༨. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟ་ནེ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ
པཱ་ཎི་མྷི ཙེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ ནེ་སཱ་དཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་ར ཨེ་ཀཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི སི་རི་ག་བྦྷེ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ ད་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི པ་ཉྩ པཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ སཱུ་ལ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ མི་གེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ ནེ་སཱ་དཾ པ་ཉྩ མི་ག་ས་ཏཱ་ནི ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མཾ་སེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཀ་ཊཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མཾ་ས་ཝི་ཀྐི་ཎ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་དཱ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི? སོ ‘‘ཨ་ཛྫ མཾ་སཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་སུ་ཀ་དྭཱ་རེ་ན ནཱ་མ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ མ་ལི་ན་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཝི་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ་པི པཱ་ཏོ་ཝ ས་ཀ་ཊཾ པཱ་ཛེ་ནྟོ ནི་ཀྑ་མི. སཱ ཏ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ པཱ་ཡཱ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ དྷཱི་ཏཱ’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་མི, མཱ མཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན མཾ ཏྭཾ པ་ཀྐོ་ས་སི, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏྭཾ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀ་ཊཾ པཱ་ཛེ་ཧཱི་ཏི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, སི་རཱི ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ནི་སྶཾ་ས་ཡེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཀ་ཊཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་ཡེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘མ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རིཾ་སུ. སཱ་པི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟེ གྷ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་ནྡྷི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟཾ ས་པུ་ཏྟཾ ས་སུ་ཎི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏེ་སཾ པ་ནྣ་ར་ས་ནྣ་མྤི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ པཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ པཱ་སེ བ་དྡྷོ ཨེ་ཀ་མི་གོ་པི ནཱ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པཱ་ས་མཱུ་ལེ པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ གུ་མྦ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཚཱ་ཡཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟོ པཱ་ཏོ་ཝ དྷ་ནུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་སེ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་སེ བ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་མྤི མི་གཾ ཨ་དི་སྭཱ ས་ཏྠུ པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ བ་དྡྷ་མི་གེ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཏྠ་རི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ གུ་མྦ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ མ་མ མི་གཱ མོ་ཙི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི དྷ་ནུཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི. ས་ཏྠཱ དྷ་ནུཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ད་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ནཱ་དཱ་སི. སོ ས་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུ་མྤི ཨོ་རོ་པེ་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཕཱ་སུ་ཀཱ་ཧི བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཧི ཝི་ཡ མུ་ཁ་ཏོ ཁེ་ལེ༹་ན པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘པི་ཏཱ ནོ ཙི་རཱ་ཡ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི མཱ་ཏ་རཱ པེ་སི་ཏཱ དྷ་ནཱུ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པི་ཏ་རཾ ཏ་ཐཱ་ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནོ པི་ཏུ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྟ་པི ཛ་ནཱ དྷ་ནཱུ་ནི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ ནེ་སཾ པི་ཏཱ ཋི་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ མཱ་ཏཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟཱ་པི ཙི་རཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཧི སུ་ཎི་སཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་ཋི་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨི་མེ དྷ་ནཱུ་ནི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ – ‘‘མཱ མེ པི་ཏ་རཾ ནཱ་སེ་ཐ, མཱ མེ པི་ཏ་རཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ན་ཊྛོ ཝ་ཏ་མྷི, ས་སུ་རོ ཀི་ར མེ ཨེ་ས, ཨ་ཧོ མ་ཡཱ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. པུ་ཏྟཱ་ཝི་སྶ ‘‘ཨ་ཡྻ་ཀོ ཀི་ར ནོ ཨེ་ས, ཨ་ཧོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་སུ་རོ མེ’’ཏི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སི, པུ་ཏྟཱ་པི་སྶ ‘‘ཨ་ཡྻ་ཀོ ནོ’’ཏི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཏེ ནེ་སཾ མཱ་ཏཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ‘‘ཁི་པྤཾ དྷ་ནཱུ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ མེ ཁ་མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་ནུཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ས་བྦེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཐ ནོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟོ ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟེ་ཧི ཙེ་ཝ སུ་ཎི་སཱ་ཧི ཙ ཨ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ད་ས་མོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ས་ཏྠཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ཧཾ ག་མི་ཏྠཱ’’ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཏི. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཀ་ཏོ་ཏི. ཨཱ་མཱ་ན་ནྡ, སོ ཨ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ད་ས་མོ ཨ་ཙ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ནི་ཀྐ་ངྑོ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཛཱ་ཏོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟ་སྶ ཀི་ར བྷ་རི་ཡཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟ པུ་ཏྟེ ལ་བྷི, སཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ སཱ་མི་ཀེ་ན ‘དྷ་ནུཾ ཨཱ་ཧ་ར, ས་རེ ཨཱ་ཧ་ར, ས་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ་ར, སཱུ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཛཱ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. སོ་པི ཏཱ་ཡ དི་ནྣཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, སཱ པ་ན ‘སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ‘ཨི་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ས ག་ནྟྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱུ’ཏི ཏ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི. པཱ་ཎི་ཏ་ལ་སྨི་ཉྷི ཝ་ཎེ ཨ་ས་ཏི ཝི་སཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཏཾ ཝི་སཾ ཨ་ནུ་ཌ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་པཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དྷ་ནུ་ཨཱ་དཱི་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་ད་ཏོ་པི པཱ་པཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༤. ‘‘པཱ་ཎི་མྷི ཙེ ཝ་ཎོ ནཱ་སྶ, ཧ་རེ་ཡྻ པཱ་ཎི་ནཱ ཝི་སཾ;
ནཱ་བྦ་ཎཾ ཝི་ས་མ་ནྭེ་ཏི, ན་ཏྠི པཱ་པཾ ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་སྶཱཏི ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཡ་སྨཱ ནཱ་བྦ་ཎཾ ཝི་ས་མ་ནྭེ་ཏི ཨ་ཝ་ཎ་ཉྷི པཱ་ཎིཾ ཝི་སཾ ཨ་ནྭེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དྷ་ནུ་ཨཱ་དཱི་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་པཾ ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ པཱ་པཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཝ་ཎཾ པཱ་ཎིཾ ཝི་སཾ ཝི་ཡ ནཱ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པཱ་པཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟ་སྶ ས་པུ་ཏྟ་སྶ ས་སུ་ཎི་ས་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ མ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ མ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི. ཏེ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏི་ལ་ཏེ་ལེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཁ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཙི་ནིཾ་སུ, བ་ཧི་མུ་ཁེ པ་ན ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་སུ་ཝ་ཎྞ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཀེ་ཀཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཡཱ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ བ་ཧུ་ནཱ དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཀཾ ནུ ཁོ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀོ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀོ སེ་ཊྛི ‘‘ཨ་ཧཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊིཾ པ་ཀྑི་པི. ཏཾ དི་སྭཱ ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ན་ག་ར་སེ་ཊྛི དྷ་ན་མེ་ཝ སཾ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཛེ་ཊྛ་ཀོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པ་ན ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ དྭེ ཀོ་ཊི་ཡོ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྭེ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏི་སྶོ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཨ་ཊྛ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་དཱ་སི. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ན གེ་ཧེ ན་ཝ་ཀོ་ཊི་དྷ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི, ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ. ཏ་སྨཱ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ན་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ ད་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ ‘ད་ས ཀོ་ཊི་ཡོ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཐ མེ ནི་དྡྷ་ན་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ དྷ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྟ པུ་ཏྟེ ས་ཏྟ སུ་ཎི་སཱ་ཡོ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘དྷ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཀྐཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཏཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨི་ཏི ཏེ སོ་ལ༹་ས་པི ཛ་ནཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དཱ་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ན ཏེ བྷུ་ཛི་སྶེ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ བྷ་རི་ཡཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཙྩ་སྶ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཱ་ཏི ཏ་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ག་ནྟྭཱ ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ས་ཧ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏ་རཾ པུ་བྦ་སི་ནེ་ཧོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ;
ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ཨུ་པྤ་ལཾ་ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༧༤);
སཱ པུ་བྦ་སི་ནེ་ཧེ་ནེ་ཝ ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. པུ་ཏྟཱ་པི་སྶཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, སུ་ཎི་སཱ་ཡོ་པི་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་བྦེ་པི ཏ་དཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ་ཏི.
ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མི་ཏྟ་ནེ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.