༤. ཀུ་མཱ་ར་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི

ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀིནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་མཱ་ར་པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨི་དྷ ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ –

ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ སོ་པཱ་ཀོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏཱ, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི. སོ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཙ བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སི. སཱ་ཝ ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི.

ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ

ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་མེ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཝཱ སཱི་ལ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ ས་མཱ་དྷི, ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཙ པ་ཉྙཱ; ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢), ཏ་སྨཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི སཱི་ལཾ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ་གོ་ཙ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ.

ཨི་དཾ ཏེ་སཾ ཨི་དྷ ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ.

པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀིནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཙཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི, ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཐེ་རོ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༨) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཏྠ སུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཡུ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝེ སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཡེ་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, སོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཏཾ ཝཱ ནེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི’’ནྟི པུ་ཊྛེ་ན ཐེ་རེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཏུ སཱ་ས་ནེ ལོ་ཀེ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ ཝི་ར་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མྨ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ? ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཀཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ’ནྟི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཏི ཙེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༢༣༢) པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་དྡེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ‘‘ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ དེ་ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཕ་སྶ་ཀཱ ཨ་ཝེ་ད་ན་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཝི་བྷ. ༡༠༡༧) ‘‘ས་བྦེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཡུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ.

ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཨེ་ཝ་མྤི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ས་པ་ཙྩ་ཡཱ? པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ – རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༨༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྟཾ ཡུ་ཏྟཾ, ས་ཏྟཱ་ན་ནྟུ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ས་ཏྟེ་སུ ཁ་ནྡྷོ་པ་ཙཱ་ར་སི་དྡྷི་ཏོ. ས་ཏྟེ་སུ ཧི ཁ་ནྡྷོ་པ་ཙཱ་རོ སི་དྡྷོ. ཀ་སྨཱ? ཁ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཀ་ཐཾ? གེ་ཧེ གཱ་མོ་པ་ཙཱ་རོ ཝི་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཧི གེ་ཧཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ གཱ་མ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ་པི ཝཱ གེ་ཧེ་སུ ད་ཌྜྷེ་སུ ‘‘གཱ་མོ ད་ཌྜྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ གེ་ཧེ གཱ་མོ་པ་ཙཱ་རོ སི་དྡྷོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀེ་སུ ‘‘ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཛཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ མཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཙ ‘‘ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ཡ་སེ ཙ ཛཱི་ཡ་སེ ཙ མཱི་ཡ་སེ ཙཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཁ་ནྡྷོ་པ་ཙཱ་རོ སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏོ ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཁྱེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, སོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཏཾ ཝཱ ནེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཧཱ་རོ ཧི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ནི་བྦི་དཱ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཏེ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི;

ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེ, ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༧༧);

ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི’’ནྟི ཙ ‘‘ཀི་ཧཱ’’ཏི ཙ དུ་ཝི་དྷོ པཱ་ཋོ, ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་ལཱ༹་ནཾ ཀི་ཧཱ་ཏི པཱ་ཋོ. ཏེ ཧི ‘‘ཀི’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཀི་ཧཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘ཧ-ཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏོ, ཐེ་རི་ཡཱ་ན་མྤི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ’’ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི པ་ན ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཋི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘སུ་ཁེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཨ་ཐ ཝཱ དུ་ཁེ་ན (དྷ. པ. ༨༣), དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི དུ་ཁ་ནྟི ཙ ཀ་ཏྠ་ཙི དུ་ཀྑ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་ནྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀྐ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ.

དྭེ ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི དྭེ ནཱ་མ ཀིནྟི? ཐེ་རོ དྭེཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མ་ན་ཏོ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ན་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ས་བྦ་མྤི ཨ་རཱུ་པཾ ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ནི་བྦི་དཱ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ སཱ་ས་ཝ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ རུ་པྤ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ས་བྦ་ཉྩ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘‘དྭེ ནཱ་མ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ དྭི་ནྣ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘དྭཱི་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ དྭཱི་སུ? ནཱ་མེ ཙ རཱུ་པེ ཙ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘དྭེ པ་ཉྷཱ, དྭེ ཨུ་དྡེ་སཱ, དྭེ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི;

ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེ, ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༧༩);

ཏཱི་ཎི ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་དཱ་ནི ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི ཏཱི་ཎི ནཱ་མ ཀིནྟི? ཐེ་རོ ཏཱི་ཎཱིཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏྭཱ པུ་ན བྱཱ་ཀ་རི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ལི་ངྒཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ངྑྱཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་མཱ་ས་མ་ཏྠ་མ་ཧཾ ཏཱི་ཎཱི་ཏི པ་ཙྩེ་མཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནེ་ཀ་མུ་ཁཱ ཧི དེ་ས་ནཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་བྷེ་དེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་པ་ད་མི་ད’’ནྟི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏཱི་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཏཱི་སུ? ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ཏ་ཡོ པ་ཉྷཱ, ཏ་ཡོ ཨུ་དྡེ་སཱ, ཏཱི་ཎི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩) ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝཱ. –

‘‘ཡོ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྡ, དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ས་ལླ་ཏོ;

ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, ཨ་དྡ་ཀྑི ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༥༣) –

ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝཱ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ་ཏི, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི;

ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེ, ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༧༨);

ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མ ཀིནྟི? ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཀྑེ ཀ་ཏྠ་ཙི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་དྡེ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ཀ་ཏྠ་ཙི ཡེ་སུ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཀ་ཛ་ངྒ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི –

‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ས་མྨཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མྨ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏཱུ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་དྡེ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༨).

ཨི་དྷ པ་ན ཡེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཚེ་དོ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏཾ སུ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༧).

ཡ་སྨཱ ཝཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་བྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ ཨ་ཡེ ཝཱ ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ན་ཡེ ཝཱ ན ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་མྨ་ཏཱ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ་པི ‘‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི…པེ… ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་རི་ཡཱ ཨི་མཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི.

ཨ་པི་ཙ ཨ་རི་ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨).

ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༣).

ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ པ་ད་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཚེ་དོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, ཨུ་ཙྪི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཁཱི་ཎཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༡).

པ་ཉྩ ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི པ་ཉྩ ནཱ་མ ཀིནྟི? ཐེ་རོ པ་ཉྩཱཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཛ་ནི་ཏཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཛ་ན་ཀཱ ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ, ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྙཱ, ས་ངྑཱ་རཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ སཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ, ཨེ་ཏེ་ས་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་བྦ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘‘པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘པ་ཉྩ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ? པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘པ་ཉྩ པ་ཉྷཱ, པ་ཉྩ ཨུ་དྡེ་སཱ, པ་ཉྩ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏཾ ལ་དྡྷཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་མ་ཏཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;

ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༧༤);

ཚ ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཚ ནཱ་མ ཀི’’ནྟི? ཐེ་རོ ཚཨི་ཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཚཨི་ཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ, ཨཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་ན་ན་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་སྶ ཝཱ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ ན་ཡ་ན་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་མ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་བྦ་ན་ཡེ་ན ཙེ་ཏྠ ‘‘ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཚ་ནྣ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཚ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཚ་སུ? ཚ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ཚ པ་ཉྷཱ ཚ ཨུ་དྡེ་སཱ ཚ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ཨེ་ཏྠ ཙ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ‘‘སུ་ཉྙོ གཱ་མོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༢༣༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ པུ་བྦུ་ལ༹་ཀ་མ་རཱི་ཙི་ཀཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏོ ཏུ་ཙྪ་ཏོ ཝ་ཉྩ་ན་ཏོ ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶཾ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཡ་ཐཱ པུ་བྦུ་ལ༹་ཀཾ པ་སྶེ, ཡ་ཐཱ པ་སྶེ མ་རཱི་ཙི་ཀཾ;

ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཾ, མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༧༠);

ས་ཏྟ ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི ས་ཏྟ ནཱ་མ ཀིནྟི? ཐེ་རོ ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཧཱ་པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཙ་ཏྠོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་མ་ཏོ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཀ་ཛ་ངྒ་ལི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཀ་ཛ་ངྒ་ལི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, མ་ཉྩེ་པི ཏུ་མྷེ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀ་ཛ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༨).

ཏཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ –

‘‘ས་ཏྟ་སུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ས་ཏྟ་སུ? ས་ཏྟ་སུ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ས་ཏྟ པ་ཉྷཱ ས་ཏྟ ཨུ་དྡེ་སཱ ས་ཏྟ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༨).

ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མ་ཏྠོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་མ་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱཏི ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི ས་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ – ཨེ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དི- ཨ་ནེ་ཀུ་པ་དྡ་ཝ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི, ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་ན་ནི་དྡཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ་པི བོ་དྷི. ཨི་ཏི ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཝི་ཡ, ཏ་སྶ ཝཱ བོ་དྷཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ.

ཨ་པི་ཙ ‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ? བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༡༧) ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་དི་གུ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, ཏེ་ན དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༠༡).

ཨ་ཊྛ ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི ཨ་ཊྛ ནཱ་མ ཀིནྟི? ཐེ་རོ ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཧཱ་པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནི ཨ་ཊྛ མ་གྒ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ མ་གྒོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏུ མ་གྒོ, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ནྟོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ དེ་ས་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཨ་ནུ་མ་ཏོ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཀ་ཛ་ངྒ་ལི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི…པེ… ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀ་ཛ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༨).

ཏཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ –

‘‘ཨ་ཊྛ་སུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛ པ་ཉྷཱ, ཨ་ཊྛ ཨུ་དྡེ་སཱ, ཨ་ཊྛ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༨).

ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ཙ དེ་ས་ནཱ་ན་ཡོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་མ་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡོཏི ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨ་བྷི་ག་ནྟ་བྦོ, ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ར་ཀཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ ཙཱ་པི ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. སྭཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ཀཱ ཝི་ཡ སེ་ནཱ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཝི་ཡ ཙ ཏཱུ་རི་ཡཾ ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་གྒ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ས་ཡཾ ཝཱ མ་གྒ་ཏི, ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ.

ཨེ་ཝ་མ་ཊྛ་པྤ་བྷེ་ད་ཉྩི་མཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ལི་སཱུ་ཀཾ ཝཱ ཡ་ཝ་སཱུ་ཀཾ ཝཱ ས་མྨཱ པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྐ་ནྟཾ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ བྷེ་ཙྪ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ས་མྨཱ པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་ཀ་སྶ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཝ་ཏ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷེ་ཙྪ་ཏི, ཝི་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༤༢).

ན་ཝ ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི ན་ཝ ནཱ་མ ཀིནྟི? ཐེ་རོ ན་ཝཨི་ཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ན་ཝཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ས་ཏྟཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ ཁ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟཱ པཱ་ཎི་ནོ པ་ཎྞ་ཏྟི ཝཱ. ཨཱ་ཝཱ་སཱཏི ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ. ཨེ་ས དེ་ས་ནཱ་མ་གྒོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, དེ་ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ, པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, དེ་ཝཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, དེ་ཝཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ཨ་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, དེ་ཝཱ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ, ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ…པེ… ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ, ཨ་ཡཾ ཚ་ཊྛོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་མོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ…པེ… ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ, ཨ་ཡཾ ན་ཝ་མོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༡).

པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘‘ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ན་ཝ་ནྣ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ན་ཝ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ན་ཝ་སུ? ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ན་ཝ པ་ཉྷཱ, ན་ཝ ཨུ་དྡེ་སཱ, ན་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ན་ཝ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཀ་ཏ་མེ ན་ཝ? ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན ཝི་ར་ཛྫ་མཱ་ནོ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན ས་མྨཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨ་ཏྟ་མ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ན་ཝ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ན་ཝ་སུ? ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སཱུ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ད་ས ནཱ་མ ཀི་ནྟི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི ད་ས ནཱ་མ ཀིནྟི? ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ད་ས་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ… དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ད་ས་སུ? ད་ས་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ…པེ. … དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ‘ད་ས པ་ཉྷཱ ད་ས ཨུ་དྡེ་སཱ ད་ས ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧).

ཨི་དྷ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏཾ སུ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡེ་ཧི ད་ས་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་མཾ དཱི་པེ་ནྟོ ད་ས་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཡ་ཏོ ཨེ་ཏྠ ཡེ་ཧི ད་ས་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་ནི ད་ས་ངྒཱ་ནི ‘‘ད་ས ནཱ་མ ཀི’’ནྟི པུ་ཊྛེ་ན ཐེ་རེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཙ ད་ས –

‘‘ཨ་སེ་ཁོ ཨ་སེ་ཁོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༡༡). –

ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.

པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ཀུ་མཱ་ར་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.