༣༧. ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཙུ་ཏིཾ ཡོ ཝེ་དཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་རེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝ་ངྒཱི་སོ ནཱ་མ མ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སཱི་སཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ སཱི་སཾ, ཨི་དཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ, ཨི་དཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ, ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ, ཨི་དཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ སཱི་ས’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ས་ཀྐཱ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ དྭེ ར་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་རི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛ་ན་པ་དཾ ཙ་ར་ནྟཱ མ་ནུ་སྶེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨེ་སོ ཝ་ངྒཱི་སོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སཱི་སཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ད་ས་པི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཝཱི་ས་ཏི་པི ས་ཏ་མྤི ད་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཏེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཏེ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ངྒཱི་ས་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དི་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སཱི་སཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཝ་ངྒཱི་སོ ཀིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དི་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི་པི ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས་ས་དི་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་ཐཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ, དཱ་ནི ཝོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ ས་ཏྠུ ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱི་སཱ་ནི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སཱི་ས་ཉྩཱ་ཏི པ་ཉྩ སཱི་སཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་ངྒཱི་སཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏྭཾ ཀི་ར སཱི་སཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ མ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཀ་སྶ སཱི་ས’’ནྟི? སོ ཏཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཏཱི་ཎི སཱི་སཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཾ སཱི་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་སྶ སཱི་ས’’ནྟི པུ་ཙྪི, སོ ཏ་མྤི ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ, ཝ་ངྒཱི་ས, ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མ, ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཝ་ངྒཱི་སོ ཡཱ་ཙི ‘‘དེ་ཐ མེ ཨི་མཾ མ་ནྟ’’ནྟི. ན ས་ཀྐཱ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ དཱ་ཏུ་ནྟི. སོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ མ་ནྟེ ག་ཧི་ཏེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ཧཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ‘‘ཏུ་མྷེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་ས་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ‘‘ག་ཧི་ཏོ ཏེ མ་ནྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཐ ཏཱ་ཝ, ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ནྟུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ པུ་ཏྟོ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༤༡༩. ‘‘ཙུ་ཏིཾ ཡོ ཝེ་དི ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ ས་བྦ་སོ;
ཨ་ས་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ བུ་དྡྷཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ.
༤༢༠. ‘‘ཡ་སྶ ག་ཏིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དེ་ཝཱ ག་ནྡྷ་བྦ་མཱ་ནུ་སཱ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡོ ཝེ་དཱིཏི ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙུ་ཏི་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཉྩ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཨ་ལ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ཏྟཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶེ་ཏེ དེ་ཝཱ་ད་ཡོ ག་ཏིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་མ་ཧཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁཱི་ཎ་ཏཱ་ཡ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་ཏི་མཾ.