༧. ས་བྦ་པ་རི་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ ས་བྦནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧི ཨ་ཡཾ ས་བྦ-ས་དྡོ. སོ ཡེ་ན ཡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི; ཡ་ཐཱ ‘‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ, ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ, ས་བྦ་ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ-ས་དྡོ ས་པྤ་དེ་ས་ནི་པྤ་དེ་ས་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ས་བྦ་ས་བྦཾ, པ་དེ་ས་ས་བྦཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦ་ནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་ས་ཡེ་སུ དི་ཊྛ་པྤ་ཡོ་གོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥) ས་བྦ་ས་བྦ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ, སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༤༥) པ་དེ་ས་ས་བྦ་སྨིཾ. ‘‘ས་བྦཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཙ་ཀྑུ་ཉྩེ་ཝ རཱུ་པ་ཉྩ…པེ…. མ་ན་ཉྩེ་ཝ དྷ་མྨེ ཙཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༣-༢༥) ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦ་སྨིཾ. ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡) ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦ་སྨིཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ས་བྦ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏོ ནི་པྤ་དེ་ས་ཝི་ས་ཡོ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཏཱི་སུ་པི ཨཱ་ག་ཏོ ས་པྤ་དེ་ས་ཝི་ས་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦ་སྨིཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ས་བྦ’’ནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ.
ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནནྟི ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨི་མཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻེ དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ན ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནནྟི ན པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཡོ ཧི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ? ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ – ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ. ཨི་དཾ ནཱ་མཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ’’ཏི བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་དཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ རཱུ་པཾ, ཕ་སྶཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ ནཱ་མ་ཉྩ, ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ? ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་བྦཾ ཏཱི་རེ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ་ཏི དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨ་ཡཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ? ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ.
དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ་པི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ. མ་གྒཱ་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཝཱ པ་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ. ཡོ ས་བྦཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཨི་མཱ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡོ པ་ནེ་ཝཾ ན པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ན ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ, ན ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ; ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ རཱ་གོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཛ་ཧནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ན པ་ཛ་ཧ་ནྟོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་ད་ཡོ་པི མི་སྶ་ཀ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཧི ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཀ་མེ་ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཏཾ ས་བྦཾ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཁེ་པ་ནཱ་ཡ ན བྷ་བྦོ, ནཱ་ལཾ ན ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་བྦ་ཉྩ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀེ, ཁོ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦཾ ཝི་སེ་སཾ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཝི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཨ་པི་ཙ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཝི་རཱ་ཛ་ཡནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཨ་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་བྦི་དཱ་དི་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི རཱ་གཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ. པ་ཛ་ཧནྟི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཡཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ. བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སྶ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཁེ་པ་ནཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བྷ་བྦོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཡོ ས་བྦཾ ས་བྦ་ཏོ ཉ་ཏྭཱཏི ཡོ ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ས་བྦ་ཏོ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ དུ་ཀྑཱ་དི་པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ཏོཏི ས་བྦ་སྨཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཙཱ་ཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ. ས་བྦ་ཏྠེ་སུ ན ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་བྦེ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ་སུ ས་ཀྐཱ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ན ར་ཛྫ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན རཱ་གཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ དི་ཊྛ་མཱ་ན་གྒཱ་ཧཱ་ནཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ཏྟ་ཡ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ས-ཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཝེ-ཏི བྱ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ས་བྦ་པ་རི་ཉྙཱཏི ས་བྦ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་བྦ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. སོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཨ་རི་ཡོ ཨེ་ཝ ཝཱ. ས་བྦ་དུ་ཀྑ་མུ་པ་ཙྩ་གཱཏི ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཙྩ་གཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི, ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.