༢. ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏེ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨི་དཱ་ནི ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་རཱ ནེ་ཏྟཱི’’ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ, ཏི་སྶཾ ཝཱ གཱ་ཐཱ་ཡཾ, ཡཱ་ནི ཧཱ་ར་ན་ཡ་མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི, ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མེཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ཙྪཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཏཱ་སུ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. སོ་ལ༹་སཱཏི ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏེ་ན ནེ་སཾ ན ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཙེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཧཱ་རཱཏི ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ. དེ་ས་ནཱ ཝི་ཙ་ཡོཏི་ཨཱ་དི ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཧཱ་རཱ? ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི, ཨེ་ཏྠ ཝཱ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སཾ་ས་ཡ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ཏི ཧཱ་རཱ, ཧ་ར་ནྟི ཝཱ ས་ཡཾ ཏཱ་ནི, ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཧཱ་རཱ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི དྷ་མྨ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ཀ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི དྷ་མྨ་སྶ དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཧཱ་རཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧཱ་རཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཧཱ་རཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་ས་མཱུ་ཧོ ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ར་ཏ་ན་ས་མྥ་སྶེ་ཧི ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་མཱ་ན་ཧི་ལཱ་ད་སུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་དུ་པ་བྷོ་གཱི་ཛ་ན་ས་རཱི་ར་ས་ནྟཱ་པཾ ནི་དཱ་གྷ་པ་རི་ལཱ༹་ཧུ་པ་ཛ་ནི་ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་པ་ར་མ་ཏྠ་ར་ཏ་ན་པྤ་བ་ནྡྷཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མ་ཏྠ་ར་ཏ་ནཱ་དྷི་ག་མེ་ན ས་མུ་པྤཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་ནི་བྦུ་ཏི་སུ་ཁཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཛ་ན་ཧ་ད་ཡ་པ་རི་ཏཱ་པཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཧཱ་ར་ཡ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཧཱ་རཾ ཨ་པ་ག་མཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཧཱ་རཱ. ཨ་ཐ ཝཱ སོ་ཏུ་ཛ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཧ་ར་ཎ་ཏོ ར་མ་ཎ་ཏོ ཙ ཧཱ་རཱ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན, ཡ་ཐཱ – ‘‘བྷ་ཝེ་སུ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༤; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཧཱ་རཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཏྠོ.
ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ན དེ་སཱི་ཡ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ཏྠོ་ཏི དེ་ས་ནཱ, དེ་ས་ནཱ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ དེ་ས་ནཱ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཉྙེ་པི ཧཱ་རཱ དེ་ས་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ས་ཧ་ཙཱ་རི་ནོ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཧཱ་རོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཧ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ པ་རེ. ན ཧི ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་དི་ས་ནྡ་སྶ་ན་ར་ཧི་ཏཱ སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏྠི. ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཙཱ་ཡཾ ཧཱ་རོ་ཏི.
ཝི་ཙི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ པ་ད་པ་ཉྷཱ་ད་ཡོ, ཝི་ཙི་ཏི ཨེ་ཝ ཝཱ ཏེ་ས་ནྟི ཝི་ཙ་ཡོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཝི་ཙི་ན་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ.
ཡུ་ཏྟཱིཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཡུ་ཏྟི, ཨི་དྷ པ་ན ཡུ་ཏྟི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཡུ་ཏྟི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ’’ནྟི ཡ་ཐཱ, ཡུ་ཏྟི་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ. ཨི་དྷཱ་པི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨི་དྷཱ་པི པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ལ་ཀྑཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཝི་ཡཱུ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཝི་བྷཱ་གེ་ན པི་ཎྜཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི བྱཱུ་ཧོ. ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟེ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྱཱུ་ཧོ་ཏི ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ བྱཱུ་ཧོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ.
ཨཱ་ཝ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ ས་བྷཱ་གཱ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ ཙ དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཊྚོ.
ཝི་བྷ་ཛཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱུ་མི་ཡོ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི, ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི.
པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ, ཨེ་ཏྠ ཝཱ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝཱ ཏེ་ས་ནྟི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནོ.
ཝི་ཝི་དྷཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་ཝི་དྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝཱ ཝི་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་བྷེ་ད་ཏོ ཝཱ ཉཱ་པཱི་ཡ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ, ཨེ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི.
ཨོ་ཏཱ་རཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨོ་ཏ་ར་ཎོ.
སོ་དྷཱི་ཡ་ནྟི ས་མཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ སུ་ཏྟེ པ་ད་པ་ད་ཏྠ་པ་ཉྷཱ་ར་མྦྷཱ་ཏི སོ་དྷ་ནོ.
ཨ་དྷི་ཊྛཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཝི་ནཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ.
པ་རི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ཕ་ལ་ནྟི པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡོ ཙ, པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཧཱ་རོ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་རོ.
ས་མཱ་རོ་པཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་དི་མུ་ཁེ་ན དྷ་མྨཱ་ཏི ས་མཱ་རོ་པ་ནོ. ས་བྦ་ཏྠ ཙ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶཱ་པི ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཧཱ་རུ་དྡེ་ས་སྶ. ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪཱ གཱ་ཡ་ན་གཱ་ཐཱ, ཏཱ་སུ ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱཏི པ་ད་ཏྠེ་ན ས་ངྐ་ར་ར་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ན ཡ་དི་པི ཀེ་ཙི ཧཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྐ་རོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ཙ ནེ་སཾ ཨ་ས་ངྐ་རོ ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ སུ་པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་ས་ངྐ་རོ, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ བྷ་ཝ་ཏི. ཀིཾ བྷ་ཝ་ཏི? ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏ་ཡཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན. ན་ཡ་ཝི་བྷ་ཏྟི ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷཱ་གོ. ཨེ་ཏེ་ན ཏཾ ཨེ་ཝ ཨ་ས་ངྐི་ཎྞ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཀེ་ཙི ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི.
༢. ཨེ་ཝཾ ཧཱ་རེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ན་ཡེ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན་ཡ་ནྟི སཾ་ཀི་ལེ་སེ ཝོ་དཱ་ནཱ་ནི ཙ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཉཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ན་ཡཱ, ནཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ ཏཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ཧི, ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི ན་ཡཱ, ན་ཡ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ན་ཡཱ, ནཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ ས་ཡཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟི སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཝི་ཙ་ཡ་ཏྠ་ནྟི ན་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ན་ཡཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ན་ཡཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ན་ཡཱ ས་མྨཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཝི་བྷཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ར་ཝི་ར་ཧཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་སྶ ན་ཡ་ན་ཏོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཡ་མ་ན་ཏོ ཙ ན་ཡཱ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན.
ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཝི་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོ, ཡ་ཐཱ ཧི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོ ཨ་ནྟོ་ཋི་ཏེ་ན པ་དྷཱ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ན་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ན་ནྡི་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་མོ་ད་སྶ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོ. ཏཱི་ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑེ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑེ པུ་ཀྑ་ལོ སོ་བྷ་ནོ་ཏི ཏི་པུ་ཀྑ་ལོ. ཨ་ས་ནྟཱ་ས་ན་ཛ་ཝ་པ་ར་ཀྐ་མཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན སཱི་ཧོ བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་སྶ ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཾ དེ་ས་ནཱ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏོ སཱི་ཧ་སྶ ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏོ, ན་ཡོ. བ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་དཱི་པ་ན་ཏོ ཝཱ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ན་ཡོ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏོ. བ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཙེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་དི་བ་ལཾ, ད་ས་བ་ལཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝཱ. ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཏྟ་ཡ་དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཙ་ནཾ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཏྟ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནེ ས་མཱ་ན་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ངྐུ་སོ ཝི་ཡ ཨ་ངྐུ་སོ. གཱ་ཐཱ་སུ ལ་ཉྫེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི སུ་ཏྟ་ཏྠ་ནྟི ལ་ཉྫ་ཀོ, ན་ཡོ ཙ སོ ལ་ཉྫ་ཀོ ཙཱ་ཏི ན་ཡ་ལ་ཉྫ་ཀོ. ག་ཏཱཏི ཉཱ་ཏཱ, མ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཨེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༣. ཨེ་ཝཾ ན་ཡེ་པི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ན་ཡཱ་ནཾ པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་གཱ་ན་ཉྩ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་དཱ་ནི ཙ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི. ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན, ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ན་ཏོ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ, ཀུ་སཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཝ་ན་ཏོ, ཀུ་སཱ ཝི་ཡ ཝཱ ལ་ཝ་ན་ཏོ, ཀུ་སེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཎེ་ན ལཱ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཱིཏི པ་ད་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཛཱ་ཏི་བྷེ་ད་ཏོ ཙ མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི ‘‘ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་ས་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝི་ནྡ་ཏི, ཝི་ནྡི་ཡཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ལུ་བྦྷ་ནྟི ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ལུ་བྦྷ་ཏི, ལུ་བྦྷ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ སོ་ཏི ལོ་བྷོ. དོ་ས་མོ་ཧེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་སུ་བྷེ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ. སུ་ཁ་ས་ཉྙཱདཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ངྒ་ཧནྟི ག་ཎ་ནཾ. ས་མོ་ས་ར་ཎནྟི ས་མོ་རོ་པ་ནཾ.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཐོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཝི་དྷེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཨ་ལོ་བྷཱད་ཡོ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་སུ་བྷེ ‘‘ཨ་སུ་བྷ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ, ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཧི དེ་ས་ནཱ. དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨི་དཾ ཨུ་དྡཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་སྶི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དྡཱ་ནཾ, ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཀི་ལེ་ས་བྷཱུ་མཱིཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱུ་མི ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཡཱ་ནི ཏཱི་ཎི མཱུ་ལཱ་ནི. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཱི’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱུ་མཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡུ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཡོ་ཛཱི་ཡ་ནྟི. ཁོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ, ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ན ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཝཱ་ཏི ཝཱ. མཱུ་ལ་པ་དཱཏི མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི, ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཝཱ.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.