༡. དུ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ དྭཱི་ཧཱིཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. དྭཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི དྭཱི་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཡུ་ཏྟོ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑེ་ན ཙ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་ཝི་གྷཱ་ཏནྟི ཙི་ཏྟཱུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ན ཙ ས་ཝི་གྷཱ་ཏཾ. ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སནྟི ཀི་ལེ་སཱུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཙེ་ཝ ས་རཱི་ར་ཁེ་དེ་ན ཙ བ་ལ་ཝ་ཨཱ་ཡཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ. ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧནྟི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ཙ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ. ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. དུ་གྒ་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱཏི དུ་གྒ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ག་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོཏི ཨ་པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ. ཀ་ཏྠ པ་ན ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སཱུ’’ཏི. ཏེ་ན མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་མཱ་ཧ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, ཀ་ཐཾ ཝཱ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ན་ཏྠི. ན ཧི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏི ཝཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡ་དཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ བྷ་ཝ་ངྒེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷེ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་མ་ཡེ, ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མ་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ན ས་ཙེ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཝཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཀྑ་ནྟི ཝཱ ཀོ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧོ་ནྟོ་པི སོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨ་སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ས་ཏི དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ན་ག་རེ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་གྷ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ག་བྦྷཱ་ད་ཡོ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཡ་དི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི་དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཛ་ཝ་ནེ སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྭཱ་ར་མྤི གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་གྷ་ར་དྭཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ སུ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཧི པི་ཧི་ཏེ་སུ ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ཝེ་སོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྭཱ་ར་མྤི གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཏ་སྨཱ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཐཾ པ་ན བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཀ་ཐཾ ཝཱ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ་ཏི? ཡོ ཧི པུ་གྒ་ལོ མ་ཧི་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ཧི་ཙྪ་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་ཙྪ་པུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ་པི པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་སུ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི མུ་ཁེ་ན ཨུ་གྒྷོ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཝཱ ག་ནྠཾ ཝཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་ཀ་ཊེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཡོ ཧི པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་གྒི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ན, ས་མུ་དྡོ ཨུ་ད་ཀེ་ན, མ་ཧི་ཙྪོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི་ཏི –
‘‘ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དྡོ ཙ, མ་ཧི་ཙྪོ ཙཱ་པི པུ་གྒ་ལོ;
བ་ཧུ་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ དི་ནྣེ, ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ ན པཱུ་ར་ཡེ་ཏི’’.
མ་ཧི་ཙྪ་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི མ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཙ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ག་དྷི་ཏོ མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ ཨཱ་ཧ་ར་ཧ་ཏྠ་ཀ་ཨ་ལཾ་སཱ་ཊ་ཀ་ཏ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཀཱ་ཀ་མཱ་ས་ཀ་བྷུ་ཏྟ་ཝ་མི་ཏ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ན ‘‘ཡ་དི་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ ཧོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨ་པྤོ, དཱ་ཡ་ཀོ བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཉ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཙེ་ཝ, ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི, ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ, ན མ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༣༥༥) ‘‘ལ་དྡྷ་ཉྩ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་ག་དྷི་ཏོ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན ཙ་ཀྑུནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ, རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཾ. གྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གྷཱ་ནཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ར་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ. མ་ན་ཏེ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ མུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ, ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་མཱ་ནོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཏུ་ལཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏོ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྑུ – མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཙ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ཙ. ཏེ་སུ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ, ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༣) ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. དྷོ་ཏ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༣༢) ཨི་དཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥) ཨི་དཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༤) ཨི་དཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦) ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ.
མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཔི དུ་ཝི་དྷཾ – ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ, པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་ན, ཨུ་པ་རི བྷ་མུ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་ན, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་ཊེ་ཧི, ཨ་ནྟོ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ་ན, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཀྑི་ལོ་མེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཝ་ཎྞོ, ག་ནྡྷོ, ར་སོ, ཨོ་ཛཱ་ས་མྦྷ་ཝོ ས་ཎྛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ་ཏི ཙུ་དྡ་ས ས་མྦྷཱ་རཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཨོ་ཛཱ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཧོ་ནྟི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ས་མྦྷཱ་རཱ. ཡཾ ལོ་ཀེ ‘‘སེ་ཏཾ ཝ་ཊྚཾ པུ་ཐུ་ལཾ ཝི་ས་ཊཾ ཝི་པུ་ལཾ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོ ན ཙ་ཀྑུཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཝ་ཏྠུཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཡོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ནྷཱ་རུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ་ན ཨཱ་བ་དྡྷོ, ཡ་ཏྠ སེ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠི ཀ་ཎྷ་མྤི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་མྤི པ་ཐ་ཝཱི་པི ཨཱ་པོ་པི ཏེ་ཛོ་པི ཝཱ་ཡོ་པི. ཡཾ སེ་མྷུ་སྶ་ད་ཏྟཱ སེ་ཏཾ, པི་ཏྟུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ཀ་ཎྷཾ, རུ་ཧི་རུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ, པ་ཐ་ཝུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་ཏྠ་དྡྷཾ, ཨཱ་པུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཝཱ་ཡུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ས་མྦྷ་མ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཏྠ སི་ཏོ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ, ཨི་དཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཨི་ད་ཉྷི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
སོ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི སོ་ཏཾ དི་བྦ་སོ་ཏཾ, མཾ་ས་སོ་ཏ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ དི་བྦ་སོ་ཏཾ ནཱ་མ. མཾ་ས་སོ་ཏཾ པ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་སོ་ཏཾ པ་སཱ་ད་སོ་ཏ་ནྟི དུ་ཝི་དྷ་ནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཙ་ཀྑུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ. ཀཱ་ཡོ པ་ན ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ, ས་མཱུ་ཧ་ཀཱ་ཡོ, པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བ་ཧུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ –
‘‘ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ, ཨ་ཐོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༣༤) –
ཨ་ཡཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༦; པ་ཊི. མ. ༣.༡༤) ཨ་ཡཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ས་མཱུ་ཧ་ཀཱ་ཡོ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཚ ཨི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༠༡) ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མཱུ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཚ ཕ་སྶ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༢༣; མ. ནི. ༡.༩༨) ཕ་སྶཱ་དི་ས་མཱུ་ཧོ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི ཀཱ་ཡ་ལ་ཧུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༡༤) ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ. ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨཱ་པོ་ཀཱ་ཡཾ ཏེ་ཛོ་ཀཱ་ཡཾ ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡཾ ཀེ་ས་ཀཱ་ཡཾ ལོ་མ་ཀཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥) པ་ཐ་ཝཱ་དི་ས་མཱུ་ཧོ. ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༦) ཨ་ཡཾ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ. ཨི་དྷཱ་པི པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. མ་ནོ་ཏི པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏཱ་ནི ཡ་སྶ དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་གུ་ཏྟཱ་ནི ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཏཱ་ནི མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནི དྭཱ་རཱ་ནི ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ་ན པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཏི་ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཨ་པི་ཧི་ཏཱ་ནི. བྷོ་ཛ་ན་མྷི…པེ… ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཙ སཾ་ཝ་ར་ར་ཧི་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ རོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཙྪཱ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑ་ནྟི ས་བྦ་ཐཱ་པི དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏ་དེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷེ་ན་པི དུ་ཀྑ་གྒི་ནཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཙ པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ དི་ཝཱ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཏྟིཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཏཱ་དི་སོ པུ་གྒ་ལོ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ན ཏ་སྶ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.