༡༤. པོ་སཱ་ལ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡. ཙུ་དྡ་ས་མེ པོ་སཱ་ལ་སུ་ཏྟེ – ཡོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི ཡོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི’’ནྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་དི་ས་ཏི.
ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱུ་ལ་ཀཾ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པྤོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ, ཏ་དཱ ས་བྦེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ན་ཏོ. ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཀ་པྤོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ, ཏ་དཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཏོ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཊྚེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ, ཝི་ཝ་ཊྚེ་ན ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཾ་ཝ་ཊྚོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ཝི་ཝ་ཊྚོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི (ཨ. ནི. ༤.༡༥༦), ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི ཙ ཀ་པྤ་སྶ ཨ་དྡྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི ས་ཀ་ལཾ ཀ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ཧཾ ཨ་མུ་མྷི བྷ་ཝེ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཝཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ཏི་སྶོ ཝཱ ཕུ་སྶོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཝཱ ཀ་སྶ་པོ ཝཱ. ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ སཱ་མོ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་སཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་ར་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་པ་ར་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ.
སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིནྟི སོ ཨ་ཧཾ ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏོ ཡོ་ནི་ཏོ ག་ཏི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཙུ་ཏོ པུ་ན ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཨ་ཐ ཏ་ཏྲཱ་པི བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ པུ་ན ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི་ཨཱ་དི་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་པི ཙ – ཡ་སྨཱ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དི་ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་ན་སྶ ཏ་ཏྲཱ ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོཏི སྭཱ་ཧཾ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཨི་ཏིཏི ཨེ་ཝཾ. སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སནྟི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་དྡེ་སཾ, ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱ་ཀཱ་རཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ཧི ས་ཏྟོ ‘‘ཏི་སྶོ ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སི་ཡ་ཏི, ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ‘‘ཨོ་དཱ་ཏོ སཱ་མོ’’ཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་སོ, ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ནི་ཝུ་ཊྛ་ཀྑ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ. ནི་ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཊྛཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཱ, ནི་ཝུ་ཊྛ་དྷ་མྨཱ ཝཱ. ནི་ཝུ་ཊྛཱ་ཏི གོ་ཙ་ར་ནི་ཝཱ་སེ་ན ནི་ཝུ་ཊྛཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ, པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་པི ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ. ཏེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨཱ་དི་ས་ཏི ཀ་ཐེ་ཏི. པ་རེ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་དི་ས་ཏི.
མ་ཧཱ་པ་དཱ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟནྟི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་པ་དཱ་ན་ནི་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༢.༡ ཨཱ་ད་ཡོ). མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟནྟི མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་སྶ ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་སུ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༢.༢༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ). མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟནྟི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་པ་དཱ་ན་ནི་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༢.༢༩༣ ཨཱ་ད་ཡོ). མཱ་གྷ་དེ་ཝི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟནྟི མ་གྷ་དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨ་པ་དཱ་ན་ནི་ཡུ་ཏྟཾ མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༢.༣༠༨ ཨཱ་ད་ཡོ). ས་ཏཱ་ནུ་སཱ་རི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དུ་བྦ་ལ་པ་ཏྟ་པུ་ཊེ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་རཱ་དྷོ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ཛནྟི བོ་དྷི་ཡཱ མཱུ་ལེ ཛཱ་ཏཾ. ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ཏི་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པུ་ན ‘‘ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༡) ཨ་པ་ར་མྤི ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་རི ‘‘ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི པ་དཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་རཱ་ནི ཙ ཨ་པ་རཱ་ནི ཙ ‘‘པ་རཱ་པ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན རོ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རོ་པ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རོ་པ་རཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ པ་རོ་པ་རི་ཡཾ, པ་རོ་པ་རི་ཡ་མེ་ཝ པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་རོ་ཝ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཝ་རཱ་ནི ཙ ཨ་ཝ་རཱ་ནི ཙ ཝ་རོ་ཝ་རི་ཡཱ་ནི, ཝ་རོ་ཝ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ ཝ་རོ་ཝ་རི་ཡ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་རི་ཡཱ་ནཱིཏི ཙ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ – པ་རཱ་ནི ཙ ཨོ་པ་རཱ་ནི ཙ པ་རོ་པ་རཱ་ནི, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨོ་པ་རཱ་ནཱིཏི ཙ ཨོ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ལཱ་མ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ‘‘པ་རོ་པ་རཱ་ཡ་སྶ ས་མེ་ཙྩ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༥; སུ. ནི. ༤༧༩) ཝི་ཡ. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི པཱ་ཋོ (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༦༨).
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ག་ཏ་སྶ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ལཾ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་བ་ལ་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བ་ལཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ. ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ཉྩ ག་ངྒེ་ཡྻཾ, པ་ཎྜ་རཾ ཏ་མྦ་པི་ངྒ་ལཾ;
ག་ནྡྷ་མ་ངྒ་ལ་ཧེ་མ་ཉྩ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཚ་དྡ་ནྟི་མེ ད་སཱ’’ཏི. (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༨; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༢༢; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༠.༢༡; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༠; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༥; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༤༤);
ཡ་དེ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་གྒ་ཎ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་སྶ, པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ. ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ན མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་དེ (མ. ནི. ༡.༡༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏཾ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ (སཾ. ནི. ༢.༣༣-༣༤) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཉཱ་ཎ་བ་ལ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ བ་ལ་ནྟི (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༤༤) ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ་ཏི ས་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘རཱུ་པེ ཁོ, རཱ་དྷ, ཡོ ཚ་ནྡོ ཡོ རཱ་གོ ཡཱ ན་ནྡཱི ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཏྲ ས་ཏྟོ ཏ་ཏྲ ཝི་ས་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ‘ས་ཏྟོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཡོ ཚ་ནྡོ ཡོ རཱ་གོ ཡཱ ན་ནྡཱི ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཏྲ ས་ཏྟོ ཏ་ཏྲ ཝི་ས་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ‘ས་ཏྟོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༦༡; མ་ཧཱ་ནི. ༧).
ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ པ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་པི ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟི, ཏེ ས་ཏྭ་ཡོ་གེ་ན ས་ཏྟཱ་ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡ་ནྟི ནི་སྶ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཡོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་མཱ་དཱི་ཧི ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ, ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ས་ཡོ ཙ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡོ. ཛཱ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ དྭ་ནྡ་ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ཙ་རི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་དྡེ་སེ ཙ་རི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་སུ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རེ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཡ་མ་ཀཾ, ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ, ཡ་མ་ཀ་ཉྩ ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཉྩཱ་ཏི ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ.
མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ར་དུ་ཀྑེ ས་ཏི སཱ་དྷཱུ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་ཀ་མྤ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ, ཀི་ནཱ་ཏི ཝཱ པ་ར་དུ་ཀྑཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ, ཀི་རཱི་ཡ་ཏི ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ, ཕ་ར་ཎ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ མ་ཧ་ཏཱི ཀ་རུ་ཎཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ, ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི, མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཙ སཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྶཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཏཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ.
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ནེ་ཡྻ་པ་ཐ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙཱུ, ས་བྦ་ཉྙུ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ ཧི ས་ངྑཱ་རོ ཝི་ཀཱ་རོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཉྩེ་ཝ ནེ་ཡྻ་པ་ཐཱ ཧོ་ནྟི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི ན་ཏྠི ཏ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཏ་དེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༦༨).
ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ས་ངྒ་མ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་མ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨ་ས་ངྒཾ ས་ངྒ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ.
ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི –
‘‘ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀེ ཀ་པྤེ, ཏ་ཡོ ཨཱ་སིཾ་སུ ནཱ་ཡ་ཀཱ;
ཨ་ཧ་མེ་ཏ་ར་ཧི ས་མྦུ་དྡྷོ, མེ་ཏྟེ་ཡྻོ ཙཱ་པི ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཙ –
‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནུ་སྶེ་སུ མེ་ཏྟེ་ཡྻོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཙ (དཱི. ནི. ༣.༡༠༧) –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཡོ སོ ཡཱུ་པོ ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་དེ་ན ཀཱ་རཱ་པི་ཏོ, ཏཾ ཡཱུ་པཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཏཾ ད་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ཎི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ (དཱི. ནི. ༣.༡༠༨) –
‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཊྛི་སྶ་རོ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མི. པ. ༤.༡.༣) ཙ, ‘‘སུ་མ་ནི་སྶ་རོ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ –
ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༨༢. ཝི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་སྶཱཏི ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་སྶ. ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནོཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཡི་ནོ, པ་ཧཱི་ན་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི་ཏི པ་སྶ་ཏོཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏོ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཎཾ ས་ཀྐཱ་ནུ་པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི ས་ཀྐཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀཱི་དི་སཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཀ་ཐཾ ནེ་ཡྻཱཏི ཀ་ཐ་ཉྩ སོ ནེ་ཏ་བྦོ, ཀ་ཐ་མ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཀ་ཏ་མཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱཏི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱཏི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛྷཱ་ན་མྤི ཧི རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༢༤༨; པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩). ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༢༢༣). ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ རཱུ་པེ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱུ་པཾ ས་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ, རཱུ་པ་མ་སྶ ནཱ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ད་ས་ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀི་རི་ཡཱ་ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི. པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶཱཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ཨ་པ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཝི་ག་ཏཱཏི ཝི་ནཱ་སི་ཏཱ. ‘‘ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སུ་ནྡ་རོ.
ཏ་ད་ངྒ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱཏི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ནོཏི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ནོ. ཏ་སྶ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོཏི ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་རཱུ་པ་པུ་གྒ་ལ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀཱ་ཡོ.
ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་སྶ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་པ་ག་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་མི་སྶཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་པ་ག་མཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ. ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝི་ཝི་དྷཱ ནཱ་སེ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་མེ་ཏི.
ཀ་ཐཾ སོ ནེ་ཏ་བྦོཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཀེ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཝི་ནེ་ཏ་བྦོཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་ནེ་ཏ་བྦོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཐཾ ག་མ་ཡི་ཏ་བྦོ.
༨༣. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་དི་སེ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ས་བྦཱ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏི་ཊྛ་ནྟ་མེ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་མེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དྷི་མུ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཾ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎནྟི ཏ་མྨ་ཡཾ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋཱ་ནཱ་ནི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་སུ་པི ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ན་ཏྠི. ཡེ་པི ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ཡ་མ་ཀ་བྷཱ་ཏ་རོ ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་པི ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་ཉྙཱ པ་ན ནེ་སཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱཏི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ. ཏེ་སུ ཧི ཀེ་ས་ཉྩི ཀཱ་ཡོ ནཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཀེ་ས་ཉྩི པཱི་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞོ. ས་ཉྙཱ པ་ན ནེ་སཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ པུ་ན་བྦ་སུ་མཱ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ ཕུ་སྶ་མི་ཏྟཱ དྷ་མྨ་གུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ཉྙེ ཙ ཝེ་མཱ་ནི་ཀཱ པེ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཨོ་དཱ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་མ་ངྒུ་ར་ཙྪ་ཝི་སཱ་མ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཀི་ས་ཐཱུ་ལ་ར་སྶ་དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཡོ ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་པི. ཏེ པ་ན དེ་ཝཱ ཝི་ཡ ན མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ, ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ དུ་ལླ་བྷ་གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ དུ་ཀྑི་ཏཱ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ.
བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱཏི ཏེ ས་བྦེ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ. བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ པ་ན པ་རི་ཏྟེ་ན, བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན, ཀཱ་ཡོ་ཝ ནེ་སཾ ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ པ་ཎཱི་ཏེ་ན, ཀཱ་ཡོ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་ཏི་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཱ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ས་ཏྟཱ. ནི་ར་ཡེ་སུ ཧི ཀེ་ས་ཉྩི གཱ་ཝུ་ཏཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ན ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཛཱ་ཏོ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སུ་པི ཀེ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི མ་ཧ་ནྟཱ. པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་སུ་པི ཀེ་ཙི ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ, ཀེ་ཙི ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི སུ་ཝ་ཎྞཱ, ཀེ་ཙི དུ་བྦ་ཎྞཱ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀཱ ཨ་སུ་རཱ. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ དཱི་གྷ་པི་ཊྛི་ཀ་པེ་ཏཱ ནཱ་མ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི. ས་ཉྙཱ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱཏི ད་ཎྜ་ཨུ་ཀྐཱ་ཡ ཨ་ཙྩི ཝི་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨཱ་བྷཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟཱི ཝི་ཡ ས་ར་ཏི ཝི་ས་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ. ཏེ་སུ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡཾ པ་རི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. པ་ཎཱི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ ག་ཧི་ཏཱ. ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝི་པྥཱ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཙཱ་ཏི ནཱ་ནཱ.
སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱཏི སུ་བྷེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞཱ, སུ་བྷེ་ན ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ན ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་བྷཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ པ་རི་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏྟ་སུ་བྷ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷ་སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་ཏི ས་བྦེ་པི ཏེ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱཔི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟི. ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟི.
སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ, ན ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་མྤི བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ བུ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟི་སྶ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ, ན ཙ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཾ བྷ་ཛ་ནྟི. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ན ཁོ པ་ན སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ཝཱ་སོ སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པོ, ཡོ མ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཝུ་ཊྛ་པུ་བྦོ ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན (མ. ནི. ༡.༡༦༠) སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཉྩ བྷ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༧.༤༤-༤༥; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༡).
ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་སོཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན, ས་བྦཱ་སཾ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཧི རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༢༤༨; པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩), ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༢༢༣). ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ‘‘རཱུ་པེ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱུ་པཾ ས་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ, རཱུ་པ་མ་སྶ ནཱ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱཏི ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨེ་ཏཱ་སཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ད་ས་ནྣཾ ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་རཱ་གཱ ཙ ནི་རོ་དྷཱ ཙ ཝི་རཱ་ག་ཧེ་ཏུ ཙེ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ཧེ་ཏུ ཙ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ས་བྦ་སོ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་རཱུ་པ་ས་ཉྙེ་ན ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཝི་ར་ཏྟ་སྶ ས་ཉྙཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ན ཧོ་ཏི, ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་སུ ཙ ས་ཉྙཱ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ? རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཝཱ ས་ཉྙཱ ས་ཉྫཱ་ན་ནཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏ་ཏྟཾ, ཨི་མཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཡོ. ཨི་མཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི –
ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༦༠༢) ས་ཉྙཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཱ ཨེ་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཉྙཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ, རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ? རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ས་དྡ་ས་ཉྙཱ ག་ནྡྷ་ས་ཉྙཱ ར་ས་ས་ཉྙཱ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ཉྙཱ, ཨི་མཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཡོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༦༠༣). ཏཱ་སཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣ་ནྟི ས་བྦ་སོ ད་ས་ནྣཾ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ པ་ཧཱ་ནཱ ཨ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ, ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་པི ན ས་ནྟི, ན ཧི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ ཝི་ཡ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཛྷཱ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ – ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ན ས་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན ས་ནྟི, ན ཧི རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཏཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝ་ཏྟུཾ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ས་ཉྷི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡོ ཀ་ཎྚ་ཀོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༧༢) ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཨི་དྷ ཙ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཏཱ ས་ནྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ – ‘‘ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཙ ཀཱ་ལཱ་མོ ཨ་རཱུ་པཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི ནེ་ཝ ཨ་དྡ་ས, ན པ་ན ས་དྡཾ ཨ་སྶོ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༩༢).
ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ནཱ་ན་ཏྟེ གོ་ཙ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ, ནཱ་ན་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཉྙཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཧི ཨེ་ཏཱ –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ? ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཝཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཝཱ ས་ཉྙཱ ས་ཉྫཱ་ན་ནཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏ་ཏྟཾ, ཨི་མཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༦༠༤) –
ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་བྷེ་དེ ནཱ་ན་ཏྟེ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ གོ་ཙ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏཱ ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ཉྙཱ དྭེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ཉྙཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ས་ཉྙཱ ནཱ་ན་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་དི་སཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་སཾ ས་བྦ་སོ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ཡ་སྨཱ ཏཱ ནཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ བྷ་ཝེ་པི ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨི་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ ‘‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ’’ཏི དྭེ་དྷཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་སུ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ ན་ཝ ཀི་རི་ཡ་ས་ཉྙཱ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ་ཏི, ཨི་མཱ ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི ས་ཉྙཱ ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ བྷ་ཝེ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ ‘‘ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཧི ཨི་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཱ་སཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏཱ པ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙེ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦེ་སཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༢༡༣).
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ནྣ་ར་ས་ནྣཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ད་ས་ནྣཾ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མེ་ན ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཙེ? སོ་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་ལོ་བྷ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ས་ཙེ ཧི ཀེ་ཙི ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ, ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི. ‘‘ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི ནེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟཱ ཀི་ར ཨ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཎཱི་ཏཱ, ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མ ན’’ནྟི, ཨ་ཐ་སྶཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
པ་ལོ་བྷ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ་པི ཏེ་སཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཝི་ཡ, ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ནཱ་མ གུ་ལ༹་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཀི་ར གུ་ལ༹་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཁ་ཎྜ་ས་ཀྐ་རཱ་དཱི་ནི ས་ཀ་ཊེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ གཱ་མི་ཀཱ ‘‘ཝི་སཾ ནཱ་མ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ, ཡོ ནཾ ཁཱ་ད་ཏི, སོ མ་ར་ཏི, ཀ་ཎྚ་ཀོ་པི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹, ཀོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི གེ་ཧ་དྭཱ་རཱ་ནི ཐ་ཀེ་སུཾ, དཱ་ར་ཀེ ཙ པ་ལཱ་པེ་སུཾ. ཏཾ དི་སྭཱ ཝཱ་ཎི་ཛོ ‘‘ཨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལཱ ཨི་མེ གཱ་མི་ཀཱ, ཧ་ནྡ ནེ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ག་ཎྷཱ་པེ་མཱི’’ཏི ‘‘ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་ཏི་སཱ་དུཾ ག་ཎྷ་ཐ, གུ་ལ༹ཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ས་ཀྐ་རཾ ས་མ་གྒྷཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་མཱ་ས་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ཧི་པི ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ གཱ་མི་ཀཱ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ བ་ཧུ་མྤི མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ག་ཧེ་སུཾ.
ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཎི་ཛ་སྶ ‘‘ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་ས་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹, ཀོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི གཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཙི་ནྟ་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཐཱ’ཏི ཨཱ་ཧ, ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ, ནཱ་སྶ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི སོ་ཏཱུ་ནཾ ཙི་ནྟ་ནཾ. ཨ་ཐ་སྶ ཝཱ་ཎི་ཛ་སྶ ‘‘ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨི་ད་ཉྷི སུ་ཏྭཱ ཏེ བ་ཧུ་མྤི མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ གཱ་མི་ཀཱ ཝི་ཡ གུ་ལ༹ཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་ན པ་ལོ་བྷི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ལོ་བྷ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སི.
ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ན་ནྟཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་ན་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ, ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་མི་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༢༦༥, ༡༤༣༦-༧).
ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཛྷཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་ན་ནྟ’’ནྟི མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝ་སེ་ན ནཱ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ན་ནྟཾ, ཨ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ན་ཉྩཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ན་ཉྩཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ཉྩ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡོ. ཏ་དེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ་པི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཛྷཱ་ན་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་སྶ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་པ་ག་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ. ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱིཏི ཨི་མཾ ས་ཏྟ་མཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ཝི་པ་ལླཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏ་ཙྪཾ. དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཙོ་ར་སྶེ་ཝ ‘‘ཨི་དཾ ཏེ ཙོ་རི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ན ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རེ དྷ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏ་ཙྪནྟི ཨ་ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟཾ. ཨ་ན་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏནྟི ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ཝཱ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏཾ. ན ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཀ་ཐེ་ཏི. བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ཨ་ན་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏནྟི རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ. བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ཨ་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏནྟི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཏྲ ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི. བྷཱུ་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི. པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི. མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི. སཾ་ཝ་རཱ་དི་ཝི་ན་ཡཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་ནྟི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཙ ཏེ་ན ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ? ཡཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༡༧-༦༡༨) ན་ཡེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཏེ་ར་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི དྭི་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་ཏ་ཐཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི. ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ས་དྡཱ་དཱི་སུ ཏེ་སཾ ཝི་ཝི་དྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. མུ་ཏནྟི པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏཾ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་ཉྷི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ བྷེ་རི་ས་དྡོ མུ་དི་ངྒ་ས་དྡོ་ཏི་ཨཱ་དི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ་ཏི་ཨཱ་དི ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ་ཏི་ཨཱ་དི ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ མུ་དུ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ.
ཡ་ཉྷི, ཙུ་ནྡ, ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་དི་ཊྛཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་མུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཾ ཏ་ཐཱ ལོ་ཀེ་ན ག་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ག་ཏ་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྠཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ནི་ག་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༨༨; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༢༣).
‘‘ཡ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ བྷཱ་ས་ཏི ལ་པ་ཏི ནི་དྡི་ས་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི –
ཨེ་ཏྠ ཡཾ ར་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨ་པྤ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཏི་ཎྞཾ མཱ་རཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བོ་དྷི་ཡཱ་པི པ་ཙྪི་མ་བོ་དྷི་ཡཱ་པི ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ…པེ… ཝེ་ད་ལླཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ནཱུ་ན་མ་ན་དྷི་ཀཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞཾ རཱ་ག་མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཾ དོ་ས་མོ་ཧ་མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལ༹་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་ཀྑ་ལི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་ཏ་ཐཾ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ…པེ… ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ག་ད་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ.
ཨ་པི ཙ – ཨཱ་ག་ད་ནཾ ཨཱ་ག་དོ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨཱ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི, ཙུ་ནྡ…པེ… ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི ཀཱ་ཡ་སྶ་པི ཝཱ་ཙཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཙཱ, ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཀཱ་ཡོ, ཝཱ་ཙཱ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོཏི ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི སཱི་ལེ་ན་པི ས་མཱ་དྷི་ནཱ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་པི ན ཏ་སྶ ཏུ་ལཱ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཏུ་ལོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ རཱ་ཛ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ད་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ད་སོ. ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨ་ག་དོ ཝི་ཡ ཨ་ག་དོ, ཀོ པ་ནེ་ས? དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ. ཏེ་ན ཧེ་ས མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ས་ཀྐོ དི་བྦཱ་ག་དེ་ན ས་པྤེ ཝི་ཡ ས་བྦ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དི་ནོ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་ཏི ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་མ་ཡོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ ཨ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧).
ཨི་དྷ་ཏྠ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ་ཏྠ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཁ་ནྡྷ་བྷེ་དཱ མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ. ཨ་པཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སུ་ཁ་སཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཡཱ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི. དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ནི་ར་ཏི་ཨ་ཊྛེ་ན ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ནི་ར་ཡོ. ཏཾ ཨ་པཱ་ཡཾ…པེ… ནི་ར་ཡཾ. ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིནྟི ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྩ་ནྟཱི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ, ཏེ་སཾ ཡོ་ནི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི, ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ. པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡནྟི པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡོ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ, ཏཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ. མ་ན་སོ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ, ཏེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་སེ་ན. ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཛྷཱ་ན་བ་ལེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཝཱ ཀཱ་མ་རཱ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི.
ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ དྷི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝི་མོ་ཀྑེ་ནཱཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་མོ་ཀྑོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི? ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན. ཀོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ ནཱ་མ? པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, པི་ཏུ ཨ་ངྐེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཝི་མོ་ཀྑེ་ན དྷི་མུ་ཏྟནྟི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཝ་སེ་ན དྷི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ལླཱི་ནཾ. ཏ་ཏྲཱ་དྷི་མུ་ཏྟནྟི ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ལླཱི་ནཾ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟནྟི ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻནྟི ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ. རཱུ་པཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ག་རུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཀུ་ལཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཀུ་ལ་ག་རུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ལཱ་བྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. དྷཱི་ཝ་རཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་ངྒཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
ཀ་མྨ་པ་རཱ་ཡ་ཎནྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཝི་པཱ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཀ་མྨ་ག་རུ་ཀནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ག་རུ་ཀཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ག་རུ་ཀནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ག་རུ་ཀཾ.
༨༤. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྟི པ་ལི་བོ་དྷོ ཨ་ཡ’’ནྟི. ན་ནྡི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨི་ཏཱིཏི ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨ་རཱུ་པ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཱ ན་ནྡཱི ཏ་ཉྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཐ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཾ ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ. ཝུ་སཱི་མ་ཏོཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟ་སྶ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པོ་སཱ་ལ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.