༢. ཙ་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. དུ་ཏི་ཡེ ཙ་ཀྑཱུ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཙ་ཀྑཱུ་ནི, ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྑ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི. ཀི་མི་དཾ ཙ་ཀྑ་ནཾ ནཱ་མ? ཨ་སྶཱ་ད་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི ‘‘མ་དྷུཾ ཙ་ཀྑ་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ ཙ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནི ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཙ་ཀྑ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ དྭེ ཙ་ཀྑཱུ་ནི – ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ, མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཙཱ་ཏི. ཏེ་སུ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་དྷ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྷི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཾ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ དི་བྦཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩཱ་པི ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ, དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་མི་ཝཱ་ཏི་པི ཙ་ཀྑུ, དི་བྦ་ཉྩ ཏཾ ཙ་ཀྑུ ཙཱ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ.
པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. ཀིཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༤༤༩).
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ. ཀི་ནྟི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི? ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནྟི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཨ་ཀྑ་ལི་ཏ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ ཀུ་ས་ལི་སྶཱ་ས་ཁི་ཏྟ་ཨུ་སུ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝི་ཡ, ཝི་ས་ཡོ་བྷཱ་ས་ན་ར་སཱ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏ་སུ་དེ་ས་ཀོ ཝི་ཡ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཉྙཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥).
ཨེ་ཏེ་སུ ཙ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ པ་རི་ཏྟཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨ་རཱུ་པཱ་ནི. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཙ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནི སཱ་ས་ཝཱ་ནི རཱུ་པ་ཝི་ས་ཡཱ་ནི, ཨི་ཏ་རཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་ས་ཡཾ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཨི་ཏ་རཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝི་བྷཱ་གཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཨ་ཀྑཱ་སི པུ་རི་སུ་ཏྟ་མོཏི པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མོ ཨ་གྒོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དེ་སེ་སི. ཨུ་པྤཱ་དོཏི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི. མ་གྒོཏི ཨུ་པཱ་ཡོ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ, སོ ཙ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ. ཉཱ་ཎནྟི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. ཡ་སྶ ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ པ་མུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.