༤. པ་ཉྩ་པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. དེ་ཝོཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝོ. ཏ་ཡོ ཧི དེ་ཝཱ – ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝཱ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝཱ, ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་སུ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝཱ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡཱ. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝཱ ནཱ་མ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་དུ་པ་རི་དེ་ཝཱ. ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ ནཱ་མ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དེ་ཝོ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝོ’’ཏི. དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཱཏི དེ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ, དེ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ, དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཝཱ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧི ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་དྡོ. ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨོཏི མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ, ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝཱ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་མ་ར་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་མ་ར་ཎ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྩ མ་ར་ཎ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཀཱ་སཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟི. མཱ་ལཱ མི་ལཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཏེ་ན པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏ་མཱ་ལཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ ཨཱ་ཏ་པེ ཁི་ཏྟཱ ཝི་ཡ མི་ལཱ་ཏཱ ཝི་ཧ་ཏ་སོ་བྷཱ ཧོ་ནྟི.
ཝ་ཏྠཱ་ནི ཀི་ལི་སྶ་ནྟཱིཏི ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཀྐ་མཱ་ན་བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡ་ས་དི་ས་པྤ་བྷཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཀ་དྡ་མེ ཁི་པི་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཝི་ཧ་ཏ་པྤ་བྷཱ་ནི མ་ལི་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛཱ་ཏི་མ་ཎི ཝི་ཡ སུ་སི་ཀྑི་ཏ་སི་པྤཱ་ཙ་རི་ཡ་ར་ཙི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ ཙ པུ་བྦེ སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀཱ་ར་ཧི་ཏ་ས་རཱི་ར་སྶ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་བྷོ་ཧི ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་ད་དྷཱ་རཱ ས་ནྡ་ནྟི པ་གྒྷ་ར་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཀ་ཙྪེ་ཧི་ཡེ་ཝ, ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏོ་པི པ་ན་སྶ སེ་ད་ཛ་ལ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ མུ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཡེ་ན ཨཱ་མུ་ཏྟ་མུ་ཏྟཱ་ཛཱ་ལ་ག་ཝ་ཙྪི་ཏོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི.
ཀཱ་ཡེ དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཾ དྭི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡཱ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་མྤི པ་དེ་སཾ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི ཁ་ཎྜི་ཙྩ་པཱ་ལི་ཙྩཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ, ན སཱི་ཏཾ ན ཨུ་ཎྷཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ, དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝི་ཡ, ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ནི་པྤ་བྷེ ནི་ཏྟེ་ཛེ ཀཱ་ཡེ ཝི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི ས་ཎྛཱ་ཏི.
ས་ཀེ དེ་ཝོ དེ་ཝཱ་ས་ནེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ག་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ན་པ་རི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་དི་བྦཱ་ས་ནེ ན ར་མ་ཏི, ན ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. སོ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ནཱ་མ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཀཱ་ཡེ མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་བྦ་ཏོ ག་ཏྟེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཙི་ར་ཏ་རཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་དུ་ཀྑོ ཏཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ད་ཡ྄ཧཱ་མི ད་ཡ྄ཧཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ནྡ་ནྟོ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝི་ཛ་པྤ་ནྟོ ཝི་ལ་པ་ནྟོ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་པི པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་དུ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ཏི.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཀྐཱ་པཱ་ཏ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧཱ་དཱི་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ས་བྦེ་སཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་དེ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ‘‘ཨི་མཱ་ནི མ་ར་ཎ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི ཀེ་ཙི དེ་ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ན ས་བྦེ. ཏ་ཏྠ ཡོ མ་ནྡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, སོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི བྷཱ་ཡ་ཏི. ཡོ པ་ན མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ, སོ ‘‘བ་ཧུཾ མ་ཡཱ དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏཾ, པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཨི་ཏོ ཙུ་ཏ་སྶ མེ སུ་ག་ཏི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི ན བྷཱ་ཡ་ཏི ན ཝི་ཀ་མྤ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟི ས་བྦ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ.
ཏཱི་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དེ་ནྟཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དེ་ནྟི, མོ་དཾ པ་མོ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཨ་སྶཱ་སེ་ནྟི, ཨ་བྷི་ཝ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏཾ་ཁ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་མོ་དཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་མོ་དེ་ནྟཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཨོ་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ཏོཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ. བྷོཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. སུ་ག་ཏིནྟི སུ་ནྡ་ར་ག་ཏིཾ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི. ག་ཙྪཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཧི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ ཏེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧི ཏ་སྶ ‘‘ཨི་ཏོ བྷོ སུ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལོ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨེ་ཏེ སུ་ག་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ, ཧ་ནྡ ཏེ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀིཾ་ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ས་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ཁོ བྷི་ཀྑུ དེ་ཝཱ་ནཾ སུ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ’’ནྟི.
སུ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ‘‘སུ་ག་ཏི་ག་མ་ན’’ནྟི ས་མྨཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཝ་ཎྞི་ཏཾ ཐོ་མི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཡནྟི ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ, ཏེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ལ་བྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཨཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏི, ཡོ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན དུ་ལླ་བྷཱ ས་ཝ་ནཱ་ཡ, ན ཏ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏེ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ སཱ་ས་ནེ. ཏ་ཉྷི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨོ ཙ, ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ན ད་ཎྜ་ས་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, དྷ་མྨ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, དྷ་མྨཱ་ཡ ཝཱ ས་ཧ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་དྷ་མྨ་ཏོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨོ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡོ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི, ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝི་ན་ཡོ, ན ཏ་ཀྐི་ཡཱ་ན་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, དྷ་མྨེ ཝཱ མ་གྒ་ཕ་ལེ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ.
ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ས་དྡྷོ ཧི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སྶ་ཏི. སུ་ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ལཱ་བྷོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, དྷ་ན་དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, མུ་ཏྟཱ་དི་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ལོ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ས་དྡྷཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དྷུ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་དི་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, གུ་ཎ་དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ལོ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ས་དྡྷོ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཡ་སོ བྷོ་ག་ས་མ་པྤི་ཏོ;
ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༣);
ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ སུ་ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ, ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཙ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་དྷ་ན་ལཱ་བྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཏཱ་ནི ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ས་དྡྷཱ་ཡ སུ་ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘ས་དྡྷཱ བ་ནྡྷ་ཏི པཱ་ཐེ་ཡྻཾ’’. (སཾ. ནི. ༡.༧༩).
‘‘ས་དྡྷཱ དུ་ཏི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ. (སཾ. ནི. ༡.༣༦, ༥༩).
‘‘ས་དྡྷཱི་དྷ ཝི་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སེ་ཊྛ’’ནྟི ཙ. (སཾ. ནི. ༡.༧༣; སུ. ནི. ༡༨༤).
‘‘ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠོ མ་ཧཱ་ནཱ་གོ’’ཏི ཙ. (ཨ. ནི. ༦.༤༣; ཐེ་ར་གཱ. ༦༩༤).
‘‘ས་དྡྷཱ བཱི་ཛཾ ཏ་པོ ཝུ་ཊྛཱི’’ཏི ཙ. (སཾ. ནི. ༡.༡༩༧; སུ. ནི. ༧༧).
‘‘ས་དྡྷེ་སི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༧) ཙ.
‘‘ས་དྡྷཱ་ཡ ཏ་ར་ཏི ཨོ་གྷ’’ནྟི ཙ. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦) –
ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་དྡྷཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ, ཏཾ ས་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ. མཱུ་ལ་ཛཱ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏ་མཱུ་ལཱ. ཀིཾ པ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ མཱུ་ལཾ ནཱ་མ? ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་པི་ཙ ས་པྤུ་རི་ས་སེ་ཝ་ནཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི མཱུ་ལཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ད་ལ༹ྷཱ ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡཱ’’ཏི. ད་ལ༹ྷཱཏི ཐི་རཱ. ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡཱཏི ཀེ་ན་ཙི སཾ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝཱ ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ. ཨི་ཏི ཏེ དེ་ཝཱ ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ས་མ་དྷི་ག་མཾ ཨཱ་སཱི་ས་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཀཱ་མ་སུ་ཁཱུ་པ་བྷོ་གཱ་ར་ཧ་མེ་ཝ ཧི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཾ ཏེ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཧི, དེ་ཝ, པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི.
གཱ་ཐཱ་སུ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཝ་ཏི ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏནྟི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནྟཱ་ནཾ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏནྟི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་ཧ་བྷཱ་ཝཾ. ས་ཧ བྱེ་ཏཱི་ཏི ས་ཧ་བྱོ, ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ. ནི་ཝི་ཊྛ་སྶཱཏི ནི་ཝི་ཊྛཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝནྟི ཡཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ས་ཀྐ་ཙྩཾ བ་ཧུཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏཾ. ནི་རཱུ་པ་དྷིནྟི ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི་ར་ཧི་ཏཾ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ནི་མྨ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ དེ་ཝཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀུ་ས་ལཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི ཀཱ་མ་ལོ་ཀ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ‘‘ཨི་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙུ་ཏོ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དིཾ ས་བྦཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དིཾ ས་བྦཾ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཝི་པུ་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ས་དྡྷོ བྷ་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ པ་ཋ་མ་མ་གྒཾ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་མྤི ཝཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ས་མྤི ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་རཱུ་པ་དྷི’’ནྟི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – པ་མཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛ་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷི་སྶ ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་དྷི་སྶ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ནི་རུ་པ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ནི་རུ་པ་དྷཱིཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་པཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པི་དྷཱ་ཡ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏོ ཨོ་པ་དྷི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨོ་པ་དྷི་ཀནྟི ཨུ་པ་དྷི་ཝེ་པ་ཀྐཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཝ བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དྷཱིཏི ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༡༠). ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི་ཧི ན་ར་སྶ སོ་ཙ་ནཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༢; སུ. ནི. ༣༤). ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཨུ་པ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཨུ་པ་དྷི, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཙ. ཨུ་པ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶ, ཨུ་པ་དྷིཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨོ་པ་དྷི་ཀཾ, པུ་ཉྙཾ, ཏཾ བ་ཧུཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་ཐཾ? དཱ་ནེ་ན. དཱ་ན་ཉྷི ཨི་ཏ་རེ་ཧི སུ་ཀ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ པ་དེ་ན ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨཱ་མི་ས་དཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི སཱི་ལ་སྶཱ་པི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ དེ་ཝཱ ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡ་ཧཱ་ནིཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ཀཱ་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་པི མ་ཙྩེ ས་དྡྷ་མྨེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ ནི་ཝེ་ས་ཡཱ’’ཏི དྷ་མྨ་དཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟི. ཡ་དཱ ཝི་དཱུཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དེ་ཝཱ དེ་ཝཾ ཙ་ཝ་ནྟཾ ཝི་དཱུ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏ་དཱ ཨི་མཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ‘‘དེ་ཝ, ཨི་མེ དེ་ཝ་ཀཱ་ཡེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཧི ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཙ ཨ་ནུ་མོ་དེ་ནྟཱི་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.