༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. དུ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ དྭཱི་ཧཱིཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. དྭཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི དྭཱི་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཡུ་ཏྟོ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑེ་ན ཙ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་ཝི་གྷཱ་ཏནྟི ཙི་ཏྟཱུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ན ཙ ས་ཝི་གྷཱ་ཏཾ. ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སནྟི ཀི་ལེ་སཱུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཙེ་ཝ ས་རཱི་ར་ཁེ་དེ་ན ཙ བ་ལ་ཝ་ཨཱ་ཡཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ. ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧནྟི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ཙ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ. ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. དུ་གྒ་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱཏི དུ་གྒ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ག་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོཏི ཨ་པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ. ཀ་ཏྠ པ་ན ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སཱུ’’ཏི. ཏེ་ན མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་མཱ་ཧ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, ཀ་ཐཾ ཝཱ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ན་ཏྠི. ན ཧི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏི ཝཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡ་དཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ བྷ་ཝ་ངྒེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷེ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་མ་ཡེ, ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མ་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ན ས་ཙེ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཝཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཀྑ་ནྟི ཝཱ ཀོ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧོ་ནྟོ་པི སོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨ་སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ས་ཏི དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ན་ག་རེ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་གྷ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ག་བྦྷཱ་ད་ཡོ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཡ་དི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི་དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཛ་ཝ་ནེ སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྭཱ་ར་མྤི གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་གྷ་ར་དྭཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ སུ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཧི པི་ཧི་ཏེ་སུ ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ཝེ་སོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྭཱ་ར་མྤི གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཏ་སྨཱ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཐཾ པ་ན བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཀ་ཐཾ ཝཱ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ་ཏི? ཡོ ཧི པུ་གྒ་ལོ མ་ཧི་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ཧི་ཙྪ་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་ཙྪ་པུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ་པི པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་སུ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི མུ་ཁེ་ན ཨུ་གྒྷོ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཝཱ ག་ནྠཾ ཝཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་ཀ་ཊེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཡོ ཧི པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་གྒི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ན, ས་མུ་དྡོ ཨུ་ད་ཀེ་ན, མ་ཧི་ཙྪོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི་ཏི –
‘‘ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དྡོ ཙ, མ་ཧི་ཙྪོ ཙཱ་པི པུ་གྒ་ལོ;
བ་ཧུ་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ དི་ནྣེ, ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ ན པཱུ་ར་ཡེ་ཏི’’.
མ་ཧི་ཙྪ་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི མ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཙ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ག་དྷི་ཏོ མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ ཨཱ་ཧ་ར་ཧ་ཏྠ་ཀ་ཨ་ལཾ་སཱ་ཊ་ཀ་ཏ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཀཱ་ཀ་མཱ་ས་ཀ་བྷུ་ཏྟ་ཝ་མི་ཏ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ན ‘‘ཡ་དི་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ ཧོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨ་པྤོ, དཱ་ཡ་ཀོ བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཉ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཙེ་ཝ, ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི, ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ, ན མ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༣༥༥) ‘‘ལ་དྡྷ་ཉྩ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་ག་དྷི་ཏོ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན ཙ་ཀྑུནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ, རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཾ. གྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གྷཱ་ནཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ར་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ. མ་ན་ཏེ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ མུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ, ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་མཱ་ནོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཏུ་ལཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏོ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྑུ – མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཙ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ཙ. ཏེ་སུ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ, ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༣) ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. དྷོ་ཏ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༣༢) ཨི་དཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥) ཨི་དཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༤) ཨི་དཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦) ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ.
མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཔི དུ་ཝི་དྷཾ – ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ, པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་ན, ཨུ་པ་རི བྷ་མུ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་ན, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་ཊེ་ཧི, ཨ་ནྟོ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ་ན, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཀྑི་ལོ་མེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཝ་ཎྞོ, ག་ནྡྷོ, ར་སོ, ཨོ་ཛཱ་ས་མྦྷ་ཝོ ས་ཎྛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ་ཏི ཙུ་དྡ་ས ས་མྦྷཱ་རཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཨོ་ཛཱ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཧོ་ནྟི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ས་མྦྷཱ་རཱ. ཡཾ ལོ་ཀེ ‘‘སེ་ཏཾ ཝ་ཊྚཾ པུ་ཐུ་ལཾ ཝི་ས་ཊཾ ཝི་པུ་ལཾ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོ ན ཙ་ཀྑུཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཝ་ཏྠུཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཡོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ནྷཱ་རུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ་ན ཨཱ་བ་དྡྷོ, ཡ་ཏྠ སེ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠི ཀ་ཎྷ་མྤི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་མྤི པ་ཐ་ཝཱི་པི ཨཱ་པོ་པི ཏེ་ཛོ་པི ཝཱ་ཡོ་པི. ཡཾ སེ་མྷུ་སྶ་ད་ཏྟཱ སེ་ཏཾ, པི་ཏྟུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ཀ་ཎྷཾ, རུ་ཧི་རུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ, པ་ཐ་ཝུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་ཏྠ་དྡྷཾ, ཨཱ་པུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཝཱ་ཡུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ས་མྦྷ་མ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཏྠ སི་ཏོ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ, ཨི་དཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཨི་ད་ཉྷི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
སོ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི སོ་ཏཾ དི་བྦ་སོ་ཏཾ, མཾ་ས་སོ་ཏ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ དི་བྦ་སོ་ཏཾ ནཱ་མ. མཾ་ས་སོ་ཏཾ པ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་སོ་ཏཾ པ་སཱ་ད་སོ་ཏ་ནྟི དུ་ཝི་དྷ་ནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཙ་ཀྑུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ. ཀཱ་ཡོ པ་ན ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ, ས་མཱུ་ཧ་ཀཱ་ཡོ, པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བ་ཧུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ –
‘‘ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ, ཨ་ཐོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༣༤) –
ཨ་ཡཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༦; པ་ཊི. མ. ༣.༡༤) ཨ་ཡཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ས་མཱུ་ཧ་ཀཱ་ཡོ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཚ ཨི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༠༡) ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མཱུ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཚ ཕ་སྶ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༢༣; མ. ནི. ༡.༩༨) ཕ་སྶཱ་དི་ས་མཱུ་ཧོ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི ཀཱ་ཡ་ལ་ཧུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༡༤) ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ. ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨཱ་པོ་ཀཱ་ཡཾ ཏེ་ཛོ་ཀཱ་ཡཾ ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡཾ ཀེ་ས་ཀཱ་ཡཾ ལོ་མ་ཀཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥) པ་ཐ་ཝཱ་དི་ས་མཱུ་ཧོ. ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༦) ཨ་ཡཾ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ. ཨི་དྷཱ་པི པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. མ་ནོ་ཏི པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏཱ་ནི ཡ་སྶ དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་གུ་ཏྟཱ་ནི ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཏཱ་ནི མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནི དྭཱ་རཱ་ནི ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ་ན པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཏི་ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཨ་པི་ཧི་ཏཱ་ནི. བྷོ་ཛ་ན་མྷི…པེ… ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཙ སཾ་ཝ་ར་ར་ཧི་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ རོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཙྪཱ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑ་ནྟི ས་བྦ་ཐཱ་པི དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏ་དེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷེ་ན་པི དུ་ཀྑ་གྒི་ནཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཙ པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ དི་ཝཱ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཏྟིཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཏཱ་དི་སོ པུ་གྒ་ལོ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ན ཏ་སྶ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. དུ་ཏི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱཏི ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ ཏ་པ་ནྟི ཝི་བཱ་དྷེ་ནྟི ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟཱི་ཏི ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ. ཏ་པ་ནཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཙ ཧི་ཏཱ་ཏི ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་པ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི ཏ་པ་ནཾ, པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པོ, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི་ཏཱ་ཏི ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ. ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོཏི ཨ་ཀ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ཉྙ་ཉྷི པ་ཝ་ཏྟི་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཙ བྷ་དྡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཙ ཀུ་ཙྪི་ཏ་ས་ལ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཀུ་ས་ལནྟི ཙ དུ་ཀྑ་བྷཱི་རཱུ་ནཾ སཾ་སཱ་ར་བྷཱི་རཱུ་ན་ཉྩ ར་ཀྑ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་པཱ་པོཏི ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ པཱ་པཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏ་པཱ་པོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཉྷི ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན པཱ་པནྟི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙ གྷོ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ལུ་དྡནྟི ཙ ཀི་ལེ་སེ་ཧི དཱུ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་བྦི་སནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘དྭེ དྷ་མྨཱ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ནི་དྡི་སི. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏ་པ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནྟི་པི ཏ་པྤ་ཏི, ཀ་ཏཾ མེ པཱ་པ་ནྟི་པི ཏ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་སེ་ན ཏ་པྤ་ཏི ཨ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
གཱ་ཐཱ་སུ དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, ཀི་ལེ་ས་པཱུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ དུ་ཊྛཾ ཙ་རི་ཏ་ནྟི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནིཔི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨི་མཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཡཾ ན ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཉྩ་ཉྙཾ དོ་ས་ས་ཉྷི་ཏ’’ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་མྤི ཙ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ས་ངྑཾ ན ལ་བྷ་ཏི, རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ དོ་ས་ས་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཏ་མྤི ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ར་ཡནྟི ནི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ཝཱ ནི་ར་ཡ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ས་བྦ་མྤི དུ་གྒ་ཏིཾ, ཨ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཝཱ ས་བྦ་ཏྠ སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏཱི་སུ ནི་ར་ཡ་དུ་ཀྑཾ. སོ ཏཱ་དི་སོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཏ་པ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ན་ནྡོ ཡ་ཀྑོ ན་ནྡོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ན་ནྡོ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ དྭེ བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ ཀི་ར གཱ་ཝིཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀ་ནི་ཊྛོ ཛེ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ར་ཀཱ བ་ཧཱུ, ཨི་མཱ་ནི མེ ཨ་ནྟཱ་ནི དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཛེ་ཊྛོ – ‘‘ས་བྦཾ མཾ་སཾ དྭེ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟཾ, པུ་ན ཀི་མ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, སྭཱ་ཧཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ནཾ མཱ་རེ་སི’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་མྤི་སྶ ས་རཱི་རེ ཨོ་ཛཾ ན ཕ་ར་ཏི, ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ ཐེ་རོ པུ་ཙྪི ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་སོ ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, ཀཱི་དི་སོ ཏེ རོ་གོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཏ་པ་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི? སོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ སོ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཏེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ན་པ་རཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨུ་ནཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པ་ན སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་ས་ཀྐ་ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ལ་ཛ་ཡ་བྷ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཏ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཏ་ཏི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཋ་མ་སཱི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. པ་ཉྩ་མེ པཱ་པ་ཀེ་ན ཙ སཱི་ལེ་ནཱཏི པཱ་པ་ཀཾ ནཱ་མ སཱི་ལཾ སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཀ་རོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་སཱི་ལ་མེ་ཝ ཏཾ་དུ་སྶཱི་ལྱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི? ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ལོ་ཀེ ཨ་དི་ཊྛཾ ‘‘དི་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་སཱི་ལ་ཝཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་སཱི་ལ་མྤི ཨ་སཾ་ཝ་རོ་པི ‘‘སཱི་ལ’’ནྟི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, ཐ་པ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ སཱི་ལཱ? ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, པཱ་པ་ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༦༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཨ་ཏྠེ་ཝ སཱི་ལ་ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཙ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི ཝི་ཡ པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་ཏོ ས་བྦོ ས་མཱ་ཙཱ་རོ ‘‘སཱི་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ལཱ་མ་ཀཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པཱ་པ་ཀེ་ན ཙ སཱི་ལེ་ནཱ’’ཏི. པཱ་པི་ཀཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛི་ཡཱཏི ས་བྦཱ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡོ པཱ་པི་ཀཱ་ཝ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི, ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛི, ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨི་མཱ ཏི་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི་ཡོ པཱ་པི་ཀ་ཏ་རཱ. ཏ་ཏྠ པཱ་པ་ཀེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་ཡ་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་ཝི་པ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ནི་ར་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘དྭཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ཏ་ནྟི་ནི་དྡེ་སོ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ལོ་ཀེ ‘‘ཡ་དི་མེ བྱཱ་དྷི་ཏཱ སི་ཡུཾ, ཨི་མེ་སཾ ཨི་དཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དུ་པྤ་ཉྙོཏི ནི་པྤ་ཉྙོ.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་སཱི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཚ་ཊྛེ བྷ་དྡ་ཀེ་ན ཙ སཱི་ལེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་ན. ཏ་ཉྷི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཡ་ཉྩ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎཱ་ཝ་ཧཾ ཙཱ་ཏི ‘‘བྷ་དྡ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་དྡི་ཀཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛི་ཡཱཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ. ཏ་ཏྠ བྷ་དྡ་ཀེ་ན སཱི་ལེ་ན པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, བྷ་དྡི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ. ཨི་ཏི པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་གྒཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་མེ་ཧི, ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ས་པྤ་ཉྙོཏི པ་ཉྙ་ཝཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨཱ་ཏཱ་པཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པོ, ཝཱི་རི་ཡཾ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི, ན ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱི, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཀུ་སཱི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨོ་ཏྟཱ་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་པུ་ཏྲཱ་སོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི, ན ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པཱི, ཨོ་ཏྟཱ་པ་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཏཱ་པ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པོ, ཀོ་ས་ཛྫཾ སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱི. ཡཾ ‘‘ན ཨོ་ཏྟ་པ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏ་བྦེ་ན, ན ཨོ་ཏྟ་པ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པོ. སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྷ་བྦོཏི ཨ་ན་ར་ཧོ. ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶ. ཏ་ཉྷི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ ཁེ་མཾ ནི་བྦྷ་ཡ་ནྟི ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ. སོ ཧི ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི. ཨོ་ཏྟཱ་པཱིཏི ‘‘ཡཾ ཨོ་ཏྟ་པ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏ་བྦེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༣༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་ཏྟ་པ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཱི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི་རི་ཡཱ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་པི ཝ་ཛྫེ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨཱ་ཏཱ་པཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན་སྶ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཏཱ་པི་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་དྡྷཱ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཧི ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀཱ་ནི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ ཙ སི་དྡྷེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩེ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱ, ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱ, ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཚ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ ས་ཉྙཱ སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ བྷ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཙ ཁོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཀུ་སཱི་ཏོཏི མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི སི་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཀུ་སཱི་ཏོ. ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝཱ སཱི་ད་ཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཝ་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཀུ་སཱི་ཏོ, ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོཏི ནི་བྦཱི་རི་ཡོ, ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཝཱི་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་སཾ་ཧ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ལ་སི་ཡ་སྶ ཐི་ན་སྶ, ཨ་ས་ཏྟི་ཝི་གྷཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡ་སྶ མི་དྡྷ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་ཎྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་བ་ཧུ་ལོ. པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཧི་རི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཧི་རི་ཀོ. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ད་རོ་ཏི ཨ་ནཱ་ད་རོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་པུ་གྒ་ལེ་ན དུ་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ད་རོ. ཕུ་ཊྛུནྟི ཕུ་སི་ཏུཾ. ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མནྟི ས་མྦོ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་བྷ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏི་མཱཏི ཙི་ར་ཀ་ཏ་ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ ས་མ་ཏྠ་སྶ ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཡོ་གེ་ན ས་ཏི་མཱ. ནི་པ་ཀོཏི ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནི་པ་ཀོ. ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི་པི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཛྷཱ་ཡཱི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟོཏི ‘‘དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ཡ ཚེ་ཏྭཱཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཛ་རཱ་ཡ ཙ ས་ཏྟེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀཾ ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན མཱུ་ལ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཝཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ཡ ཚེ་ཏྭཱཏི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ཡ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཡ་སྶ ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི, ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ཡ ཨ་ཙྪེ་དོ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ན ཏཱ་ནི ཚི་ནྣཱ་ནི, ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་པི ཚི་ནྣཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་པི ཚི་ནྡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ཡ ཚེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨི་དྷེ་ཝ ས་མྦོ་དྷི་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཕུ་སེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་གྒ་མ་གྒཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ ཕུ་སེ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པ་ཋ་མ་ན་ཀུ་ཧ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. ཨ་ཊྛ་མེ ན་ཡི་དནྟི ཨེ་ཏྠ ནཨི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ‘‘ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཡཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨི་དཾ-ས་དྡོ ‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི སུ་བྷ་ག་ཝ་ནེ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་མཱུ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༥༠༡) ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༧) ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཨི་ད་ཉྷི ཏཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ, ཨི་སི་ས་ངྒྷ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ;
ཨཱ་ཝུ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན, པཱི་ཏི་ས་ཉྫ་ན་ནཾ མ་མཱ’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༤༨) ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑེ. ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑེ ད་ཊྛ་བྦོ.
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ-ས་དྡོ –
‘‘ཀིཾ ཏེ ཝ་ཏཾ ཀིཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ,
ཀི་སྶ སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀོ;
ཨི་དྡྷཱི ཛུ་ཏཱི བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི,
ཨི་ད་ཉྩ ཏེ ནཱ་ག མ་ཧཱ་ཝི་མཱ་ནཾ.
‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ ཙ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ,
ས་དྡྷཱ ཨུ་བྷོ དཱ་ན་པ་ཏཱི ཨ་ཧུ་མྷཱ;
ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མེ གྷ་རཾ ཏ་དཱ་སི,
ས་ནྟ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ.
‘‘ཏཾ མེ ཝ་ཏཾ ཏཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ,
ཏ་སྶ སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀོ;
ཨི་དྡྷཱི ཛུ་ཏཱི བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི,
ཨི་ད་ཉྩ མེ དྷཱི་ར མ་ཧཱ་ཝི་མཱ་ན’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༥༩༢-༡༥༩༣, ༡༥༩༥) –
ཨི་མ་སྨིཾ པུ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ དཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཀེ་ན པཱ་ཎི ཀཱ་མ་ད་དོ, ཀེ་ན པཱ་ཎི མ་དྷུ་སྶ་ཝོ;
ཀེ་ན ཏེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, པུ་ཉྙཾ པཱ་ཎི་མྷི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཏེ་ན པཱ་ཎི ཀཱ་མ་ད་དོ, ཏེ་ན པཱ་ཎི མ་དྷུ་སྶ་ཝོ;
ཏེ་ན མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, པུ་ཉྙཾ པཱ་ཎི་མྷི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (པེ. ཝ. ༢༧༥, ༢༧༧) –
ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ངྐུ་ར་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩེ. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཏྟི་རི་ཡཾ ནཱ་མ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༡) ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལེ. ‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན, པ་ཉྩ་སི་ཁ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ…པེ… ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༢༩) ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟེ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ. ‘‘པ་རེ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མ་ཡ་མེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༨༣) ས་ལླེ་ཁ་སུ་ཏྟེ མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི་ཡཾ.
‘‘མ་ཡ་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ་མ,
ཨ་མྷེ ཙ བྷ་རི་ཡཱ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏཱ་ཧི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མ,
ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་མྷཾ ད་ཧ་རཱ ན མཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༩༧) –
མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ས་དཱ་ར་ས་ནྟོ་སེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏཱ – ཏ་པ་སྶཱི སུ་དཾ ཧོ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥༥) ལོ་མ་ཧཾ་ས་སུ་ཏྟེ ཝཱི་རི་ཡེ.
‘‘ཧཱི་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི;
མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན ཙ དེ་ཝ་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༨.༧༥) –
ནི་མི་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ད་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏེ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐེ. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, པ་ཉྩ་སི་ཁ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༢༩) མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ. ‘‘ཏ་ཡི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༧༤) པཱ་སཱ་དི་ཀ་སུ་ཏྟེ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ས་ཀ་ལ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ སཱ་ས་ནེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཝུ་སྶ་ཏཱིཏི ཝ་སཱི་ཡ་ཏི, ཙ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠནྟི ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཡྻོ སཱི་ལ་ཝཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛ་ན་སྶ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཛ་ན་ལ་པ་ན་ཏྠནྟི ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མ ཨ་ཡྻ་སྶ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ‘‘ཀེ་ན་ཏྠོ, ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝ་དཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠནྟི ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’ནྟི, སཱི་ལེ-སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༥) སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ, ཡོ ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་ད་ར་བ་ཧུ་མཱ་ན་ག་རུ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙ ས་ཀྐཱ་རོ, ཡོ ཙ ‘‘སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ སུ་ཏ་དྷ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་གྒ་ཏ་ཐུ་ཏི་གྷོ་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ སི་ལོ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ, ཏ་ད་ཏྠཾ. ཨི་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ ས་ཏི ‘ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏུ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠ་མྤི ན ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠནྟི པཱ་པི་ཙྪ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཏོ སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ན་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནི་སྶི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀུ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ན་སྶ ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཛ་ན་ལ་པ་ན་ཏྠནྟི པཱ་པི་ཙྪ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཛ་ན་སྶ ལ་པ་ན་ཏྠཾ. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠནྟི པཱ་པི་ཙྪ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ལཱ་བྷཱ་དི་ག་རུ་ཏཱ་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཨུ་ད་ཡ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཨི་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུཏི པཱ་པི་ཙྪ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ན ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་ཏྠོ སཱ་ར་ཏ་རོ.
ཨ་ཐ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཐཱཏི ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏེ་ན ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཾ་ཝ་ར་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ སཾ་ཝ་རོ – པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཧི ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མ, ཡོ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཙ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ),
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི,
པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡) –
ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན, ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ཙ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ས་བྦོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཡ་མོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ. ས་ཏི ཨེ་ཝ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དོ་སོ, ཨ་དོ་ས་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, པ་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ཏེ་སུ པ་ཋ་མོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, དུ་ཏི་ཡོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ་སྶ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ, པ་ཉྩ་མོ ཀོ་ས་ཛྫ་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ པི་ད་ཧ་ན་ཏོ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཾ, སཾ་ཝ་ར་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཧཱ་ན་མྤི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ – ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ, པ་ཧཱ་ན་སཱ་དྷ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་རེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝེ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཝེ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི པ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཧི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཧཱ་ན་ནྟི.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་ནཱི་ཏི་ཧནྟི ཨཱི་ཏི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ – དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཙ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཙ. ཨཱི་ཏི་ཡོ ཧ་ན་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱི་ཏི་ཧཾ, ཨ་ནུ ཨཱི་ཏི་ཧ་ནྟི ཨ་ནཱི་ཏི་ཧཾ, སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱི་ཏཱི་ཧི ཨ་ན་ཏྠེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཧ་ན་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱི་ཏི་ཧཱ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨཱི་ཏི་ཧཱ་ཏི ཨ་ནཱི་ཏི་ཧཾ. ཨཱི་ཏི་ཧཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཊྛེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཡཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨི་དཾ ཨ་ནཱི་ཏི་ཧཾ. ‘‘ཨ་ནི་ཏི་ཧ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཨི་ཏི་ཧཱ་ཡ’’ནྟི དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནེ་ཀཾ་ས་གྒཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨི་ཏི་ཧཾ ནཱ་མ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཀྐ་ངྑ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི་ཧ་ནྟི ཨ་ནི་ཏི་ཧཾ, ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི ‘‘ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི ཙ. གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱི་ཏི་ཧ’’ནྟི དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་ནྟི.
ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨོ་ག་དྷཾ པ་ཏི་ཊྛཾ པཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མཱི, ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མི་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. སོཏི ཡོ སོ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དེ་ས་ཡི དེ་སེ་སི. ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷོ་ཏི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནོ་གཱ་ཧ་ན་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མཱི. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མི་ནནྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མི་ནཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. མ་ཧ་ཏྟེ་ཧཱིཏི མ་ཧཱ་ཨཱ་ཏུ་མེ་ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ཧི. མ་ཧ་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, མ་ཧ་ནྟེ ཝཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཨེ་ས་ནྟི ག་ཝེ་ས་ནྟཱི་ཏི མ་ཧེ་སི་ནོ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ. ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན མ་ཡཱ དེ་སི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཡེ ཨེ་ཏཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་ད་ཏྠཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟ་སྶ ས་ཏྠུ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ན་ཀཱ་རི་ནོ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རཱ ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, དུ་ཀྑ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ཊྛ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཀུ་ཧ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ན་ཝ་མེ ཨ་བྷི་ཉྙ་ཏྠནྟི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཙ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ. པ་རི་ཉྙ་ཏྠནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་ས་ཡཱ. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ན ཡ་དི་པི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝི་ས་ཡཱ, པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ཧི པ་ན ཝི་ནཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཧཱ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. སོ་མ་ན་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ད་ས་མེ སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་བ་ཧུ་ལོཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁནྟི ཀཱ་ཡི་ཀཾ སུ་ཁཾ, སོ་མ་ན་སྶནྟི ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སོ སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་བ་ཧུ་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡོ་ནཱིཏི ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡོ་ནི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༥༢) ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཡོ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༢༦) ཀཱ་ར་ཎཾ.
‘‘ན ཙཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྲཱུ་མི, ཡོ་ནི་ཛཾ མ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི ཙ. (མ. ནི. ༢.༤༥༧; དྷ. པ. ༣༩༦; སུ. ནི. ༦༢༥);
‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཀ་མྨ་ཛཱ ཝཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཾ ཨ་དྷོ་སི་རཾ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ཡོ་ནི་མུ་ཁེ ས་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ནེ་ན. ཨཱ་ར་དྡྷཱཏི པ་ཊྛ་པི་ཏཱ པ་གྒ་ཧི་ཏཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ས་མྤཱ་དི་ཏཱ ཝཱ.
ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ, ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི…པེ… མ་ན་ཏོ་པི ས་ཝ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷཱུ, ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཏ་ཉྩ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་དི་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ཡཱ་ཏི་པི ཨཱ་ས་ཝཱ. ལོ་ཀེ ཧི ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ མ་དི་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དི ཙ ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ – ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡). ཨཱ་ཡ་ཏཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ས་ཝ་ནྟི པ་ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨཱ་ས་ཝཱ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་ནི ཡ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཡུ་ཛྫ་ནྟི; པ་ཙྪི་མཾ ཀ་མྨེ་པི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་པི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཧི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ – ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ, བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ, དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡༠༢) ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ. སུ་ཏྟེ་པི ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཙུ་ནྡ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༨༢) ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ.
‘‘ཡེ་ན དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྱ་སྶ, ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ;
ཡ་ཀྑ་ཏྟཾ ཡེ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་བྦ་ཛེ;
ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ, ཝི་དྡྷ་སྟཱ ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༤.༣༦) –
ཨེ་ཏྠ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩) ཨེ་ཏྠ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཙ.
ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ན་ཡེ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི དྭེ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ས་ཝཱ – ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ, བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༢༡) ཏི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཏེ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛཱ་ས་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ པ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ནི་ར་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༦༣) པ་ཉྩ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཚ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཏེ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཁ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཝ་ཡོ བྷེ་དོ པ་རི་བྷེ་དོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ས་ར་ས་བྷེ་དོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥) ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
‘‘སེ་ཁ་སྶ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ, ཨུ་ཛུ་མ་གྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ;
ཁ་ཡ་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༢) –
ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༣༨) ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ.
‘‘པ་ར་ཝ་ཛྫཱ་ནུ་པ་སྶི་སྶ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ;
ཨཱ་ས་ཝཱ ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨཱ་རཱ སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༥༣) –
ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཕ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ཀེ་སུ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཛཱ་ཏི, ཛ་རཱ, བྱཱ་དྷི, མ་ར་ཎཾ, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཧི སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནི སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨཱ་དི་ཏྟོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཨུ་ཡྻུ་ཏྟོ པ་ཡཱ་ཏོ ཀུ་མྨ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི ལོ་ཀོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ, ཨ་ཏཱ་ཎོ ལོ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ, ཨ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀོ, ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ, ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༧) ཙེ་ཏྠ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. སཾ་ཝེ་ཛ་ནེ་ནཱཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཾ་ཝེ་ཛ་ནེ་ན. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་ཧོ་ཏྟ་པྤ་ཉཱ་ཎཾ སཾ་ཝེ་གོ ནཱ་མ.
སཾ་ཝི་གྒ་སྶཱཏི ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ཧི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑེ་ཧི སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏ་སྶ. ‘‘སཾ་ཝེ་ཛི་ཏྭཱ’’ཏི ཙ པ་ཋ་ནྟི. ཡོ་ནི་སོ པ་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི ཨུ་པཱ་ཡ་པ་དྷཱ་ནེ་ན, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ཡ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ད་ཧ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཙ ‘‘པ་དྷཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝེ་གེ་ན བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནོ་ལཱི་ཡ་ནྟོ ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ན་སོ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཙ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝི་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎོ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རོ. སོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡ་པྤ་ཡོ་གོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་བྦ་སྨི་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་དི་དཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡ་པྤ་ཡོ་གོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཏེ་ན་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཾ པ་ནཱ་ཡཾ ས་མ་ཐེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་བྦ་སྨི་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཡོ་ནི ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
གཱ་ཐཱ་སུ སཾ་ཝི་ཛྫེ་ཐེ་ཝཱཏི སཾ་ཝི་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཝ སཾ་ཝེ་གཾ ཀ་རེ་ཡྻ ཨེ་ཝ. ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫི་ཏྭཱ་ནཱ’’ཏི ཙ པ་ཋ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཾ་ཝི་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྜི་ཏོཏི ས་པྤ་ཉྙོ, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཡཱཏི སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནི སཾ་ཝི་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.