༨. ནི་དྷི་ཀ་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ
ཨི་དཱ་ནི ཡ་དི་དཾ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་ཏི པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྷི་ཀ་ཎྜཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ –
‘‘བྷཱ་སི་ཏྭཱ ནི་དྷི་ཀ་ཎྜ་སྶ, ཨི་དྷ ནི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ;
ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཉྩ དཱི་པེ་ཏྭཱ, ཀ་རི་སྶཱ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ’’.
ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ནི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏཱ་ཝ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྷི ནི་དྷི་ཀ་ཎྜཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚ་སྶ མི་ཐུ་ན་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚེ་ན ཝཱ པུ་ཉྙ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཨི་དཾ ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་མ་སྶ ཨི་དྷ ནི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ.
སུ་ཏྟ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི
ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི པ་ན་སྶ – སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ. སོ ཙ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི པ་ས་ནྣོ, ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ དྷ་ན་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛཱ ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ས་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཙྪ, བྷོ པུ་རི་ས, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ་མྷི ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་ནྟོ ཋི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཏ་མེ་ཝ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་སྶ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཾ ‘‘ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་ཏི པུ་རི་སོ’’ཏི ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི.
ཨེ་ཝ་མ་སྶ –
‘‘བྷཱ་སི་ཏྭཱ ནི་དྷི་ཀ་ཎྜ་སྶ, ཨི་དྷ ནི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ;
ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཉྩ དཱི་པེ་ཏྭཱ, ཀ་རི་སྶཱ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ’’.
པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཏ་ཏྠ ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་ཏི པུ་རི་སོཏི ནི་དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་དྷི, ཋ་པཱི་ཡ་ཏི ར་ཀྑཱི་ཡ་ཏི གོ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཐཱ་ཝ་རོ, ཛ་ངྒ་མོ, ཨ་ངྒ་ས་མོ, ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཐཱ་ཝ་རོ ནཱ་མ བྷཱུ་མི་ག་ཏཾ ཝཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛཾ ཝཱ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཁེ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུ ཝཱ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ ཐཱ་ཝ་རོ ནི་དྷི. ཛ་ངྒ་མོ ནཱ་མ དཱ་སི་དཱ་སཾ ཧ་ཏྠི་ག་ཝ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝཾ ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཾ ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཛ་ངྒ་མོ ནི་དྷི ཨ་ངྒ་ས་མོ ནཱ་མ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཾ, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་མི་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་ངྒ་ས་མོ ནི་དྷི. ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ ནཱ་མ དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ སཱི་ལ་མ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་མ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་མ་ཡཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་ཉྙཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཡ ཨི་ཊྛ་ཕ་ལ་མ་ནུ་པྤ་དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ ནི་དྷི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཐཱ་ཝ་རོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ནི་དྷེ་ཏཱིཏི ཋ་པེ་ཏི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏི གོ་པེ་ཏི. པུ་རི་སོཏི མ་ནུ་སྶོ. ཀཱ་མ་ཉྩ པུ་རི་སོ་པི ཨི་ཏྠཱི་པི པ་ཎྜ་ཀོ་པི ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན པུ་རི་ས་སཱི་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཏེ་ས་མྤི ཨི་དྷ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ག་མྦྷཱི་རེ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀེཏི ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ག་མྦྷཱི་རཾ, ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀཾ. ཨ་ཏྠི ག་མྦྷཱི་རཾ ན ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཛ་ངྒ་ལེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ས་ཏི་ཀ་པོ་རི་སོ ཨཱ་ཝཱ་ཊོ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྠི ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀཾ ན ག་མྦྷཱི་རཾ ནི་ནྣེ པ་ལླ་ལེ ཨེ་ཀ་དྭི་ཝི་ད་ཏྠི་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་ཊོ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྠི ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩེ་ཝ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀ་ཉྩ ཛ་ངྒ་ལེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཡཱ་ཝ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཏཱ་ཝ ཁ་ཏོ ཨཱ་ཝཱ་ཊོ ཝི་ཡ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་མྦྷཱི་རེ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀེ’’ཏི. ཨ་ཏྠེ ཀི་ཙྩེ ས་མུ་པྤ་ནྣེཏི ཨ་ཏྠཱ ཨ་ན་པེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ, ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀི་ཙྩཾ, ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨེ་ཝ ས་མུ་པྤ་ནྣཾ, ཀ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཀི་ཙྩེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ. ཨ་ཏྠཱ་ཡ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་དྷཱ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་ཉྷི སོ ནི་དྷེ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧེ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ མེ ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ ཀི་ཙྩེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ ནི་དྷཱ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏྠཱ་དྷི་ག་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་ཏྠཱ་པ་ག་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ –
༢. ‘‘རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ དུ་རུ་ཏྟ་སྶ, ཙོ་ར་ཏོ པཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ཝཱ.
ཨི་ཎ་སྶ ཝཱ པ་མོ་ཀྑཱ་ཡ, དུ་བྦྷི་ཀྑེ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཝཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཡ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨི་ཎ་སྶ ཝཱ པ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟེ་ཧི དྭཱི་ཧི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི་པ་མོ་ཀྑཱ་ཡ-པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ པུ་རི་སོ ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་ཏི, ཀི་ནྟུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པཱ་ར་དཱ་རི་ཀོ’’ཏི ཝཱ ‘‘སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ཧི དུ་རུ་ཏྟ་སྶ མེ ས་ཏོ རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ པ་མོ་ཀྑཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ཧི དྷ་ན་ཧ་ར་ཎེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི མེ པཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ས་ཏོ ཙོ་ར་ཏོ ཝཱ པ་མོ་ཀྑཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ནྟི མེ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ, ཏེ མཾ ‘‘ཨི་ཎཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཙོ་དེ་སྶ་ནྟི, ཏེ་ཧི མེ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨི་ཎ་སྶ ཝཱ པ་མོ་ཀྑཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཧོ་ཏི སོ ས་མ་ཡོ, ཡཾ དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི དུ་སྶ་སྶཾ དུ་ལླ་བྷ་པི་ཎྜཾ, ཏ་ཏྠ ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་པྤ་དྷ་ནེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷེ ཨཱ་ག་ཏེ དུ་བྦྷི་ཀྑེ ཝཱ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨཱ་པ་དཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ ཨ་པྤི་ཡ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏོ ཝཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སུ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་སུ ཨཱ་པ་དཱ་སུ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི་པི པུ་རི་སོ ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠཱ་དྷི་ག་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་པ་ག་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི དུ་ཝི་དྷཾ ནི་དྷཱ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ དུ་ཝི་དྷཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནི་ག་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ནི་དྷི ནཱ་མ ནི་དྷཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཡ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ དུ་རུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ཏྠཱ་དྷི་ག་མོ ཨ་ན་ཏྠཱ་པ་ག་མོ ཙ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀེ ཡོ ཀོ་ཙི ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷེ་དོ ནི་དྷི ནཱ་མ ནི་དྷཱི་ཡ་ཏི ཋ་པཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་སཱ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཧི་ཏོ་པི སོ ནི་དྷི པུ་ཉྙ་ཝ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
༣. ‘‘ཏཱ་ཝ་སྶུ་ནི་ཧི་ཏོ ས་ནྟོ, ག་མྦྷཱི་རེ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀེ.
ན ས་བྦོ ས་བྦ་དཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྶ ཏཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – སོ ནི་དྷི ཏཱ་ཝ སུ་ནི་ཧི་ཏོ ས་ནྟོ, ཏཱ་ཝ སུ་ཊྛུ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ས་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱི་ཝ སུ་ཊྛཱུ་ཏི? ག་མྦྷཱི་རེ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀེ, ཡཱ་ཝ ག་མྦྷཱི་རེ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀེ ནི་ཧི་ཏོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ སུ་ཊྛཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ས་བྦོ ས་བྦ་དཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྶ ཏཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཡེ་ན པུ་རི་སེ་ན ནི་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶ ས་བྦོ་པི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ནྟུ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་དཱ་ཙི་དེ་ཝ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, ནེ་ཝ ཝཱ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ནྟི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༨-༡༩; ༣.༡༥༤) ཝི་ཡ. ལི་ངྒ་བྷེ་དཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ སོ ཨ་ཏྠོ སུ་ཁཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ ‘‘ན ས་བྦོ ས་བྦ་དཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྶ ཏཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
༤. ‘‘ནི་དྷི ཝཱ ཋཱ་ནཱ ཙ་ཝ་ཏི, ས་ཉྙཱ ཝཱ་སྶ ཝི་མུ་ཡ྄ཧ་ཏི.
ནཱ་གཱ ཝཱ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི, ཡ་སྨཱ ཝཱ་པི ཧ་ར་ནྟི ནཾ.
༥. ‘‘ཨ་པྤི་ཡཱ ཝཱ་པི དཱ་ཡཱ་དཱ, ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི ཨ་པ་སྶ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སུ་ནི་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ནི་དྷི, སོ ཝཱ ནི་དྷི ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཙ་ཝ་ཏི ཨ་པེ་ཏི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ་པི ས་མཱ་ནོ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་སྶ ཝི་མུ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་ཧི་ཏོ ནི་དྷི, ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་སྶ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡ་ཙོ་དི་ཏཱ ནཱ་གཱ ཝཱ ཏཾ ནི་དྷིཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ ག་མེ་ནྟི. ཡ་ཀྑཱ ཝཱ་པི ཧ་ར་ནྟི ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་པྤི་ཡཱ ཝཱ དཱ་ཡཱ་དཱ བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་དྷིཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨེ་ཏེ་ཧི ཋཱ་ནཱ ཙ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སོ ནི་དྷི ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ནཱ ཙ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཡ་དཱ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་མ་པུ་ཉྙ་མོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཡཾ ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་ནྟེ་ན ནི་ཧི་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་དྷ་ན་ཛཱ་ཏཾ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་ཧི་ཏ་མྤི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ཀ་པྤ་ནྟཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཾ ནི་དྷིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་སྶ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠ་མི་དཾ ནི་དྷི་ཀ་ཎྜ་མཱ་ར་དྡྷཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
༦. ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནེ་ན སཱི་ལེ་ན, སཾ་ཡ་མེ་ན ད་མེ་ན ཙ.
ནི་དྷཱི སུ་ནི་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དཱ་ནནྟི ‘‘དཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སཱི་ལནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. པ་ཉྩ་ངྒ་ད་ས་ངྒ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཱ་དི ཝཱ ས་བྦ་མྤི སཱི་ལཾ ཨི་དྷ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. སཾ་ཡ་མོཏི སཾ་ཡ་མ་ནཾ སཾ་ཡ་མོ, ཙེ་ཏ་སོ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ག་ཏི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ‘‘ཧ་ཏྠ་སཾ་ཡ་ཏོ, པཱ་ད་སཾ་ཡ་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་སཾ་ཡ་ཏོ, སཾ་ཡ་ཏུ་ཏྟ་མོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ཡ་ཏུ་ཏྟ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པ་རེ ཨཱ་ཧུ ‘‘སཾ་ཡ་མ་ནཾ སཾ་ཡ་མོ, སཾ་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ད་མོཏི ད་མ་ནཾ, ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཉྙཱ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཉྙཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘སུ་སྶཱུ་སཱ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༨). ཀ་ཏྠ་ཙི དྷ་མྨོ་ཏི ‘‘ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ. ཀ་ཏྠ་ཙི ད་མོ་ཏི ‘‘ཡ་དི ས་ཙྩཱ ད་མཱ ཙཱ་གཱ, ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ.
ཨེ་ཝཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ དཱ་ནེ་ན སཱི་ལེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན ད་མེ་ན ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཡ་ཐཱ ཧི་ར་ཉྙེ་ན སུ་ཝ་ཎྞེ་ན མུ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཎི་ནཱ ཝཱ དྷ་ན་མ་ཡོ ནི་དྷི ཏེ་སཾ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་ཀྑི་པ་ནེ་ན ནི་དྷཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ཉྙ་མ་ཡོ ནི་དྷི ཏེ་སཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་མྷི ཝཱ ཝ་ཏྠུ་མྷི སུ་ཊྛུ ཀ་ར་ཎེ་ན སུ་ནི་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྷི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཏྠ ནི་ཧི་ཏོ, སོ ནི་དྷི སུ་ནི་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
༧. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་མྷི ཙ ས་ངྒྷེ ཝཱ, པུ་གྒ་ལེ ཨ་ཏི་ཐཱི་སུ ཝཱ.
མཱ་ཏ་རི པི་ཏ་རི ཙཱ་པི, ཨ་ཐོ ཛེ་ཊྛ་མྷི བྷཱ་ཏ་རཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཡི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ་ཏི་ཡཾ, པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ, དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡཾ, བུ་དྡྷ་པ་ཊི་མཱ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ, དྷཱ་ཏུ་ག་བྦྷ་ཐཱུ་པཱ ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཱ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ. ས་ངྒྷོཏི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི. པུ་གྒ་ལོཏི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི. ན་ཏྠི ཨ་སྶ ཏི་ཐི, ཡ་མྷི ཝཱ ཏ་མྷི དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ཐི. ཏ་ངྑ་ཎེ ཨཱ་ག་ཏ་པཱ་ཧུ་ན་ཀ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡོ སོ ནི་དྷི ‘‘སུ་ནི་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨི་མེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ སུ་ནི་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨི་ཊྛ་ཕ་ལཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ཙེ་ཏི་ཡ་མྷི ད་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨི་ཊྛ་ཕ་ལ་ལཱ་བྷི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་པྥཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ་ན, ཨ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཡོ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, པུ་པྥ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི ཙ.
‘‘མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ, པ་སྶེ ཙེ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཙ. (དྷ. པ. ༢༩༠);
ཨེ་ཝཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ་པི དཱ་ན་ཕ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ དཱ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཕ་ལ་ཝི་བྷཱུ་ཏི ཙ ད་སྶི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ས་བྦ་ཏྠ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་སྶ, བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཡ་མ་སྶ, ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་མ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ལ་ཝི་བྷཱུ་ཏི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཊྛ་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་དྷཱི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པུ་ཉྙ་མ་ཡ་ནི་དྷི་ནོ ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ སུ་ནི་ཧི་ཏ་སྶ ཏ་སྶ ནི་དྷི་ནོ ག་མྦྷཱི་རེ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀེ ནི་ཧི་ཏ་ནི་དྷི་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
༨. ‘‘ཨེ་སོ ནི་དྷི སུ་ནི་ཧི་ཏོ, ཨ་ཛེ་ཡྻོ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ.
པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡེ་སུ, ཨེ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་བྦ་པ་དེ་ན ཏཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི སུ་ནི་ཧི་ཏ་ནི་དྷིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘ཨེ་སོ ནི་དྷི སུ་ནི་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཛེ་ཡྻོཏི པ་རེ་ཧི ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཙྩེ་ཡྻོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ཨ་ཙྩི་ཏ་བྦོ ཨ་ཙྩ་ནཱ་ར་ཧོ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཏྠི་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ པཱ་ཋེ ཨེ་སོ ནི་དྷི ཨ་ཙྩེ་ཡྻོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་སྨཱ སུ་ནི་ཧི་ཏོ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི སུ་ནི་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩེ་ཡྻ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙ སུ་ནི་ཧི་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནཱི་ཡོ. ཨ་ཙྩི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི སོ་ཏི. ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ, པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཕ་ལ་དཱ་ནེ་ན ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ས་བྦ་བྷོ་གེ་སུ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨེ་ཏཾ ནི་དྷིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ན ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བྷོ་གཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ. པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏེ ཏེ བྷོ་གཱ, ན ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ག་མ་ནཱི་ཡཱ པ་ན ཏེ ཏེ ག་ཏི་ཝི་སེ་སཱ. ཡ་ཏོ ཡ་དི ཨེ་ས ཨ་ཏྠོ སི་ཡཱ, པ་ཧཱ་ཡ བྷོ་གེ ག་མ་ནཱི་ཡེ་སུ ག་ཏི་ཝི་སེ་སེ་སུ ཨི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ‘‘ནི་དྷི ཝཱ ཋཱ་ནཱ ཙ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཧཱ་ཡ མ་ཙྩཾ བྷོ་གེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་སོ ཧི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀ་ཏྟཱ ཏཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ‘‘ག་མ་ནཱི་ཡེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ག་ཙྪ་ནྟེ་སཱུ’’ཏི. ཏཾ ན ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༤༡) ཨེ་ཏྠ ནི་ཡྻ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ནི་ཡྻཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ག་ཙྪ་ནྟེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ག་ནྟ་བྦེ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ས མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷོ་གེ ཨཱ་མ་སི་ཏུ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ཏེ བྷོ་གཱ པུ་བྦཾ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, པ་ཙྪཱ ཝི་ཧ་ཏཱ་སེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ག་ནྟ་བྦཱ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པུ་བྦཾ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཧཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ཙེ་ཏ་སཱ ག་མ་ནཱི་ཡེ་སུ བྷོ་གེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝེ་ཏཾ པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་ཝི་བྷ་ཝཾ ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. པ་ཙྪི་མེ ཨ་ཏྠེ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷོ་གཱ་ན་ཉྷི ག་མ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏ་སྶ ནི་དྷི་སྶ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ན་ཝ་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྶ པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་ནོ ག་མྦྷཱི་རེ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀེ ནི་ཧི་ཏ་ནི་དྷི་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜ་གུ་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནེ་ན ཀ་ཡ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷ་ཎྜ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ དེ་སི་ཏ་པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་གུ་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནེ་ན ཏ་སྨིཾ པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་མྷི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
༩. ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཉྙེ་སཾ, ཨ་ཙོ་རཱ་ཧ་ར་ཎོ ནི་དྷི.
ཀ་ཡི་རཱ་ཐ དྷཱི་རོ པུ་ཉྙཱ་ནི, ཡོ ནི་དྷི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཉྙེ་སནྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ཉྙེ་སཾ, མཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ན ཙོ་རེ་ཧི ཨཱ་ཧ་ར་ཎོ ཨ་ཙོ་རཱ་ཧ་ར་ཎོ, ཙོ་རེ་ཧི ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་དྷཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ནི་དྷི. ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་གུ་ཎཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ དྭཱི་ཧི ཏ་ཏྠ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི ‘‘ཀ་ཡི་རཱ་ཐ དྷཱི་རོ པུ་ཉྙཱ་ནི, ཡོ ནི་དྷི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ཉྙེ་སཾ, ཨ་ཙོ་རཱ་ཧ་ར་ཎོ ཙ ནི་དྷི ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ཙོ་རཱ་ཧ་ར་ཎོ ཙ ནི་དྷི, ཨ་ཐ ཁོ པ་ན ‘‘ཨེ་སོ ནི་དྷི སུ་ནི་ཧི་ཏོ, ཨ་ཛེ་ཡྻོ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ ཡོ ནི་དྷི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ. སོ ཙ ཡ་སྨཱ པུ་ཉྙཱ་ནི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ ཀ་རེ་ཡྻ དྷཱི་རོ བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣོ དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ཙ པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙཱ་ནཱི་ཏི.
ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ གུ་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནེ་ན པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་མྷི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཨུ་སྶ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ སོ ཡཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
༡༠. ‘‘ཨེ་ས དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དོ ནི་དྷཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་ད་ཏྟཾ, ན ཝི་ནཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི ས་མ་ཙཱ་རཱི ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི, ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི ས་མ་ཙཱ་རཱི’’ (མ. ནི. ༡.༤༤༢).
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི ས་མ་ཙཱ་རཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༤༢).
ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན, སུ་ཏེ་ན, ཙཱ་གེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༦༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དི.
ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཀ་ངྑ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་པ་ད་ཧ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་ཏྠ་ནཾ ཏ་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་ད་ཏྟེ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཡཾ ཡ་དེ་ཝཱ་བྷི་པ་ཏྠེ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ ཨོ་དྷི་སོ ཨོ་དྷི་སོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ སུ་ས་ར་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ ནཱ་མ སུ་ནྡ་ར་ཙྪ་ཝི་ཝ་ཎྞ་ཏཱ ཀ་ཉྩ་ན་ས་ནྣི་བྷ་ཏྟ་ཙ་ཏཱ, སཱ་པི ཨེ་ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་ནཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ…པེ… པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ, བ་ཧུ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫི ན ཀུ་པྤི ན བྱཱ་པ་ཛྫི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡི, ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི, དཱ་ཏཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ མུ་དུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནཾ པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་ནཾ ཁོ་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ…པེ… ཀོ་སེ་ཡྻ…པེ… ཀ་མྦ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ…པེ… ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི ཀ་ཉྩ་ན་ས་ནྣི་བྷ་ཏྟ་ཙོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༡༨).
སུ་ས་ར་ཏཱ ནཱ་མ བྲ་ཧྨ་སྶ་ར་ཏཱ ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་བྷཱ་ཎི་ཏཱ, སཱ་པི ཨེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ…པེ… ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ…པེ… ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ…པེ… ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཱ་ནི དྭེ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. པ་ཧུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧོ ཙ ཧོ་ཏི བྲ་ཧྨ་སྶ་རོ ཙ ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་བྷཱ་ཎཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༣༦).
སུ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི སུ་ཊྛུ ས་ཎྛཱ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཙི་ཏ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ས་མ་ཙི་ཏ་ཝ་ཊྚི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྣི་ཝེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་པི ཨེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ…པེ… པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ཕཱ་སུ་ཀཱ་མོ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མོ ‘ཀི་ནྟི མེ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ, སཱི་ལེ་ན སུ་ཏེ་ན ཙཱ་གེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་ན་དྷ་ཉྙེ་ན ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་ཧི པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སེ་ཧི ཉཱ་ཏཱི་ཧི མི་ཏྟེ་ཧི བ་ནྡྷ་ཝེ་ཧི ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻུ’ནྟི, སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ…པེ… ས་མཱ་ནོ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སཱི་ཧ་པུ་བྦ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཙི་ཏ་ནྟ་རཾ་སོ ཙ ས་མ་ཝ་ཊྚ་ཀྑ་ནྡྷོ ཙཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༢༤) ཨེ་ཝ་མཱ་དི.
ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏོ པ་རེ་ས་མྤི ཨི་མི་ནཱ པུ་ཉྙ་ནི་དྷི་ནཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན ཏུ སཾ་ཁི་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི.
སུ་རཱུ་པ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ རཱུ་པ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སོ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ རཱུ་པཾ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠༦) ཝི་ཡ, ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ སུ་ནྡ་ར་ཏཱ སུ་རཱུ་པ་ཏཱ ནཱ་ཏི་དཱི་གྷ་ཏཱ ནཱ་ཏི་ར་སྶ་ཏཱ ནཱ་ཏི་ཀི་ས་ཏཱ ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལ་ཏཱ ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལ༹་ཏཱ ན་ཙྩོ་དཱ་ཏ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩནྟི ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ, ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཝཱ་རོཏི ཨ་གཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ས་ཛ་ན་པ་རི་ཛ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་ན་གཱ་རི་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི, ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཉྩ པ་རི་ཝཱ་རོ ཙ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་པ་རི་ཝཱ་རོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟི, ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩེ་ན བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི, པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་ཛ་ན་པ་རི་ཛ་ན་ས་མྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཡཾ ཏཾ ‘‘ཡཾ ཡ་དེ་ཝཱ་བྷི་པ་ཏྠེ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཨི་ད་མྤི ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨོ་དྷི་སོ ཝུ་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་དི ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
དྭཱ་ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ར་ཛྫ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ ཨོ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ར་ཛྫ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་དེ་ས་ར་ཛྫ’’ནྟི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་དེ་ས་ར་ཛྫནྟི ཨེ་ཀ་དཱི་པ་མྤི ས་ཀ་ལཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ར་ཛྫཾ. ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཨི་མི་ནཱ དཱི་པ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པི་ཡནྟི ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཁཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ད་སྶེ་ཏི. དེ་ཝེ་སུ ར་ཛྫཾ དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ, ཨེ་ཏེ་ན མ་ནྡྷཱ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པི དི་བྦེ་སཱུཏི ཨི་མི་ནཱ ཡེ ཏེ དི་ཝི བྷ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘དི་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སུ དི་བྦེ་སུ ཀཱ་ཡེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ན་མྤི དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཡཾ ཏཾ ‘‘ཡཾ ཡ་དེ་ཝཱ་བྷི་པ་ཏྠེ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཨི་ད་མྤི དུ་ཏི་ཡཾ ཨོ་དྷི་སོ པ་དེ་ས་ར་ཛྫཱ་དི ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཏེ་ར་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ར་ཛྫ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་མཱ་ས་ཏོ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མཱ་ནུ་སྶི་ཀཱ ཙ ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ནྟི མཱ་ནུ་སྶཱི, མཱ་ནུ་སྶཱི ཨེ་ཝ མཱ་ནུ་སྶི་ཀཱ. ས་མྤ་ཛྫ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི. དེ་ཝཱ་ནཾ ལོ་ཀོ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཏ་སྨིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ. ཡཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ, ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ར་ཏི, སུ་ཁ་སྶ སུ་ཁ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཙེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཱཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཙས་དྡོ པུ་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཡཱ ཨེ་སཱ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི མཱ་ནུ་སྶི་ཀཱ ཙ ས་མྤ་ཏྟི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙ ཡཱ ར་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཙ ས་བྦཱ, ཡཱ ཙཱ་ཡ་མ་པ་རཱ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་བྦཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, སཱ ཙཱ་ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨོ་དྷི་སོ ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ པུ་བྦེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ‘‘སཱུ་རཱ ས་ཏི་མ་ནྟོ ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༩.༢༡) ན་ཡེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཱ་དི་བྷེ་དཱ ཙ མཱ་ནུ་སྶི་ཀཱ ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙ ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ར་ཏི, ཡཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི ཏ་ཏི་ཡཾ ཨོ་དྷི་སོ ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཙུ་དྡ་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་མྤི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན་པི པ་ཏྟ་བྦཾ ཏ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མི་ཏྟ་ས་མྤ་ད་མཱ་ག་མྨཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ས་མྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ གུ་ཎ་ཝི་བྷཱུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་དཱ, མི་ཏྟོ ཨེ་ཝ ས་མྤ་དཱ མི་ཏྟ་ས་མྤ་དཱ, ཏཾ མི་ཏྟ་ས་མྤ་དཾ. ཨཱ་ག་མྨཱཏི ནི་སྶཱ་ཡ. ཡོ་ནི་སོཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. པ་ཡུ་ཉྫ་ཏོཏི ཡོ་གཱ་ནུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏོ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་ཛྫཱ, ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི, ཝི་ཛྫཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི ཙ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ, ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཡྭཱ་ཡཾ མི་ཏྟ་ས་མྤ་ད་མཱ་ག་མྨ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཉྩ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡོ་ནི་སོ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཝི་ཛྫཱ་སུ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཝི་མུ་ཏྟི? ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༨༡) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་བྦཱ་ན་བྷེ་དཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ, ཨི་ད་མྤི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨོ་དྷི་སོ ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.
པ་ནྣ་ར་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦེ ཀ་ཐི་ཏ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་གི་ཡ་པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན་པི པ་ཏྟ་བྦཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་པི ས་བྦེ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱུ་ཏིཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨི་མཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ ཏ་སྶཱ གུ་ཎ་ཝི་བྷཱུ་ཏི་ཡཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སཱ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཙཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
‘‘ཡ་ཏོ ས་མྨཱ ཀ་ཏེ་ན ཡཱ ཙཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏྠ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་སུ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡེ ཙི་མེ ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༡༢༩; ༣.༣༣༩) ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑཱ, ཡཱ ཙཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི པ་ཏྟ་བྦཱ སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་སཱ་དྷི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི, ཡཱ ཙ ས་ཡ་མྦྷུ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི, ཡཱ ཙ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི, ཨི་ད་མྤི པ་ཉྩ་མཾ ཨོ་དྷི་སོ ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སོ་ལ༹་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡཾ ཏཾ ‘‘ཡཾ ཡ་དེ་ཝཱ་བྷི་པ་ཏྠེ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མཱ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨོ་དྷི་སོ ཨོ་དྷི་སོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་མེ་ཝི་དཾ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་ད་ནི་དྷི་ས་ཉྙི་ཏཾ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ ཨེ་སཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི.
ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨེ་ཝནྟི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. མ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཏྠོ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ, མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་སཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནེ་ན སཱི་ལེ་ནཱ’’ཏི ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ ‘‘ཀ་ཡི་རཱ་ཐ དྷཱི་རོ པུ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི. ཡ་དི་དནྟི ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན ཨེ་སཱ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ཡཱ ཨེ་སཱ་ཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི. པུ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མྤ་དཱ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ. ཏ་སྨཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. དྷཱི་རཱཏི དྷི་ཏི་མ་ནྟོ. པ་སཾ་ས་ནྟཱིཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. པ་ཎྜི་ཏཱཏི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏནྟི ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་དིཾ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཏེ་ནེ་ཝ་ཏྠེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ་ཡ མ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ཏྟཾ ཐུ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནེ་ན མ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ ཨེ་སཱ, ཡ་དི་དཾ མ་ཡཱ ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནེ་ན སཱི་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དེ་སི་ཏཱ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ, ཏ་སྨཱ མཱ་དི་སཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཀི་ལཱ་སུ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ན ཙ དྷཱི་རཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཉྙེ་སཾ, ཨ་ཙོ་རཱ་ཧ་ར་ཎོ ནི་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ, ཨ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙཱ་ནཾ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, སུ་ཁ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ པུ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (ཨ. ནི. ༧.༦༢; ཨི་ཏི་ཝུ. ༢༢; ནེ་ཏྟི. ༡༢༡) ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, ན པ་ཀྑ་པཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བ་ཧུ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ར་ཉྙོ ཙ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, རཱ་ཛཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ་དི་སེ་ཧི་པི ཨ་ནཱ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནི་དྷིཾ ནི་དྷེ་སཱི’’ཏི སཾ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏིཾ པཱུ་ཛ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ནི་དྷི་ཀ་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.