ཡཱ་ནཱི་དྷཱ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་མཱ་ནེ་ན ནཱ་ག་ར་སྶ སོ་ཏྠི ཀ་ཏཱ, མ་ཡཱ་པི ནཱ་ག་ར་སྶ སོ་ཏྠི་ཏྠཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི ‘‘ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷོ ཡ་ཐཱ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ་ཧི ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ག་ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཙ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཡ་ཉྩ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ག་ད་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ སོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དི་ནཱ བ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱུ་ཛི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ས་བྦཾ དེ་ཝ་པ་རི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ, བུ་དྡྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི.
༡༧. ཡ་སྨཱ པ་ན དྷ་མྨེ མ་གྒ་དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟེ་ན, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ་པི ཡ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ས་ངྒྷོ་པི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ཧི ག་ནྟ་བྦཾ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ས་ངྒྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པུ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི དེ་སེ་སི, པུ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སཾ དེ་སེ་སི, དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཐེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མེ་ཝ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ་ནོ དི་གུ་ཎེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན པུ་ན ཏཱི་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ན་ཡིཾ་སུ. ག་ངྒཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སུཾ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡཾ ཀིཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡཱ ནཱ་ཝཱ་ཡོ མཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡེ ཨེ་ཝ པ་ལླ་ངྐེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་ནཱ་ཝ་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ, པ་ཉྩ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཏཾ ནཱ་ཝཱ་ཡོ ཨ་བྷི་རཱུ་ལ༹ྷཱ. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་སུཾ. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དི་བྦེ་ཧི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ཧི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི.
བྷཱུ་མ་ཊྛཱ དེ་ཝཱ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཙ ནཱ་གཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡཾ ཀིཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝ་ན་པྤ་གུ་མྦ་རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ནི་བྦ་ཏྟི. བི་མྦི་སཱ་རོ་པི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏོ དི་གུ་ཎ་མ་ཀཱ་སི. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨཱ་ནེ་སི.
རཱ་ཛ་ག་ཧ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་ར་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ངྒཱ་ཡ ཨོ་ར་ཏོ ཙ པཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ནོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ནི་ནྣ་ཉྩ ཐ་ལ་ཉྩ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ པུ་པྥེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣོ, ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཾ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་སྶི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སོ མ་ཡ྄ཧཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ནཱ་ག་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་པི་ཙ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཛཱ་ནཱ་མ, སཱ་དྷུ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏུ, ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་ངྑོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ སུ་སཱི་མོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝ་ཡེ་ན. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཏཾ པི་ཏཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, སུ་སཱི་མཱ’’ཏི? སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ, བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ, སུ་སཱི་མ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཝེ་དེ་སི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ’’ཏི མཱ་ཎ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦཾ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ཝ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི. སོ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀི་ལ་མ་ཐཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཡཱ་ཙི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི.
སོ ལ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ, བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ, ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏེ་ལ་མི་ཝ ཨ་ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ནྟོ, དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀཾ སི་པྤཾ ཀ་ཏི་པ་ཡ་མཱ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་སི. སོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ནོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མི, ནོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི, ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཀོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ, ཏཱ་ཏ, ཨི་ས་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི. ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་མི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི? པུ་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ་ནྟི. སོ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི. ཏཾ མ་མྤི སི་ཀྑཱ་པེ་ཐཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧཱ་ཝུ་སོ, པ་བྦ་ཛཱ་ཧི, ན ས་ཀྐཱ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ཝཱ མཾ, ཡཾ ཝཱ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པེ་སུཾ. སོ ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ནྟོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི. ས་ཀ་ལ་བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ‘‘སུ་སཱི་མ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ས་མྤ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་རོ. སོ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཏ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ཙ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཐཱུ་པཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཙི་ར་ག་ཏོ, ན ཙ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཏྟཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ བ་ཧཱུ་སུ ཨེ་ཀོ་པི མེ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི ‘‘སུ་སཱི་མོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཨ་པི ནུ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ཏེ ‘‘ཨཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛཱ་ནཱ་མ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཐཱུ་པོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ བྷཱུ་མིཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ཙ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ བྷཱུ་མིཾ པ་རི་པྥོ་སི་ཏྭཱ ཝ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ་ན པ་ཊཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ ཚ་ཏྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ‘ཨ་ཉྙོ ནཱུ་ན ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི, ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ, མ་ཡཱ སུ་སཱི་མ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི, ཏ་སྶ མེ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ཝི་ག་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཾ སུ་དྡྷ་མ་ཀཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཨོ་ཀི་ཎྞཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒེ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རིཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ན་ཀུ་སུ་མེ་ཧི པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནེ མ་གྒེ ཐ་ལེ ཙ ཨུ་ད་ཀེ ཙ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥེ་ཧི པུ་པྥ་ས་ནྠ་ར་མ་ཀཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ད་ཀེ་ན བྷཱུ་མི པ་རི་པྥོ་སི་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. མ་ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཙེ་ཏི་ཡེ པ་ཊཱ་ཀཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ, ཚ་ཏྟ་ཉྩ བ་དྡྷཾ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ པ་ཊཱ་ཀཱ ཙ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ, ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སོ ནེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ནཱ་ག་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི –
‘‘མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ, པ་སྶེ ཙེ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ;
ཙ་ཛེ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁཾ དྷཱི་རོ, ས་མྤ་སྶཾ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༢༩༠);
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.