ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡེ
ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒ་ནི་དྡེ་སོ
༡. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ –
༡. ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ, (ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ,)
ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི;
ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སི, ཀིཾ་སུ ཏ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི. –
ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ ཙ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་པ་ཉྷེ ཙ ནི་དྡེ་སེ་སུ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ. ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏོཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ. ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སཱིཏི ཀིཾ ཨ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ ཝ་དེ་སི?
ཨཱ་ཝུ་ཏོཏི ཨཱ་ཝ་རི་ཏོ. ནི་ཝུ་ཏོཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ. ཨོ་ཝུ་ཏོཏི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ. པི་ཧི་ཏོཏི ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ཚཱ་དི་ཏོ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོཏི ཨ་ཝི་ཝ་ཊོ. པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏོཏི ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཚཱ་དི་ཏོ.
ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱིཏི ན་པྤ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི. ན་པྤ་བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན ཏ་པ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎ་ཏ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན ཝི་རོ་ཙ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་རོ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན ཉཱ་ཡ་ཏཱིཏི ན ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཏི. ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ན་པྤ་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ.
ཀེ་ན ལི་ཏྟོཏི ཀེ་ན ལི་མྤི་ཏོ. སཾ་ལི་ཏྟོ ཨུ་པ་ལི་ཏྟོཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་སི ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན. དེ་སེ་སི པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན. པ་ཉྙ་པེ་སི ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ནྟོ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཝ་ར་སི. བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་བྷ་ཛ་སི. ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཧ་རི་ཏྭཱ སོ་ཏཱུ་ནཾ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་སི. ས་བྦེ་ཧི་པི ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སོ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མེ་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༢. ཝེ་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱིཏི མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཧེ་ཏུ ཙ པ་མཱ་ད་ཧེ་ཏུ ཙ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི. མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧི་སྶ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, པ་མཱ་དོ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི. ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ ཨ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ མ་ཀྐ་ཊ་ལེ་པོ ཝི་ཡ མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ. དུ་ཀྑནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ.
ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཡེ་སཾ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨཱ་དི་ཏོ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ནི་རོ་དྷོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི བྷ་ངྒ་ཏོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་མྨནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནཱ་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ རཱུ་པནྟི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ རཱུ་པཾ ནཱ་མཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནཱ་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. རཱུ་པ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ནཱ་མནྟི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ནཱ་མཾ རཱུ་པཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ རཱུ་པ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣. ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱཏི ས་བྦེ་སུ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ སོ་ཏཱ ས་ནྡ་ནྟི. ཀིཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎནྟི ཏེ་སཾ ཀིཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ ར་ཀྑཱ. སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧཱིཏི ཏཾ ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧི. ཨེ་ཏེ་ན སཱ་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཀེ་ན སོ་ཏཱ པི་དྷཱི་ཡ་རེཏི ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨེ་ཏེ སོ་ཏཱ པི་དྷཱི་ཡ་ནྟི པ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི.
ས་ཝ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨཱ་ས་ཝ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷོ་གཱ་མི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཝ་ནྟི. ས་ནྡ་ནྟཱིཏི ནི་ར་ནྟ་ར་གཱ་མི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི.
༤. ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡུ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྭེ་ས་མཱ་ནཱ ས་ཏི ཏེ་སཾ སོ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ. སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མཱིཏི ཏ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཏིཾ སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཏེ སོ་ཏཱ ས་བྦ་སོ པི་དྷཱི་ཡ་ནྟི.
པ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི. ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ན་ཉྩ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཾ ཝཱ. ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩཱཏི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩཱཏི དོ་ས་ཉྩ. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩཱཏི ནི་ཀྑ་མ་ན་ཉྩ.
༥. པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝཱཏི པ་ཉྷཱ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ, ཡཱ ཙ ས་ཏི, ཡ་ཉྩ ཏ་ད་ཝ་སེ་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཀ་ཏྠ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཏཾ མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྠ ན བྷ་ཝ་ཏི. ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ཏི. ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏི.
༦. ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ན་སྶ ཡ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཏི་ཡོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཾ མཾ ཏྭཾ, ཨ་ཛི་ཏ, ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་དེ་ཏཾ ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཏེ ཝ་དཱ་མི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷོ ནི་རོ་དྷོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི པ་ཉྩ ཙི་ཏྟཱ་ནི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཱ་ནི རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ པ་ན ནེ་སཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ སེ་ཏུ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྭེ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཚ ཙི་ཏྟཱ་ནི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཚ ཙི་ཏྟཱ་ནི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཉྩཱ་ཏི པ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏེ མ་གྒཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨ་སྶུ, ཏཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུཾ. ཏེ པ་ན ཏེ་སཾ མ་གྒཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ སེ་ཏུ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ནི་རོ་དྷེ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཙེ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ ཀི་ལེ་སེ སོ མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནཱ་མ.
ས་ཙེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ བྷ་ཝེ པ་ཉྩ་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཨི་མེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ལེ་སེ སོ མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཏོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ དྭེ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནཱ་མ.
ས་ཙེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཨི་མེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ལེ་སེ སོ མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནཱ་མ.
ས་ཙེ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. རཱུ་པ་རཱ་གོ ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གོ མཱ་ནོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཨི་མེ པ་ན ཨ་ཊྛ ཀི་ལེ་སེ སོ མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པུ་ན་བྦྷ་ཝེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི? ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནཱ་མ.
སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཙེ་ཏྠ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཝཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ སུ་ག་ཏི་ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་ཀ་དེ་སཾ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ, ས་བྦ་བྷ་ཝེ་པི ནི་རོ་དྷེ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ སཾ་ས་ར་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེཏི –
‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;
ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, ‘སཾ་སཱ་རོ’ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༡༩; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༡༩༩; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༡༧; ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༡༤, ༥༨; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༩) –
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞི་ཏེ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ. ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱཏི ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནཱ་མ་ཉྩ རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ རཱུ་པ་ཉྩ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ ཨེ་ཏེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཏ་སྶ མ་གྒོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ. ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན. དྭེ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན དྭེ བྷ་ཝེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. པ་ཉྩ་སུ བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཏ་ད་ཝ་སི་ཊྛེ་སུ པ་ཉྩ་སུ བྷ་ཝེ་སུ. ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ བྷ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཝཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ཀ་བྷ་ཝེ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ. ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ནཱ་མ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ ཨེ་ཏེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི དུ་ཝི་དྷཱ ཧི ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི བྷུ་སཾ ག་ཎྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དི, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཝ སེ་སོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ, ས་ཧ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ. ན་ཏྠེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ. ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟ་སྶཱཏི ནི་རི་ནྡྷ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད་སྶ ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ. ཙ་རི་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཡོ ཙ་རི་མཱ བྷ་ཝ་ཙ་རི་མོ ཛྷཱ་ན་ཙ་རི་མོ ཙུ་ཏི་ཙ་རི་མོ་ཏི. བྷ་ཝེ་སུ ཧི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ བྷ་ཝ་ཙ་རི་མོ. ཛྷཱ་ནེ་སུ པུ་རི་མ་ཛྷཱ་ན་ཏྟ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ཏྠེ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ ཛྷཱ་ན་ཙ་རི་མོ. ཡེ པ་ན ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་ར་ཏོ སོ་ལ༹་ས་མེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. སོ ཙུ་ཏི་ཙ་རི་མོ ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཙ་རི་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཱ ཝཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཙ་རི་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྙཱ ཙ ས་ཏི ཙ ནཱ་མ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ག་ཧ་ཎཾ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན, ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཙ་རི་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་ཏི, ཙ་རི་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༩༩).
༧. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ‘‘དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ‘‘ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སུ་ཏྭཱ་པི ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏོ པུ་ན སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་ཀྑཱཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ. པུ་ཐཱུཏི བ་ཧཱུ ས་ཏྟ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སཾ མེ ནི་པ་ཀོ ཨི་རི་ཡཾ པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧཱིཏི ཏེ་སཾ མེ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ནི་པ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ ཏྭཾ པུ་ཊྛོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ བྲཱུ་ཧཱི་ཏི.
ཏེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ ས་ངྑཱ་ཏཱཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏཱ, ས་ངྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝཱ. དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་རི་ཡནྟི པ་ཡོ་གཾ. ཙ་རི་ཡནྟི ཀི་རི་ཡཾ. ཝུ་ཏྟིནྟི པ་ཝ་ཏྟིཾ. ཨཱ་ཙ་རནྟི ཙ་ར་ཎཾ. གོ་ཙ་རནྟི པ་ཙྩ་ཡཾ. ཝི་ཧཱ་རནྟི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. པ་ཊི་པ་དནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཾ.
༨. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ སེ་ཀྑེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཝ་ཏྠུཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ མ་ན་སོ ཨཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རེ དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ མ་ན་སཱ་ནཱ་ཝི་ལོ སི་ཡཱཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་སེ་ཀྑོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཏུ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུབྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ པ་རི་བྦ་ཛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏི.
ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱཏི གེ་དྷཾ ནཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ན པ་ལི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱཏི ལོ་བྷཾ ནཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ན པ་ལི་བུ་ནྡྷེ་ཡྻཱཏི ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ན ཨ་ལླཱི་ཡེ་ཡྻ.
ཨཱ་ཝི་ལ་ཀ་རེ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ཧེ་ཡྻཱཏི ཙི་ཏྟཱ་ལུ་ལ༹་ཀ་རེ ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ཧེ་ཡྻ.
ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ.
ས་ཧ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱཏི གཱ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ. ཡེ་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱཏི ཡེ ཨེ་ཏེ ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཚ་ནྡེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. ཨེ་ཀ་པྤ་ཡོ་གཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་པ་ཡོ་གེ་ཧི ཨེ་ཀ་པྤ་ཡོ་གཱ. ཨེ་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ རུ་ཙི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ, ཨེ་ཀ་རུ་ཙི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ས་ན་ཝཱ་སི་ཏཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་ནེ་ཀ་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ. ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལནྟི རཱ་གཱ་དི་ར་ཛ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ རཱ་གཱ་དི་མ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཉྩ.
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཨི་དྷ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡཾ. ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩཱིཏི ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཛི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ཧི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཙྩི. ས་ཧ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་ཧེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ཛི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཙ ཨ་ཛི་ན་ཛ་ཊཱ་ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་ཏི་ད་ཎྜ་ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. ས་བྦེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ དྭ་ངྒུ་ལ་ཀེ་སཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་ཛི་ཏ་ཏྠེ་རོ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྭ་ཏྠ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ས་ཡཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སི་ཏ་ལ་དྡྷ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ, ནི་བྦཱ་ན་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. དུ་ཏི་ཡེ ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ – ཀོ་དྷ ས་ནྟུ་སི་ཏོཏི ནི་ཊྛི་ཏེ པ་ན ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཐཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཾ, མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སུ. ནི. ༡༡༢༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༤༣) ཨེ་ཝཾ མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ‘‘ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏི་ཊྛ ཏྭཾ, མོ་གྷ་རཱ་ཛ, ཨ་ཉྙོ པུ་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏ་ཏོ ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཾ་ས་ཡཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀོ་དྷཱཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀོ་དྷ ས་ནྟུ་སི་ཏོཏི ཀོ ཨི་དྷ ས་ཏྟོ ཏུ་ཊྛོ. ཨི་ཉྫི་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནི. ཨུ་བྷ་ནྟ་མ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. མ་ནྟཱ ན ལི་པྤ་ཏཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ན ལི་པྤ་ཏི.
པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤོཏི ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤ་ཏྟཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་ནོ་ར་ཐོ.
ཏ་ཎྷི་ཉྫི་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ་ལི་ཏཾ. དི་ཊྛི་ཉྫི་ཏཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་མི་ཉྫི་ཏནྟི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཨི་ཉྫི་ཏཾ ཕ་ནྡི་ཏཾ. ‘‘ཀ་མྨི་ཉྫི་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ.
མ་ཧ་ནྟོ པུ་རི་སོ་ཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ. ཨུ་ཏྟ་མོ པུ་རི་སོ་ཏི ཨ་གྒ་པུ་རི་སོ. པ་དྷཱ་ནོ པུ་རི་སོ་ཏི སེ་ཊྛ་པུ་རི་སོ. ཨ་ལཱ་མ་ཀོ པུ་རི་སོ་ཏི ཝི་སི་ཊྛ་པུ་རི་སོ. ཛེ་ཊྛ་ཀོ པུ་རི་སོ་ཏི པཱ་མོ་ཀྑ་པུ་རི་སོ. ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ པུ་རི་སོ་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ. པུ་རི་སཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟོ པུ་རི་སོ་ཏི པ་དྷཱ་ན་པུ་རི་སོ. ས་བྦེ་སཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ པུ་རི་སོ་ཏི པ་ཝ་ར་པུ་རི་སོ.
སི་བྦི་ནི་མ་ཙྩ་གཱཏི ཏ་ཎྷཾ ཨ་ཏི་ཨ་གཱ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨུ་པ་ཙྩ་གཱཏི བྷུ་སཾ ཨ་ཏི་ཨ་གཱ.
༡༠. ཏ་སྶེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མེ་སཱུ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ་སུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱཏི ཀཱ་མ་ནི་མི་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ, ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ནྟུ་སི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནི་ཉྫི་ཏ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ཡ ནི་བྦུ་ཏོཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ རཱ་གཱ་དི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ནི་བྦུ་ཏོ.
ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ནཱི་ཙ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ. ཨཱ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་ཀཱ ར་མ་ནཾ. ཝི་ར་ཏཱིཏི ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ ར་མ་ནཾ. པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱིཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ ར་མ་ནཾ. ཝེ་ར་མ་ཎཱིཏི ཝེ་ར་ཝི་ནཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཀི་རི་ཡཱཏི ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ. ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏཱ. ཝེ་ལཱ་ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མོཏི སཱི་མཱ་ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མོ. སེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཡ་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ན, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སེ་སཾ པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. ཏ་ཏི་ཡེ པུ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ – ཨ་ནེ་ཛནྟི ཨི་ད་མྤི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་ད་སྶཱ་ཝིནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་ད་སྶཱ་ཝིཾ. ཨི་ས་ཡོཏི ཨི་སི་ནཱ་མ་ཀཱ ཛ་ཊི་ལཱ. ཡ་ཉྙནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ. ཨ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སཱུཏི པ་རི་ཡེ་སིཾ་སུ.
ཧེ་ཏུ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ནོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཏཱུཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏཾ ཕ་ལཾ ནི་དེ་ཏི ‘ཧ་ནྡ, ག་ཎྷ་ཐ ན’ནྟི ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ནི་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ པ་དཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡཱ་ནི ཨེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཕ་ལཾ ཏ་ཏོ ས་མུ་དེ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཙ ས་མུ་ད་ཡོཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡཱ ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི སུ་ག་ཏི་ཡོཏི ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཙ དུ་ལླ་བྷ་གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི དུ་གྒ་ཏི་ཡོཏི ཡ་མ་རཱ་ཛ་ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞ་པེ་ཏ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱཏི ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི.
ཨ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ བྷ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཀཱ. ས་བྦེ ཏེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ མཱུ་ལཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་ཀཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མོ་ས་ར་ནྟི ས་མྨཱ ཨོ་ས་ར་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧ་ཏཱ་ཡ. ས་བྦེ ཏེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ, ཏེ ས་བྦེ ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི.
ཨ་པྤ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱཏི ས་ཏི་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཨ་པྤ་མཱ་དོ མཱུ་ལཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ. ཨ་པྤ་མཱ་དེ་སུ ས་མྨཱ ཨོ་ས་ར་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ད་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ. ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ས་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ་པི ས་མཱ་ནོ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ལ་མ་ཏྟོཏི ས་མ་ཏྠ་ཙི་ཏྟོ. མ་ཡཱ པུ་ཙྪི་ཏནྟི མ་ཡཱ པུ་ཊྛཾ. ཝ་ཧ་སྶེ་ཏཾ བྷཱ་རནྟི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་བྷ་ཏ་བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་སྶུ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ‘‘ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ཡེ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟི སུ་སྶུ་ས་ནྟི, ཏེ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཙ ཏེ་སཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ཡེ ཡེ་སཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱཏི ཡེ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ དི་སཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཡེ་སཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ. ཏེ ཏེ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱཏི ཏེ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏེ་སཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ.
ཡེ་པི ཡ་ཉྙཾ ཨེ་ས་ནྟཱིཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ག་ཝེ་ས་ནྟཱིཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ཡ་ཉྙཱ ཝཱ ཨེ་ཏེ པུ་ཐཱུཏི ཡ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ པུ་ཐུ་ཀཱ. ཡ་ཉྙ་ཡཱ་ཛ་ཀཱ ཝཱ ཨེ་ཏེ པུ་ཐཱུཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཡཱ་ཛ་ན་ཀཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ པུ་ཐུ་ཀཱ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ཝཱ ཨེ་ཏེ པུ་ཐཱུཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ པུ་ཐུ་ཀཱ. ཏེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐཾ ཡ་ཉྙཱ ཝཱ ཨེ་ཏེ པུ་ཐཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏི.
༡༣. ཨཱ་སཱི་ས་མཱ་ནཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ, མ་ནུ་སྶཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཛ་རཾ སི་ཏཱཏི ཛ་རཾ ནི་སྶི་ཏཱ. ཛ་རཱ་མུ་ཁེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶི་ཏཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
རཱུ་པ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཨཱ་སཱི་ས་མཱ་ནཱཏི ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ. ས་དྡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷནྟི སཱ་ར་པྤ་ཏྟེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀེ་སུ དེ་ཝེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦ་བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ.
ཛ་རཱ་ནི་སྶི་ཏཱཏི ཛ་རཾ ཨ་སྶི་ཏཱ. བྱཱ་དྷི་ནི་སྶི་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ཧི ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༡༤. ཀ་ཙྩི་སུ ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཉྙ་པ་ཐེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ, ཨ་ཏཱ་རུ ཛཱ་ཏི་ཉྩ ཛ་ར་ཉྩ མཱ་རི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཉྙོ ཨེ་ཝ ཡ་ཉྙ་པ་ཐོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀ་ཙྩི ཏེ ཡ་ཉྙེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཉྙཾ ཀ་པྤ་ཡ་ནྟཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་མུ་ཏྟ་རིཾ་སཱུ་ཏི.
ཡེ་པི ཡ་ཉྙཾ དེ་ནྟི ཡ་ཛ་ནྟཱིཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཛ་ནྟི. པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི.
༡༥. ཨཱ་སཱི་ས་ནྟཱིཏི རཱུ་པ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ད་ཡོ པ་ཏྠེ་ནྟི. ཐོ་མ་ཡ་ནྟཱིཏི ‘‘སུ་ཙིཾ དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་ཉྙཱ་དཱི་ནི པ་སཾ་ས་ནྟི. ཨ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟཱིཏི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཝཱ་ཙཾ གཱི་ར་ནྟི. ཛུ་ཧ་ནྟཱིཏི དེ་ནྟི. ཀཱ་མཱ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟི པ་ཊི་ཙྩ ལཱ་བྷནྟི རཱུ་པཱ་དི་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀཱ་མེ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟི, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི སི་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཎྷ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཛ་ཡོ་གཱཏི ཡཱ་གཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ. བྷ་ཝ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི ཨེ་ཝ་མི་མེ་ཧི ཨཱ་སཱི་ས་ནཱ་དཱི་ཧི བྷ་ཝ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ ར་ཏྟཱ, བྷ་ཝ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་སཱི་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ནཱ་ཏ་རིཾ་སུ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ན ཨུ་ཏྟ་རིཾ་སུ.
ཡ་ཉྙཾ ཝཱ ཐོ་མེ་ནྟཱིཏི དཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཕ་ལཾ ཝཱཏི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ ཝཱཏི ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་དཱི་སུ. སུ་ཙིཾ དི་ནྣནྟི སུ་ཙིཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ. མ་ནཱ་པནྟི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ. པ་ཎཱི་ཏནྟི ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. ཀ་པྤི་ཡནྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫནྟི ནི་དྡོ་སཾ. ཨ་བྷི་ཎྷནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ. ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དི་ཏནྟི ད་ད་ཏོ མུ་ཉྩ་ན་ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དི་ཏ་ནྟི. ཐོ་མེ་ནྟི ཀི་ཏྟེ་ནྟཱིཏི གུ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཝ་ཎྞེ་ནྟཱིཏི ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ནྟི. པ་སཾ་ས་ནྟཱིཏི པ་སཱ་དཾ པཱ་པེ་ནྟི.
ཨི་ཏོ ནི་དཱ་ནནྟི ཨི་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ དི་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱཏི མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ. མ་ནྟ་དྷ་རཱཏི མ་ནྟེ དྷཱ་རེ་ནྟཱ. ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནནྟི ཨི་རུ་ཝེ་ད་ཡ་ཛུ་ཝེ་ད་སཱ་མ་ཝེ་དཱ་ནཾ. ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཾ ག་ཏཱ་ཏི པཱ་ར་གཱུ. ས་ཧ ནི་གྷ་ཎྜུ་ནཱ ཙ ཀེ་ཊུ་བྷེ་ན ཙ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ. ནི་གྷ་ཎྜཱུཏི ནི་གྷ་ཎྜུ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཀཾ ས་ཏྠཾ. ཀེ་ཊུ་བྷནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཧཾ ས་ཏྠཾ. ས་ཧ ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ་ན སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དོཏི སི་ཀྑཱ ཙ ནི་རུ་ཏྟི ཙ. ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནནྟི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས, ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ’’ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ, ཏེ་སཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཝེ་དཱ་ནཾ.
པ་དཾ ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་ཉྩ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཡ་ནྟི, ཝེ་དེ་ནྟི ཝཱ་ཏི པ་ད་ཀཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་ད་ས་ཏྠཾ. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎནྟི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ཀཾ དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ག་ནྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ཏྠཾ. ཡ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་གཱ་ཐཱ་པ་ད་པ་རི་མཱ་ཎཱ བུ་དྡྷ་མ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ (ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༢༨༨), བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཉཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཡཱཏི ཨི་མེ་སུ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ནཱུ་ནཱ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ, ཨ་ཝ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡཱ ནཱ་མ ཡེ ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱཏི པ་ཧཱི་ན་རཱ་གཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ. རཱ་ག་ཝི་ན་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛཱ. ཝཱི་ཏ་དོ་སཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ཊྛཱ. དོ་ས་ཝི་ན་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཊྛཱ. ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཊྛཱ. མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛཱ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ་ཧི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ནྣཱ. ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟཱིཏི པ་ཏྠེ་ནྟི. ཛ་པྤ་ནྟཱིཏི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི. པ་ཛ་པྤ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི. ཡཱ་ཛ་ཡོ་གེ་སུ ཡུ་ཏྟཱཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ.
༡༦. ཨ་ཐ ཀོ ཙ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ཐ ཨི་དཱ་ནི ཀོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏཱ་རི.
༡༧. ས་ངྑཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ. པ་རོ་པ་རཱ་ནཱིཏི པ་རཱ་ནི ཙ ཨོ་པ་རཱ་ནི ཙ, པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནི པ་རཱ་ནི ཙ ཨོ་པ་རཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་དྷཱུ་མོཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་དྷཱུ་མ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ནཱི་གྷོཏི རཱ་གཱ་དི་ཨཱི་གྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏཱ་རི སོཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ར་ཧཱ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཾ ཨ་ཏཱ་རི.
ས་ཀ་རཱུ་པཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པཱ. པ་ར་རཱུ་པཱཏི པ་རེ་སཾ རཱུ་པཱ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝི་དྷཱུ་མི་ཏནྟི ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝི་དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏཾ. ཝི་དྷ་མི་ཏནྟི ནཱ་སི་ཏཾ.
མཱ་ནོ ཧི ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཁཱ་རི་བྷཱ་རོཏི ཡ་ཐཱ ཁཱ་རི་བྷཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ་ན ཝ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཨུ་པ་རི་ཊྛི་ཏོ་པི ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཕ་སྶེ་ཏི ཝི་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལཱ་དཱི་ནི མཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏོ མཱ་ནོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ སཾ་སཱི་དཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘མཱ་ནོ ཧི ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཁཱ་རི་བྷཱ་རོ’’ཏི. ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོཏི ཏ་ཝ ཉཱ་ཎ་གྒི་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཊྛེ་ན ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོ. ཏེ་ན ཧི ཏེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ ཉཱ་ཎ་གྒི ན ཝི་རོ་ཙ་ཏི. བྷ་སྨ་ནི མོ་ས་ཝ་ཛྫནྟི ནི་རོ་ཛ་ཊྛེ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཚཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ ཧི ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་གྒི ན ཛོ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཛི་ཝ྄ཧཱ སུ་ཛཱཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ལོ་ཧ་ཀ་ཊྛ་མ་ཏྟི་ཀཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མ་ཡཱ ཡཱ་ག་ཡ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨ་ཡཱ་ག་ཡ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཧུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧཱ སུ་ཛཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཡ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཡཱ་ག་ཡ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཧ་ད་ཡཾ ཛོ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟཱཏི ཙི་ཏྟཾ.
ཛཱ་ཏཱིཏི ཛཱ་ཡ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ས་ཉྫཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏི, ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟི. ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏི. སཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ས་ཉྫཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏི. སཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟི. སཱ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ ཧི ཨ་ཎྜ་ཀོ་ས་ཉྩ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟི ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ སཾ་སེ་ད་ཛ་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ ཧི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི. ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ན ས་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཨེ་ཀ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ. པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནེ་ཝ ཧི ཏཱ་ནི པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ར་སཱ, ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ.
ཛ་རཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཁ་ཎྜི་ཙྩནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སཱ, པ་ཙྪི་མཱ དྭེ པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཛ་རཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱི་པི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶཱ ཨི་དཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ, ཏེ་ན་སྶཱ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཁ་ཎྜི་ཙྩནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ད་ནྟ་ན་ཁཱ་ནཾ ཁ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. པཱ་ལི་ཙྩནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་ནཾ པ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ མཾ་སཾ མི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཙེ ཝ་ལི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཏེ་ན་སྶཱ ཨི་མེ ཁ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སཱ. ཏེ་ཧི ཨི་མེ་སཾ ཝི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝཱ ཝཱ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་གྒི་ནོ ཝཱ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སཾ་བྷ་གྒ་པ་ལི་བྷ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཛྷཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ག་ཏ་མ་གྒོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ན ཙ སོ ག་ཏ་མ་གྒོ ཏཱ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་རཱ་ཡ ད་ནྟཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཏ་མ་གྒོ པཱ་ཀ་ཊོ, ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ་པི ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ན ཙ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཛ་རཱ. ན ཧི ཛ་རཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ཡུ་ནོ སཾ་ཧཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀོཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ན པ་དེ་ཧི ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དཱི་པི་ཏཱ, ཏེ་ན་སྶི་མེ པ་ཙྪི་མཱ དྭེ པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཛ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཡུ ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛ་རཱ ‘‘ཨཱ་ཡུ་ནོ སཾ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ སུ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཛ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནི ཨཱ་ལུ་ལི༹་ཏཱ་ནི ཨ་ཝི་ས་དཱ་ནི, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.
སཱ པ་ནེ་སཱ ཨེ་ཝཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ ས་བྦཱ་པི ཛ་རཱ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ནྟཱ་དཱི་སུ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཛ་རཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ ནཱ་མ. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ན ཛ་རཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཛ་རཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝོ དི་སྶ་ཏི, སོ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ད་ནྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝ་ཎྞོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ད་ནྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་ཧ་ཊཱ’’ཏི ཛ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ བ་དྡྷཱ་ནི གོ་སི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཡ.
པུ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི ས་ཝཱི་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཡཾ ཛ་རཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཎི་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཝཱ་ལ༹་ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ མ་ནྡ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་པཱ་ཎཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཛ་རཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ ནཱ་མ, ནི་ར་ནྟ་ར་ཛ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཛ་རཱ ས་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ས་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ – ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ན་ཉྷི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཁཱི་ར་ད་ནྟཱ ནཱ་མ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ན ཏེ ཐི་རཱ. ཏེ་སུ པ་ན པ་ཏི་ཏེ་སུ པུ་ན ད་ནྟཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སེ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཛ་རཱ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཀེ་སཱ པ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཏ་མྦཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་པི སེ་ཏ་ཀཱ་པི. ཚ་ཝི པ་ན ས་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཛ་རཱ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཙ ཝ་ལིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྦ་མྤི ས་སྶཾ ཝ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ སེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪཱ ནཱི་ལཾ. ཛ་རཱ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ པ་ཎྜ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨ་མྦ་ངྐུ་རེ་ནཱ་པི དཱི་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཛ་རཱ, མ་ར་ཎཱུ་པ་ན་ཡ་ན་ར་སཱ, ཡོ་བྦ་ན་ཝི་ནཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཡ་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ན. ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མེ་ཏྟ་གཱུ་སུ་ཏྟེ – མ་ཉྙཱ་མི ཏཾ ཝེ་ད་གཱུ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་གཱུ’’ཏི ཙ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཏཾ མ་ཉྙཱ་མི.
ཨ་པ་རི་ཏྟོཏི ན ཨ་པྤོ. མ་ཧ་ནྟོཏི ན ཁུ་དྡ་ཀོ. ག་མྦྷཱི་རོཏི ན ཨུ་ཏྟཱ་ནོ. ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོཏི མི་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. དུ་པྤ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷོཏི ཨ་ཝ་གཱ་ཧི་ཏུཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ དུ་ཀྑོ. བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ སཱ་ག་རཱུ་པ་མོཏི བ་ཧཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ སཱ་ག་ར་ས་དི་སོ.
ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏཱིཏི ན ཝི་ཀུ་ཎི་ཏ་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ན གྷ་ནཱི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ལཱི་ན་མ་ན་སོཏི ན ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་སོཏི ན པཱུ་ཏི་ཙི་ཏྟོ.
དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟོཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ས་ཡེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠི. ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ. སུ་ཏཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པི ཙ དི་ཊྛེཏི ད་སྶ་ན་ཡོ་གེ་ན ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ཝ་ན་ཡོ་གེ་ན ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, མུ་ཏ་ཡོ་གེ་ན གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏི. གྷཱ་ན་སྶ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡཱུ་ཏི ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཡོ་གེ་ན དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. དི་ཊྛེ ཨ་ནཱུ་པ་ཡོཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛེ རཱ་གཱུ་པ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ན་པཱ་ཡོཏི ཀོ་དྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ན་ལླཱི་ནོ. ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོཏི མཱ་ནེ་ན ན བ་དྡྷོ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ མུ་ཏྟོ. ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ.
སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྑཱུཏི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཀ་ཏི་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. པ་སྶ་ཏཱིཏི ད་ཀྑ་ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཚ་ནྡ་རཱ་གོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡོ.
ད་ནྟཾ ན་ཡ་ནྟི ས་མི་ཏིནྟི ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་མ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་སུ ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ད་ནྟ་མེ་ཝ གོ་ཎཾ ཝཱ ད་ནྟཾ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཡཱ་ནེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ན་ཡ་ནྟི. རཱ་ཛཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟོ རཱ་ཛཱ་པི ད་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏི. མ་ནུ་སྶེ་སཱུཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ད་ནྟོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ་ཝ སེ་ཊྛོ. ཡོ་ཏི་ཝཱ་ཀྱནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི ན་པྤ་ཏི་པྥ་ར་ཏི ན ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ད་ནྟོ སེ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་སྶ་ཏ་རཱཏི ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ག་དྲ་བྷེ་ན ཛཱ་ཏཱ. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱཏི ཡཾ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ ཁི་པྤཾ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ. སི་ནྡྷ་ཝཱཏི སི་ནྡྷ་ཝ་ར་ཊྛེ ཛཱ་ཏཱ ཨ་སྶཱ. མ་ཧཱ་ནཱ་གཱཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཨ་ཏྟ་ད་ནྟོཏི ཨེ་ཏེ ཨ་སྶ་ཏ་རཱ ཝཱ སི་ནྡྷ་ཝཱ ཝཱ ཀུ་ཉྫ་རཱ ཝཱ ད་ནྟཱ་ཝ, ན ཨ་ད་ནྟཱ. ཡོ པ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ད་ནྟོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏོ་པི ཝ་རཾ, ས་བྦེ་ཧི་པི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟ་མ་ཡཱ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི ཀོ་ཙི པུ་གྒ་ལོ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ག་ཏ’’ནྟི ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་དི་སཾ ཏ་ཐཱ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ད་ནྟེ་ན, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སུ་ད་ནྟེ་ན ད་ནྟོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ ས་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ཏཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི, ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ད་མ་ན་མེ་ཝ ཝ་ར་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༢༢; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༩༠).
ཝི་དྷཱ་སུ ན ཝི་ཀ་མྤ་ནྟཱིཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ན ཙ་ལ་ནྟི ན ཝེ་དྷེ་ནྟི. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟཱ. ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཏེ ལོ་ཀེ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝི་ནོཏི ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཝི་ཛི་ཏ་ཝི་ཛ་ཡཱ ནཱ་མ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༧༦; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༩༠).
ཡ་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནཱིཏི ཡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་དྡྷཱ་དི་པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ རཱུ་པཱ་དི་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི. ས་བྦ་ལོ་ཀེཏི ས་ཀ་ལ་ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ལོ་ཀེ ཙ. ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ ཨི་མཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀནྟི ཨི་མ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཀཱ་ལཾ ཀ་ངྑ་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏོ ས ད་ནྟོཏི སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ད་ནྟོ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཾ པ་ཏྠེ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༢; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༩༠).
ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཡེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ནི་རོ་དྷོཏི ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ནི་སྶི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཀ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ་ཝ ནཱ་མ. ནཱ་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ རཱུ་པནྟི ས་བྦ་རཱུ་པཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནཱ་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏནྟི ས་བྦཾ ཀ་མྨཱ་དི་ཀཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཾ. ཛ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཊནྟི ཛ་རཱ་ཡ པ་ཏྠ་ཊཾ. བྱཱ་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏནྟི བྱཱ་དྷི་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་མ་དྡི་ཏཾ. མ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏནྟི མ་ཙྩུ་ནཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཧ་ཊཾ. ཨ་ཏཱ་ཎནྟི པུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི ཏཱ་ཡ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱ་ཡ་ནཾ ཨ་ནཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ལ་བྦྷ་ཎེ་ཡྻཾ ཁེ་མཾ ཝཱ. ཨ་ལེ་ཎནྟི ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ནི་སྶ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ན་ར་ཧཾ, ཨ་ལླཱི་ནཱ་ན་མྤི ན ལེ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ས་ར་ཎནྟི ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ན བྷ་ཡ་ཧཱ་ར་ཀཾ, ན བྷ་ཡ་ཝི་ནཱ་ས་ཀཾ. ཨ་ས་ར་ཎཱི་བྷཱུ་ཏནྟི པུ་རེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་ར་ཎཾ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ས་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༩. ཨ་པུ་ཙྪ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཨི་ཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ, པུ་ཙྪ་སི་ཏྭེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཀྑཱ་མི ཡ་ཐཱ པ་ཛཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ནཱ པ་བྷ་ཝ་ནྟི དུ་ཀྑཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ པ་བྷ་ཝ་ནྟི.
ཏ་ཎྷཱུ་པ་དྷཱིཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱུ་པ་དྷི. ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཨེ་ཝ དི་ཊྛཱུ་པ་དྷི. རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི. པུ་ཉྙཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནི ཨེ་ཝ ཀ་མྨཱུ་པ་དྷི. ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱུ་པ་དྷི. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་དྷི. དོ་ས་པ་ཊི་གྷོ ཨེ་ཝ པ་ཊི་གྷཱུ་པ་དྷི. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨུ་པ་དྷཱི. ཙ་ཀྑཱ་དི་ཚ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་དྷཱི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ་ཝ ཚ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ ཨུ་པ་དྷཱི. ས་བྦ་མྤི དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་བྦ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ དུ་སྶ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་དྷི.
༢༠. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ན་ཏོ པ་བྷ་ཝ་ནྟེ་སུ དུ་ཀྑེ་སུ – ཡོ ཝེ ཨ་ཝི་དྭཱཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཛཱ་ནནྟི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ཏི་པྤ་བྷ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི’’ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ནི་དྡེ་སེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི.
༢༡. སོ་ཀ་པ་རི་དྡ་ཝ་ཉྩཱཏི སོ་ཀ་ཉྩ པ་རི་དེ་ཝ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས དྷ་མྨོཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཉཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས ཏ་ཡཱ དྷ་མྨོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ར་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛོ་གྷཾ ཏ་ར་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མོ་གྷཾ ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏ་ར་ནྟི. པ་ཏ་ར་ནྟཱིཏི ཏ་མེ་ཝ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཏ་ར་ནྟི. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི བྷ་ཝོ་གྷ་ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ས་མྨཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
༢༢. ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི ཏེ དྷ་མྨནྟི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཏེ དེ་ས་ཡི་སྶཱ་མི. དི་ཊྛེ དྷ་མྨེཏི དི་ཊྛེ་ཝ དུ་ཀྑཱ་དི་དྷ་མྨེ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ནཱི་ཏི་ཧནྟི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ. ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཡཾ དྷ་མྨཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. པ. ༢༧༧; ཐེ་ར་གཱ. ༦༧༦; ཀ་ཐཱ. ༧༥༣) ན་ཡེ་ན ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་དི་ཏྭཱ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཧི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ དྷ་མྨཾ ཏ་ཝ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི. ཨཱ་དི་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི. མ་ཛ྄ཛྷེ་པི. པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐ་མྤི དེ་སེ་སི, སཱ ས་མ་ནྟ་བྷ་དྡ་ཀ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ. ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ནི་ག་མ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སེ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ནཱ་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སེ་སེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ.
ཨ་པི ཙ ས་ནི་དཱ་ན་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སོ་ཏཱུ་ནཾ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཛ་ན་ནེ་ན ནི་ག་མ་ནེ་ན ཙ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ.
ས་ཀ་ལོ ཧི སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ་ན སཱི་ལེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ.
སུ་ཡྻ་མཱ་ནོ ཙེ་ས ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ བྷ་ཝ་ནེ་ན་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡) ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ་ན་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ་ཏི.
ཡཾ པ་ནེ་ས བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི དཱི་པེ་ཏི. ཏཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏྠཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ སཱ་ཏྠཾ. ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི སཱ་ཏྠཾ. དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་དེ་ས་ནཱ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠཾ. དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཏོ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ནྟི སཱ་ཏྠཾ. ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ནྟི ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ག་མྦྷཱི་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠཾ. ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷཾ.
ཨ་པི ཙ – པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་ཏོ སཱ་ཏྠཾ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. སཱི་ལཱ་དི་པ་ཉྩ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏོ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི སེ་ཊྛེ་ཧི ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏེ་ས་ཉྩ ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡).
ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི.
དུ་ཀྑེ དི་ཊྛེཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན དི་ཊྛེ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མི. ས་མུ་ད་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༣. ཏ་ཉྩཱ་ཧཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱ་མཱིཏི ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨ་ཛོ་ཏ་ཀཾ ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཧཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་མི. དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མནྟི ཏ་ཉྩ དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱ་མི.
ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏོ ཏ་མོ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལ་ནནྟི མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་རཱ་སི་སྶ ཚེ་ད་ནཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་སཱི. དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཝེ་སཱི. ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སཱི. མ་ཧ་ཏོ ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ པ་བྷེ་ད་ནནྟི མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་སྶ ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ བྷེ་ད་ནཾ. མ་ཧ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླ་སྶ ཨ་བྦ་ཧ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཀ་ཎྚ་ཀ་སྶ ལུ་ཉྩ་ནཾ. དི་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནནྟི དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊོ, ཏ་སྶ དི་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. མཱ་ན་དྷ་ཛ་སྶ པཱ་ཏ་ནནྟི ཨུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ མཱ་ན་དྡྷ་ཛ་སྶ པཱ་ཏ་ནཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མནྟི པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་ནཾ. ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎནྟི ཝ་ཊྚེ ཨོ་སཱི་དཱ་པ་ན་སྶ ཀཱ་མོ་གྷཱ་དི་ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎཾ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ. བྷཱ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་ནནྟི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ར་སྶ ཁི་པ་ནཾ ཚ་ཌྜ་ནཾ. སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དནྟི ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཧེ་ཏུ་ན་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནཾ. ས་ནྟཱ་པ་སྶ ནི་བྦཱ་པ་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་སྶ ནི་བྦུ་ཏིཾ. པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷནྟི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཾ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ. དྷ་མྨ་དྷ་ཛ་སྶ ཨུ་སྶཱ་པ་ནནྟི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཾ. པ་ར་མ་ཏྠཾ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ར་མ་ཏྠཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ཏ་ནྟི ཨ་མ་ཏཾ. ཀི་ལེ་ས་ཝི་ས་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ག་ད་ནྟི་པི ཨ་མ་ཏཾ. སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦུ་ཏ་ནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ན་ཏྠེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ་ན་ནྟི་པི ནི་བྦཱ་ནཾ.
མ་ཧེ་ས་ཀྑེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧཱིཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི. པ་རི་ཡེ་སི་ཏོཏི པ་རི་ཡི་ཊྛོ. ཀ་ཧཾ དེ་ཝ་དེ་ཝོཏི དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ ཀུ་ཧིཾ. ཀ་ཧཾ ན་རཱ་ས་བྷོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ.
༢༤. ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྷོཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷཱ. ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ན་ནྡི་ཉྩ ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ, པ་ནུ་ཛྫ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷ་ཉྩ དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ པ་ནུ་དེ་ཧི. པ་ནུ་དི་ཏྭཱ ཙ བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ དུ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ནུ་ཛྫ་ས་དྡ་སྶ པ་ནུ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ནུ་དི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏཱ་ནི ན་ནྡཱི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི པ་ནུ་དི་ཏྭཱ དུ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི.
ས་ཧོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀོ ཨ་དྷོ. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ཨ་པཱ་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་དྡྷནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ཏོ ཨ་དྷོཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་བྦོ་པ་རི་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་དྡྷཾ. ས་བྦ་ཨ་དྷོ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ཨ་དྷོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་བཱ་དྷ་ཁ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་དྡྷཾ. དུ་ཀྑ་མ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་དྷོ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ནྟི ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱཏི པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ཨུ་པ་རི. ཨ་དྷོ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱཏི ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷོ. མ་ཛ྄ཛྷེཏི དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཾ.
པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཏེ་ར་ས་ཝི་དྷ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ནུ་ཛྫཱཏི ཁི་པ. པ་ནུ་ཛྫཱཏི ཨ་ཏཱི་ཝ ཁི་པ. ནུ་དཱཏི ལུ་ཉྩ. པ་ནུ་དཱཏི ཨ་ཏཱི་ཝ ལུ་ཉྩ. པ་ཛ་ཧཱཏི ཚ་ཌྜེ་ཧི. ཝི་ནོ་དེ་ཧཱིཏི དཱུ་རཾ ཀ་རོ་ཧི.
ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་ཉྩཱཏི པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཉྩ པུ་ན་བྦྷ་ཝནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ རཱུ་པཱ་དི་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཉྩ. པ་ཛ་ཧ་ནྟོ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན, ཝི་ནོ་དེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན, བྱ་ནྟཱི ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན, ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན. ཀ་མྨ་བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ.
༢༥. ཨེ་ཏཱ་ནི ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ བྷ་ཝེ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨེ་སོ – ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རཱིཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ནི་དྡེ་སོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ་ཝ.
༢༦. སུ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ གོ་ཏ་མ་ནཱུ་པ་དྷཱི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱུ་པ་དྷཱི་ཀནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ གོ་ཏ་མ་ནཱུ་པ་དྷཱི་ཀ’’ནྟི.
ནི་དྡེ་སེ ཀི་ལེ་སཱ ཙཱཏི ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ ཙ རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀ་ཐཱི་ཡ་ནྟི. ཨུ་པ་དྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན, ཨུ་པ་དྷི་ཝཱུ་པ་ས་མཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན, ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷཾ ཕ་ལེ་ནཱ་ཏི.
༢༧. ན ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ པ་ཧཱ་སི – ཏེ ཙཱ་པཱིཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཏནྟི ས་ཀྐ་ཙྩཾ, ས་དཱ ཝཱ. ཏཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མཱིཏི ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མི. ས་མེ་ཙྩཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ. ནཱ་གཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ནི་དྡེ་སེ ས་མེ་ཙྩཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ས་མཱ་ག་ནྟྭཱཏི ས་མྨུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ས་མཱ་ག་ནྟྭཱཏི ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ. ས་མྨུ་ཁཱཏི ས་མྨུ་ཁེ. ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི.
༢༨. ཨི་དཱ་ནི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་སི དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝི་དི་ཏོ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཧཱི་ན་དུ་ཀྑེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཾ ཏཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཝེ་དེ་ཧི ག་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་གཱུ, ཀི་ཉྩ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ, ཀཱ་མེ་སུ ཙ བྷ་ཝེ་སུ ཙ ཨ་ས་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ས་ཏྟོ’’ཏི ཛ་ཉྙཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི. ཨ་དྡྷཱ ཧི སོ ཨོ་གྷ་མི་མཾ ཨ་ཏཱ་རི, ཏི་ཎྞོ ཙ པཱ་རཾ ཨ་ཁི་ལོ ཨ་ཀ་ངྑོ.
ནི་དྡེ་སེ རཱ་ག་ཀི་ཉྩ་ནནྟི རཱ་ག་པ་ལི་བོ་དྷཾ. དོ་ས་ཀི་ཉྩ་ནནྟི་ཨཱ་དི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་མོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན. བྷ་ཝོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. དི་ཊྛོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. སཾ་སཱ་ར་པ་ཐཾ ཏི་ཎྞོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་དེ་ནཱ་ཏི. ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན. ནི་ཏྟི་ཎྞོ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན. ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན.ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཕ་ལེ་ན.
༢༩. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ཝི་དྭཱ ཙ ཡོཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ. ཝི་ས་ཛྫཱཏི ཝོ་ས་ཛྫི་ཏྭཱ.
ནི་དྡེ་སེ ས་ཛྫནྟི མུ་ཉྩ་ནཾ. ཝི་ས་ཛྫནྟི ཝོ་ས་ཛྫ་ནཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དྷོ་ཏ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. པ་ཉྩ་མེ དྷོ་ཏ་ཀ་སུ་ཏྟེ – ཝཱ་ཙཱ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་མཱིཏི ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་མི. སི་ཀྑེ ནི་བྦཱ་ན་མ་ཏྟ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑེ་ཡྻ. ནི་དྡེ་སེ ཨ་པུ་བྦཾ ན་ཏྠི.
༣༡. ཨི་ཏོཏི མ་མ མུ་ཁ་ཏོ.
ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ཏ་པྤནྟི ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་པ་ནཾ. ཨུ་སྶཱ་ཧནྟི ཨ་ས་ངྐོ་ཙཾ. ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱིནྟི བ་ལ་ཝ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཐཱ་མནྟི ཨ་སི་ཐི་ལཾ. དྷི་ཏིནྟི དྷཱ་ར་ཎཾ. ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱིཏི པ་ར་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཧི. ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཧཱིཏི རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཧི.
༣༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ དྷོ་ཏ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་མཱ་ནོ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་པ་མོ་ཀྑཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ‘‘པ་སྶཱ་མ་ཧ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་སྶཱ་མ་ཧཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེཏི པ་སྶཱ་མི ཨ་ཧཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ. ཏཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མཱིཏི ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མི. པ་མུ་ཉྩཱཏི པ་མོ་ཙེ་ཧི.
ནི་དྡེ་སེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱཏི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ས་ཡ་མེ་ཝ བུ་དྡྷཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ. སཱི་ཧ་སཱི་ཧོཏི ཨ་ཚ་མྦྷི་ཏ་ཊྛེ་ན སཱི་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཏི་སཱི་ཧོ. ནཱ་ག་ནཱ་གོཏི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཊྛེ་ན, མ་ཧ་ནྟ་ཊྛེ་ན ཝཱ ནཱ་གཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ནཱ་གོ. ག་ཎི་ག་ཎཱིཏི ག་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཝ ག་ཎ་ཝཱ. མུ་ནི་མུ་ནཱིཏི ཉཱ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཝ ཉཱ་ཎ་ཝཱ. རཱ་ཛ་རཱ་ཛཱཏི ཨུ་ཏྟ་མ་རཱ་ཛཱ. མུ་ཉྩ མནྟི མོ་ཙེ་ཧི མཾ. པ་མུ་ཉྩ མནྟི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ན མུ་ཉྩེ་ཧི མཾ. མོ་ཙེ་ཧི མནྟི སི་ཐི་ལཾ ཀ་རོ་ཧི མཾ. པ་མོ་ཙེ་ཧི མནྟི ཨ་ཏཱི་ཝ སི་ཐི་ལཾ ཀ་རོ་ཧི མཾ. ཨུ་དྡྷ་ར མནྟི མཾ སཾ་སཱ་ར་པ་ངྐཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཐ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཧི. ས་མུ་དྡྷ་ར མནྟི ས་མྨཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཐ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཧི མཾ. ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱིཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ལླ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཧི.
༣༣. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་པ་མོ་ཀྑཾ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་ཧ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ཧཾ ས་ཧི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ན ས་ཧི་སྶཱ་མི ན ས་ཀྐོ་མི. ན ཝཱ་ཡ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་མོ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི པ་མོ་ཙེ་ཏུཾ. ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐིནྟི ས་ཀ་ངྑཾ. ཏ་རེ་སཱིཏི ཏ་རེ་ཡྻཱ་སི.
ནི་དྡེ་སེ ན ཨཱི་ཧཱ་མཱིཏི པ་ཡོ་གཾ ན ཀ་རོ་མི. ན ས་མཱི་ཧཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏཱི་ཝ པ་ཡོ་གཾ ན ཀ་རོ་མི. ཨ་སྶ་དྡྷེ པུ་གྒ་ལེཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ས་དྡྷཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ པུ་གྒ་ལེ. ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀེཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཾ རུ་ཙི་ཝི་ར་ཧི་ཏེ. ཀུ་སཱི་ཏེཏི ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧི་ཏེ. ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡེཏི ནི་བྦཱི་རི་ཡེ. ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ.
༣༤. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏ་རོ དྷོ་ཏ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ས བྲ་ཧྨེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨེཏི སེ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ས བྲ་ཧྨེ’’ཏི. ཝི་ཝེ་ཀ་དྷ་མྨནྟི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཝེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཾ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཨི་དྷེ་ཝ ས་ནྟོཏི ཨི་དྷེ་ཝ ས་མཱ་ནོ. ཨ་སི་ཏོཏི ཨ་ནི་སྶི་ཏོ.
༣༥-༧. ཨི་ཏོ པ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ མེ་ཏྟ་གཱུ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཾ, ཨི་དྷ ས་ནྟི་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ་པི པུ་བྦ་ཌྜྷཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་པ་ར་ཌྜྷེ ས་ངྒོཏི ས་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ལ་གྒ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དྷོ་ཏ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨུ་པ་སཱི་ཝ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཚ་ཊྛེ ཨུ་པ་སཱི་ཝ་སུ་ཏྟེ – མ་ཧ་ནྟ་མོ་གྷནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ཨོ་གྷཾ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་ན་ལླཱི་ནོ. ནོ ཝི་ས་ཧཱ་མཱིཏི ན ས་ཀྐོ་མི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ནི་སྶ་ཡཾ. ཡཾ ནི་སྶི་ཏོཏི ཡཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏོ.
ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་མོ་གྷནྟི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མོ་གྷཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷ་ཝོ་གྷཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛོ་གྷཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷཾ ཏ་རེ་ཡྻཾ. ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ལ་མྦ་ཎནྟི ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋཱ་ནཾ. ནི་སྶ་ཡནྟི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡནྟི ཨ་པ་སྶ་ཡ་ནཾ.
༣༩. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷཱི ཏ་ཉྩ ས་ནྟ་མྤི ནི་སྶ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཉྩ ནི་སྶ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ ནི་ཡྻཱ་ན་པ་ཐཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོཏི ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་མཱ་ནོ. ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏཾ ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ར་སྶུ ཨོ་གྷནྟི ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨོ་གྷཾ ཏ་ར་སྶུ. ཀ་ཐཱ་ཧཱིཏི ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ཧི. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཾ ན་ཏྟ་མ་ཧཱ་བྷི་པ་སྶཱཏི ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཐེ་སི.
ནི་དྡེ་སེ ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ལ་མྦ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝི་ཝི་དྷཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་མེ་ཏི. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི་ཏི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་སྶ་ཏི.
༤༠. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཧཱི་ནེ ཀཱ་མེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ‘‘ས་བྦེ་སཱུ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི་ཏྭཱ མ་ཉྙནྟི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་བྦི་དྷ་མྤི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཧི་ཏྭཱ. ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑེ པ་ར་མེཏི ས་ཏྟ་སུ ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ. ཏི་ཊྛེ ནུ སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ནུ་ཡཱ་ཡཱིཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ཝི་ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ནཱུ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.