་མཾ…པེ… ས་ཎྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ ཙ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱཏི པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཉྙཱ་སུ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ས་ཎྛ་ཧ་ཏི. ‘‘སོ ས་བྦ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨཱ་རུ་པྤ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙཱ ནཱ་མེ་ཏཱ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙ་ཏྠཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝི་ཡ ས་ནྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝོ་ཀཱ་རོ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ནཱ་མེ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝོ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཀུ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ ཙ་སྶ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ད་ས་པི པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ་པི ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ. ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་རུ་པྤ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ. ཨོ་བྷཱ་སོཏི ཡོ པུ་རེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་བྷཱ་སོ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི སོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་བྷཱ་སོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ད་སྶ་ན་ཉྩཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་སྶ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. སོ ས་མཱ་དྷཱིཏི སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་མཱ་དྷི. ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཚ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦོཏི པ་ཏི ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཧ ཝི་ས་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ལོ་ཀེཏི ས་བྦ་སྨིཾ པི་ཡ་རཱུ་པེ སཱ་ཏ་རཱུ་པེ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ ཙ. ཏེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཀོ་ས་ཛྫ་སཱ་ར་མྦྷ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་མྨོ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ. པུ་ན ཏཱ་ནི ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ས་བྦཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
༥༤. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶ ས་མཱ་དྷི་མུ་ཁེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ཡོ སོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་དྷི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ སུ་ཁ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ. པུ་རི་མོ པུ་རི་མོ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡོ. ཀཱ་མཱ་མི་ས་ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་ལོ་ཀཱ་མི་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་རཱ་མི་སོ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་པུ་རི་སེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ. ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ནྟོ. ཨ་ཏི་ཏྟི་ཀ་ར་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏོ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ལ་དྡྷོ. པ་སྶ་དྡྷཾ པ་སྶ་དྡྷཱི་ཏི ཧི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཀི་ལེ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ་པི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ལ་དྡྷོ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོ. ཨ་པྤ་གུ་ཎ་སཱ་ས་ཝ་ས་མཱ་དྷི ཝི་ཡ ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ཀི་ལེ་སེ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན་ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོཏི.
ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ བྷཱ་ག་ཏོ ཏ་ཉྩ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ, ཏ་ཏོ ཝཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏོ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་ཏོ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་དེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པུ་ན ‘‘ཡོ ཙ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་སུ་ཁ་སྶ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཡོ ཙ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ, ཡོ ཙ ས་མཱ་དྷི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་ནི་རཱ་མི་སཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་ན པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡོ ཙ ས་མཱ་དྷི ཨ་རི་ཡོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ས་མཱ་དྷི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ཡོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི, སོ ས་མཱ་དྷི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ནཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན པ་ཉྩ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱི་ཏིཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. སུ་ཁཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. པ་རེ་སཾ ཙེ་ཏོ ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཉྙཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, པ་ར་ཙི་ཏྟེ ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༠༤).
ཨི་དྷ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཙ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ. པ་ཉྙཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱ་དྷི་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཏ་སྨཱ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཏཱ ‘‘ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏཱ་ནི ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
༥༥. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཀ་སི་ཎཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎནྟི ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལ་མྤི, ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་མྤི, ཏ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎནྟི ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎནྟི པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ དུ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཀེ སུ་དྡྷ་ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཀ་སི་ཎཱ་ནི ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་ཀ་སི་ཎ་དྭ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན. ས་བྦོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ནྣོ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣོ ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་སུ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁ་ཏཱ་དཱི་སུ ཙ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཡེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ན ཏེ་ནཱཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཡེ ཡེ ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན, ཡེ ཙ ཡེ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏེཏི ས་མ་ཐཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨཱ. ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱཏི ཏཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ག་ཎ་ནཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧཱི་ཏི? ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
སོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱི་ཎི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱིཏི སོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཡོ་གཱི ཀཱ་ལེ་ན ས་མ་ཐཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ བྲཱུ་ཧེ་ཏི. ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱིཏི ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཾ པཱ་པེ་ནྟོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨེ་ཏེ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟོ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཡ་ཏྠ སི་ཀྑ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཱ་ནི ཡེ་ས་ཉྩ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁེ་ནཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. སཱ ཧི ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟོ, རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཕ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི་ཏཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཕ་སྶཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ. སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་དི་ནཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ, ས་ཝི་ས་ཡཾ རཱ་གཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ‘‘རཱ་ག་མ་ལཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི རཱ་ག་སྶེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ‘‘དོ་ས་ཙ་རི་ཏོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཉྙཱ་དྷི་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཏི་ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ་པ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་ར་ས་པ་བྷ་ངྒུ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནཾ ས་མྨཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ཁ་ནྟི་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ར་ཏི་ཉྩ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཏཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ སཱི་ལ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི. ཨི་ཏི ཏཱི་ཧི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁེ་ཧི ཏི་ཎྞཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སོ ཏཱི་ཎི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟོ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏཱི་ཧི ཙ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟོ ‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཱ ཙ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པུ་ན ཏི་ཎྞཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཁ་ནྟི་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ས་མཱ་དྷི་སྶ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཙ ས་མ་ཐ་པ་ཀྑ་བྷ་ཛ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནི. དྭེ པ་དཱ་ནཱིཏི དྭེ པཱ་དཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི པ་ཉྩ་ད་ས ཙ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོཏི ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་སཱི་ལ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཀཱ་ཡོ. བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལོཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལོ. ས་མྨཱ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ སཱི་ལེ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་སུ ཙ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་སུ ས་མྨཱ་ས་ཏི་ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡེ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ག་མཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ཁི་པྤཾ ས་ཀིཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཡ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཁི་པྤཱ་དྷི་ག་མོ ཙ ཧོ་ཏི. པ་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མོ ཙ. ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་དྷི་ག་མོ ཙ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ ཝི་པུ་ལཱ་དྷི་ག་མོ ཙ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི. ཀེ པ་ནེ་ཏེ ཨ་དྷི་ག་མཱ? ཀེ་ཙི ས་མ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀེ་ཙི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ས་མ་ཐེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༦. ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘ཏ་སྨཱ ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ་ཧི ཏ་སྶཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་སཾ་སཱ་ན་ཉྩ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ད་ས་ནྣཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ན་མྤི ཝ་སེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡོ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨོ་ཝཱ་དེ་ན སཱ་ཝ་ཀེ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ཡཱ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཝ་ན་ཏོ ‘‘སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཝེ་ནེ་ཡྻེ ན ཝི་པྤ་ལ་མྦྷེ་ཏི ན ཝ་ཉྩེ་ཏི, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཏི་ཝི་དྷནྟི ཏི་པྤ་ཀཱ་རཾ, ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨི་མཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨ་ནེ་ན་པི ཝི་དྷི་ནཱ ས་ར་ཎཱ་ནི སོ་དྷེ་ནྟཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱ ས་མྤཱ་དེ་ཐ. ཨི་དཾ ཝོ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་ཉྩ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ནྟཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨོ་ཝཱ་དེ་ན སཱ་ཝ་ཀེ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཏ་ཐཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱཏི ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨོ་ཝ་དི་ཏོཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་སི་ཏོ. ཨ་ནུ་སི་ཊྛོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ. ཏཾ བྷཱུ་མིནྟི ཡ་སྶཱ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ཝ་དི་ཏོ, ཏཾ ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཉྩ. ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ‘‘ཋཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ བྷཱུ་མིནྟི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷཱུ་མིཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནི་པི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི་པི ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ ས་ཏོཏི ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, མ་ཡཱ ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ ས་ཏོ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཏ་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ (དཱི. ནི. ༣.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ༡.༡༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟཱ པ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ཡ་སྶ ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དི་དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཀྐ་ར་སྶཱཏི ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ. ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མནྟི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, སོ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ པ་ན ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་བྷེ་དེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཛྫཱ ས་བྦེ དྷ་མྨཱ.
དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོཏི མ་གྒ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. སུ་ཧ་ཏནྟི ཨ་ཏི་ཝ་དྷི་ཏཾ. ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཀ་ཐ་ན་མེ་ཝ. མ་ཏ་ཀ་པེ་ཏཱ་དི་དཱ་ན་མྤི སོ ན ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི པུ་ཐཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པུ་ཐཱུ་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ;
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, པུ་ཐུ་ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནོ ཨི་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༥༡; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༠༠༧; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༣༠);
‘‘མཱ་ཏ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛ་ནི་ཀཱ མཱ་ཏཱ. ཛ་ན་ཀོ ཙ པི་ཏཱ. མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ར་ཧཱཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ་ཏི? ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཙེ་པི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་མྤི ཀོ་ཙི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི, ནེ་ཝ སོ ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ཐཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ན གྷཱ་ཏེ་སྶ་སི, སཱི་སཾ ཏེ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, སཱི་ས་མེ་ཝ་སྶ ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཝ སོ ཏཾ གྷཱ་ཏེ་ཡྻ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ བ་ལ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – སཱ་ཝ་ཛྫོ ཝ་ཏ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཀཱ་དཱི་ནི་པི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་བ་ལོ་ཝ ཙ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཡོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.
ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘པ་ཉྩ་ཧུ་པཱ་ལི, ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏི ཀ་མྨེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༥༨).
ཏ་ཏྠ ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀ་མྨེ་ན. ཨུ་དྡེ་སེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན. ཝོ་ཧ་ར་ནྟོཏི ཀ་ཐ་ཡ་ནྟོ, ཏཱ་ཧི ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་ཧི ‘‘ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དཱི་པ་ཡ་ནྟོ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཙྩ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, མཱ་དི་སོ ནཱ་མ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཀི་མ་ཧཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ན བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན. ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཨི་མཾ ས་ལཱ་ཀ’’ནྟི ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སོ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ, ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ནཾ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཝོ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠ རུ་ཙི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་བྷི་ནྣོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷོ. ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཝཱ ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛིཾ ཝཱ ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡཱ་ནི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ཝི་ནཱ་ས་ཙི་ཏྟེ་ན པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ཐཱུ་པནྟི ཙེ་ཏི་ཡཾ. བྷི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ནཱ་སེ་ཡྻ.
ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ ས་ཏྠུ ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཉྙཾ ཏི་ཏྠ་ཀ་རཾ. ཨ་པ་དི་སེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཉྙཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻཱཏི སཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཉྙཾ བཱ་ཧི་ར་ཀཾ ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་ར་ཧོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་ཏཱ ཀཱ་རཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལེ་ན སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་མ་ངྒ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དྡྷིཾ ཝོ་དཱ་ནཾ ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ.
༥༧. ཨི་ཏྠཱི རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི སི་ཡཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀོ་སོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ན པ་རི་པཱུ་ར་ནྟི, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ས་བྦ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་མྤི ཙ ན ཨ་དྷི་ཀོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི…པེ… ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ས་ཀྐ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཉྩ ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ས་ཀྐ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པི པ་ཊི་སི་དྡྷཱ་ནཱི་ཏི. ན་ནུ ཙ ཡ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ, ཨེ་ཝཾ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་མྤི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པུ་རི་སོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ སི་ཡཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ནོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨི་དྷ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི, ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ. པུ་རི་སོ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་མཱ་ནེ་པི ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡ་ལི་ངྒཱ་བྷཱ་ཝེ པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨཱ་ནོ, ན ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཱ, ཏ་སྨཱ སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཨི་ཏྠཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལོ་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;
པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;
ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩) –
ཨི་མཱ་ནི ཧི པ་ཎི་དྷཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨི་ཏི པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཏོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ སི་ཡཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རོ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་སོ་ཝ ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ.
ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཡཱ ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཀ་མྤ་ཏི. ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ པ་ན ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ. ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏི ཙ, ཡ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟཱདཱི་ནཾ (དཱི. ནི. ༣.༢༧༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཎཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝི་ས་ཡ་ཁེ་ཏྟ་སྶ པ་རི་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ནེ་ཡྻཾ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ནེ་ཡྻཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ, ནེ་ཡྻ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ, ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ནི. ༦༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠི.
ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨ་པུ་རེ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ཏོ པུ་བྦེ པུ་རེ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྤ་ནེ་ན ཁེ་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠི. དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ པ་རཾ པ་ན པ་ཙྪཱ, ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཨུ་དྡྷཾ ན ཝཱ་རི་ཏཱ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༡). ཡ་དི ཙ ཨ་ནེ་ཀེ བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཾ ཨེ་ཀོ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན་པི སོ ཨེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཝི་ཝཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. བ་ཧཱུ་སུ ཧི བུ་དྡྷེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཝ་དེ་ཡྻུཾ. ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ག་ཝེ་ས་ནེ་ན, དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝེ་སཱ ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི (མི. པ. ༥.༡.༡).
ཡ་ཐཱ ནི་མྦ་བཱི་ཛ་ཀོ་སཱ་ཏ་ཀི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་རཾ ཕ་ལཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཨ་སཱ་ཏཾ ཨ་མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་ར་ཝི་པཱ་ཀཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི ཨ་མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ཙྪུ་བཱི་ཛ་སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་རཾ སཱ་དུ་ར་ས་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི ན ཨ་སཱ་ཏཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི ན ཨ་མ་དྷུ་རཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡཱ་དི་སཾ ཝ་པ་ཏེ བཱི་ཛཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཧ་ར་ཏེ ཕ་ལཾ;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥༦; ནེ་ཏྟི. ༡༢༢);
ཏ་སྨཱ ‘‘ཏི་ཎྞཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱཏི ཡོ ཀོ་ཙི པ་བྦ་ཛྫཱ་མ་ཏྟེ་ན ས་མ་ཎོ ཝཱ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ. པཱ་པི་ཙྪོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཏོ ཀུ་ཧ་ཀོ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ཡ པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ལ་པ་ཀོ. པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ ནེ་མི་ཏྟ་ཀོ. ཀུ་ཧ་ན་ལ་པ་ན་ནེ་མི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ ཝི་ཡ ཙ་ར་ནྟོ. པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ. ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ, ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ནྟི ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟི ཝི་བཱ་དྷེ་ནྟི ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ནྟི ཙ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ.
པ་ཙྪི་མ་ཝཱ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དོ་སཱ་པ་ག་ཏོཏི ས་བྦེ་ཧི པཱ་ར་མི་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི དོ་སེ་ཧི ཨ་པ་ག་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝི་པ་སྶ་ནཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ མ་གྒོ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མི་སྶ་ཀཱ, ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ. སེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཎནྟི ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཙ ཋཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ. ཧེ་ཏུ་སོཏི ཏ་སྶ ཋཱ་ན་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཋཱ་ན་སོཏི ཏ་ངྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ. ཨ་ནོ་དྷི་སོཏི ཨོ་དྷི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀི་ཉྩི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ག་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ. ས་བྦེཏི ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ཝི་ར་ཛྫ་ན་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཙ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཀེ་ཙི ས་གྒཱུ་པ་གཱ ཡེ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གཱ ཡེ ཨ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ, ཀེ་ཙི ནི་བྦཱ་ནཱུ་པ་གཱ ཡེ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་རཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ.
༥༨. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ མ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ་ཏི ཨ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ན་རི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟོ མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟོ ནཱ་མ མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནྟོ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་མ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ ཙ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཙཱཏི ‘‘པུ་ཉྙ་པཱ་པ་ཕ་ལཱུ་པ་གཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཏཱ, ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ནྟཾ, པཱ་པཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནྟཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པུ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པུ་ཉྙོ ས་ངྑཱ་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པུ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་རཱ. པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི ཝཱ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ པུ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་རཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. པུ་ན ‘‘ནི་ར་ཡཾ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སཾ་ཀི་ལེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶཱ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཱ ད་སྶི་ཏཱ. པུ་ན ‘‘ནི་ར་ཡཾ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ སཾ་ཀི་ལེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝོ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༥༩. ཏེ་ན ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ་དི་ནཱ. ཚ་ཏྟིཾ་སཱཏི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཏཱ་ཝ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན ཚ, ཏ་ཐཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས. ཏཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས, བཱ་ཧི་རེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ཏྟིཾ་ས. ཡེ་ན ཡེ་ནཱཏི ‘‘སུ་བྷཾ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཝོ་དཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ མ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན གཱ་ཐཱ་ན་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གཱ་མི་ནཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནེ གཱ་མི་ནཱི, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ག་མ་ན་སཱི་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པུ་ན ཏ་ཏྠ་ཏ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི་ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཡོ རཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡནྟི ཡཾ ནི་ར་ཡཱ་དི. ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི. པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་མྨེ ཙ ཝི་བྷཱ་ག་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ. ཨི་མི་ནཱ ཧི ཉཱ་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་པ་དཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ་པི ཨེ་ཀཾ སཱུ་ཀ་རཾ ཝཱ མི་གཾ ཝཱ མཱ་རེ་ནྟེ་སུ ས་བྦེ་སཾ ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ར་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀོ ཨཱ་ད་རེ་ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ‘‘ཏྭ་མྤི ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི པ་རེ་ཧི ནི་པྤཱི་ལི༹་ཏོ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ, ཨེ་ཀོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ས ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ, ཨེ་ས པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་མྤི ‘‘ཨེ་ས ཨ་ཊྛ་སུ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས སོ་ལ༹་ས་སུ ཨུ་སྶ་དེ་སཱུ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་མྤི ‘‘ཨེ་ས ཨ་པཱ་ད་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས དྭི་པཱ་ད་ཀོ, ཨེ་ས ཙ་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ, ཨེ་ས བ་ཧུ་པྤཱ་ད་ཀོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་མྤི ‘‘ཨེ་ས ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཁུ་པྤི་པཱ་སི་ཀོ, ཨེ་ས པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཏེ་སུ ཙ ཀ་མྨེ་སུ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ནཱ་ཀ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི དུ་བྦ་ལཾ དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་དྷི་ཝེ་པ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནེ་སུ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙེ་ཏ་ནཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཧི ཀེ་ཙི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཀེ་ཙི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ས མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས དེ་ཝ་ལོ་ཀེ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ་པི ‘‘ཨེ་ས པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས བྷུ་མྨ་དེ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཛེ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཨེ་ས ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཏེ་སུ ཙ ཀ་མྨེ་སུ ཨི་དཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི དུ་བྦ་ལཾ དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་དྷི་ཝེ་པ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟེ་སུ ཙ ཨེ་ས ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཨེ་ས ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཨེ་ས སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ, ཨེ་ས མ་གྒཾ པ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ, ཨེ་ས ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ, ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཙ ཋ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཀི་ཉྩི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་ས པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ན ཨ་པྤ་ནཾ. ཨེ་ས ཨ་པྤ་ན་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མི་སྶ་ཏི, ན ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཾ. ཨེ་ས ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་ས་མྤི ཨ་དྷི་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་ནེ་ཀཱ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ པ་ཐ་ཝཱ་ད་ཡོ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ, བ་ཧུ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀོཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ལོ་ཀོ. ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དི ཡཱ་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ལོ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཱ་སཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ནི་སྶ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཙ དྷཱ་ཏུ. ཙ་ཀྑུ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ ཀཱ་མཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཙ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ དྷཱ་ཏུ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ཀཱ་མོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཀཱ་མོ ཙ སོ དྷཱ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ དྷཱ་ཏུ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. བྱཱ་པཱ་དོ་ཝ དྷཱ་ཏུ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ, ད་ས་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ཡ་སྶ པ་ཊི་གྷ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ དྷཱ་ཏུ ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཝི་ཧིཾ་སཱ ཨེ་ཝ ཝཱ དྷཱ་ཏུ ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ, པ་ར་ས་ཏྟ་ཝི་ཧེ་ས་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ནེ་ཀྑ་མྨ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུཏི རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ས་བྦེ ཝཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ. ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཝཱ. ནི་རོ་དྷ་དྷཱ་ཏཱུཏི ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ. ས་ངྑཱ་ར་དྷཱ་ཏཱུཏི ས་བྦེ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ, ལོ་ཀོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙཱ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དཾ ཉཱ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ་པི ཝ་སེ་ན ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཧི དྭེ ཙ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་མྤི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝ, ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ པ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ནྡྷོ སེ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ལོ༹, ཨི་མ་སྶ མ་ཊྛོ, ཨི་མ་སྶ ཕ་རུ་སོ, ཨི་མ་སྶ བ་ཧ་ལོ, ཨི་མ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟ་ཙོ. ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པུ་པྥཾ ནཱི་ལཾ ཧོ་ཏི པཱི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཨོ་དཱ་ཏཾ སུ་ག་ནྡྷཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ, ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཕ་ལཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱི་གྷཾ ཝ་ཊྚཾ སུ་ས་ཎྛཱ་ནཾ དུ་སྶ་ཎྛཱ་ནཾ མ་ཊྛཾ ཕ་རུ་སཾ སུ་ག་ནྡྷཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཏི་ཏྟཾ མ་དྷུ་རཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ ཨ་མྦི་ལཾ ཀ་སཱ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཏི་ཁི་ཎོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་ཁི་ཎོ ཨུ་ཛུ་ཀོ ཀུ་ཊི་ལོ ཀ་ཎྷོ ནཱི་ལོ ཨོ་དཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶཱ་པི ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏཾ བ་ལཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ.
༦༠. ཡཾ ཡ་དེ་ཝ དྷཱ་ཏུནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཧཱི་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཧཱི་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཏ་སྶ ཏཾ ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ཙི རཱུ་པཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎནྟི ཧཱི་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ.
ཏེ ཡ་ཐཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཙ བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཏེ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏཾ ཏཾ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཏེ ཚ་བྦི་དྷཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཏཾ ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནནྟི ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷཾ པུ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནཾ དུ་ཝི་དྷཾ.
ཡཾ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན དོ་ས་ཝ་སེ་ན མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཉྷི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ནྟི ཀ་ཎྷཾ. ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏོ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཀ་ཎྷ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཡཾ ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཎྜ་ར་ནྟི སུ་ཀྐཾ. ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཎྜ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཡཾ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན དོ་ས་ཝ་སེ་ན མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐནྟི ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཀ་མྨཾ. ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཾ. མི་སྶ་ཀ་ཀ་མྨ་ཉྷི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ལེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཀུ་ས་ལེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཀུ་ས་ལེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི. ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ཨ་ཀ་ཎྷ་ཨ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀནྟི ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་རཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཏ་ཉྷི ཡ་དི ཀ་ཎྷཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀ་ཎྷ་ཝི་པཱ་ཀཾ ད་དེ་ཡྻ. ཡ་དི སུ་ཀྐཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སུ་ཀྐ་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་དེ་ཡྻ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཀ་ཎྷ་ཨ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱ ཀཱ་མེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡཾ ཏི་བྦ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་སྶུ་མུ་ཁ་སྶཱ་པི རུ་ད་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཙ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁ་ས་མ་ངྒི་ནོ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཙ་ར་ཎཾ. ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ཡཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཾ ཀ་མྨཾ. ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཕ་ལ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ. ཨ་ཝི་པ་ཀྐནྟི ན ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏནྟི ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ. ན ཙ བྷ་བྦོ ཨ་བྷི་ནི་བྦི་དྷཱ ག་ནྟུནྟི ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་བྦི་དྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ན ཙ བྷ་བྦོ. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ན ཨོ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝུ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ཝཱ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ན ཏཱ་དི་སཱ་ན་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨེ་ཝ, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ.
ཨུ་པ་ཙི་ཏནྟི ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ན ཙ ཏཱ་ཝ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཏེ་ན མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་སྶ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་རཱ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི པུ་རཱ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་ཛྫུ་ཀཾ ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཡ་ཏི པུ་རཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘པུ་རཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘པུ་རཱ ཨ་ནི་ཡ་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. ཨ་ས་མ་ཏྟེཏི ཀ་མྨེ ཨ་ས་མྤུ་ཎྞེ, ཏེ ཨ་ས་མྤུ་ཎྞེ ཝཱ.
༦༡. ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡ་མི་སྶ་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་མི་སྶ་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་བྦེ་སནྟི ཨི་མ་སྨིཾ བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ. མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱཏི མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏི་བྦ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་མྨཱ་ན་ཉྷི མུ་དུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཕ་ལཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཕ་ལཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཀ་སྨི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཕ་ལཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་སྨི་ཉྷི ས་ཏྟ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ པ་ཋ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྩ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཉཱ་ཎནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་སེ་སེ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི, ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟི, ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ཀཱ་ར་ཎཾ. སོ ཙ ནེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན (ཝི་བྷ. ༨༡༠) ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༦༢. ཨ་ན་ནྟ་ར་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་པ་དེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨཾ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནནྟི ‘‘སུ་ཀྐཾ སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁཾ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མཱ་དི་ནྣེ་སུ ཀ་མྨེ་སུ. སཾ་ཀི་ལེ་སོཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ. ཝོ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་ཝོ་དཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ – ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི ཝོ་དཱ་ཡ་ཏི ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ, ན ཏ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཀ་ཏི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ཛྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨེ་ཀཱ་ད་སཱཏི ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༡༢༩, ༡༧༤; ༣.༣༣༩, ༣༥༨; མ. ནི. ༢.༢༤༨; ༣.༣༡༢) ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཏི་ཎྞ་ཉྩ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛཱཏི ཏེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ཝི་མོ་ཀྑེ ཨ་ཊྛ. ས་ཏྟཱཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ. ཏ་ཡོཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ. དྭེཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ དྭེ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཙ ཝི་མོ་ཀྑཱ. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ན ས་བྦ་སོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་ག་མ་ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཙ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་མཱ་དྷཱི་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ས་ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ཝི་ཙཱ་རོ ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ. པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་པི སེ་ས་ཛྷཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ.
ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ‘‘ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་པི ནཱ་མཾ ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི་པི. ཀ་སྨཱ? ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ‘‘ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ནཱ་མཾ. ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨ་པྤ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ. ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ སཾ་ཀི་ལེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཛ་ཉྙཱ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་མུ་ཁེ་ན ཏ་པྤ་ར་མ་ཏཱ. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཛྷཱ་ཡཱིཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, དྭེ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ཋ་མཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་ངྐོ་ཙཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རི ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཛྷཱ་ཡཱི. ཏེ་སུ པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ཨཱ་ས་ནྣ་བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ན ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་པི མ་ནྡ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏྟཱ ཝོ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷཱིཏི པ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ, པ་གུ་ཎ་ཝོ་དཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྷི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝོ་དཱ་ན་མྤི ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ཉྩ ཝོ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀོ་ས་ལླཾ ཨི་དྷ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༣. ཏ་སྶེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ. པ་རི་ཝཱ་རཱཏི པ་རི་ཀྑཱ་རཱ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ས་དྡྷཱ་ས་ཏི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. བ་ལཱ་ནཱིཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ བ་ལཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཝཱི་རི་ཡུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཧི ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན བ་ལཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་སནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱཏི ཨ་ཝི་ས་དཾ མུ་དུ. ནཱ་ཏི་ཝི་ས་དཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨ་ཏི་ཝི་ས་དཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ བ་ལ་ཝཾ ‘‘ཏི་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནཱཏི སཾ་ཁི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ན. སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡེ་སེ་ན ཙ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་པ་ཊི་ནི་དྡེ་སེ་ཧི. མུ་དུ་ཀནྟི ལ་ཧུ་ཀཾ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་ནྟ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. མུ་དུ་ཏི་ཀྑནྟི ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑཾ. སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་མ་ཐཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏཱིཏི ས་མ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དི་ས་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི ཀེ་ཝ་ལེ་ན ས་མ་ཐེ་ན ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནནྟི ས་མ་དྷུ་རཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ. ཝི་པ་སྶ་ནནྟི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་ད་ཡོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཾ.
ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ བྷཱུ་མི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ བྷཱུ་མིཾ བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ག་ཏོཏི ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཝ་མི་མཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝཱ་ས་ནཾ ཝོ་དཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཉྩ ག་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི ག་མི་སྶ་ཏི ཙ, ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་ཐཱ དུ་དྡྷ་ནྟི. ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨི་མཱ་ཡ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏི་ཀྑ་བྷེ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ་དྷཱ་ཏུ་ཀོཏི ཧཱི་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀོ. ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ ཨཱ་ས་ཡོཏི ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཡཾ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཀཱ་རོ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཁ་ནྟི་པྤ་ཀཱ་རོ ཝཱ ཨཱ་ས་ཡོ. ཨི་ད་ཉྷི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨཱ་ས་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏེ་སཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་མ་ག་རུ་ཀོ ཀཱ་མཱ་ས་ཡོ ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ག་རུ་ཀོ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་ས་ཡོ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི… བྱཱ་པཱ་དཾ… ཨ་བྱཱ་པཱ་དཾ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ… ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ག་རུ་ཀོ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ས་ཡོ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༣).
ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ས་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏ་ཀི་ལེ་སོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ་ཡེ་ཝ ཧི ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཀི་ལེ་སོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ. པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཏ་ཏོ པ་རེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཧཱི་ན་ས་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཉཱ་ཎནྟི པ་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ཨོ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཡཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏཾ བྷ་ཝཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་ར་ཏི, ཨ་ནུ་དེ་ཝ ཝཱ ས་ར་ཏི, ཙི་ཏྟེ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ས་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི པ་རི་ཀ་མྨ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཨཱ་ར་དྡྷ་པྤ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱུ་ལཾ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པྤོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ, ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཊྚེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ག་ཧི་ཏོ ཏཾ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ, ཝི་ཝ་ཊྚེ་ན ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཡཱ་ནི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཾ་ཝ་ཊྚོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ཝི་ཝ་ཊྚོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༥༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི་ཨཱ་དི ས་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ, ཨ་མུ་མྷི བྷ་ཝེ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཾ ཝཱ ག་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ཏི་སྶོ ཝཱ ཕུ་སྶོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི བྷ་གྒ་ཝོ ཝཱ གོ་ཏ་མོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ སཱ་མོ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་ས་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་ར་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་པ་ར་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིནྟི སོ ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏོ, ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཙུ་ཏོ པུ་ན ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཏྲཱ་པི བྷ་ཝེ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
༦༤. དི་བྦེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྷི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་མྤི པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ དི་བྦཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ, དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ, ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ, ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ. ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་མི་ཝཱ་ཏི་པི ཙ་ཀྑུ. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཡོ ཧི ཙུ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན ཨུ་པ་པཱ་ཏཾ, སོ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ན ཙུ་ཏིཾ, སོ ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ་སྶ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ བྷ་ག་ཝཱ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ ‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ’ཏི ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ པ་ཛ་ཧིཾ. ‘ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ… ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ… ཨུ་པྤི་ལཾ… དུ་ཊྛུ་ལླཾ… ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ… ཨ་ཏི་ལཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ… ཨ་བྷི་ཛ་པྤཱ… ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ… ཨ་ཏི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ’ཏི ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ པ་ཛ་ཧི’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༢༤༢) ཨེ་ཝ་མཱ་དི.
ཏ་དེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ. ཏེ་ན དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན.
ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶོ མ་ནུ་སྶཾ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡེ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཡེ ཙ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ས་མྤ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ. ཧཱི་ནེཏི མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་བྷོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧཱི་ལི༹་ཏེ པ་རི་བྷཱུ་ཏེ. པ་ཎཱི་ཏེཏི ཨ་མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ. སུ་ཝ་ཎྞེཏི ཨ་དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ. དུ་བྦ་ཎྞེཏི དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀ་ནྟཱ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ ཝི་རཱུ་པེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ག་ཏེཏི སུ་ག་ཏི་ག་ཏེ, ཨ་ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ. དུ་གྒ་ཏེཏི དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏེ, ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེཏི ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པཱ་ད་ཀཱ་ནེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, དུ་ཊྛཾ ཝཱ ཙ་རི་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་པཱུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནིཔི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ གི་ཧི་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ ག་ར་ཧ་ཀཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ས་མཱ་དི་ནྣ་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀ་མྨཱ. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙེ་པི ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ག་ཧི་ཏཱ་སུ་པི ཏེ་སཾ པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ ཧི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝ་དཱ་མི ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༤༩).
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཏོ ཙ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རཾ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༠).
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་པཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནི་ར་ཡ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ར་ཡོ ཧི ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, སུ་ཁཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི, དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ག་ཏི དུ་གྒ་ཏི. ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟི ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་རི་ནོ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཡོ་ཏི ནི་ར་ཡོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཧི ཨ་པཱ་ཡོ, སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ. ན དུ་གྒ་ཏི, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དུ་གྒ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི, སོ ཧི ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ག་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ན ཏུ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ ཨ་སུ་ར་ས་དི་སཾ ཨ་ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. པེ་ཏ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ན་ཉྷི ཝི་མཱ་ནཱ་ནི་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཝི་ནི་པཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི, སོ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧི ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ར་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ནྣཱཏི ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨེ་ཏྠ སུ་ག་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དེ་ཝ་ག་ཏིཾ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ སུ་ནྡ་རཱ ག་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏི. རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་ས་ཡེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་གྒོ་ཏི ས་གྒོ. སོ ས་བྦོ་པི ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཨ་མུ་ཀཱ་ཡ ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ཏེ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ ས་གྒཱུ་པ་གོ ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མ་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི.
ནི་ཧ་ཏོ མཱ་རོ བོ་དྷི་མཱུ་ལེཏི ནི་ཧ་ཏོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རོ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་ས་མཾ བ་ལནྟི ཨི་དཾ ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་སྶ ཧ་ན་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་ས་མཾ བ་ལཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡ་དཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཱ ས་བྦེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁེ་པི་ཏཱ, ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ པ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཀ་ཐཱ. པ་ར་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐཾ ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ པ་ཏྟཱ ཝི་དི་ཏཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ’’ཏི, ཏཾ ན ཏ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་མྤི ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་ས་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཧི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ, ཏ་ཏི་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་མེ་ཝ, པ་ཉྩ་མཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝ, ཚ་ཊྛཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་མེ་ཝ, ས་ཏྟ་མཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ཨ་ཊྛ་མཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་མེ་ཝ, ན་ཝ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་མེ་ཝ, ད་ས་མཾ ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ས་བྦཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ པ་ར་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི་ཏི, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་ཡཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ནྟི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏ་ཏོ དྭེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་མེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.