༡༡. ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ
ཧ་ན་ནྟི བྷོ་གཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སེ་ཊྛིཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶ ཀི་ར ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ‘‘ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཀ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཏ་སྶ གེ་ཧ་ཏོ དྷ་ནཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཨ་བྷི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དི་ཝཱ་དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ, ཏ་མ་ཧཾ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦཾ སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༡.༡༣༠) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སོ ཀི་ར སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཀིཾ ཏུ་མྷེ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི བྷོ་ཛ་ནེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི བི་ལ༹་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ. ཝ་ཏྠ་ཡཱ་ན་ཚ་ཏྟེ་སུ་པི མ་ནཱ་པེ་སུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ་སུ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་ར་ནྟོ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཎཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏི, ཛ་ཛྫ་ར་ར་ཐ་ཀེ་ན ཡཱ་ཏི པ་ཎྞ་ཚ་ཏྟ་ཀེ་ན དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི.
བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སེ་ཊྛི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ག་ར་སི་ཁིཾ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་པཱ་དེ་སི. ‘‘དེ་ཐ ས་མ་ཎ་སྶ པི་ཎྜ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཨ་སྶ་དྡྷེ བཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེ ཨི་མ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ‘དེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏཾ, ཨ་ཛྫ མ་མ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་ནྟཱི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ་པི ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, ས་མ་ཎ, ཀི་ཉྩི ཏེ ལ་དྡྷ’’ནྟི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དི་སྭཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཝ་ར་མེ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དཱ་སཱ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུཾ. ཏེ ཧི ཨི་མཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ན་ཊྛོ མེ སོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ’’ཏི. སོ བྷཱ་ཏུ ཙ པ་ན ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི. སོ ཀི་ར་སྶ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ་ས་ནྟ་ཀཾ ཡཱ་ན་ཀཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ གོ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ སོ སེ་ཊྛི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝེ་ས ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི, ཨི་མ་སྶ པ་ན ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ བྷོ་གེ ཀོ ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ག་ཙྪ་མཱུ་ལེ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་ནྡཾ ཝི་ཡ གཱི་ཝཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚ་ཌྜེ་སི. ཨི་ད་མ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཡཾ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སེ་ཊྛི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ག་ར་སི་ཁིཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་པཱ་དེ་སི, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི, ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨི་མི་སྶཱ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ སེ་ཊྛི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་སི. ཡཾ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སེ་ཊྛི, ག་ཧ་པ་ཏི, ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སི ‘ཝ་ར་མེ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དཱ་སཱ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུ’ནྟི, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན ནཱ་སྶུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ནཱ་སྶུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྷོ་གཱ་ཡ, ནཱ་སྶུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཡཱ་ན་བྷོ་གཱ་ཡ, ནཱ་སྶུ་ལཱ༹་རཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི. ཡཾ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སེ་ཊྛི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷཱ་ཏུ ཙ པ་ན ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྠ, ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨི་དཾ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ རཱ་ཛ་ཀོ་སཾ པ་ཝེ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ པུ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ, ན་ཝ་ཉྩ པུ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏཾ. ཨ་ཛྫ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སེ་ཊྛི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧཱ་རོ་རུ་ཝེ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༣༡).
རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ནཱ་མ བྷོ་གེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ན ཏུ་མྷཱ་དི་སེ བུ་དྡྷེ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དུ་མྨེ་དྷ་པུ་གྒ་ལཱ ནཱ་མ བྷོ་གེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ན ག་ཝེ་ས་ནྟི, བྷོ་གེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏ་ཎྷཱ པ་ནེ་ཏེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧ་ན་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༥༥. ‘‘ཧ་ན་ནྟི བྷོ་གཱ དུ་མྨེ་དྷཾ, ནོ ཙ པཱ་ར་ག་ཝེ་སི་ནོ;
བྷོ་ག་ཏ་ཎྷཱ་ཡ དུ་མྨེ་དྷོ, ཧ་ནྟི ཨ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནོ ཙ པཱ་ར་ག་ཝེ་སི་ནོཏི ཡེ པ་ན ནི་བྦཱ་ན་པཱ་ར་ག་ཝེ་སི་ནོ པུ་གྒ་ལཱ, ན ཏེ བྷོ་གཱ ཧ་ན་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནནྟི བྷོ་གེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ དུ་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ པ་རེ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.