༧. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚེ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚ་སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཨི་དྷ ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཨི་ད་ཉྷི ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཡཱ་ཡཾ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རེ་པི ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ པེ་ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏྠ པ་མཱ་དོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཡེ་ཧི ཙ བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཨི་ད་མ་སྶ ཨི་དྷ ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཀ་ཐཱ
ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ –
‘‘ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ, ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ;
པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ་ན ཏཾ ས་བྦཾ, ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ;
སུ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཏ་སྨཱ་ཧཾ, ཀ་རི་སྶཱ་མི ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ’’.
ཀེ་ན པ་ནེ་ཏཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཀ་ཏྠ ཀ་དཱ ཀ་སྨཱ ཙཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ ཁོ པ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཾ. ཨི་མ་སྶ ཙ་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ –
ཨི་ཏོ དྭཱ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ ཀཱ་སི ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཛ་ཡ་སེ་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ. ཏ་སྶ སི་རི་མཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི, ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཕུ་སྶོ ནཱ་མ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི. ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛཱ ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ བུ་དྡྷོ, མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨོ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒྷོ’’ཏི མ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རོ ཝེ་མཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཡོ བྷཱ་ཏ་རོ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཙེ་ཀ་སྶེ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པི་ཏཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན དེ་ཏི, ཀ་ཐཾ ནུ མ་ཡཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུ’’ནྟི. ཏེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཀུ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀཱ་རཱ་པེ་སུཾ. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ ‘‘པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ་པི པུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ པེ་སེ་སི. ཏེ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་ན ཧི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཡཱ་ཙིཾ་སུ, རཱ་ཛཱ ན ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཚ, པ་ཉྩ, ཙ་ཏྟཱ་རི, ཏཱི་ཎི, དྭེ, ཨེ་ཀཾ, ས་ཏྟ མཱ་སཱ་ནི, ཚ, པ་ཉྩ, ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཡཱ་ཝ ཏེ་མཱ་སཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་དཱ་སི.
ཏེ ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ར་མ་ཏུ་ཊྛཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཏོ ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ན་པ་དེ ནི་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཁཾ པེ་སེ་སུཾ ‘‘ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་མྷེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྦྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ས་བྦཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝེ་དེ་སི. ཏེ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻེ་ཧི པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཱ ཛ་ན་པ་དཾ ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ.
ཏེ་སཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཨེ་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀོ ས་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི པ་ས་ནྣོ. སོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ན་ཝ་ཏྟཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་དཱ་སི. ཛ་ན་པ་དེ ནི་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པུ་རི་སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་པ་དེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་ཏྟེ་ཧི པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་མེ་ཝ དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་སི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཛཱ་ན་པ་དཱ པ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ དཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, བྷ་ཏྟ་སཱ་ལ་ཉྩ ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཧིཾ་སུ. པ་ཝཱ་རི་ཏེ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ནོ ས་ཀཱ་ས་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. རཱ་ཛཱ ཙ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ ཙ ཛ་ན་པ་དེ ནི་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པུ་རི་སོ ཙ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཙ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ས་གྒེ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ, པ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛ་ནཱ ནི་ར་ཡེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ག་ཎཱ་ནཾ ས་གྒ་ཏོ ས་གྒཾ, ནི་ར་ཡ་ཏོ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ དྭཱ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ.
ཨ་ཐ ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ལེ ཏེ པ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛ་ནཱ པེ་ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་དཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཏེ ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ཨི་མེ་པི པེ་ཏཱ ཏཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཀ་སྶ་པཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ན ལ་བྷ་ཐ, ཨ་པི་ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བི་མྦི་སཱ་རོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་ཏོ དྭཱ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ ཉཱ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, སོ བུ་དྡྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀི་ར ཏེ་སཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘སྭེ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏེ་པི ཏ་ཡོ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻེ་ཧི པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཡཱ་སཱི་སེ ཏ་ཡོ ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཛ་ན་པ་དེ ནི་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པུ་རི་སོ, རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི བི་མྦི་སཱ་རོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ, ག་ཧ་པ་ཏི ཝི་སཱ་ཁོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ པ་ཛཱ་པ་ཏི དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ ནཱ་མ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་རི་སཱ ར་ཉྙོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ.
ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་མྨ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ ཏ་ཡོ ཛ་ཊི་ལེ ཝི་ནེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཙ ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ན་ཝུ་ཏེ་ཧི མཱ་ག་དྷ་ཀེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ. ཨ་ཐ ར་ཉྙཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན –
‘‘ད་ནྟོ ད་ནྟེ་ཧི ས་ཧ པུ་རཱ་ཎ་ཛ་ཊི་ལེ་ཧི, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟེ་ཧི;
སི་ངྒཱི་ནི་ཀྑ་ས་ཝ་ཎྞོ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༨) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི་ཡ་མཱ་ནོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནེ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏེ པེ་ཏཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི རཱ་ཛཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་སཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི, ན ཏཾ དཱ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་དྡི་སི. པེ་ཏཱ ཚི་ནྣཱ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷིཾ་ས་ན་ཀཾ ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཾ་སུ. རཱ་ཛཱ བྷ་ཡ་སཾ་ཝེ་ག་ས་ནྟཱ་ས་མཱ་པ་ཛྫི, ཏ་ཏོ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་དྡ་མ་སྶོ་སིཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཏེ ཀི་ཉྩི པཱ་པ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཏེ པུ་རཱ་ཎ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ པེ་ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཏ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི ‘བུ་དྡྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ན ཏེ་སཾ ཏྭཾ ཧི་ཡྻོ ཨུ་དྡི་སི, ཏེ ཚི་ནྣཱ་སཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི.
སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི པ་ན, བྷ་ནྟེ, དི་ནྣེ ལ་བྷེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ དཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཏེ་པི ཁོ པེ་ཏཱ ‘‘ཨ་པི ནཱ་མ ཨ་ཛྫ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཏེ ས་བྦེ་ཝ ར་ཉྙོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ དེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ མེ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་དྡི་སི, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཏེ་སཾ པེ་ཏཱ་ནཾ པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ ཏ་ཏྠ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པི་པཱ་སཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་སི, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཏེ་སཾ དི་བྦ་ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ ཏཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པཱི་ཎི་ནྡྲི་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་སི. ཏེ་སཾ དི་བྦ་ཝ་ཏྠ་དི་བྦ་ཡཱ་ན་དི་བྦ་པཱ་སཱ་ད་དི་བྦ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་དི་བྦ་སེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་དྷ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. སཱ་པི ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི ཡ་ཐཱ ས་བྦཱ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི པ་ཝཱ་རི་ཏོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚེ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ‘‘ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ, ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ་ན ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.
པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྶ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱཏི ཀུ་ཊྚཱ་ནཾ པ་ར་བྷཱ་གཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ནི་ས་ཛྫཱ་དི་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཋཱ་ན་ཀ་པྤ་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ པཱ་ཀཱ་ར་པ་ར་བྷཱ་གཾ པ་བྦ་ཏ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཉྩ ག་ཙྪ་ནྟཾ ‘‘ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཀུ་ཊྚ་སྶ པ་ར་བྷཱ་གེ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟེ ‘‘ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚེ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ནྡྷི་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྡྷི་ཡོཏི ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཎ་ར་ཙྪཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི གྷ་ར་ས་ནྡྷི་བྷི་ཏྟི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་ཡོ ཙཱ་པི. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཱཏི ཏི་ཀོ་ཎ་ར་ཙྪཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་དེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ངྒྷ་ཊེ་ནྟོ ‘‘ས་ནྡྷི་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ན་ག་ར་དྭཱ་ར་གྷ་ར་དྭཱ་རཱ་ནཾ བཱ་ཧཱ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་ན ས་ཀཾ གྷ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཀཾ གྷ་རཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་ཉཱ་ཏི་གྷ་ར་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦ་གྷ་ར་མྤི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཡ་སྨཱ ཏེ ས་ཀ་གྷ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་ན ས་ཀཾ གྷ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦ་མྤི པུ་བྦ་ཉཱ་ཏི་གྷ་རཾ བི་མྦི་སཱ་ར་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ས་ཀ་གྷ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚ་ས་ནྡྷི་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་སུ ཋི་ཏེ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ དཱི་གྷ་མ་སྶུ་ཀེ་ས་ཝི་ཀཱ་ར་དྷ་རེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མུ་ཁེ སི་ཐི་ལ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་ལ་མྦ་མཱ་ན་ཀི་ས་ཕ་རུ་ས་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་ཝ་ན་དཱ་ཧ་ད་ཌྜྷ་ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑ་ས་དི་སེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པི་པཱ་སཱ་ར་ཎི་ནི་མྨ་ཐ་ནེ་ན ཨུ་ད་ར་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ མུ་ཁ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ར་ནྟཱ་ཡ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ཡ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ས་རཱི་རེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ སཱུ་ཙི་ཚི་དྡཱ་ཎུ་མ་ཏྟ་ཀ་ཎྛ་བི་ལ་ཏཱ་ཡ པ་བྦ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ཡ ཙ ལ་དྡྷ་མྤི པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་པ་རེ་ཏེ ཨ་ཉྙཾ ར་ས་མ་ཝི་ནྡ་མཱ་ནེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་བྷི་ནྣ་ག་ཎྜ་པི་ལ༹་ཀ་མུ་ཁཱ པ་གྒྷ་རི་ཏ་རུ་དྷི་ར་པུ་བྦ་ལ་སི་ཀཱ་དིཾ ལ་དྡྷཱ ཨ་མ་ཏ་མི་ཝ སཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་དྡ་སི་ཀ་ཝི་རཱུ་པ་བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ བ་ཧཱུ པེ་ཏེ ར་ཉྙོ ནི་ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚེ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ས་ནྡྷི་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཙ;
དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་ན ས་ཀཾ གྷ་ར’’ནྟི. –
ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ དཱ་རུ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཧཱུ་ཏེ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་ཧཱུ་ཏེཏི ཨ་ན་པྤ་ཀེ བ་ཧུ་མྷི, ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠི་ཀེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ-ཀཱ་ར་སྶ ཧི ཧ-ཀཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི ‘‘པ་ཧུ ས་ནྟོ ན བྷ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༩༨) ཝི་ཡ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘བ་ཧཱུ་ཏེ’’ ཨི་ཏི ཙ ‘‘བ་ཧཱུ་ཀེ’’ ཨི་ཏི ཙ པ་ཋ་ནྟི. པ་མཱ་ད་པཱ་ཋཱ ཨེ་ཏེ. ཨ་ནྣེ ཙ པཱ་ན་མྷི ཙ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷི. ཁ་ཛྫེ ཙ བྷོ་ཛྫེ ཙ ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫེ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེཏི ཨུ་པ་ག་མྨ ཋི་ཏེ, ས་ཛྫི་ཏེ པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ ས་མོ་ཧི་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཏེ་སཾ ཀོ་ཙི ས་ར་ཏི, ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀོ་ཙི མཱ་ཏཱ ཝཱ པི་ཏཱ ཝཱ པུ་ཏྟོ ཝཱ ན ས་ར་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་དཱ་ན་དཱ་ན་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཀ་ད་རི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏ་ཉྷི ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་རི་ཏུཾ ན དེ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་པྤ་ཀེ་པི ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དི་མྷི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ‘‘ཨ་པི ནཱ་མ ཨ་མྷེ ཨུ་དྡི་སྶ ཀི་ཉྩི ད་དེ་ཡྻུ’’ནྟི ཉཱ་ཏཱི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཙ་ར་ཏཾ ཏེ་སཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཀ་ཊུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ར་སྶ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཉཱ་ཏི་ནོ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་མ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘པ་ཧཱུ་ཏེ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷི, ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ;
ན ཏེ་སཾ ཀོ་ཙི ས་ར་ཏི, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. –
ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ར་ཉྙོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ནྣེ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ད་ད་ནྟི ཉཱ་ཏཱི་ན’’ནྟི ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶ དྭི་དྷཱ ས་མྦ་ནྡྷོ – ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ས་ར་ནྟེ་པི ཀི་སྨི་ཉྩི ད་ད་ནྟི, ཉཱ་ཏཱི་ནཾ, ཡེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཙ ཡ་ཐཱ ཏ་ཡཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་ནྣཾ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཙིཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་ད་ནྟི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ, ཡེ ཧོ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ་ཏི ཙ. ད་ད་ནྟཱིཏི དེ་ནྟི ཨུ་དྡི་ས་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི. ཉཱ་ཏཱི་ནནྟི མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནཾ. ཡེཏི ཡེ ཀེ་ཙི པུ་ཏྟཱ ཝཱ དྷཱི་ཏ་རོ ཝཱ བྷཱ་ཏ་རོ ཝཱ ཧོ་ནྟཱིཏི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱཏི ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧི་ཏེ་སི་ནོ. སུ་ཙིནྟི ཝི་མ་ལཾ ད་སྶ་ནེ་ཡྻཾ མ་ནོ་ར་མཾ དྷ་མྨི་ཀཾ དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཾ. པ་ཎཱི་ཏནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ སེ་ཊྛཾ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཉཱ་ཏི་པེ་ཏཱ་ནཾ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ན. ཀ་པྤི་ཡནྟི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ. པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནནྟི པཱ་ན་ཉྩ བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཨི་དྷ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ན་མུ་ཁེ་ན ས་བྦོ་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་པུ་བྦ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཉྙཱ མཱ་ག་དྷེ་ན པེ་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ དི་ནྣཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ –
‘‘ཨེ་ཝཾ ད་ད་ནྟི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ, ཡེ ཧོ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ;
སུ་ཙིཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཀཱ་ལེ་ན, ཀ་པྤི་ཡཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི. –
ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན དི་ནྣཾ ཏེ་སཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦ་དྡྷ་མཱ་ཧ ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦ་དྡྷེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ –
‘‘ཨེ་ཝཾ ད་ད་ནྟི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ, ཡེ ཧོ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ;
ཨི་དཾ ཝོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཉཱ་ཏ་ཡོ’’ཏི.
ཏེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ད་ནྟི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་དནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཝོཏི ‘‘ཀ་ཙྩི པ་ན ཝོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ’’ཏི ཙ (མ. ནི. ༡.༣༢༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༦), ‘‘ཡེ་ཧི ཝོ ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཧོ་ཏུ. སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཉཱ་ཏ་ཡོཏི ཏེ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཱ ཉཱ་ཏ་ཡོ ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་པ་ར་དྡྷ་པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་པུ་བྦ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤-༥. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཉཱ་ཏ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་སྨཱ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཕ་ལ་དཾ ཧོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལ་ནྟུ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཏ་ངྑ་ཎེ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ ཙ ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་དྡྷཾ ‘‘པ་ཧཱུ་ཏེ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷཱི’’ཏི པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦ་དྡྷ་ཉྩ ཨཱ་ཧ.
ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ – ཏེ ཉཱ་ཏི་པེ་ཏཱ ཡ་ཏྠ ཏཾ དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ས་མོ་དྷཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ ‘‘ཨི་མེ ནོ ཉཱ་ཏ་ཡོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ས་མྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཧཱུ་ཏེ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ པ་ཧཱུ་ཏེ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷི. ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་རེཏི ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟཱ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནོ དཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི མོ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནྟི, པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་པ་ར་དྡྷ་ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་པུ་བྦ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥-༦. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཏ་ངྑ་ཎེ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘ཏེ ཙ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཉཱ་ཏི་པེ་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ;
པ་ཧཱུ་ཏེ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་རེ’’ཏི. –
ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཏཱི ཨཱ་ར་བྦྷ ཐོ་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་དྡྷཾ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཀ་ཏཱ པཱུ་ཛཱ’’ཏི ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦ་དྡྷ་ཉྩ ཨཱ་ཧ.
ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ – ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱུཏི ཙི་ར་ཛཱི་ཝི་ནོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཧོ་ནྟུ. ནོ ཉཱ་ཏཱིཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ. ཡེ་སཾ ཧེ་ཏཱུཏི ཡེ ནི་སྶཱ་ཡ ཡེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཱ. ལ་བྷཱ་མ་སེཏི ལ་བྷཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏ་ངྑ་ཎཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་པ་དི་ས་ནྟཱ བྷ་ཎ་ནྟི. པེ་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནེ་ན, དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་སེ་ན, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ད་ཀྑི་ཎཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ངྑ་ཎེ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དཱ་ཡ་ཀཱ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ. ཏེ་ནཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཡེ་སཾ ཧེ་ཏུ ལ་བྷཱ་མ་སེ’’ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཀ་ཏཱ པཱུ་ཛཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཾ དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ. དཱ་ཡ་ཀཱ ཙ ཨ་ནི་པྥ་ལཱཏི ཡ་མྷི ས་ནྟཱ་ནེ པ་རི་ཙྩཱ་ག་མ་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཕ་ལ་དཱ་ན་ཏོ དཱ་ཡ་ཀཱ ཙ ཨ་ནི་པྥ་ལཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ པ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཡོ ལ་བྷ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་པི ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝེ་ཏཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན པུ་ཊྛེ་ན, ཀི་མེ་ཏྠ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠི. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ –
‘‘མ་ཡ་མ་སྶུ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མ དཱ་ནཱ་ནི དེ་མ, ས་དྡྷཱ་ནི ཀ་རོ་མ ‘ཨི་དཾ དཱ་ནཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏུ, ཨི་དཾ དཱ་ནཾ པེ་ཏཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’ཏི, ཀ་ཙྩི ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, དཱ་ནཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, ཀ་ཙྩི ཏེ པེ་ཏཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཏཾ དཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི. ཋཱ་ནེ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, ནོ ཨ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཋཱ་ནཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི? ཨི་དྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་པེ་ཏི, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཏཾ དཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་པེ་ཏི, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཏཾ དཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི…པེ… དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་པེ་ཏི, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཏཾ དཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པེ་ཏྟི་ཝེ་ས་ཡི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་པེ་ཏི, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡཾ ཝཱ པ་ན་སྶ ཨི་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཝེ་ཙྪ་ནྟི མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་པེ་ཏི, ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཋཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཏཾ དཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ས་ཙེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, སོ པེ་ཏོ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཀོ ཏཾ དཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཉྙེ་པི་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པེ་ཏཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏཾ དཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི.
‘‘ས་ཙེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, སོ ཙེ་ཝ པེ་ཏོ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་པི་སྶ པེ་ཏཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཀོ ཏཾ དཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་སྶ ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཡ་དི་དཾ པེ་ཏེ་ཧི ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏེ་ཧི. ཨ་པི་ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ དཱ་ཡ་ཀོ་པི ཨ་ནི་པྥ་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༧༧).
ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་པ་ར་དྡྷ་ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦-༧. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཐོ་མེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཉཱ་ཏཱི ཨི་མཱ་ཡ དཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཐོ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ནྟུ ནོ ཉཱ་ཏཱི, ཡེ་སཾ ཧེ་ཏུ ལ་བྷཱ་མ་སེ;
ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཀ་ཏཱ པཱུ་ཛཱ, དཱ་ཡ་ཀཱ ཙ ཨ་ནི་པྥ་ལཱ’’ཏི. –
ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཏོ དི་ནྣེ་ན ཡཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧི ཏ་ཏྠ ཀ་སཱི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་དྡྷཾ ‘‘ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཏཱ་དི་སཱི’’ཏི ཨི་མཾ ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐ་ཉྩ ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཏྠ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཀ་སི ཨ་ཏྠི, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ པེ་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷེ་ཡྻུཾ. གོ་ར་ཀྑེ་ཏྠ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་སི ཨེ་ཝ, གོ་ར་ཀྑཱ་པི ཨེ་ཏྠ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷེ་ཡྻུཾ. ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཏཱ་དི་སཱི ན་ཏྠཱིཏི ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་པི ཏཱ་དི་སཱི ན་ཏྠི, ཡཱ ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཧི་ར་ཉྙེ་ན ཀ་ཡཱ་ཀ་ཡནྟི ཧི་ར་ཉྙེ་ན ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ ཏཱ་དི་སཾ ན་ཏྠི, ཡཾ ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་ཏོ དི་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟི, པེ་ཏཱ ཀཱ་ལ་ག་ཏཱ ཏ་ཧིནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཨི་ཏོ ཉཱ་ཏཱི་ཧི ཝཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ་ཧི ཝཱ དི་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ནྟི. པེ་ཏཱཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཱ ས་ཏྟཱ. ཀཱ་ལ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་ན ག་ཏཱ, ‘‘ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཀ་ཏ་ཀཱ་ལཱ ཀ་ཏ་མ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཧིནྟི ཏ་སྨིཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ.
ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མ་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨-༩. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་ཏོ དི་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟི, པེ་ཏཱ ཀཱ་ལ་ག་ཏཱ ཏ་ཧི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་ནྣ་མེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝུ་ཊྛ’’ནྟི ཨི་དཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཨུ་ནྣ་ཏེ ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱ་དེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ མེ་གྷེ་ཧི ཨ་བྷི་ཝུ་ཊྛཾ ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ནྣཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡོ ཡོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ནི་ནྣོ ཨོ་ཎ་ཏོ, ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ཏོ དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ནྣ་མི་ཝ ཧི ཨུ་ད་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཋཱ་ནཾ པེ་ཏ་ལོ་ཀོ དཱ་ནུ་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཋཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཏཾ དཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༧༧). ཡ་ཐཱ ཙ ཀ་ནྡ་ར་པ་ད་ར་སཱ་ཁཱ་པ་སཱ་ཁ་ཀུ་སོ་བྦྷ་མ་ཧཱ་སོ་བྦྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧི ཝཱ་རི་ཝ་ཧཱ མ་ཧཱ་ན་ཛྫོ པཱུ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ག་རཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་ཏོ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པེ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི.
ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་ཏོ དི་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟི, པེ་ཏཱ ཀཱ་ལ་ག་ཏཱ ཏ་ཧི’’ནྟི ཨི་མཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་སྨཱ ཏེ པེ་ཏཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཀི་ཉྩི ལ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཉཱ་ཏི་གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་པི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ནོ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ད་ཀྑི་ཎཾ ད་ཛྫཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་དཱ་སི མེ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ མེ དྷ་ནཾ ཝཱ དྷ་ཉྙཾ ཝཱ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི ཙ, ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ མེ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་ཡྻོ་ག་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཙ, ‘‘ཨ་མུ མེ མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཉཱ་ཏཱི’’ཏི ཙ སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ‘‘མི་ཏྟཱ’’ཏི ཙ, ‘‘ཨ་སུ་ཀོ མེ ས་ཧ པཾ་སུ་ཀཱི་ལ༹་ཀོ ས་ཁཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ པེ་ཏཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ད་ཛྫཱ, དཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་པ་རོ པཱ་ཋོ ‘‘པེ་ཏཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎཱ ད་ཛྫཱ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་ཛྫཱ. ཀཱ སཱ? པེ་ཏཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་དཱ་སི མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་བྦེ ཀ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་རཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ས་ངྒེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པེ་ཏཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘ཨ་དཱ་སི མེ ཨ་ཀཱ་སི མེ, ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ ས་ཁཱ ཙ མེ;
པེ་ཏཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ད་ཛྫཱ, པུ་བྦེ ཀ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ར’’ནྟི. –
ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཡེ ཉཱ་ཏི་མ་ར་ཎེ་ན རུ་ཎྞ་སོ་ཀཱ་དི་པ་རཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀི་ཉྩི དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ རུ་ཎྞ་སོ་ཀཱ་དི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པེ་ཏཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧི རུ་ཎྞཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ རུ་ཎྞནྟི རོ་ད་ནཱ རོ་དི་ཏ་ཏྟཾ ཨ་སྶུ་པཱ་ཏ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རི་སྶ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ་ཀོཏི སོ་ཙ་ནཱ སོ་ཙི་ཏ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་སྶ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ ཙ་ཉྙཱཏི ཡཱ ཙ རུ་ཎྞ་སོ་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙཱ. པ་རི་དེ་ཝ་ནཱཏི ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ལཱ་ལ་པྤ་ནཱ, ‘‘ཀ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀ པི་ཡ མ་ནཱ་པཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན གུ་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་པ་རི་སྶ་མཾ ད་སྶེ་ཏི.
དྭཱ་ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘རུ་ཎྞཾ ཝཱ སོ་ཀོ ཝཱ ཡཱ ཙ་ཉྙཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ, ས་བྦ་མྤི ཏཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལ་ནྟུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཏཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཉཱ་ཏ་ཡོ’’ཏི རུ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན མཱ་ག་དྷ་རཱ་ཛེ་ན ཡཱ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་ནྣཱ, ཏ་སྶཱ སཱ་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཁོ ད་ཀྑི་ཎཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཡ་ཉྩ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ཀྑི་ཎཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ཛྫ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏི་ག་ཎཾ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཱ, སཱ ཡ་སྨཱ ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷ་མྷི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ པེ་ཏ་ཛ་ན་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི ས་མྤ་ཛྫ་ཏི ཕ་ལ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཙ ཋཱ་ན་སོ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, ན ཙི་རེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ པ་ཊི་བྷ་ནྟཾ ‘‘ཋཱ་ན་སོ་ཝེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ནྟཱ ‘‘ཋཱ་ན་སོ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡཾ ཝཱ ཏཾ ‘‘ཨི་དཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཋཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཏཾ དཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༧༧) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཁུ་པྤི་པཱ་སི་ཀ་ཝ་ནྟཱ་ས་པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ ཋཱ་ནེ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ དེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སོ དེ་ཏཱི’’ཏི ལོ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱིཏི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏེ་ར་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཉྙཱ དི་ནྣཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ སཱ་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཁོ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་ནྣཱ, ས་ངྒྷ་མྷི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ་སྶ, ཋཱ་ན་སོ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. –
ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་སྨཱ ཨི་མཾ ད་ཀྑི་ཎཾ དེ་ནྟེ་ན ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཉཱ་ཏཱི་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏི་དྷ་མྨོ ནི་ད་སྶི་ཏོ, བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏོ, ནི་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཏོ, ཏུ་མྷེ་ཧི་པི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཏཱི་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏི་དྷ་མྨོ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦོ, ན ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ཧི རུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟཱ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཙ པེ་ཏེ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་དྷི་ག་མེ་ནྟེ་ན པེ་ཏཱ་ནཾ པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ནྟ་པྤེ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་དི་ནྣཾ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་དི་གུ་ཎ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཉྩ ཙཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟེ་ན ཨ་ན་པྤ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མེ་ཧི ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་གུ་ཎེ་ཧི རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ནྟོ –
‘‘སོ ཉཱ་ཏི་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ཡཾ ནི་ད་སྶི་ཏོ,
པེ་ཏཱ་ན པཱུ་ཛཱ ཙ ཀ་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ;
བ་ལ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མ་ནུ་པྤ་དི་ནྣཾ,
ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི. –
ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘སོ ཉཱ་ཏི་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ཡཾ ནི་ད་སྶི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ གཱ་ཐཱ་པ་དེ་ན བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི. ཉཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ས་ནྡ་སྶ་ནཾ པེ་ཏཱ་ན པཱུ་ཛཱ ཙ ཀ་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཏི པ་སཾ་ས་ན་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎེ ས་མཱ་ད་པ་ནཾ. བ་ལ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མ་ནུ་པྤ་དི་ནྣནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི. བ་ལཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ དཱ་ནཾ, བ་ལཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ཏཱ་ཏི ཏ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ནཾ. ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ ཨ་ན་པྤ་ཀནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི. པུ་ཉྙ་པྤ་སུ་ཏ་ཀི་ཏྟ་ན་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་གུ་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཛ་ན་ན་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནེ་ན སཾ་ཝི་གྒཱ་ནཾ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ དེ་སེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སཱ ཏཱ་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.