༩. ཀོ་ཀ་སུ་ན་ཁ་ལུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཀཾ ནཱ་མ སུ་ན་ཁ་ལུ་དྡ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་ནུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སུ་ན་ཁ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི མེ དི་ཊྛོ, ཨ་ཛྫ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཐེ་རོ་པི གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ པུ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཡཱ་སི. ཨི་ཏ་རོ་པི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་ན ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞིཾ དི་སྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཏོ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷིཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ པུ་ན་པི ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཛཱ་ཏོ, སུ་ན་ཁེ་ཧི ནཾ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ སུ་ན་ཁེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཐེ་རོ་པི ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. སོ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ ཏ་ཝ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ཉྩི ནཱ་ལ་ཏྠཾ, པུ་ན་པི མེ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ་མཱ་ག་ཏོ་སི, ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མེ་ཝ ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སུ་ན་ཁེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཐེ་རོ ཝེ་གེ་ན ཨེ་ཀཾ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པུ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི. སུ་ན་ཁཱ རུ་ཀྑཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ལུ་དྡ་ཀོ ག་ནྟྭཱ ‘‘རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏོ་པི ཏེ མོ་ཀྑོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ ས་ར་ཏུ་ཎྜེ་ན པཱ་ད་ཏ་ལེ ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཐེ་རོ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཡཱ་ཙི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏ་རོ ཏ་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡེ་ཝ. ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པཱ་ད་ཏ་ལེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ཨོ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་མྤི ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ སོ ཡཱ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་ཝ དྭེ་པི པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡེ་ཝ. ཐེ་ར་སྶ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཀྐཱ་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏིཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, པཱ་རུ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ བྷ་སྶ་ནྟ་མྤི ན ས་ལླ་ཀྑེ་སི. ཏཾ པ་ཏ་མཱ་ནཾ ཀོ་ཀཾ སཱི་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཏི. སུ་ན་ཁཱ ‘‘ཐེ་རོ པ་ཏི་ཏོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀཾ ལུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟཱ ཨ་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་རིཾ་སུ. སུ་ན་ཁཱ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཐེ་རོ ཨེ་ཀཾ སུ་ཀྑ་ད་ཎྜ་ཀཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁི་པི. སུ་ན་ཁཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱ་མི་ཀོ་ཝ ཨ་མྷེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི ‘‘མ་མ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ས ན་ཊྛོ, ཨ་རོ་གཾ ནུ ཁོ མེ སཱི་ལ’’ནྟི. སོ རུ་ཀྑཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ན་ཊྛོ, ཀ་ཙྩི མེ ཨ་རོ་གཾ སཱི་ལཾ, ཨ་ཏྠི མེ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨ་རོ་གཾ ཏེ སཱི་ལཾ, ཨ་ཏྠི ཏེ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ, སོ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ པ་དུ་སྶི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨ་པྤ་དུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་དུ་སྶི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་རེ་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཀཱི་ལ༹་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ས་པྤེ་ན ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་བི་ལེ སཱི་སཾ ནི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣཾ ས་པྤཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཨེ་སོ སཱ་ལི༹་ཀ་པོ་ཏ་ཀོ, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ས་པྤཾ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་པྤ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཝེ་ཛྫ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཁི་པི. ས་པྤོ ཝེ་ཛྫ་སྶ ཁ་ནྡྷ་ཊྛི་ཀཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ས ཀོ་ཀོ སུ་ན་ཁ་ལུ་དྡ་ཀོ པུ་བྦེ་པི ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ པ་དུ་སྶི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༥. ‘‘ཡོ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ ན་ར་སྶ དུ་སྶ་ཏི, སུ་དྡྷ་སྶ པོ་ས་སྶ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སྶ;
ཏ་མེ་ཝ བཱ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི པཱ་པཾ, སུ་ཁུ་མོ ར་ཛོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ་ཝ ཁི་ཏྟོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛ་སྶ. ན་ར་སྶཱཏི ས་ཏྟ་སྶ. དུ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སུ་དྡྷ་སྶཱཏི ནི་ར་པ་རཱ་དྷ་སྶེ་ཝ. པོ་ས་སྶཱཏི ཨི་ད་མྤི ཨ་པ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཏྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སྶཱཏི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་སྶ. པ་ཙྩེ་ཏཱིཏི པ་ཏི་ཨེ་ཏི. པ་ཊི་ཝཱ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ན པུ་རི་སེ་ན པ་ཊི་ཝཱ་ཏེ ཋི་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཁི་ཏྟོ སུ་ཁུ་མོ ར་ཛོཏི ཏ་མེ་ཝ པུ་རི་སཾ པ་ཙྩེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་དུ་ཊྛ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པཱ་ཎི་པྤ་ཧ་རཱ་དཱི་ནི ད་ད་ནྟོ པ་དུ་སྶ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ བཱ་ལཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཝཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཏཾ པཱ་པཾ ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཀོ་ཀ་སུ་ན་ཁ་ལུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.