༦. ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥. ཚ་ཊྛེ ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨ་སུ་བྷཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཨ་སུ་བྷཾ ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ ས་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཏི, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨཱ་ན་ནྟི ཨ་སྶཱ་སོ, ནོ པ་སྶཱ་སོ. པཱ་ན་ནྟི པ་སྶཱ་སོ, ནོ ཨ་སྶཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༠).
ཝོཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨི་དྷ གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་རི་མུ་ཁནྟི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ. སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ཙ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་མུ་ཁནྟི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ – ‘‘པ་རཱི་ཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ, མུ་ཁ་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ, ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏི’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༤). ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སོ་ལ༹་ས་པྤ་བྷེ་དཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཡོ་ག་ཏོ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ, ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཙ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རོ, ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ, སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་ཐཱ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, སཱ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༣༧-༧༤༠) ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་བྷཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི སུ་བྷ་བྷཱ་ཝེ, སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོཏི སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ. སོ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ནཾ ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨ་སུ་བྷཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༣; ཨུ་དཱ. ༣༡). བཱ་ཧི་རཱཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཱ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ས་ཡཱཏི ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ. ཏེ ཧི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ག་ཏཱ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ས་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ད་ཝ་སེ་སཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀཱཏི དུ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཱ, ཨི་ཙྪཱ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀཱ ཝཱ. ཏེ ན ཧོ་ནྟཱིཏི ཏེ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཊྛ, ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ས་དྡྷིཾ ན་ཝ་ཝི་དྷཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ. ཏཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༣; ཨུ་དཱ. ༣༡).
ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཡཱ ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ནཱི ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རཱི ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, སཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒེ་ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཏེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡ་སྶ ག་ཧ་ཎེ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥). ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ ཧི, མེ་གྷི་ཡ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ པ་ཊི་སྶ་ཏོཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ནི་མི་ཏྟ་སྨིཾ པ་ཊི པ་ཊི ས་ཏོ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་སྶནྟི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ. ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་བྦ་དཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ཏ་ཏཾ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཡ་ཏོ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ, ནི་ཡ་ཏོ ཝཱ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.