༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ར་སེ་སཱུཏི ཨ་མྦི་ལ་མ་དྷུ་ར་ཏི་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཊུ་ཀ་ལོ་ཎི་ཀ་ཁཱ་རི་ཀ་ཀ་སཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ སཱ་ཡ་ནཱི་ཡེ་སུ. གེ་དྷཾ ཨ་ཀ་རནྟི གི་དྡྷིཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ, ཏ་ཎྷཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ལོ་ལོཏི ‘‘ཨི་དཾ སཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ཨི་དཾ སཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ར་ས་ཝི་སེ་སེ་སུ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ. ཨ་ན་ཉྙ་པོ་སཱིཏི པོ་སེ་ཏ་བྦ་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ པུ་བྦེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ར་སེ་སུ གེ་དྷ་ཀ་ར་ཎ་ལོ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་པོ་སཱི ཨཱ་སིཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ལོ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ར་སེ་སུ གེ་དྷཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏ་ཎྷཾ ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་པོ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཀ་ཊྛེ་ན ཀི་ལེ་སཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་པོ་ས་ནེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་པོ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཱིཏི ཨ་ཝོ་ཀྐ་མྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཙཱ་རཱི, གྷ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨ་ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ལ་ཉྩ ད་ལི་དྡ་ཀུ་ལ་ཉྩ ནི་ར་ནྟ་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ལེ ཀུ་ལེ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟོ, ཙ་ནྡཱུ་པ་མོ ནི་ཙྩ་ན་ཝ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༥; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༢༡).
པ་ཋ་མཾ.
༡༥༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནེ་ཝ, ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ར་ག་སུ་ཏྟེ (སུ. ནི. ༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་བྦྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཙ་ནྡཾ སཱུ་རི་ཡཾ ཝཱ ཙེ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝཱ པ་ཧཱ་ཡ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེཏི ཨུ་པ་ག་མྨ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བཱ་དྷེ་ནྟེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ཝ་ཏྠོ་པ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༧༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཝཱ. བྱ་པ་ནུ་ཛྫཱཏི པ་ནུ་དི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་ན པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦེཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. སེ་ས་མ་གྒེ་ཧི ཚེ་ཏྭཱ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ག་ཏཾ སི་ནེ་ཧ་དོ་སཾ, ཏ་ཎྷཱ་རཱ་ག་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སི་ནེ་ཧོ ཨེ་ཝ ཧི གུ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ སི་ནེ་ཧ་དོ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༦).
དུ་ཏི་ཡཾ.
༡༥༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཝི་པི་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ་ནཱཏི པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ, ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁཾ དུ་ཁ་ཉྩཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ སཱ་ཏཱ་སཱ་ཏཾ. སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶནྟི ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏཱ་སཱ་ཏཾ. ཨུ་པེ་ཀྑནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཾ. ས་མ་ཐནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ཐ་མེ་ཝ. ཝི་སུ་དྡྷནྟི པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ན་ཝ་ཧི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་སུ་དྡྷཾ, ནི་དྡྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མི་ཝ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ – ཝི་པི་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ་ན སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ པུ་བྦེ་ཝ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་ན ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ཙ-ཀཱ་རཾ པ་ར་ཏོ ནེ་ཏྭཱ ‘‘སོ་མ་ན་སྶཾ དོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ ཝི་པི་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ་ན པུ་བྦེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ. ཏེ་ན སོ་མ་ན་སྶཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ, དོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ཧཱ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, དོ་མ་ན་སྶ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, སུ་ཁ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༥༡༠). ཏཾ ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ར་ཏོ པུ་བྦེ་ཝཱཏི ཏཱི་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དཱི་སུ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་སུ་ཁཱ་ནི ཝི་པི་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ སོ་མ་ན་སྶཾ ཝི་པི་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཾ ས་མ་ཐཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཨི་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༧; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༢༣).
ཏ་ཏི་ཡཾ.
༡༥༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་རི་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་དི་ཝཱི་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ལཱི་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀུ་སཱི་ཏ་ཝུ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཋཱ་ནཱ་ས་ན་ཙ་ངྐ་མཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སཱི་ད་ནཾ. ད་ལ༹ྷ་ནི་ཀྐ་མོཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༨༤; སཾ. ནི. ༢.༢༢; ཨ. ནི. ༢.༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༦) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ད་ཧ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ ཏཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ་དཱི་སུ པ་ད་ཧ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཉྷི ད་ལ༹ྷ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ག་ཏ་ཏྟཱ, ནི་ཀྐ་མོ ཙ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ་པི ད་ལ༹ྷོ ནི་ཀྐ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི ‘‘ད་ལ༹ྷ་ནི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཐཱ་མ་བ་ལཱུ་པ་པ་ནྣོཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ཡ་ཐཱ་མེ་ན ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ཙ ཨུ་པ་པ་ནྣོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཐཱ་མ་བྷཱུ་ཏེ་ན བ་ལེ་ན ཨུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི ཐཱ་མ་བ་ལཱུ་པ་པ་ནྣོ, ཐི་ར་ཉཱ་ཎ་བ་ལཱུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཏ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡོ་གཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ན་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏ་ཡོ་པི པཱ་དཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༨).
ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༡༥༥. པ་ཉྩ་མེ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ལླཱི་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཏྟ་སེ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛྷཱ་ནནྟི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛྷཱ་པ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛྷཱ་པ་ན་ཏོ ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛྷཱ་པ་ན་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་རི་ཉྩ་མཱ་ནོཏི ཨ་ཛ་ཧ་མཱ་ནོ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་མཱ་ནོ. དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་གེ་སུ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ. ནི་ཙྩནྟི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱིཏི ཏེ དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨཱཏི ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་ཙྩཾ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ‘‘དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ས་མྨ་སི་ཏཱ བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་རཱ་དི་དོ་སཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་རི་ཉྩ་མཱ་ནོ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨེ་ཀོ ཙ་རེཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༩; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༢༥).
པ་ཉྩ་མཾ.
༡༥༦. ཚ་ཊྛེ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟོཏི སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི. ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གོཏི ཨ་ལཱ་ལཱ་མུ་ཁོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནེ་ལོ༹ ཙ ཨ་མཱུ་གོ ཙ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ སུ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ཏ་ཝཱ, ཨཱ་ག་མ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཏཱི་མཱཏི ཙི་ར་ཀ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ. ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨོཏི དྷ་མྨཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་མྨོ. ནི་ཡ་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ནི་ཡཱ་མཾ པ་ཏྟོ. པ་དྷཱ་ན་ཝཱཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ. ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ས པཱ་ཋོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནི་ཡཱ་མ་ས་མྤཱ་པ་ཀེ་ན པ་དྷཱ་ནེ་ན པ་དྷཱ་ན་ཝཱ, ཏེ་ན པ་དྷཱ་ནེ་ན པ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་ཏྟཱ ནི་ཡ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨོ. ཨ་ར་ཧཱ ཧི པུ་ན ས་ངྑཱ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ, ཡེ ཙ སེ་ཀྑཱ པུ་ཐཱུ ཨི་དྷཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༣༡; སུ. ནི. ༡༠༤༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༦༣, ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༧; ནེ་ཏྟི. ༡༤; པེ་ཊ་ཀོ. ༤༥). སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༠).
ཚ་ཊྛཾ.
༡༥༧. ས་ཏྟ་མེ སཱི་ཧོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱི་ཧཱ – ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ, པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ, ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ, ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་སོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཝཱ་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. པ་དུ་མཾ ར་ཏྟ་སེ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཏེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ཝཱ་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་དུ་མཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་ནྟཱ་སོ ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ལེ་པོ, སོ་པི དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝཱ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ལོ་བྷེ་ན ཧོ་ཏི, སོ་པི ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཛྫ་ནཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ མོ་ཧེ་ན ཧོ་ཏི, མོ་ཧོ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཐེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ ས་མ་ཐེ་ན ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ས་དྡེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུཨ་ས་ནྟ་ས་ནྟོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མོ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝཱ་ཏོ་ཝ ཛཱ་ལ་མྷི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ, ས་མ་ཐེ་ནེ་ཝ ལོ་བྷཾ, ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ དི་ཊྛི་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ, པ་དུ་མཾ་ཝ ཏོ་ཡེ་ན ས་བྦ་བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ལོ་བྷེ་ན ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མ་ཐ་སྶ སཱི་ལཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ས་མ་ཐོ ས་མཱ་དྷི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ སི་དྡྷེ་སུ ཏ་ཡོ་པི ཁ་ནྡྷཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན སུ་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ སཱི་ཧོ་ཝ ས་དྡྷེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ན ས་ནྟ་ས་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ་ཏོ་ཝ ཛཱ་ལ་མྷི ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨ་བྷེ་དེ ན ས་ཛྫ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ པ་དུ་མཾ་ཝ ཏོ་ཡེ་ན རཱ་གེ་ན ན ལི་པྤ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ, ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ནྟ་ས་ནྟོ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༡; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༢༧).
ས་ཏྟ་མཾ.
༡༥༨. ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཧ་ནཱ ཙ ཧ་ན་ནཱ ཙ སཱི་གྷ་ཛ་ཝ་ཏྟཱ ཙ སཱི་ཧོ. ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. དཱ་ཋཱ བ་ལ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དཱ་ཋ་བ་ལཱི. པ་ས་ཡ྄ཧ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཙཱ་རཱིས་དྡེ་ན ས་ཧ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ པ་ས་ཡ྄ཧ་ཙཱ་རཱི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱིཏི. ཏ་ཏྠ པ་ས་ཡ྄ཧ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎེ་ན པ་ས་ཡ྄ཧ་ཙཱ་རཱི. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་ནྟཱ་སེ་ཏྭཱ ཝ་སཱི་ཀ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྷི་བྷུ་ཡ྄ཧ་ཙཱ་རཱི. སྭཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན པ་ས་ཡ྄ཧ་ཙཱ་རཱི, ཏེ་ཛ་སཱ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱི. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཀིཾ པ་ས་ཡ྄ཧ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ མི་གཱ་ནནྟི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མི་གེ པ་ས་ཡ྄ཧ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱི’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པ་ནྟཱ་ནཱིཏི དཱུ་རཱ་ནི. སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཱིཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༢).
ཨ་ཊྛ་མཾ.
༡༥༩. ན་ཝ་མེ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ སུ་ཁི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཧི་ཏ་སུ་ཁཱུ་པ་ན་ཡ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱ མེ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱ ཀ་རུ་ཎཱ. ‘‘མོ་ད་ནྟི ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ, མོ་ད་ནྟི སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཀཱ་མ་ཏཱ མུ་དི་ཏཱ. ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ནྟི ས་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ, མུ་དི་ཏཱ ཙ པ་ཙྪཱ. ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱི. ཨེ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མེ་ཏྟཾ ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཀ་རུ་ཎཾ ཝི་མུ་ཏྟིཾ, ཨཱ་སེ་ཝ་མཱ་ནོ མུ་དི་ཏ་ཉྩ ཀཱ་ལེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་སེ་ཝ་མཱ་ནོཏི ཏི་སྶོ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ. ཀཱ་ལེཏི མེ་ཏྟཾ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ མུ་དི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་ཏོ ཝཱ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཨཱ་སེ་ཝ་མཱ་ནོ་ཝ ‘‘ཀཱ་ལེ ཨཱ་སེ་ཝ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་སེ་ཝི་ཏུཾ ཕཱ་སུ་ཀཱ་ལེ ཝཱ. ས་བྦེ་ན ལོ་ཀེ་ན ཨ་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོཏི ད་ས་སུ དི་སཱ་སུ ས་བྦེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ་ན ཨ་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ. མེ་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྷི བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཏྟེ་སུ་པི ཝི་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཊི་གྷོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་བྦེ་ན ལོ་ཀེ་ན ཨ་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ’’ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༣).
ན་ཝ་མཾ.
༡༦༠. ད་ས་མེ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི ད་ས སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཙ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ས་ནྡཱ་ལ་ཡི་ཏྭཱ་ན. ཨ་ས་ནྟ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑ་ཡ་མྷཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་བྷེ་དོ, ཏ་སྨི་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑ་ཡེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ས་ནྟ་ས་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༤).
ད་ས་མཾ.
༡༦༡. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ བྷ་ཛ་ནྟཱིཏི ས་རཱི་རེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི. སེ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་རི་ཙ་ར་ནྟི. ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ, བྷ་ཛ་ནཱ་ཡ སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ནཱ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྠི, ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཏྠ་ཧེ་ཏུ སེ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་ཀྐཱ་ར་ཎཱ དུ་ལླ་བྷཱ ཨ་ཛྫ མི་ཏྟཱཏི ‘‘ཨི་ཏོ ཀི་ཉྩི ལ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཀྐཱ་ར་ཎཱ, ཀེ་ཝ་ལཾ –
‘‘ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཙ ཡོ མི་ཏྟོ, སུ་ཁེ དུ་ཀྑེ ཙ ཡོ ས་ཁཱ;
ཨ་ཏྠ་ཀྑཱ་ཡཱི ཙ ཡོ མི་ཏྟོ, ཡོ ཙ མི་ཏྟཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ’’ཏི. (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༥; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༣༡; དཱི. ནི. ༣.༢༦༥) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ན མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དུ་ལླ་བྷཱ ཨ་ཛྫ མི་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟ་ནི ཋི་ཏཱ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ཊྛ་པ་ཉྙཱ. ‘‘དི་ཊྛ་ཏྠ་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཀི་ར པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋོ. ས་མྤ་ཏི དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ན པེ་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་སུ་ཙཱིཏི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་ན་རི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི. སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦཾ པཱ་ཋཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༥; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༣༡). ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ
ཡོ སོ སུ་ག་ཏ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཧི་ཏ་ར་ཏི་ནཱ;
ཐེ་རེ་ན ཐི་ར་གུ་ཎ་ཝ་ཏཱ, སུ་ཝི་བྷ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སོ.
ཏ་སྶ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཡཱ, པུ་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ ཏ་ཐཱ;
ཡུ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ་ར་དྡྷཱ, ནི་ཊྛཱ་ན་མུ་པ་ག་ཏཱ ཨེ་སཱ.
ཡཾ པུ་རཾ པུ་རུ་ཏྟ་མཾ, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་ཝ྄ཧ་ཡཾ;
ཡོ ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎེ བྷཱ་གེ, མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
ཡོ ཏ་སྶ ཏི་ལ་ཀོ བྷཱུ་ཏོ, མ་ཧཱ་ཐཱུ་པོ སི་ལུ་ཙྩ་ཡོ;
ཡཾ ཏ་སྶ པ་ཙྪི་མེ བྷཱ་གེ, ལེ་ཁོ ཀ་ཐི་ཀ་ས་ཉྙི་ཏོ.
ཀི་ཏྟི་སེ་ནོཏི ནཱ་མེ་ན, ས་ཛཱི་ཝོ རཱ་ཛ་ས་མྨ་ཏོ;
སུ་ཙི་ཙཱ་རི་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ, ལེ་ཁོ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨི་ཀོ.
སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡ་ཏ་རུ་པེ་ཏཾ, ས་ལི་ལཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་དཾ;
ཙཱ་རུ་པཱ་ཀཱ་ར་ས་ཉྩི་ཏཾ, པ་རི་ཝེ་ཎ་མ་ཀཱ་ར་ཡི.
ཨུ་པ་སེ་ནོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ, མ་ཧཱ་པ་རི་ཝེ་ཎ་ཝཱ་སི་ཡོ;
ཏ་སྶཱ་དཱ་སི པ་རི་ཝེ་ཎཾ, ལེ་ཁོ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨི་ཀོ.
ཝ་ས་ནྟེ་ནེ་ཏྠ ཐེ་རེ་ན, ཐི་ར་སཱི་ལེ་ན ཏཱ་དི་ནཱ;
ཨུ་པ་སེ་ན་ཝ྄ཧ་ཡེ་ན སཱ, ཀ་ཏཱ ས་དྡྷ་མྨ་ཛོ་ཏི་ཀཱ.
ར་ཉྙོ སི་རི་ནི་ཝཱ་ས་སྶ, སི་རི་ས་ངྒྷ་སྶ བོ་དྷི་ནོ;
ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་མྷི ཝ་སྶ་མྷི, ནི་ཊྛི་ཏཱ ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ས་མ་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟཱི, ཐེ་རཱ་ནཾ ཐེ་ར་ཝཾ་ས་དཱི་པཱ་ནཾ;
ནི་ཊྛཾ ག་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཛ་ན་ནཱི.
ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟཱ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཾ པ་ར་ཧི་ཏ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ནྟཱ;
ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ནྟུ ཏ་ཐཱ, མ་ནོ་ར་ཐཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཏྠ ག་ཎི་ཏ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི;
ག་ཎི་ཏཱ ཏུ བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རཱ, ཉེ་ཡྻཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཙ་ཏྟཱ་རི་སཱ.
ཨཱ་ནུ་ཊྛུ་བྷེ་ན ཨ་སྶཱ, ཚ་ནྡོ བ་དྡྷེ་ན ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏུ;
ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ-ས་ངྑཱ གཱ་ཐཱ་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ.
སཱ་ས་ན་ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠཾ, ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཏྠ་ཉྩ སཱ་ད་རེ་ན མ་ཡཱ;
པུ་ཉྙཾ ཨི་མཾ ར་ཙ་ཡ་ཏཱ, ཡཾ པ་ཏྟ་མ་ན་པྤ་ཀཾ ཝི་པུ་ལཾ.
པུ་ཉྙེ་ན ཏེ་ན ལོ་ཀོ, ས་དྡྷ་མྨ་ར་སཱ་ཡ་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ;
ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་མ་ལཾ, པ་པྤོ་ཏུ སུ་ཁཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ
ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.