༡༣. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༢. ཏེ་ར་ས་མེ ལོ་ཀོཏི ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པུ་རི་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ཨི་དྷ པ་ན དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སྭཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ, ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ, ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ་ཏི ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ལོ་ཀོ་ཏི ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀོ, དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལོ་ཀོ, ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, དྭེ ལོ་ཀཱ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ, པ་ཉྩ ལོ་ཀཱ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཚ ལོ་ཀཱ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ས་ཏྟ ལོ་ཀཱ ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ, ཨ་ཊྛ ལོ་ཀཱ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ, ན་ཝ ལོ་ཀཱ ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ, ད་ས ལོ་ཀཱ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, དྭཱ་ད་ས ལོ་ཀཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ལོ་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢).
ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ཀ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟོ་པི ལོ་ཀོ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ …པེ… སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་པི དུ་ཀྑཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ པུ་རི་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ, ཨི་དྷ པ་ན དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ན་ནུ ཙ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛོ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡཾ པ་ན ན ལུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ལུ་ཛྫ་ཏི པ་ལུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི སོ ལོ་ཀོ་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སྭེ་ཝ ལོ་ཀ་ས་དྡོ ནི་རཱུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ལོ་ཀོ་ཏི དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨེ་ཝ.
ཡ་དི་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟེ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ’’ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཝ་ཊྚ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ས་སྶ་ཏཱ་ས་ཡོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ས་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, པ་གྒྷ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྨཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཡོ ཡོ ཨ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ བུ་དྡྷོ ཉཱ་ཏོ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ.
ལོ་ཀ་སྨཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀ་ཏོ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཝི་སཾ་ས་ཊྛོ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན ཏ་ཎྷཱ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ་ན པ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ. པ་ཧཱི་ནོཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཾ པ་ཧཱི་ནོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་ཙྪི་ཀ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑོ ཀ་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ. སོ ཧི ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ, ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཨ་པི་ཙ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཾ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ག་ཏོ་ཏི ཙ ཨ་ཝ་ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ པ་ཏྟོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་ཝ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ལོ་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཝ་སེ་ན་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༢༣) པ་ན ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་དྡ-བུ་དྡྷ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཧི པཱ་ལི༹ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. མུ་ཏནྟི པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ. ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏཾ. ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ་ཏི? ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡཱཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ དེ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ས་དེ་ཝ་ཀོ, ཏ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་དེ་ཝ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ས་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཚ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་བྲ་ཧྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ, པ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝ་ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི དེ་ཝ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ, དྭཱི་ཧི པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ས་དེ་ཝ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ས་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ, ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ, ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝེ་ཧི ས་ཧ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཝི་ས་ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ཡེ་ས་མེ་ཝཾ སི་ཡཱ ‘‘མཱ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རི་སྶ་རོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, བྲ་ཧྨཱ པ་ན ཏ་ཏོ་པི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏ་རོ ད་ས་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. པུ་ཐཱུ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ན་ནྟོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎོ, ཀི་མེ་ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི? ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཝི་དྷ་མེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶཱ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, ‘‘ས་མཱ་ར་ཀ་སྶཱ’’ཏི མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ, ‘‘ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སྶཱ’’ཏི བྲ་ཧྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི ཏི་བྷ་ཝཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟོ ‘‘ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ‘‘ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ‘‘བྷེ་རི་ས་དྡོ མུ་དི་ངྒ་ས་དྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ མུ་དུ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ.
ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཁཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་དི་ཊྛཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་མུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨི་མ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི. ས་བྦ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཙཱ་ནེ་ན ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ? ཡཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༡༧) ན་ཡེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཏེ་ར་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི དྭེ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཐཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ས་དྡཱ་དཱི་སུ.
ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཾ ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ་ན ག་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ. ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཐཱ་ད་སྶི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘ན ཏ་སྶ ཨ་དྡི་ཊྛ་མི་དྷ་ཏྠི ཀི་ཉྩི,
ཨ་ཐོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ;
ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི ཡ་ད་ཏྠི ནེ་ཡྻཾ,
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༡);
སུ་ཏྟ་ནྟེ་པི ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ, ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་མ་ཧཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་དི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤).
ཡ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ་ཉྩ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་ར་ཏྟི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཏི་ཎྞཾ མཱ་རཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ་ཉྩ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་ར་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེ ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེཏི ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡ་མྤི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བོ་དྷི་ཡ་མྤི, པ་ཙྪི་མ་བོ་དྷི་ཡ་མྤི ཡཾ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི ནི་དྡི་ས་ན་ཝ་སེ་ན, ལ་པ་ཏི ཨུ་དྡྷི་ས་ན་ཝ་སེ་ན, ནི་དྡི་ས་ཏི པ་ཊི་ནི་དྡི་ས་ན་ཝ་སེ་ན. ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ དེ་སི་ཏཾ ས་བྦཾ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ན་ཝ་ངྒཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ནཱུ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཀཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞཾ རཱ་ག་མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཾ…པེ… མོ་ཧ་མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་ཀྑ་ལི་ཏཾ, ཨེ་ཀ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཾ, ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ, ཨ་ན་ཉྙ་ཐཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ག་ད་ཨ་ཏྠོ ཨ་ཡཾ ག་ཏ་ས་དྡོ ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཾ ག་ད་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ག་ད་ནཾ ཨཱ་ག་དོ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨཱ་ག་དོ ཡ་སྶཱ་ཏི ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱིཏི ཡེ དྷ་མྨེ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི, ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ཡཾ པ་ཧཱ་སི. ཡེ པ་ན དྷ་མྨེ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ཡཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱིཏི ས་མྨ་དེ་ཝ སཱི་ལཱ་དི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་ཐེ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ་པི ཝཱ་ཙཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཙཱ, ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཀཱ་ཡོ, ཝཱ་ཙཱ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོཏི ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི སཱི་ལེ་ན་པི ས་མཱ་དྷི་ནཱ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན་པི, ན ཏ་སྶ ཏུ་ལཱ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ས་མོ ཨ་ས་མ་ས་མོ ཨ་པྤ་ཊི་མོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏུ་ལོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ཡཾ ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩི ནེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, ས་བྦཾ ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སོ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཨ་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་དི་ནཱ ཙ ས་ཏྟེ, བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཱུ་པ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྲེ་ཝཾ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨ་ག་དོ ཝི་ཡ ཨ་ག་དོ. ཀོ པ་ནེ་ས? དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་ས མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ས་ཀྐོ ཝི་ཡ དི་བྦཱ་ག་དེ་ན ས་པྤེ, ས་བྦེ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དི་ནོ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་ཏི ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ ཨ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
གཱ་ཐཱ་སུ ས་བྦ་ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐནྟི ཏ་སྨིཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ནེ་ཡྻཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཡོ་གཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ས་བྦེ་ན་པི ལོ་ཀེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ. ཨ་ནཱུ་པ་ཡོཏི ས་བྦ་སྨི་མྤི ལོ་ཀེ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨུ་པ་ཡེ་ཧི ཨ་ནཱུ་པ་ཡོ ཏེ་ཧི ཨུ་པ་ཡེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏོ.
ས་བྦཱ་བྷི་བྷཱུཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ས་བྦཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ, ས་བྦེ་པི མཱ་རེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. དྷཱི་རོཏི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ. ས་བྦ་ག་ནྠ་པྤ་མོ་ཙ་ནོཏི ས་བྦེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠཱ་དི་ཀེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཏེ་སཾ པ་མོ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦ་ག་ནྠ་པྤ་མོ་ཙ་ནོ. ཕུ་ཊྛཱ་སྶཱཏི ཕུ་ཊྛཱ ཨ་སྶ. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཕུ་ཊྛཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་མཱ ས་ནྟཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནེ་ན ཕུ་ཊྛཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ར་མཱ ས་ནྟཱིཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ ས་ནྟི. ཀ་ཏ་རཱ སཱ་ཏི? ནི་བྦཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཀུ་ཏོ་ཙི བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ནཱི་གྷོཏི ནི་དྡུ་ཀྑོ. ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོཏི ས་བྦེ་སཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེཏི ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨེ་ས སོཏི ཨེ་སོ སོ. སཱི་ཧོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཊྛེ་ན, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཧ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཙ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ སཱི་ཧོ ནཱ་མ. བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ. ཙ་ཀྐནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. པ་ཝ་ཏྟ་ཡཱིཏི ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི.
ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་ངྒ་མྨཱཏི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ཏཾ་ན་མ་སྶ་ནྟཱིཏི ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཏེ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ན་མ་སྶ་ནྟི. མ་ཧ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟཾ, ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཡོ་གེ་ན ཝཱི་ཏ་སཱ་ར་དཾ. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝ་ད་ནྟཱ ཏེ ན་མ་སྶ་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ད་ནྟོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ཚ་ཊྛེ ས་ཏྟ་མེ ཙ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་དྭཱ་ད་ས་མ་ཏེ་ར་ས་མེ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, སེ་སེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏེ་ར་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ
ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ –
དྷ་མྨི་སྶ་རེ་ན ཛ་ག་ཏོ, དྷ་མྨཱ་ལོ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ཡི་ནཱ;
དྷ་མྨཱ་ནཾ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ, ཛཱ་ན་ཏཱ དེ་ས་ནཱ་ཝི་དྷིཾ.
ཏཾ ཏཾ ནི་དཱ་ན་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏེ་སི་ནཱ;
ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་པྤ་བྷེ་དེ་ན, དེ་སི་ཏཱ་ནི མ་ཧེ་སི་ནཱ.
ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏཾ དྭེ ཙ, སུ་ཏྟཱ་ནི ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ;
ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ་ན, ས་ངྒཱ་ཡིཾ་སུ མ་ཧེ་ས་ཡོ.
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱ, པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ;
ཡཾ ཏཾ སཱ་ས་ན་དྷོ་ར་ཡ྄ཧཱ, དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ པུ་རེ.
ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ, པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ;
ནི་སྶཱ་ཡ ཡཱ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ མ་ཡཱ.
སཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠཱ་ནཾ, སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ;
པ་ཀཱ་ས་ནཱ པ་ར་མ་ཏྠ-དཱི་པ་ནཱི ནཱ་མ ནཱ་མ་ཏོ.
ས་མྤ་ཏྟཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ཀུ་ལ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ;
ཨ་ཊྛ་ཏྟིཾ་ས་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ, པཱ་ལི༹་ཡཱ བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཏོ.
ཨི་ཏི ཏཾ ས་ངྑ་རོ་ནྟེ་ན, ཡཾ ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ མ་ཡཱ;
པུ་ཉྙཾ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ སཱ་ས་ནཾ.
ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ, སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ;
ས་བྦེ་པི པཱ་ཎི་ནོ ཧོ་ནྟུ, ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་བྷཱ་གི་ནོ.
ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏུ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ;
ཏ་སྨིཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ནི་ཙྩཾ, ཧོ་ནྟུ ས་བྦེ་པི པཱ་ཎི་ནོ.
ས་མྨཱ ཝ་སྶ་ཏུ ཀཱ་ལེ་ན, དེ་ཝོ་པི ཛ་ག་ཏི་པྤ་ཏི;
ས་དྡྷ་མྨ་ནི་ར་ཏོ ལོ་ཀཾ, དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ པ་སཱ་ས་ཏཱུ་ཏི.
ཨི་ཏི བ་ད་ར་ཏི་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལེ་ན ཀ་ཏཱ
ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.