༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜ’’ནྟི ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཱུཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་སུ. བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ས་ཏྟེ་སུ. ཨེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ‘‘བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༩) ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ, ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༨༦) ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏྭཱ་དི་རཱུ་པེ, ‘‘ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠) ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ, ‘‘ས་བྦེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀེ ས་མུ་སྶ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༢༠) ས་བྦ་ས་ཏྟེ, ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༩༠) རུ་ཀྑཱ་དི་ཀེ, ‘‘བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣) ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏཱ ས་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ. ནི་དྷཱ་ཡཱཏི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ.
ད་ཎྜནྟི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ད་ཎྜཾ, ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཉྷི ད་ཎྜ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་ཎྜོ, བཱ་དྷེ་ཏི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཉྩ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཉྩ. པ་ཧ་ར་ཎ་ད་ཎྜོ ཨེ་ཝ ཝཱ ད་ཎྜོ, ཏཾ ནི་དྷཱ་ཡཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ཡནྟི ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤཱིཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་མྤི. ཏེ་ས་མྤཱིཏི ཏེ་སཾ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ན པུ་ཏྟ་མི་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྲ་ཛོ ཁེ་ཏྟ་ཛོ དི་ནྣ་ཀོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པུ་ཏྟེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི པུ་ཏྟཾ ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻ. ཀུ་ཏོ ས་ཧཱ་ཡནྟི ས་ཧཱ་ཡཾ པ་ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཀུ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏཾ.
ཨེ་ཀོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨེ་ཀོ, ཨ་དུ་ཏི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀོ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སོ་ཏི ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཀོ. ས་མ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་སྶ་པི ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ གི་ཧི་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་སྶ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨེ་ཀོ. ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཀོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨེ་ཀོ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨི་རི་ཡ་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་དུ་ཏི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀོ.
‘‘ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ, དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ན སཾ་ས་རཾ;
ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ, སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ཏ་ཎྷཾ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ ཨ་ནཱ་དཱ་ནོ, ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༥, ༡༠༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༧) –
ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀོ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སོཏི ཨེ་ཀོ. ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྦྷཱུ སཱ་མ་ཉྙེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨེ་ཀོ.
ཙ་རེཏི ཡཱ ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཡཱ པ་ཎི་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ, བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ, ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་སུ མ་གྒ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་སུ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཙ་རི་ཡཱ, ཏི་ཎྞཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་ཏྠ པ་དེ་ས་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༡; པ་ཊི. མ. ༡.༡༩༧; ༣.༢༨) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏཱ་ཧི ཙ་རི་ཡཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ ཨི་མཱ ‘‘ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙ་ར་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ས་ཏི་ཡཱ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ་ར་ཏི, པ་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༡; པ་ཊི. མ. ༡.༡༩༧; ༣.༢༩) ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཱ་པི ཨ་ཊྛ ཙ་རི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོཏི ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎོ ནཱ་མ ཁ་གྒ་མི་ག་སི་ངྒཾ.
ཀ་པྤ -ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན་ཝོ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝི་ཀ་པྤ་ལེ་ས་ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ས་དི་སཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱི་ཡ་མེ་ཏཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠) ཝོ་ཧཱ་རོ. ‘‘ཡེ་ན སུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཀཱ་ལོ. ‘‘ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་པྤོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༡༠༩༨; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༡༧, ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༦༡) པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༣༦༨) ཚེ་ད་ནཾ. ‘‘ཀ་པྤ་ཏི དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༦) ཝི་ཀ་པྤོ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༨༠) ལེ་སོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༩༤) ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘ས་ཏྠུ་ཀ་པྤེ་ན ཝ་ཏ ཀི་ར, བྷོ, སཱ་ཝ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ན ཛཱ་ནི་མྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༦༠) ས་དི་སོ, པ་ཊི་བྷཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ས་དི་སོ པ་ཊི་བྷཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ས་དི་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པ་ད་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡྭཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ད་ཎྜོ བྷཱུ་ཏེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རེ་ན ཙ ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ, ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜཱ ས་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ས་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་ཎི་ནཱ ཝཱ ལེ་ཌྜུ་ནཱ ཝཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤི ཏེ་སཾ ཨི་མཾ མེ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མཱ་ག་མྨ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏ་ཉྩ ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏ་ད་ཉྙ་ཉྩ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི – ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཏེ ཨ་མ་ཙྩཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? ཏ་ཏོ ཏེ་ན ‘‘པུ་བྦ་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཀ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ནཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷེ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, ན ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན པུ་ཏྟ་མི་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ས་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྲ་ཛཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི པུ་ཏྟ་མྤི ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻཾ, ཀུ་ཏོ པ་ན ཏུ་མྷཱ་དི་སཾ ས་ཧཱ་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་སུ་པི ཡོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ མཱ་དི་སོ ཝཱ ཧོ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, སོ ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་ཧི ‘‘ཨ་མྷེ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, ན ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ‘‘ན པུ་ཏྟ་མི་ཙྪེ་ཡྻ, ཀུ་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ གུ་ཎཾ དི་སྭཱ པ་མུ་དི་ཏོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༥).
ཏ་ཏྠ ཏ་སཱཏི ཝི་པཱ་ས་ཀི་རི་ཡཱ. ཐཱ་ཝ་རཱཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ. བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཱཏི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སཱ. ནི་དྷཱ་ཡཱཏི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ. ནི་ད་ཧི་ཏྭཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨོ་རོ་པ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་དྷོ་ཀ་རི་ཏྭཱ. ས་མོ་རོ་པ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་དྷོ་ག་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཏ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི་ཏྭཱཏི ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ.
ཨཱ་ལ་པ་ནནྟི ཨཱ་དི་ཏོ ལ་པ་ནཾ. ས་ལླ་པ་ནནྟི ས་མྨཱ ལ་པ་ནཾ. ཨུ་ལླ་པ་ནནྟི ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་པ་ནཾ. ས་མུ་ལླ་པ་ནནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་པ་ནཾ.
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཙ་རི་ཡཱ, པ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཾ ཙ་རི་ཡཱ. པ་ཏྟཱིཏི ཕ་ལཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི པཱ་པུ་ཎཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ‘‘པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱ ལོ་ཀ་ཏྠཱཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཱ་ནི, ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སཱུཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་ཙྩ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་སཱུཏི ཙ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་དེ་ས་ཏོཏི ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སེ. ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཧི ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. པུ་ན ཏཱ ཨེ་ཝ ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ ཀཱ་ར་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཎི་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཎི་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏྟཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ཝ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ས་ནྟེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ.
ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན གུ་ཏྟཾ དྭཱ་རཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ, ཏེ་སཾ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནཾ. དྭཱ་ར་ནྟི ཙེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ. ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནནྟི སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ. ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ. ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཕ་ལཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནནྟི དཱུ་ར་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནནྟི ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་བྦ་དྷ་མྨ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ. ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ.
པ་དེ་ས་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནནྟི པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ. སཱ་ཝ་ཀཱ་ནནྟི སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོཏི ཨ་དྷི་མོ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱིཏི ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོཏི ཙ་ཏུ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ད་ཧ་ནྟོ. ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ. པ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ. ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡཱ་པེ་ནྟཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷུ་སཾ ཡཱ་པེ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷུ་སཾ ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
ད་སྶ་ན་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏི, ས་མྨཱ ཝཱ ཏཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟི, པ་ས་ཊྛཱ སུ་ནྡ་རཱ ཝཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཏ་སྶཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་ཙ་རི་ཡཱ. ས་མྨཱ ས་ངྐ་པྤེ་ཏི, ས་མྨཱ ཝཱ ཏེ་ན ས་ངྐ་པྤེ་ནྟི, པ་ས་ཊྛོ སུ་ནྡ་རོ ཝཱ ས་ངྐ་པྤོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ཙ་རི་ཡཱ. ས་མྨཱ ཝ་ད་ཏི, ས་མྨཱ ཝཱ ཏཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི, པ་ས་ཊྛཱ སུ་ནྡ་རཱ ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྶཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་གྒ་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་མྨཱ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྨཱ ཝཱ ཏེ་ན ཀ་རོ་ནྟི, པ་ས་ཊྛཾ སུ་ནྡ་རཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟི ས་མྨཱ་ཀ་མྨཾ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཙ་རི་ཡཱ. ས་མྨཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཏི, ས་མྨཱ ཝཱ ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ནྟི, པ་ས་ཊྛོ སུ་ནྡ་རོ ཝཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྶ ཝོ་དཱ་ན་ཙ་རི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་མྨཱ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ས་མྨཱ ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི, པ་ས་ཊྛོ སུ་ནྡ་རོ ཝཱ ཝཱ་ཡཱ་མོ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཏ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་མྨཱ ས་ར་ཏི, ས་མྨཱ ཝཱ ཏཱ་ཡ ས་ར་ནྟི, པ་ས་ཊྛཱ སུ་ནྡ་རཱ ཝཱ ས་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཙ་རི་ཡཱ. ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ས་མྨཱ ཝཱ ཏེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ནྟི, པ་ས་ཊྛོ སུ་ནྡ་རོ ཝཱ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཙ་རི་ཡཱ.
ཏ་ཀྐ་པྤོཏི ཏེ་ན ཀ་པྤོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ་དི་སོཏི ཏེ་ན ས་དི་སོ, ‘‘ཏ་སྶ་དི་ཀོ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོཏི ཏེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ, ཨེ་དི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་དུ་ར་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ལོ་ཎཾ ཨ་ཏི་ལོ་ཎཾ. ལོ་ཎ་ཀ་པྤོཏི ལོ་ཎ་ས་དི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏི་ཏྟ་ཀནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏི་ཏྟ་ཀཾ, པུ་ཙི་མ་ནྡཱ་དི་ཀ་པྤོ ཏི་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རནྟི ཁཱི་ར་པཱ་ཡཱ་སཱ་དི་ཀཾ. ཧི་མ་ཀ་པྤོཏི ཧི་མོ་ད་ཀ་ས་དི་སོ. ས་ཏྠུ་ཀ་པྤོཏི ས་ཏྠུ་ནཱ བུ་དྡྷེ་ན ས་དི་སོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མ་ན་ཏོ ན་མ་ན་ཊྛེ་ན ནཱ་མ’’ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ‘‘ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏི. པུ་ན ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་བྦཾ རུ་པྤ་ན་ཏོ རཱུ་པ’’ནྟི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. པུ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ‘‘ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཾ, རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀོ པ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མུ་ཁེ་ན བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ རུ་པྤ་ན་ཏོ རཱུ་པ’’ནྟི པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏོ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ’’ནྟི པ་སྶ་ཏི, སོ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཾ, ཨི་དཾ རཱུ་པ’’ནྟི དྭེ་དྷཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་རཱ, ཧོ་ཏི ས་དྡོ ར་ཐོ ཨི་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷེ་སུ ས་ནྟེ་སུ, ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ས་མྨུ་ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༧༡; མི. པ. ༢.༡.༡; ཀ་ཐཱ. ༢༣༣);
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ས་ནྟེ་སུ ‘‘ས་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་མྤི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་ད་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དེ་སུ དོ་སཾ དི་སྭཱ རོ་གཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ནི་དཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མྤི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཝེ་ཛྫོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནྟི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙ པ་སྶ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཀ་མྨཾ པི་ཏཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ, ཨཱ་ཧཱ་རོ དྷཱ་ཏི ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ནྡྷཱ་ར་ཀོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༤.༦༠; ཀ་ཐཱ. ༤༦༥) ན་ཡེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ་པི པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་སྶ ཡཱ སཱ པུ་བྦ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཡཱ་པི ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཡཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨི, ནོ ནུ ཁོ་སྨི, ཀིཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ ས་ཏྟོ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཀུ་ཧིཾ གཱ་མཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཚ་བྦི་དྷཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ས་བྦཱ་པི པ་ཧི་ཡྻ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏཱི་སུ ཨ་དྡྷཱ་སུ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི་པི ‘‘དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་པི ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་པི ‘‘ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏི་སྶོ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་པ་རི་ཉྙཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པཾ, ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཨེ་ཝ པ་ན དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ པ་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནྟ་རེ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནྟ་རེ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་རི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཏ་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ, ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཧཱ་ན་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཏཱི་སུ པ་རི་ཉྙཱ་སུ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཙ སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ ཡོ་གི་ནཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ.
པུ་ན ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྟཱ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ … ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༤༨; པ་ཊི. མ. ༡.༤༨) ན་ཡེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ་ཀ་མྨ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠). ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ, ཏ་ཎྷཱ་ཀ་མྨ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠) པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ་ཀ་མྨ་ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠) པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཏ་ཎྷཱ་ཀ་མྨ་ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠) པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཕ་སྶ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷེ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ད་ས ད་ས ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པ་སྶ ཨུ་ད་ཡོ, ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པ་སྶ ཝ་ཡོ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཁ་ཎ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་སྶེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏོ ‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཉཱ་ཎཾ ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ནི་ཙྩ་ན་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ནི་ཙྩ་ན་ཝཱ, སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལོ༹ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛི ཝི་ཡ ཨཱ་ར་གྒེ སཱ་ས་པོ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དོ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ, མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་སུ་པི་ནཱ་ལཱ་ཏ་ཙ་ཀྐ་ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ག་ར་ཕེ་ཎ་ཀ་ད་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་སཱ་རཱ ནི་སྶཱ་རཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པ་ན ཨ་ནེ་ན ‘‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཝ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྨ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཋ་མཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶཱ་དྷི་ག་མཱ ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨོ་བྷཱ་སོ ཉཱ་ཎཾ པཱི་ཏི པ་སྶ་དྡྷི སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ པ་གྒ་ཧོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ནི་ཀ་ནྟཱི་ཏི ད་ས ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ ཝི་པ་སྶ་ན་ཀྑ་ཎེ ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ ལོ་ཧི་ཏཾ ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཙི་ཏྟོ་བྷཱ་སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཡོ་གཱི ‘‘མ་གྒོ མེ པ་ཏྟོ’’ཏི ཏ་མེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི. ཉཱ་ཎམྤི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏཾ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ སུ་དྡྷཾ པ་ས་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི. པཱི་ཏིཔི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝ. ཏ་སྶ ཧི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་སྶ་དྡྷི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ནེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ད་ར་ཐོ, ན གཱ་ར་ཝཾ, ན ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ, ན ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ, ན གེ་ལ་ཉྙ་ཏཱ, ན ཝ་ངྐ་ཏཱ ཧོ་ཏི. སུ་ཁམྤི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁ་མེ་ཝ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ ཝི་པ་སྶ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཁ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་སཱ་ད་བྷཱུ་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ས་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པ་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཁ་ཎེ ཨ་སི་ཐི་ལཾ ཨ་ན་ཙྩཱ་ར་དྡྷཾ སུ་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཁ་ཎེ སུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏ་སྨི་ཉྷི ཁ་ཎེ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཧ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ བ་ལ་ཝ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཙ. སཱ ཙ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ སཱུ་རཱ ཏི་ཁི་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི. ནི་ཀ་ནྟཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཀ་ནྟི. ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཧི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ སུ་ཁུ་མཱ ས་ནྟཱ་ཀཱ་རཱ ནི་ཀ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ. ནི་ཀ་ནྟི པ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ ཙ.
པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ན མ་གྒོ, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ པ་ན ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒོ’’ཏི མ་གྒ་ཉྩ ཨ་མ་གྒ་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་གྒོ, ཨ་ཡཾ ན མ་གྒོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ན་ཝ་མ་ཉྩ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཉཱ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ. ན་ཝ་མཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.
ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དིཾ་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཾ པ་སྶ་ཏོ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ, ‘‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི ས་མྦྷོ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝེ་ཏི ཙཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༧༡; ཀ་ཐཱ. ༢༣༣) པ་སྶ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩནྟི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ, ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཛ་རཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རོ. ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་དེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏོ. ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རོ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥-༡༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་དེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི་པི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
པུ་ན་པི སོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་དཾ ཝཱ ཋི་ཏིཾ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ ཨེ་ཝ ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཨི་དཾ བྷ་ངྒ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཡོ་གཱི ‘‘ཡ་ཐཱ ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ བྷི་ཛྫི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་རོ་དྷ་མེ་ཝ པ་སྶ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྶ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི ག་ཏི་ཊྛི་ཏི ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ པ་བྷེ་ད་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཛ་ལི་ཏ་ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཏཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ.
ཏ་སྶ ཏཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ས་བྦེ བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ཨཱ་དི་ཏྟ་ཨ་ངྒཱ་རཾ ཝི་ཡ ས་མུ་སྶི་ཏ་ཁ་གྒོ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎཱ སཱ་དཱི་ན་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨི་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ་པི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ.
ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ནི་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. པུ་ན ཏ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ མུ་ཉྩི་ཏུཾ པ་ན ཏེ ཨེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ.
སོ ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏེ་སུ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ’’ནྟི ཝཱ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ བྷ་ཡ་ཉྩ ན་ནྡི་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ནོ ཧོ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ, ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མ་མ’’ནྟི ཝཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ, ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ.
ཏཾ པ་ནེ་ས ཙེ ས་ནྟི་པ་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཾ པ་ཀྑ་ནྡཾ ཧོ་ཏི. ནོ ཙེ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝཱ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏི་སྶོ ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ‘‘ཏཱི་ཎི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. སོ ཧི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ, སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ སུ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ. ཨ་སྶ ཏཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏ་རཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྑཱ་རེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, ཏ་ཐེ་ཝ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་མྤི ཏ་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ཏེ་སཾ པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐཾ ནཱ་མ.
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མྤེ་ཏཾ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན’’ནྟི་པི ‘‘པ་རི་ཀ་མྨ’’ནྟི་པི ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར’’ནྟི་པི ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་མཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་གོ་ཏྟཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པུ་ན་རཱ་ཝ་ཊྚ་ཀཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཉྩ ན བྷ་ཛ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སོ་ཏེ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎེ ནི་རུ་དྡྷེ ཏེ་ན དི་ནྣ་ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི དྭེ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, ཕ་ལ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ངྒཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཧི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏཱ་ཧཾ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘མེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཕ་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ’’ཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ’’ཏི ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཨི་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཱ་ཝ་སཱ་ནེ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ནི་པི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ སོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཕ་ལ་ཉྩ. ཏ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཕ་ལ་ཉྩ. ཏ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ རཱུ་པ་རཱ་གཱ་རཱུ་པ་རཱ་ག་མཱ་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཕ་ལ་ཉྩ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ས ཧོ་ཏི ཨ་ར་ཧཱ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤི ཏེ་ས’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་སཱི་ལ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི. ‘‘ན པུ་ཏྟ་མི་ཙྪེ་ཡྻ ཀུ་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི. ‘‘ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ས་ཏྟ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཝི་ཏྠཱ་རཾ པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༦༢, ༦༧༨, ༦༩༢, ༧༣༧, ༨༠༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ –
‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན;
པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ ཨ་ཚ་མྦྷཱི, ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༤༢; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༨) –
པ་སཾ་སི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧཱ་སི་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ.
པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢༢. དུ་ཏི་ཡེ སཾ་ས་གྒ་ཛཱ་ཏ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏ་སཾ་ས་གྒ་སྶ. ཏ་ཏྠ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ལླ་པ་ན་ས་མྦྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ སཾ་ས་གྒོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་སྭཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱ་གོ ད་སྶ་ན་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཀཱ་ལ༹་དཱི་གྷ་ཝཱ་པཱི་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སིཾ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ཏ་སྶཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཙོ་ལ༹་ཀྑ་ཎྜཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་དྷཱ་རི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ལ་ཏྠ’’ནྟི ཧ་ད་ཡཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ སོ ཨེ་ཝ ཙ ད་ཧ་རོ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
པ་རེ་ཧི པ་ན ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཧ་སི་ཏ་ལ་པི་ཏ་གཱི་ཏ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ རཱ་གོ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྲཱ་པི གི་རི་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ཀ་མྨཱ་ར་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་མཱ་རཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་དུ་མ་སྶ་རཾ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ མཱ་ལཾ སཱི་སེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡེ་ན གཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ཛྷཱ་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟོ པ་ཉྩ་གྒ་ལ༹་ལེ་ཎ་ཝཱ་སཱི ཏི་སྶ་ད་ཧ་རོ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ངྒ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱ་གོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. དྷ་མྨ་གཱ་ཡ་ན་ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀི་ར ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ཨཱ་ག་ཏེ རཱ་ཛཱ་པི ཨ་ག་མཱ་སི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ་ན. ཏ་ཏོ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ རཱུ་པ་ཉྩ ས་དྡ་ཉྩ ཨཱ་ག་མྨ བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཏ་སྶ ཙ ད་ཧ་ར་སྶཱ་པི. ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་སི, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ལི་ངྒི་སུ. པུ་ན སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟཱ དྭེ་པི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྡ་སཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ལ་པ་ན་ས་མུ་ལླ་པ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱ་གོ པ་ན ས་མུ་ལླ་པ་ན་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱ་གོ ས་མྦྷོ་ག་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. དྭཱི་སུ་པི ཙ ཨེ་ཏེ་སུ མ་རི་ཙ་ཝ་ཊྚི་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཙ ནི་ད་སྶ་ནཾ. མ་རི་ཙ་ཝ་ཊྚི་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧེ ཀི་ར དུ་ཊྛ་གཱ་མ་ཎི ཨ་བྷ་ཡ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་ཡཱ དི་ནྣཱ་ཡ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཨ་ནཱ་དྷཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་ནྟ་ཝ་ལ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ས་མུ་ལླཱ་པཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མུ་ལླཱ་པེ་ན པུ་བྦ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཛཱ་ཏ་སི་ནེ་ཧཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ སཾ་ས་གྒེ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སཾ་ས་གྒེ་ན ཛཱ་ཏ་སཾ་ས་གྒ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི སྣེ་ཧཱ, པུ་རི་མ་རཱ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ སྣེ་ཧ་ནྭ་ཡཾ དུ་ཀྑ་མི་དཾ པ་ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་མེ་ཝ སྣེ་ཧཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ དུ་ཀྑ་མི་དཾ པ་ཧོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི བྷ་ཝ་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཝོ་ས་གྒོ སཾ་ས་གྒོ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏོ སྣེ་ཧོ སྣེ་ཧ་དུ་ཀྑ་ནྟི.
ཨེ་ཝ་མ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དཾ ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སྭཱ་ཧཾ ཡ་མི་དཾ སྣེ་ཧ་ནྭ་ཡཾ སོ་ཀཱ་དི་དུ་ཀྑཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལཾ ཁ་ན་ནྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཏེ ཨ་མ་ཙྩཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི? ཏ་ཏོ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ ཝཱ ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཡོ ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ, སོ ས་བྦོ་པི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ སྣེ་ཧ་ཛཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ, ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཾ ཏཾ ‘‘སྣེ་ཧ་ནྭ་ཡཾ དུ་ཀྑ་མི་དཾ པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ སྣེ་ཧ་ཛཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ན སཾ་ས་གྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི སྣེ་ཧཱ, སྣེ་ཧ་ནྭ་ཡཾ དུ་ཀྑ་མི་དཾ པ་ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ སྣེ་ཧ་ཛཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཧཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་དོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་བྦཾ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༦).
ནི་དྡེ་སེ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཾ དི་སྭཱ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་སྨིཾ སྣེ་ཧ་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷ་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཧོ་ནྟི. ཛཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཝ་ཏྟ་ནྟི. པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཏཱི་ཎི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒེ (མ་ཧཱ་ནི. ༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན མི་ཏྟཱ. སུ་ཧ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཧ་ཛྫཱ. ཀེ་ཙི ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ མི་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན སུ་ཧ་ཛྫཱ. ཀེ་ཙི ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་མུ་ལླཱ་པཱ་དཱི་སུ ཧ་ད་ཡ་སུ་ཁ་ཛ་ན་ནེ་ན སུ་ཧ་ཛྫཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན མི་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན སུ་ཧ་ཛྫཱ ཙེ་ཝ མི་ཏྟཱ ཙ. ཏེ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་གཱ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་གཱ་རི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ ས་མཱ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ་ཏི. ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཀྑཱ་ཡི་ནོ. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ཀཱ་རོ མི་ཏྟོ སུ་ཧ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་མ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ཏི, པ་མ་ཏྟ་སྶ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ར་ཀྑ་ཏི, བྷཱི་ཏ་སྶ ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ བྷོ་གཾ ཨ་ནུ་པྤ་དེ་ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༦༡).
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ, ཋཱ་ནེ་ཧི ས་མཱ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑོ མི་ཏྟོ སུ་ཧ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏི, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༦༢).
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ མི་ཏྟོ སུ་ཧ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷ་ཝེ་ན་སྶ ན ན་ནྡ་ཏི, བྷ་ཝེ་ན་སྶ ན་ནྡ་ཏི, ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་མཱ་ནཾ པ་སཾ་ས་ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༦༤).
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཀྑཱ་ཡཱི མི་ཏྟོ སུ་ཧ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱ་པཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཀ་ལྱཱ་ཎེ ནི་ཝེ་སེ་ཏི, ཨ་སྶུ་ཏཾ སཱ་ཝེ་ཏི, ས་གྒ་སྶ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༦༣).
ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཨ་གཱ་རི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་བྦེ་པི ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ མི་ཏྟེ སུ་ཧ་ཛྫེ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོཏི ཨ་ནུ་ད་ཡ་མཱ་ནོ, ཏེ་སཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ.
ཧཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠ་ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་ཏྠཾ ལ་དྡྷ་ཝི་ནཱ་ས་ནེ་ན ཨ་ལ་དྡྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་ནཱ་ཏི དྭི་དྷཱ་པི ཧཱ་པེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཝི་ནཱ ན ཛཱི་ཝཱ་མི, ཨེ་སོ མེ ག་ཏི, ཨེ་སོ མེ པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱི་ཙེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟོ་པི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ མཾ ཝི་ནཱ ན ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ག་ཏི, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟོ་པི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཨེ་ཏཾ བྷ་ཡནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཧཱ་པ་ན་བྷ་ཡཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཧཱ་ནིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎ་ཏི. ས་ནྠ་ཝེཏི ཏི་ཝི་དྷོ ས་ནྠ་ཝོ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྠ་ཝོ, དྭཱ་ས་ཊྛི་པྤ་བྷེ་དཱ་པི དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ས་ནྠ་ཝོ, པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མི་ཏྟཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ནཱ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ. སོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ན ཧི་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་རི་ཧཱི་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏཾ བྷ་ཡཾ ས་ནྠ་ཝེ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ’’ཏི. སེ་སཾ པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་དྡེ་སེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༧; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༩༣-༩༤).
ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཾ་སོཏི ཝེ་ལུ༹. ཝི་སཱ་ལོཏི ཝི་ཏྠི་ཎྞོ. ཝ-ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་ཀཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཡཾ. ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨེ-ཀཱ་རོ ན་ཊྛོ. ཏ་སྶ པ་ར་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏཾ པ་ཙྪཱ ཡོ་ཛེ་སྶཱ་མ. ཡ་ཐཱཏི པ་ཊི་བྷཱ་གེ. ཝི་ས་ཏྟོཏི ལ་གྒོ ཛ་ཊི་ཏོ སཾ་སི་བྦི་ཏོ. པུ་ཏྟེ་སུ དཱ་རེ་སུ ཙཱཏི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏུ་བྷ་རི་ཡཱ་སུ. ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱཏི ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ཡོ སྣེ་ཧོ. ཝཾ་ས་ཀྐ་ལཱི༹་རོ་ཝ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ཝཾ་ས་ཀ་ལཱི༹་རོ ཝི་ཡ ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ནོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཝཾ་སོ ཝི་སཱ་ལོ ཝི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, པུ་ཏྟེ་སུ ཙ དཱ་རེ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ, སཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི སཾ་སི་བྦི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. སྭཱ་ཧཾ ཏཱ་ཡ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ ཝི་སཱ་ལོ ཝཾ་སོ ཝི་ཡ ཝི་ས་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཚི་ནྡ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཝཾ་ས་ཀ་ལཱི༹་རོ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཝཱ ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མཱ་ཡ་པི ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ན་ཏྠི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༨).
ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢༥. པ་ཉྩ་མེ མི་གོཏི ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ས་ད་མི་གོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ར་ཉྙ་མྷཱིཏི གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ན་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱཏི པ་ཊི་བྷཱ་གེ. ཨ་བ་དྡྷོཏི ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་བ་དྡྷོ. ཨེ་ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི གོ་ཙ་རཱ་ཡཱཏི ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ག་ནྟུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན གོ་ཙ་ར་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ག་ནྟུཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཁཱ་དི་ཏུཾ, ཏཾ ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝི་ཉྙཱུ ན་རོཏི པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ. སེ་རི་ཏནྟི ས་ཙྪ་ནྡ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ཨ་པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. པེ་ཀྑ་མཱ་ནོཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨ་སེ་རི་ཏཾ པུ་གྒ་ལ་སེ་རི་ཏ་ཉྩ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སཾ ཨ་ག་མ་ན་ཏོ སེ་རི་ནོ ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པུ་གྒ་ལཱ ཙ, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ སེ་རི་ཏཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? མི་གོ ཨ་ར་ཉྙ་མྷི ཡ་ཐཱ ཨ་བ་དྡྷོ, ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི གོ་ཙ་རཱ་ཡ. ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ་ནྟི ཨི་ཏི མེ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཧི བ་དྡྷ་སྶ ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀ་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀ་ག་མ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཨ་ག་མིཾ. ཏ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙོ་པི ཝི་ཉྙཱུ ན་རོ སེ་རི་ཏཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ, ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༩ ཨཱ་ད་ཡོ).
པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – ས་ཧཱ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་སྶ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝཱ་སེ ཙ མ་ཧཱ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཋཱ་ནེ ཙ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ག་མ་ནེ ཙ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨི་དཾ མེ སུ་ཎ, ཨི་དཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་བྦི་ཛྫི་ཏྭཱ ཡཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ཛ་ན་སེ་ཝི་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་བྦ་ཀཱ་པུ་རི་སེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ ཨ་པ་ཏྠི་ཏཱ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷི་ཏཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ སེ་རི་ཏཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༩-༤༢).
ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཁི་ཌྜཱཏི ཀཱི་ལ༹་ནཱ. སཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཙ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ ཧ་ཏྠཱི་ཧི་པི ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ཨ་སྶེ་ཧི་པི ར་ཐེ་ཧི་པི དྷ་ནཱུ་ཧི་པི ཐ་རཱུ་ཧི་པཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཝཱ་ཙ་སི་ཀཱ ནཱ་མ གཱི་ཏཾ སི་ལོ་ཀ་བྷ་ཎ་ནཾ མུ་ཁ་བྷེ་རི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ར་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ར་ཏི. ཝི་པུ་ལནྟི ཡཱ་ཝ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋཱ་ནེ་ན ས་ཀ་ལ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་བྱཱ་པ་ཀཾ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡོ་ཛ་ནཱ་པི ཙེ་ཏྠ སཾ་ས་གྒ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༡).
ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོཏི ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི, ‘‘ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༥༥༦; ༣.༣༠༨; ཨ. ནི. ༤.༡༢༥; ཝི་བྷ. ༦༤༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༨) ཝཱ ན་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་རི་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ཨ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི་པི ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ. ཏཱ་སུ དི་སཱ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ཝཱ བྷ་ཡེ་ན ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ. ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོཏི དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་སྶ ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་སྶ་ཀོ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན. པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ ཨ་ཚ་མྦྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་སྶ་ཡ་ནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟི ཝཱ ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཏཱ་ནི ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ, བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ པ་རི་སྶ་ཡེ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ ཙ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཙ དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ. ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཚ་མྦྷཱི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ད་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྟོ་སེ ཋི་ཏོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ མེ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ཀ་ར་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ ཙ ཧོ་ཏི. སོ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ, ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་ཏྟཱ ཨ་ཚ་མྦྷཱི ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་གུ་ཎཾ དི་སྭཱ ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ ས་མ་ཎཱ ཝི་ཡ ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙོ་པི ཨཱི་དི་སཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་ཏཱ་ཡ པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཚ་མྦྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༢).
ནི་དྡེ་སེ མེ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ མི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ, སི་ནེ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཏྟེ ཝཱ བྷ་ཝཱ, མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི་པི མེ་ཏྟཱ. མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. ཙེ་ཏ་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཀཾ དི་སནྟི ཨེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ས་ཏྟ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཕ་རི་ཏྭཱཏི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡནྟི ཡ་ཐཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷནྟི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་རི་མཾ དི་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡནྟི ཨ་དྷོ་དི་ས་མྤི ཏི་རི་ཡཾ དི་ས་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་དྷོཏི ཧེ་ཊྛཱ. ཏི་རི་ཡནྟི ཨ་ནུ་དི་སཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨ་སྶ་མ་ཎྜ་ལེ ཨ་སྶ་མི་ཝ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་རེ་ཏི་པི པ་ཙྩཱ་སཱ་རེ་ཏི་པཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ དི་སཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་དྷི་སོ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ. ས་བྦ་དྷཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཨ་ནོ་དྷི་སོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦ་ཏྠ. ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སུ ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མི་ཏྟ་ས་པ་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི་པྤ་བྷེ་དེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ར་ས་ཏྟོ’’ཏི ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ས་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྦེ་ན ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨཱི་ས་ཀ་མྤི བ་ཧི ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦཱ་ཝ་ནྟནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ, ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ. ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ པུ་ན ‘‘མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ ཝི་ཡ པུ་ན ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཝཱ ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ པུ་ན ‘‘མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པུ་ལེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ. པ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝེ་རཾ. དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ. ནི་དྡུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༥༤). ཀ་རུ་ཎཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ. མོ་ད་ནྟི ཏཱ་ཡ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ, ས་ཡཾ ཝཱ མོ་ད་ཏི, མོ་ད་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ སཱ་ཏི མུ་དི་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཙ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ.
ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ མེ་ཏྟཱ, ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ར་སཱ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. བྱཱ་པཱ་དཱུ་པ་ས་མོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ས་མྤ་ཏྟི, སི་ནེ་ཧ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི. དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་རུ་ཎཱ, པ་ར་དུ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ན་ར་སཱ, ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, དུ་ཀྑཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ས་མོ ཏ་སྶཱ ས་མྤ་ཏྟི, སོ་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི. པ་མོ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱ མུ་དི་ཏཱ, ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ་ན་ར་སཱ, ཨ་ར་ཏི་ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་ར་ཏི་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཏ་སྶཱ ས་མྤ་ཏྟི, པ་ཧཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི. ས་ཏྟེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ས་ཏྟེ་སུ ས་མ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ར་སཱ, པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱུ་པ་ས་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ‘‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ ཀ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ སུ་ཁི་ཏཱ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟི, པ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཏ་སྶཱ ས་མྤ་ཏྟི, གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ན ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མ་ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཐི་ར་ཛི་ཎྞཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་ནཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་སྨི་ཉྷི ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སཱ – ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན. ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཁེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ཁོ་མཱ་དཱི་ནི ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དུ་ཀཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཚ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་པི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་ས ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཾ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྦ་ལཾ པོ་ཏྠ་ཀོ ཙ་མྨཾ ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑཾ རུ་ཀྑ་དུ་སྶཾ ལ་ཏཱ་དུ་སྶཾ ཨེ་ར་ཀ་དུ་སྶཾ ཀ་ད་ལི་དུ་སྶཾ ཝེ་ལུ༹་དུ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཁེ་ཏྟནྟི ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཚ ཁེ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི སོ་སཱ་ནི་ཀཾ པཱ་པ་ཎི་ཀཾ ར་ཐི་ཡཾ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ སོ་ཏྠི་ཡཾ སི་ནཱ་ནཾ ཏི་ཏྠཾ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ ཨ་གྒི་ཌ་ཌྜྷཾ གོ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཁཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་ནྟ་ཙྪི་ནྣཾ ད་ས་ཙྪི་ནྣཾ དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཾ ཐཱུ་པཾ ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་མུ་དྡི་ཡཾ ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཡཾ པ་ནྠི་ཀཾ ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཊཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ སོ་ཏྠི་ཡནྟི ག་བྦྷ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎཾ. ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏནྟི མ་ཏ་ཀ་ས་རཱི་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊནྟི དྷ་ཛཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཐཱུ་པནྟི ཝ་མྨི་ཀེ པཱུ་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སཱ་མུ་དྡི་ཡནྟི ས་མུ་དྡ་ཝཱི་ཙཱི་ཧི ཐ་ལཾ པཱ་པི་ཏཾ. པ་ནྠི་ཀནྟི པ་ནྠཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོཏི ཝཱི་ས་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སཱ – ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྟོ་སོ དྷོ་ཝ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཀ་ར་ཎ་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ སུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སོ སི་བྦ་ན་ས་ནྟོ་སོ ར་ཛ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་ད་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏེ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ མཱ་ས་དྡྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ. ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཀ་ཏྠ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ག་མ་ནཾ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལ་བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་པ་ཊྚ་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ནཾ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ཎཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏེ་ན ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. མ་ནཱ་པཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཀ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཏྠ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དྷོ་ཝ་ནུ་པ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀ་གེ་རུ་ཀ་པཱུ་ཏི་པ་ཎྞ་ར་ས་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནི པ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྷོ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་ན མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི མ་དྡི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱ་པི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ་པི དྷོ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ཐཱུ་ལཾ, ཨི་དཾ སུ་ཁུ་མ’’ནྟི ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧོ་ན་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ‘‘མ་ནཱ་པཾ སུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པི་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཀུ་སི་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་མ་ཏྟེ ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧི ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཧཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ་པི ན་ཏྠི. ཏི་ཝ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ པ་ན ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣེ་ནཱ་པི ས་ཧཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ. ཨ་ཡཾ སི་བྦ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ར་ཛ་ནྟེ་ན པ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ན ར་ཛི་ཏ་བྦཾ, སོ་མ་ཝ་ཀྐ་ལཱ་དཱི་སུ ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ར་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན པ་ན མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ར་ཛ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཙི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་ས་ཊཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ར་ཛ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ནཱི་ལ་ཀ་དྡ་མ་ཀཱ་ལ༹་སཱ་མེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. དུ་སྶཾ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ ཝཱ སཱུ་ཙིཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཀཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལ་བྷ་ནྟེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏ་མྤི ཙེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ ཏེ་སུ དཱ་ཏ་བྦཾ. དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ས་ནྣི་དྷི ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན པ་ན མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཉྩེ་ཝ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒ་ཉྩ. ཨི་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མཱ་ནི དྭེ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི.
ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ན ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ སོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནེ་ས་ནནྟི དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པྤ་བྷེ་དཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ. ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ག་ཏོཏི ཝི་ག་ཏ་ལོ་བྷ་གི་དྡྷོ. ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ མུ་ཙྪ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཏྠ་ཊོ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ག་དྷི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་མཱ་ནོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ཝུ་ཏྟཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ. ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ པ་ནི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཨ་ཧཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, མ་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལེ༹་ཡེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ཏི ཝཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་རཾ ན ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཡོ ཧི ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོཏི ཡོ ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཏཱ་སུ ཝཱ ད་ཀྑོ ཚེ་ཀོ བྱ་ཏྟོ. ཨ་ན་ལ་སོཏི སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཏི་སྶ་ཏོཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཋི་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. ཨེ་ཏྠ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཁེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོཏི ཨོ་ད་ནོ ཀུ་མྨཱ་སོ ས་ཏྟུ མ་ཙྪོ མཾ་སཾ ཁཱི་རཾ ད་དྷི ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཡཱ་གུ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཾ ལེ་ཧ་ནཱི་ཡ་ནྟི སོ་ལ༹་ས པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཁེ་ཏྟནྟི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟ་ནྟི པ་ནྣ་ར་ས པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཁེ་ཏྟཱ་ནི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས ས་ནྟོ་སཱ. ཏ་ཏྠ སཱ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀེ་ན པ་ན ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ཏཱ སཱ་ཡཾ ཐེ་རུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘སྭེ ཀ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏི པ་རི་བཱ་ཧི་རོ. ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཀུ་ཧིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་དཾ མ་ནཱ་པཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨི་དཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ་པི ན བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ པ་ན བ་ཧུ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྨི་ཉྷི མ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་སཱ་དཾ མ་ཀྑེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི, སཱ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སཱད་ཡོ ཙཱི་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ས་ཏི ཏེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་མཱ་ཎ་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ‘‘ན ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. མུ་ཁཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒཾ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀ་ངྒཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ངྒཾ པ་ཏྟ་པི་ཎྜི་ཀ་ངྒཾ ཁ་ལུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒ་ནྟི. ཨི་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཱིཏི ཨི་དྷ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནནྟི མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཱ ལེ་ཎཾ ཨ་ཊྚོ མཱ་ལོ༹ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟནྟི ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ་ཏི ཚ ཁེ་ཏྟཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སཱ་ད་ཡོ པ་ནྣ་ར་ས ས་ནྟོ་སཱ. ཏེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་ངྒཾ སོ་སཱ་ནི་ཀ་ངྒཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀ་ངྒ་ནྟི. ཨི་ཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སཾ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི.
ཨི་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ སཱ་ག་ར་ཀུ་ཙྪིཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ པ་ཋ་མཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ དུ་ཏི་ཡ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏ་ཏི་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶི་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ, ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༩; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༢༨). ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་སྶི་ཏཱ;
ཨེ་ཀོ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཡུ་ཏྟོ, དྭེ ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༩; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༢༨);
པོ་རཱ་ཎེ ཨ་གྒ་ཉྙེ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཋི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པོ་རཱ་ཎེཏི ན ཨ་དྷུ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀེ. ཨ་གྒ་ཉྙེཏི ཨ་གྒེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦེ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སེ. ཡ་ཐཱ ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝཾ་སོ ཝེ་སྶ་ཝཾ་སོ སུ་དྡ་ཝཾ་སོ ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ རཱ་ཛ་ཝཾ་སོ, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ, ཨ་རི་ཡ་ཏ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་པ་ཝེ་ཎི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཝཾ་སོ ཨི་མེ་སཾ ཝཾ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ལཱ་ནུ་སཱ་རི་ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀེ པ་ན ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཡེ་སཾ ཨེ་སོ ཝཾ་སོ་ཏི? ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཏ་ཎྷ་ངྐ་རོ མེ་དྷ་ངྐ་རོ ས་ར་ཎ་ངྐ་རོ དཱི་པ་ངྐ་རོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ. ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ…པེ… ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ཀ་སྶ་པོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ གོ་ཏ་མོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ. ཨ་པི ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༢༨). ཋི་ཏོཏི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཊྛ་མ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢༩. ན་ཝ་མེ ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – དུ་སྶ་ངྒ་ཧཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ཨེ་ཀེ, ཡེ ཨ་ས་ནྟོ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཐོ ག་ཧ་ཊྛཱ གྷ་ར་མཱ་ཝ་ས་ནྟཱ. ཨེ་ཏ་མ་ཧཾ དུ་སྶ་ངྒ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ནི་དྡེ་སེ ཨ་ན་སྶ་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཀཱ. ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱཏི དུ་བྦ་ཙཱ. པ་ཊི་ལོ་མ་ཝུ་ཏྟི་ནོཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་ཐ་ན་སཱི་ལཱ, པ་ཊི་མ་ལླཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀེ དི་སྭཱ མུ་ཁཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི. ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨ་ཝཱ་ཝ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨ་ན་ལླཱི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ.
ན་ཝ་མ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༣༠. ད་ས་མེ ཨོ་རོ་པ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. གི་ཧི་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཱིཏི ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཨི་ཏྠི་པུ་ཏྟ་དཱ་སི་དཱ་སཱ་དཱི་ནི. ཨེ་ཏཱ་ནི གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ བྱ་ཉྫ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘གི་ཧི་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཉྪི་ནྣ་པ་ཏྟོཏི པ་ཏི་ཏ་པ་ཏྟོ. ཚེ་ཏྭཱ་ནཱཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཝཱི་རོཏི མ་གྒ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. གི་ཧི་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནཱིཏི ཀཱ་མ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི. ཀཱ་མཱ ཧི གི་ཧཱི་ནཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པ་ད་ཏྠོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨོ་རོ་པ་ཡི་ཏྭཱ གི་ཧི་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ས་ཉྪི་ནྣ་པ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༤). སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ.
ནི་དྡེ་སེ སཱ་རཱ་ས་ན་ཉྩཱཏི སཱ་རཾ ཨཱ་ས་ནཾ. ཚི་ནྣཱ་ནཱིཏི ག་ལི༹་ཏཱ་ནི. ས་ཉྪི་ནྣཱ་ནཱིཏི ནི་པ་ཎྞཱ་ནི. པ་ཏི་ཏཱ་ནཱིཏི ཝ་ཎྚ་ཏོ མུ་ཏྟཱ་ནི. པ་རི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཱིཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཱ་ནི.
ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༡-༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་དྭ་ཡེ ནི་པ་ཀནྟི པ་ཀ་ཏི་ནི་པུ་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལཾ. སཱ་དྷུ་ཝི་ཧཱ་རིནྟི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. དྷཱི་རནྟི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ. ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཀ་ཏྟེ་ན དྷི་ཏི་ས་མྤ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ པ་ན དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷི་ཏི ནཱ་མ ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱ, ‘‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༨༤; ཨ. ནི. ༢.༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༦) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པི ཙ དྷི་ཀྐ་ཏ་པཱ་པོ་ཏི་པི དྷཱི་རོ. རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཊྛཾ ཝི་ཛི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ པ་ཊི་རཱ་ཛཱ ‘‘ཝི་ཛི་ཏཾ ར་ཊྛཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཙ་ར་ཏི ཨེ་ཝཾ བཱ་ལ་ས་ཧཱ་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཙ་རེ. ཨ་ཐ ཝཱ རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཊྛནྟི ཡ་ཐཱ སུ་ཏ་སོ་མོ རཱ་ཛཱ ཝི་ཛི་ཏཾ ར་ཊྛཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཙ་རི, ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀོ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ་ཝ ཙ་རེ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༥-༤༦). ནི་དྡེ་སེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི.
པ་ཋ་མ་དྭ་ཡཾ.
༡༣༣. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ ཨེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ པ་ན ས་ཧཱ་ཡ་ས་མྤ་དནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་སེ་ཀྑེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཱ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨེ་ཝ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡཱ ཨ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཧཱ་ཡ་ས་མྤ་དཱ, ཏཾ ས་ཧཱ་ཡ་ས་མྤ་དཾ ཨ་དྡྷཱ པ་སཾ་སཱ་མ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཐོ་མེ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སེ་ཊྛཱ ས་མཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ ས་ཧཱ་ཡཱཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི སེ་ཊྛེ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ས་མེ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ནེ་ན ཙ ལ་དྡྷཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏེ པ་ན ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ སེ་ཊྛེ ཙ ས་མེ ཙ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཙ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷོ་ཛཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ. ཨ་ཧ་མྤི ཧི ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨི་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༧). ནི་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ.
ཏ་ཏི་ཡཾ.
༡༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དི་སྭཱཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ. སུ་ཝ་ཎྞ་སྶཱཏི ཀ་ཉྩ་ན་སྶ. ‘‘ཝ་ལ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. སཱ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ཋོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ. པ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཱིཏི པ་བྷཱ་ས་ན་སཱི་ལཱ་ནི, ཛུ་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ – དི་སྭཱ བྷུ་ཛ་སྨིཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝ་ལ་ཡཱ་ནི ‘‘ག་ཎ་ཝཱ་སེ ས་ཏི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ, ཨེ་ཀ་ཝཱ་སེ ས་ཏི ཨ་གྷ་ཊྚ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༨). ནཱུ་པུ་རཱ་ནཱིཏི ཝ་ལ་ཡཱ་ནི. ‘‘ནི་ཡུ་རཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. གྷ་ཊྚེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཧ་ན་ནྟི.
ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༡༣༥. པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡྭཱ་ཡཾ ཨེ་ཏེ་ན དུ་ཏཱི་ཡེ་ན ཀུ་མཱ་རེ་ན སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་དཱི་ནི ནི་ཝེ་དེ་ནྟེ་ན ས་ཧ་ཝཱ་སེ་ན ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ མ་མ ཝཱ་ཙཱ་བྷི་ལཱ་པོ, ཏ་སྨིཾ སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཱ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ. ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིམྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཧེ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨི་དཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ དུ་ཏཱི་ཡེ་ན ས་ཧ མ་མ་སྶ, ཝཱ་ཙཱ་བྷི་ལཱ་པོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཱ ཝཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༩). སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པ་ཉྩ་མཾ.
༡༣༦. ཚ་ཊྛེ ཀཱ་མཱཏི དྭེ ཀཱ་མཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ, ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི རཱ་ག་པྤ་བྷེ་དཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. རཱུ་པཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྲཱ. ལོ་ཀ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན མ་དྷུ་རཱ. བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ མ་ནཾ ར་མེ་ནྟཱི་ཏི མ་ནོ་ར་མཱ. ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཝི་རཱུ་པེ་ན རཱུ་པེ་ན, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ ཧི རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྲཱ, རཱུ་པཱ་དཱི་སུ་པི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷ་རཱུ་པཱ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་སྶཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏུཾ ན དེ་ནྟཱི་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ནི་ག་མ་ན་མྤི དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝཱ པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༠).
ཀཱ་མ་གུ་ཎཱཏི ཀཱ་མ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ. བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན གུ་ཎཱ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ནཾ དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༨) ཨེ་ཏྠ པ་ཊ་ལ་ཊྛོ གུ་ཎ་ཊྛོ. ‘‘ཨ་ཙྩེ་ནྟི ཀཱ་ལཱ ཏ་ར་ཡ་ནྟི ར་ཏྟི་ཡོ, ཝ་ཡོ་གུ་ཎཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༤) ཨེ་ཏྠ རཱ་ས་ཊྛོ གུ་ཎ་ཊྛོ. ‘‘ས་ཏ་གུ་ཎཱ ད་ཀྑི་ཎཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༧༩) ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཊྛོ གུ་ཎ་ཊྛོ. ‘‘ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་གུ་ཎཾ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༧; མ. ནི. ༡.༡༡༠; ཁུ. པཱ. ༣.དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར), ཀ་ཡི་རཱ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ བ་ཧཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛོ གུ་ཎ་ཊྛོ. ཨི་དྷཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན གུ་ཎཱ’’ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱདཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཊྛཱཏི པ་རི་ཡི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ, མཱ ཝཱ, ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ནྟཱཏི ཀཱ་མ་ནཱི་ཡཱ. མ་ནཱ་པཱཏི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ. པི་ཡ་རཱུ་པཱཏི པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་མེ་ན ཨུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ. ར་ཛ་ནཱི་ཡཱཏི ར་ཛྫ་ནི་ཡཱ, རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་དི མུ་དྡཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མུ་དྡཱཏི ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦེ་སུ ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ. ག་ཎ་ནཱཏི ཨ་ཙྪི་དྡ་ག་ཎ་ནཱ. ས་ངྑཱ་ནནྟི པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ. ཡཱ་ཡ ཁེ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝཱི་ཧཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’’, རུ་ཀྑཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’’, ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ས་ཀུ་ཎཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི. ཀ་སཱིཏི ཀ་སི་ཀ་མྨཾ. ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཛ་ངྒྷ་ཝ་ཎི་ཛྫ་ཐ་ལ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཝ་ཎི་པྤ་ཐོ. གོ་ར་ཀྑནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་རེ་སཾ ཝཱ གཱ་ཝོ ར་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ. ཨི་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨཾ. རཱ་ཛ་པོ་རི་སནྟི ཝི་ནཱ ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ན རཱ་ཛ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. སི་པྤ་ཉྙ་ཏ་རནྟི ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་ས་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་སི་པྤཱ་དི.
སཱི་ཏ་སྶ པུ་ར་ཀྑ་ཏོཏི ལ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ས་ར་སྶ སཱི་ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ, སཱི་ཏེ་ན བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཎྷེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཌཾ་སཱདཱི་སུ ཌཾ་སཱཏི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ. མ་ཀ་སཱཏི ས་བྦ་མ་ཀྑི་ཀཱ. ས་རཱི་ས་པཱཏི ཡེ ཀེ་ཙི ས་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. རི་སྶ་མཱ་ནོཏི པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ རུ་པྤ་མཱ་ནོ གྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནོ. མཱི་ཡ་མཱ་ནོཏི མ་ར་མཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ མུ་དྡཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ སཱི་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི ཀཱ་མེ་སུ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ཨུ་པ་ས་གྒོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོཏི པ་ཙྩ་ཀྑོ སཱ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦོ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷོཏི དུ་ཀྑ་རཱ་སི. ཀཱ་མ་ཧེ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ ཨ་སྶ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ. མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ ནི་དཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་མ་ནི་དཱ་ནོ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན པ་ན ‘‘ཀཱ་མ་ནི་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་མཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎོ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ‘‘ཀཱ་མཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཏཱུཏི ཨི་དཾ ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏོཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ. གྷ་ཊ་ཏོཏི ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ གྷ་ཊེ་ནྟ་སྶ. ཝཱ་ཡ་མ་ཏོཏི ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ར་ཀྐ་མཾ པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ནཱ་བྷི་ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ན ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟི, ཧ་ཏྠཾ ནཱ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟི. སོ་ཙ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་ཀེ་ན སོ་ཙ་ཏི. ཀི་ལ་མ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་དུ་ཀྑེ་ན ཀི་ལ་མ་ཏི. པ་རི་དེ་ཝ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་དེ་ཝ་ཏི. ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ནྟི ཨུ་རཾ ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ. ཀ་ནྡ་ཏཱིཏི རོ་ད་ཏི. ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ས་ཉྙཱི ཝི་ཡ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཧོ་ཏི. མོ་གྷནྟི ཏུ་ཙྪཾ. ཨ་ཕ་ལོཏི ནི་པྥ་ལོ.
ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཀི་ནྟི མེཏི ཀེ་ན ནུ ཁོ མེ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ཡ་མྤི མེཏི ཡ་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ དྷ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་མྤི ནོ ན་ཏྠཱིཏི ཏ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དཱ་ནི ན་ཏྠི.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་ཧེ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཧེ་ཏཱུཏི ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ རཱ་ཛཱ་ནོ་པི རཱ་ཛཱུ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་ནི་དཱ་ནནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ཀཱ་མེ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི་པི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་མེ་ཝ, ཀཱ་མེ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཏཱུཏི གཱ་མ་ནི་ག་མ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི པ་ཧ་ར་ནྟི.
ཨ་སི་ཙ་མྨནྟི ཨ་སི་ཉྩེ་ཝ ཁེ་ཊ་ཀ་ཕ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི ཙ.
དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱཏི དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ར་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱཱུ་ལ༹ྷནྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཾ. པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟཱིཏི པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨུ་སཱུ་སཱུཏི ཀ་ཎྜེ་སུ. ཝི་ཛྫོ་ཏ་ལ་ནྟེ་སཱུཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ. ཏེ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ.
ཨ་དྡཱ་ཝ་ལེ་པ་ནཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཡོཏི ཙེ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ པཱ་ཀཱ་ར་པཱ་དཾ ཨ་སྶ་ཁུ་ར་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་དྷཱ་ཡ ལི་མྤ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་པཱ་ཀཱ་ར་པཱ་དཱ ‘‘ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཱ ཏི་ནྟེ་ན ཀ་ལ་ལེ་ན སི་ཏྟཱ ཨ་དྡཱ་ཝ་ལེ་པ་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟཱིཏི ཏཱ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཏི་ཁི་ཎ་ཨ་ཡ་སཱུ་ལ་རུ་ཀྑ་སཱུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ པི་ཙྪི་ལླ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་རོ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་པི ཨུ་པ་དྷཱ་ཝ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཚ་ཀ་ཎ་ཀཱ་ཡཱཏི ཀུ་ཐི་ཏ་གོ་མ་ཡེ་ན. ཨ་བྷི་ཝ་གྒེ་ནཱཏི ས་ཏ་ད་ནྟེ་ན. ཏཾ ཨ་ཊྛ་ད་ནྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏེ ཨུ་པ་རི་དྭཱ་རེ ཋི་ཏཱ ཏ་སྶ བ་ནྡྷ་ན་ཡོ་ཏྟཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཝ་གྒེ་ན ཨོ་མ་དྡ་ནྟི.
ས་ནྡྷི་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟཱིཏི གྷ་ར་ས་ནྡྷི་མྤི. ནི་ལློ་པནྟི གཱ་མེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀནྟི པ་ཎྞཱ་ས་མ་ཏྟཱ་པི ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་པི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟི. པ་རི་པ་ནྠེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི པ་ནྠ་དཱུ་ཧ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཌྜྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧཱིཏི མུ་གྒ་རེ་ཧི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༦༩). སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཚ་ཊྛཾ.
༡༣༧. ས་ཏྟ་མེ ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨཱི་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ བྱ་ས་ན་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་པི ཨེ་ཏེ ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ས་ནཱ་ཝ་ཧ་ཊྛེ་ན ད་ལ༹ྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙ ཨཱི་ཏི. ག་ཎྜོ་པི ཨ་སུ་ཙིཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་པ་རི་པ་ཀྐ་པ་རི་བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒེ་ཧི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་པ་རི་པ་ཀྐ་པ་རི་བྷི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ག་ཎྜོ. ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ཨ་ན་ཏྠཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, རཱ་ག་ག་ཎྜཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་པེ་ཏེ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ས་བྦུ་པ་དྡ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ནེ་ནྟཱ སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་མཱ་རོ་གྱཾ ལོ་ལུ་པྤཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་རོ་གྱ་ཝི་ལུ་མྤ་ན་ཊྛེ་ན རོ་གོ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ན པ་ན ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཊྛེ་ན དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ ས་ལླཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཡཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ བྷ་ཡཾ. མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ནི་ག་མ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༡).
ཀཱ་མ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ཡནྟི ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ར་ཏྟོ ཨ་ཡཾ. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ནི་བ་དྡྷོཏི ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན སྣེ་ཧེ་ན བ་དྡྷོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་པི ག་བྦྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ག་བྦྷཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་པི ག་བྦྷཱཏི པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ག་བྦྷཱ. ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི པ་རི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨོ་ཏི་ཎྞོ སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནཱཏི མ་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན རཱ་གེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏོ. པ་ལི་པ་ཐནྟི ཀཱ་མ་ཀ་ལ་ལ་མ་གྒཾ. དུ་གྒནྟི དུ་གྒ་མཾ.
ས་ཏྟ་མཾ.
༡༣༨. ཨ་ཊྛ་མེ སཱི་ཏཾ དུ་བྦི་དྷཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ བཱ་ཧི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ཎྷཾ. ཏ་ཏྠ ཌཾ་སཱཏི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ. ས་རཱི་ས་པེཏི ཡེ ཀེ་ཙི དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ས་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ནི་ག་མ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཊྛ་མཾ.
༡༣༩. ན་ཝ་མ་གཱ་ཐཱ པ་ད་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ – སཱ ཙ ཁོ ཡུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན, ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠཱི མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ད་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝཱ, ས་རཱི་ར་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་གོ. ཨེ་ཝཾ ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ད་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ནཱ་ག་མ་ནེ་ན, ཨཱ་གུཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན, པུ་ན ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན ཙ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་གོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ས ཡཱུ་ཐཱ་ནི ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙ་རི་ཡ་སུ་ཁེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རེ ཨ་ར་ཉྙེ, ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ, ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ ག་ཎཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་བྷི་ར་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ སུ་ཁཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ཨི་ཙྪཱ་མི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙེ ནི་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ ཨེ་ཀོ ཙ་རེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ས སུ་ས་ཎྛི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཨ་སེ་ཀྑ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ས པ་དུ་མ་ས་དི་ས་ག་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ, པ་དུ་མ་ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་དུ་མཱི, ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ པ་དུ་མ་ས་དི་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏི་པ་དུ་མེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་དུ་མཱི བྷ་ཝེ་ཡྻཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ས ཐཱ་མ་བ་ལ་ཛ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ལཱ༹་རོ, ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་དཱི་ཧི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་ལཱ༹་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི.