༡. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཝི་བྷ་ཏྟེ ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎེ ཡ་དི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྒ་ཧ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝཱ་ར་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ’’ནྟི, ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རོ ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱ་པི ‘‘ཡཾ ལོ་ཀོ པཱུ་ཛ་ཡ་ཏེ’’ཏི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་སྶ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡ་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལོ་ཀོཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. པཱུ་ཛ་ཡ་ཏེཏི ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡེ་སོ. ས་ལོ་ཀ་པཱ་ལོཏི ཀ་ཏྟུ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ས་དཱཏི ཀཱ་ལ་ནི་དྡེ་སོ. ན་མ་སྶ་ཏི ཙཱཏི ཨུ་པ་ཙ་ཡེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་སྶཱཏི སཱ་མི་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ. སཱ་ས་ན་ཝ་རནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཝི་དཱུ་ཧཱིཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. ཉེ་ཡྻནྟི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡེ་སོ. ན་ར་ཝ་ར་སྶཱཏི ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་སྶ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙཱ་ནི ཏ་བྦི་པཱ་ཀོ ཙཱ་ཏི ལོ་ཀོ, པ་ཛཱ, ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀ-ས་དྡོ ཧི ཛཱ་ཏི་ས་དྡ་ཏཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཏྟེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ལོ་ཀ་ས་དྡོ ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ་པི དི་ཊྛ་པྤ་ཡོ་གོ, པཱུ་ཛ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡོ་གྱ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་ཝ་ཙ་ནོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱུ་ཛ་ཡ་ཏེཏི མཱ་ན་ཡ་ཏི, ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ལོ་ཀཾ པཱ་ལེ་ནྟཱི་ཏི ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ. ལོ་ཀི་ཡཱ པ་ན ཨི་ནྡ་ཡ་མ་ཝ་རུ་ཎ་ཀུ་ཝེ་རཱ ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཧ ལོ་ཀ་པཱ་ལེ་ཧཱི་ཏི ས་ལོ་ཀ་པཱ་ལོ, ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ པཱ་ལ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏ་སུ་ནི་མྨི་ཏ་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ. ཏེ་ཧི ས་ཧ ཏཾ་ཏཾ་ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ ས་ལོ་ཀ་པཱ་ལོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ པཱ་ལེ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༩; ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ. ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀོ ས་ལོ་ཀ་པཱ་ལོ. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧི པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ནོ ས་པྤུ་རི་སཱ དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི པཱུ་ཛཱ་ན་མ་ཀྐཱ་ར་པ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ས་དཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ར་ཏྟི་ཉྩེ་ཝ དི་ཝཱ ཙ, ས་དཱཏི ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་དཱཏི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ, ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཝཱ. མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ བོ་དྷི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ངྐུ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཝ་ནྡ་ནཱི་ཡཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མེ་དྷ་བྷཱུ་ཏོ –
‘‘དཱི་པ་ངྐ་རོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
མ་མ ཀ་མྨཾ པ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ, ད་ཀྑི་ཎཾ པཱ་ད་མུ་དྡྷ་རི.
‘‘ཡེ ཏ་ཏྠཱ་སུཾ ཛི་ན་པུ་ཏྟཱ, པ་ད་ཀྑི་ཎ་མ་ཀཾ་སུ མཾ;
དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སུ་རཱ ཙ, ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ་ན པ་ཀྐ་མུ’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༢.༧༥-༧༦);
ན་མ་སྶ་ཏི ཙཱཏི ཀེ་ཙི ཀེ་ས་ཉྩི པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ཏེ་སཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་ཏཱ་ཡ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་དེ་ཝ་ཀོ ལོ་ཀོ པཱུ་ཛ་ཡ་ཏི ཙེ་ཝ ན་མ་སྶ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་དཱ ན་ར་མ་ནུ་སྶོ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཏ་སྶཱཏི ཡཾ ས་དེ་ཝ་ཀོ ལོ་ཀོ པཱུ་ཛ་ཡ་ཏི ཙེ་ཝ ན་མ་སྶ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ. ཨེ་ཏནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བུ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ས་ན་ཝ་རནྟི ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཏྟེ སཱ་ས་ཏི ཝི་ནེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སཱ་ས་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏ་ས་མི་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཝ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝཱ ཝ་རཾ, སཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཝ་ར་ནྟི སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ. ཝི་དཱུ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དེ ཙ དྷ་མྨེ ཝི་ད་ནྟཱི་ཏི ཝི་དཱུ, པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ, ཏེ་ཧི. ཉཱ་ཏ་བྦཾ, ཉཱ་ཎ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཉེ་ཡྻཾ. ན་ར་ཝ་ར་སྶཱཏི པུ་རི་ས་ཝ་ར་སྶ, ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ན པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ ན་མ་སྶ་ནཱི་ཡོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྶ ལོ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཧཱ་ར་ན་ཡ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་རཾ ཨ་གྒཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ནི་པུ་ཎ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་མ་ཏྟ་མྤི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཀྑ་མ་ཏཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ན་ཡ་སོ་ལ༹་ས་ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཡོ་གྱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་གཱ་དྷ་པཱ་རཾ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༨; ཨ. ནི. ༨.༣༠). ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཀྐ་མེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཉྙ་ཏ་མུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཨོ་གཱ་ཧི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི ན ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་དཱུ་ཧི ཉེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཏུ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཏཾ ཏ་སྶ སཱ་ས་ན་ཝ་ར’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཡཾ-ས་དྡོ སཱ་ས་ན-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཡཾ སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ ས་ལོ་ཀ་པཱ་ལོ ལོ་ཀོ པཱུ་ཛ་ཡ་ཏི ན་མ་སྶ་ཏི ཙ, ཏཾ སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ ཝི་དཱུ་ཧི ཉཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ན་ཡེ ལོ་ཀ་པཱ་ལ-ས་དྡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ལོ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ལོ་ཀ་པཱ་ལོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ལོ་ཀ་པཱ་ལ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ལོ་ཀ་པཱ་ལོ་ཏི ཙེ་ཏྠ ལོ་ཀ་པཱ་ལ-ས་དྡོ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏོ་པི ས་ཏྠུ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ སཱ་ས་ན-ས་དྡཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི.
ཀ་ཐཾ པ་ན ས་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ པཱུ་ཛ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ. དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ, ཏེ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡྭཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༡༧༣; ཨ. ནི. ༤.༢༡).
ཨ་པི ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་པཱུ་ཛ་ནཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ. དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙ དྷ་མྨེ་ན ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན དྷ་མྨ་སྶ སཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ན་མ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཉྩི ན་མ་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་སོ་པི ནི་དྡོ་སོ. ན ཧི ན་མ་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ད་སྶ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཐ ཁོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏ་ནྣི་ནྣོ ཏ་པྤོ་ཎོ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨ་ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཡེ་ན སུ་དཾ སྭཱ་ཧཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི སུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཝི་དཱུ་ཧི ནེ་ཡྻ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ནེ་ཏ་བྦཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་པ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ, པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ བོ་དྷ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, སཱ ཙ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘མ་ཧཱ་བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན ཧི ས་ཝཱ་ས་ན་ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཝི་ནཱ ཏཱ་དི་སཱི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཡོ་གོ. ཏེ་ན ད་ས་བ་ལ་ཚ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་དི་ས་ཀ་ལ་ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏཱ་དི་སཱི ཙ གུ་ཎ་ཝི་བྷཱུ་ཏི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ པུ་ར་སྶ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ ས་མ་ཏྟིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ར་མ་ནྟ་རེ་ན ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་དཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཱི་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ པ་ན ཡ་སྨཱ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ས་ཕ་ལཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཨ་མ་ཏ་དྷཱ་ཏུཾ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་ཉྩ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་སཱ་ས་ནཾ ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཉྩ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ས་དེ་ཝ་ཀོ ལོ་ཀོ པཱུ་ཛ་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནེ་ན ‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི’’ (མ. ནི. ༣.༡༣༦; སཾ. ནི. ༥.༢༨; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༤), ‘‘མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ (དྷ. པ. ༢༧༣; ཀ་ཐཱ. ༨༧༢; ནེ་ཏྟི. ༡༢༥; པེ་ཊ་ཀོ. ༣༠), ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི’’ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠; ཨ. ནི. ༤.༣༤), ‘‘ཁ་ཡཾ ཝི་རཱ་གཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ’’ (ཁུ. པཱ. ༦.༤; སུ. ནི. ༢༢༧), ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༣; མ. ནི. ༡.༡༠༦; སཾ. ནི. ༥.༣༦༧), ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི (མ. ནི. ༣.༤༢༠; ནེ་ཏྟི. ༥) ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཐོ་མ་ནེ་ན ཙ པཱུ་ཛ་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ སཱ་ས་ན་ཝ་ར་སྶ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨི་དྷ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ དྷ་མྨ་གུ་ཎེ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཡེ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ད་ཡོ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ད་ཡོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི སུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི པ་ཝེ་དི་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀེ དྷ་མྨ་གུ་ཎཱ, ཏེ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ས་མྨོ་ཧཱ་ཡེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ཎྜི་ཏཱ བཱ་ལྱཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ ཙ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་དཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཉཱ་ཏུཾ ནེ་ཏུ་ཉྩ ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཀྐུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ངྒྷ་སྶཱ་པི ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི སུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ, ཏེ་པི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨི་དྷ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི –
‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ;
ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༣; ནེ་ཏྟི. ༣༠, ༥༠, ༡༡༦, ༡༢༤) –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སཱ་ས་ནཾ, ཏཾ པ་ན སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་རོ ཙ ཡོ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་རོ ཙ ཡོ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་སེ་སོ ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ས་ཧ་ག་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་རོ ཙ ཡོ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི སཱ་ས་ནཾ སཱ་ས་ན་ཝ་ར་ནྟི པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཾ པ་ཋ་མཾ, ཏཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི ས་བྦ་སཱ་ས་ན་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ དྭཱ་ད་སཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. པ་དཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་སུ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནི པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི པ་དཱ་ནི. ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི པ་ན པ་ཛྫ་ནྟི ཉཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་དཱ་ནི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ན་མྤི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི པ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨ་ཏྠ་སཱུ་ཙ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཏོ སུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ས་ངྒ་ཧེ་སུ –
‘‘ཨ་ཏྠཱ་ནཾ སཱུ་ཙ་ན་ཏོ, སུ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ ས་ཝ་ན་ཏོ་ཐ སཱུ་ད་ན་ཏོ;
སུ་ཏྟཱ་ཎཱ སུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ, ‘སུ་ཏྟ’ནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏ’’ནྟི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ);
ཏ་དེ་ཏཾ ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཡཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ས་བྦནྟི ཏཾ ‘‘སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ས་ཀ་ལཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཙཱཏི བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠོ ཙ. ཡ་ཏོ ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཏྠ་སཱུ་ཙ་ནཱ་དི་ཏོ སུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ, ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི ཚ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནི ཙེ་ཝ ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ཙཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘སཱ་ས་ན་ཝ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦཾ སུ་ཏྟཾ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི, བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་པ་ད་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཙཱ’’ཏི. ཏཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨུ་བྷ་ཡནྟི ཡ་སྨིཾ བྱ་ཉྫ་ནེ ཨ་ཏྠེ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ སུ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཏྠོ་ཏི? ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀོ ཨ་ཏྠོ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཏ་མ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘སཱ་ས་ན་ཝ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ པ་ཝི་ཙ་ཡུ་པཱ་ཡཾ ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ད་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་རཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་རཱ. པ་ཉྩ་ན་ཡཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མཱུ་ལ་པ་དཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་རཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་ར་ཏྠཱ་པི. ཧཱ་ར་ན་ཡ་མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ཨེ་ཝ ཧི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི ནེ་ཏྟཱི་ཏི. སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཡེ་ཊྛཱིཏི སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ས་ཀ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་པི ཧི ནེ་ཏྟི་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. མ་ཧ་ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ནཱཏི ཀ་ཙྩོ་ཏི པུ་རཱ་ཏ་ནོ ཨི་སི, ཏ་སྶ ཝཾ་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་ཧ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ་ཏི པ་ན པཱུ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ་ཏི, ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་གོ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཡ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ནེ་ཏྟིཾ ས་ངྒཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རེ ཏཾ་ཏཾ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་ནི་ག་མ་ནེ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཧཱ་རཱ་དི་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཾ ནེ་ཏྟི་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཙ སུ་ཏྟེ ཀིཾ ཀེ་ན ཝི་ཙི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཧཱ་རཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས་པི ཧཱ་རཱ མཱུ་ལ་པ་ད་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ནྟ་རེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ སུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ན ན་ཡཱ ཝི་ཡ མཱུ་ལ་པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ནཱ་ཏི ཏེ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་ན་ཡཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཡཱ ཏ་ཡོ ཙ སུ་ཏྟ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ པ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཀེ་ཙི ‘‘ན་ཡོ ཙཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧཱི་ཏནྟི ཧཱ་རཱ ན་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ ས་བྦ་ཐཱ སུ་ཏྟེ ཡོ་ཛི་ཏཾ. ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ་སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏྟཾ, ས་བྦཾ སུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཧི སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ ཝི་དཱུ་ཧི ཉེ་ཡྻ’’ནྟི, ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ་སུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དོ བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་བ་ནྡྷོ དེ་ས་ནཱ, ཡོ པཱ་ཋོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ད་ཏྠོ དེ་སི་ཏཾ ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་བོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ་ན པ་རི་ཙ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཉེ་ཡྻ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་དེ་ཝ དྭ་ཡཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ཡཱ ཙེ་ཝ…པེ… ཝི་ཉྙེ་ཡྻནྟི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ, ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་པུ་བྦཱིཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦི ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ, ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡེ་ཊྛཱིཏི སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ངྒ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ཨ་ཏྠ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱིཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ གེ་ཡྻ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ས་ན་སྶ ན་ཝ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧེ་སུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི སུ་ཏྟ་ངྒ་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ. ཨ་ཐཱ་པི ཝི་སུཾ སུ་ཏྟ་ངྒཾ སི་ཡཱ, མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ (ཁུ. པཱ. ༥.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༦༡ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ, གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་པ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ, གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ཝཱ སི་ཡཱ, ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ་སྶ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་པྤ་དེ་སཱ་ན་ནྟི. ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
སུ་ཏྟ་ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷི, ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ པ་རེ;
ས་ནི་མི་ཏྟཱ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ, ས་ཧ་ཏཱ་ཉྙེ་ན ནཱ་ཉྙ་ཏོ.
ས་བྦ་སྶཱ་པི ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ (པཱ་ཙི. ༡༢༤༢), སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ངྒེ, ས་ཀ་ཝཱ་དེ པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝི་སེ་སེ་པི སུ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ དི་སྶ་ཏི. ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་སུ པ་ན གེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ ཏེ་ན ཏེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི གེ་ཡྻ་སྶ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. ལོ་ཀེ་པི ཧི ས་སི་ལོ་ཀཾ ས་གཱ་ཐ་ཀཾ ཙུ་ཎྞི་ཡ་ག་ནྠཾ གེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ པ་ན ས་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ. པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྷི ‘‘བྱཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་གཱ་ཐ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, གེ་ཡྻཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ ས་ཏཱི’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་པ་དཱ་དཱི་སུ ཀེ་ཝ་ལཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟེ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ གཱ་ཐཱ་ཨུ་དཱ་ན་ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི་པི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀེ་སུ ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ. ས་ཏི་པི པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟེ ཙ ཀེ་སུ་ཙི སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཝེ་ད་སྶ ལ་བྷཱ་པ་ན་ཏོ ཝེ་ད་ལླ་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་སུ གེ་ཡྻ་ངྒཱ་དི་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ སུ་ཏྟ་ངྒ་ཏོ པ་རེ གེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ གེ་ཡྻ་ངྒཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཏྟ་ངྒཾ ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི. ན་ནུ ཙ ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི སུ་ཏྟ་ངྒཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི? ན ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ, སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. སོ་དྷི་ཏ་ཉྷི པུ་བྦེ གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ ས་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི. ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་མྤི ན, ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཧི མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ན ཧི ཏཱ་ནི དྷ་མྨ་པ་ད་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཀི་ནྟུ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀ’’ནྟི ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ.
ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ཝཱ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ད་པི ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ས་ཧ་ཏཱ་ཉྙེ་ན. ས་ཧ གཱ་ཐཱ་ཧཱི་ཏི ཧི ས་གཱ་ཐ་ཀཾ. ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཧོ་ཏི, ན ཙ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ གཱ་ཐཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཡོ ས་ཧ གཱ་ཐཱ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི. ཡ་ད་པི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་པྤ་དེ་སཱ་ནཾ གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ད་པི ན ཨ་ཉྙ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏཱ གཱ་ཐཱ, ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨ་ཏོ ན ཏཱ་ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ གེ་ཡྻ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠཱ་ནཾ སཱུ་ཙ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན སུ་ཏྟ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡེ་ཊྛཱི’’ཏི.
ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.