༡. ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠. པ་ཉྩ་མ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒས་དྡོ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སེ་ཊྛེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ, ས་མྨ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཨཱ་ཝ་རཱ་མི དྭཱ་རཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱི་ནཾ (མ. ནི. ༢.༧༠). ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༢༥༠; པཱ་རཱ. ༡༥) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དི་མྷི དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻ (ཀ་ཐཱ. ༤༤༡). ཨུ་ཙྪ་གྒཾ ཝེ་ལ༹་གྒ’’ནྟི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊི་ཡཾ. ‘‘ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ (སཾ. ནི. ༥.༣༧༤). ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ཙ སེ་ཊྛོ ཙ ཨུ་ཏྟ་མོ ཙ པ་ཝ་རོ ཙ (ཨ. ནི. ༤.༩༥). ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༡; མ. ནི. ༣.༢༠༧) སེ་ཊྛེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི སེ་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་གྒེ་སུ སེ་ཊྛེ་སུ པ་སཱ་དཱ, ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ པ་སཱ་དཱ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པུ་རི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠེ ཨ་གྒ་ས་དྡེ་ན བུ་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་ཝ ཨ་ས་དི་ས་ཊྛེ་ན, གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན, ཨ་ས་མ་ས་མ་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་གྒོ. སོ ཧི མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ད་ས་ནྣཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཝི་ཙ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་གུ་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ་ཧི ཙ སེ་ས་ཛ་ནེ་ཧི ཨ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ས་དི་ས་ཊྛེ་ན ཨ་གྒོ. ཡེ ཙ་སྶ གུ་ཎཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ད་ཡོ, ཏེ སེ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ གུ་ཎེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛཱ་ཏི གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན་པི ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒོ. ཡེ པ་ན པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ས་མཱ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་གུ་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་གུ་ཎེ་ཧི ཙ ས་མོ་ཏི ཨ་ས་མ་ས་མ་ཊྛེ་ན་པི ཨ་གྒོ. ཏ་ཐཱ དུ་ལླ་བྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ཨ་དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ས་ཧཱ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཀ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶོ.
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན…པེ… ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ.
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་མོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་མོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ས་མོ ཨ་ས་མ་ས་མོ དྭི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒོ. ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༠-༡༧༢, ༡༧༤).
དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་པི ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཊྛེ་ན ཝི་སི་ཊྛ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ དུ་ལླ་བྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་གྒཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ ས་དི་སཱ ཨ་པྤ་ཏ་ར་ནི་ཧཱི་ནཱ ཝཱ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ སེ་ཊྛཱ. ས་ཡ་མེ་ཝ ཙ པ་ན ཏེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ སེ་ཊྛཱ. ཏ་ཐཱ དུ་ལླ་བྷུ་པྤཱ་ད་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ ཨ་དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ས་ཧཱ་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ དུ་ལླ་བྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ད་གྒེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་པཱི་ཏི. ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒེ་སུ སེ་ཊྛེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མེ་སུ པ་ཝ་རེ་སུ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛེ་སུ པ་སཱ་དཱ་ཏི ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ.
དུ་ཏི་ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་གྒེ་སུ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ པ་སཱ་དཱ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ. ཡེ པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ པ་སཱ་དཱ་ཏི ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༢༧). ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ་པི ཙེ་ཏེ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨ་གྒེ ཁོ པ་ན པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི.
ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ. ས་ཏྟཱཏི པཱ་ཎི་ནོ. ཨ་པ་དཱཏི ཨ་པཱ་ད་ཀཱ. དྭི་པ་དཱཏི དྭི་པཱ་ད་ཀཱ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ན ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༧) ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༢; སཾ. ནི. ༢.༡༢) ཨེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་ད་ཏོ ཝཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༢; ཨུ་དཱ. ༧༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༦) ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒི་ཏོ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཙ མི་ཐུ་བྷེ་ད་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་པ་དཱ ཙ དྭི་པ་དཱ ཙཱ་ཏི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ན ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ’’ཏི.
རཱུ་པི་ནོཏི རཱུ་པ་ཝ་ནྟོ. ན རཱུ་པི་ནོ་ཏི ཨ་རཱུ་པི་ནོ. ས་ཉྙི་ནོཏི ས་ཉྙཱ་ཝ་ནྟོ. ན ས་ཉྙི་ནོ་ཏི ཨ་ས་ཉྙི་ནོ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙི་ནཱ་ས་ཉྙི་ནོ ནཱ་མ བྷ་ཝ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ, རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ, ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི རཱུ་པི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཙ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་རཱུ་པི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཙ ད་སྶི་ཏོ. ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་པ་དཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ ‘‘དྭི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒོ’’ཏི དྭི་པ་དཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་དཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ ཏཱ་ཝ སེ་ཊྛ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན དྭི་པ་ད་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཏཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ལོ་ཀེ སེ་ཊྛོ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་བ་ཧུ་པྤ་དེ་སུ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དྭི་པ་དེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཏ་རེ་སུ དྭི་པ་དེ་སུ? མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙེ་ཝ དེ་ཝེ་སུ ཙ. མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༧༤) ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཏ་ཏོ་པི སེ་ཊྛ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ས ‘‘དྭི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒོ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙི་ནོ ཝཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་གྒོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ.
ཨ་གྒོ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་གྒེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཡོ པ་སཱ་དོ, སོ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མོ ཧོ་ཏི. སོ པ་ན པ་སཱ་དོ དུ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་ད་ཏོ. ཏེ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཏཱ་ཝ –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ, ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི;
ཝ་ར་མེ་ཝ ཧི སཱ པཱི་ཏི, ཀ་སི་ཎེ་ན་པི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ.
‘‘ས་ཏཾ ཧ་ཏྠཱི ས་ཏཾ ཨ་སྶཱ, ས་ཏཾ ཨ་སྶ་ཏ་རཱི ར་ཐཱ;
ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ;
ཨེ་ཀ་སྶ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ’’. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༢; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༠༥);
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟི – དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ, དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, དི་བྦེ་ན སུ་ཁེ་ན, དི་བྦེ་ན ཡ་སེ་ན, དི་བྦེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན, དི་བྦེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ར་སེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་སཱ་ད་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སུ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཀོ ཙ. ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ པ་སཱ་དོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༡༠; ༢༦).
དྷ་མྨཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ. ས་ངྑ་ཏཱཏི ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏཱ་ཏི ས་ངྑ་ཏཱ, ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཧེ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ ན ཀེ་ཧི་ཙི ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡོ་གི་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡོ ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨོ, སོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཏ་ར་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་མྦྷཱི་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་ཝ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཡོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ མཱ་ན་མ་ད་པུ་རི་ས་མ་དཱ་དི་ཀོ ས་བྦོ མ་དོ ནི་མྨ་དཱི་ཡ་ཏི པ་མ་དྡཱི་ཡ་ཏི, ཀཱ་མ་པི་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ས་བྦཱ པི་པཱ་སཱ ཝི་ནཱི་ཡ་ཏི, ཀཱ་མཱ་ལ་ཡཱ་དི་ཀཱ ས་བྦེ་པི ཨཱ་ལ་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱི་ཡ་ནྟི, ས་བྦེ་པི ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་བྷེ་དཱ ས་བྦཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཡ་ཏི, ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནོ…པེ… ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ པ་ནེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝཾ, ཕ་ལེ་ན ཀ་མྨཾ ཝི་ན་ཏི སཾ་སི་བྦ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ.
ཨ་གྒོ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ…པེ…. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
‘‘དྷ་མྨོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི…པེ….
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ…པེ… དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ པ་སཱ་ད་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ག་ཏོ, ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤).
‘‘མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ཏི ཙ. (དྷ. པ. ༢༧༣).
ས་ངྒྷཱ ཝཱ ག་ཎཱ ཝཱཏི ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ལོ་ཀེ ས་ངྒྷཱ ཝཱ ག་ཎཱ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོཏི ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ. ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏེ་སཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ པ་ཝ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་དི་དནྟི ཡཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི. ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནཱིཏི ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཊྛོ པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཡུ་ག་ལ༹ཾ, ཡཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཊྛོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཡུ་ག་ལ༹་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི. ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱཏི པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཊྛོ ཨེ་ཀོ པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་སོ་ཏི ཝཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོཏི ཡཱ་ནི་མཱ་ནི ཡུ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི, པཱ་ཊེ་ཀྐ་ཏོ ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ, ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ.
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཧུ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧུ་ནཾ, དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཏཾ ཨཱ་ཧུ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ. ཨ་ཐ ཝཱ དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་མྤི ཨེ་ཏྠ ཧུ་ནི་ཏ་བྦཾ, ས་ཀྐཱ་དཱི་ན་མྤི ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ. ཡོ ཙཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་གྒི, ཡ་ཏྠ ཧུ་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ནྟི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི, སོ ཙེ ཧུ་ཏ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ས་ངྒྷོ་ཝ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ. ས་ངྒྷེ ཧུ་ཏ་ཉྷི མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛ་ནྟུ, ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ ཝ་ནེ;
ཨེ་ཀ་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ, མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་པི པཱུ་ཛ་ཡེ;
སཱ ཨེ་ཝ པཱུ་ཛ་ནཱ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཧུ་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༡༠༧);
ཏ་ཡི་དཾ ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་རེ ‘‘ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ’’ཏི པ་དཾ ཨི་དྷ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ པ་ན ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ.
པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པཱ་ཧུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དི་སཱ་ཝི་དི་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དཱ་ནཾ, ཏ་མྤི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ པཱ་ཧུ་ན་ཀེ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ་པི དི་སྶ་ཏི ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞ་ཉྩ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ – ‘‘པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏྟ་ཀ་རེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཧུ་ན་མ་སྶ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, པཱ་ཧུ་ན་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ. ཡེ་སཾ པ་ན པཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ་ཏི པཱ་ལི༹, ཏེ་སཾ ཡ་སྨཱ ས་ངྒྷོ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷོ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ཧུ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི པཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ན པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ’’ཏི པ་ར་ལོ་ཀཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་དཱ་ནཾ, ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཝཱ ཧི་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ. ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ སི་ར་སི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ལོ་ཀེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ས་དི་སཾ པུ་ཉྙ་ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ར་ཏྟ་སཱ་ལཱི་ནཾ ཝཱ ཡ་ཝཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ར་ཏྟ་སཱ་ལི་ཀྑེ་ཏྟཾ ཡ་ཝ་ཀྑེ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ངྒྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི ལོ་ཀ་སྶ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཝི་རཱུ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཨི་དྷཱ་པི –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ…པེ…. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
‘‘ས་ངྒྷོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི…པེ…’’.
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ…པེ… དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡) –
ཨཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷེ པ་སཱ་ད་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ, ཏེ་ན་སྶ ཨ་གྒ་ཏཱ ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨུ་ལཱ༹་ར་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་གྒ་ཏོཏི ཨ་གྒེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ, ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ པ་ས་ནྣཱ་ནཾ. ཨ་གྒཾ དྷ་མྨནྟི ཨ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝཾ བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཾ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ད་ས་བ་ལཱ་དི་སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཏཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་གྒེ བུ་དྡྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ས་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་པྤ་སཱ་དེ་ན ཙ པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝི་རཱ་གཱུ་པ་ས་མེཏི ཝི་རཱ་གེ ཨུ་པ་ས་མེ ཙ, ས་བྦ་སྶ རཱ་ག་སྶ ས་བྦེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་རཱ་ག་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཨུ་པ་ས་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁེཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ སུ་ཁེ.
ཨ་གྒ་སྨིཾ དཱ་ནཾ ད་ད་ཏནྟི ཨ་གྒེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ་ནཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ དྷ་ར་མཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ བུ་དྡྷེ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི ནཱ་མ. ‘‘དྷ་མྨཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྷ་མྨ་དྷ་རེ པུ་གྒ་ལེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཉྩ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱ དྷ་མྨེ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ ས་ངྒྷེ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་གྒཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཉྩ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ་ནཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨ་གྒཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་གྒཾ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒཾ ཨཱ་ཡཱུཏི དི་བྦཾ ཝཱ མཱ་ནུ་སཾ ཝཱ ཨ་གྒཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ ཨཱ་ཡུ. པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྲཱུ་ཧ་ཏི. ཝ་ཎྞོཏི རཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ. ཡ་སོཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཱ. ཀི་ཏྟཱིཏི ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ. སུ་ཁནྟི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁཾ. བ་ལནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ.
ཨ་གྒ་སྶ དཱ་ཏཱཏི ཨ་གྒ་སྶ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ དཱ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་གྒ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ དཱ་ནཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱ. ཨ་གྒ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨ་གྒེ་ན པ་སཱ་ད་དྷ་མྨེ་ན དཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨེ་ན ཙ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ. ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟོ པ་མོ་ད་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ པ་མོ་ད་ཏི ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི པ་རི་ཏུ་སྶ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.