༡. ཀ་པི་ལ་མ་ཙྪ་ཝ་ཏྠུ
མ་ནུ་ཛ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀ་པི་ལ་མ་ཙྪཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀཱ་ལེ དྭེ ཀུ་ལ་བྷཱ་ཏ་རོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛོ སཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ནི་ཊྛོ ཀ་པི་ལོ ནཱ་མ. མཱ་ཏཱ པ་ན ནེ་སཾ སཱ་དྷི་ནཱི ནཱ་མ, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་གི་ནཱི ཏཱ་པ་ནཱ ནཱ་མ. ཏཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ཨུ་བྷོ བྷཱ་ཏ་རོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ཏི དྷུ་རཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ག་ནྠ་དྷུ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་ར་ཉྩཱ་ཏི དྭེ དྷུ་རཱ་ནཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛོ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཉྩ ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཀ་ནི་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ ཏ་རུ་ཎོ, ཝུ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྠ་དྷུ་རཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི. ཏ་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ, པ་རི་ཝཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལཱ་བྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ ལཱ་བྷ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནི་ཏཱ་ཡ པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་དེ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་དེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫ་མྤི ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ’’ནྟི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མྤི ‘‘སཱ་ཝ་ཛྫ’’ནྟི. སོ པེ་ས་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་པི་ལ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, རི་ཏྟ་མུ་ཊྛི་ས་དི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཁུཾ་སེ་ནྟོ ཝ་མྦྷེ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷཱ་ཏུ སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ་པི ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་པི་ལ, ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ན་ཉྷི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི སཱ་ས་ན་སྶ ཨཱ་ཡུ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི ཨོ་ཝ་དི. སོ ཏ་སྶ་པི ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཐེ་རོ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཾ ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སི ས་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཾ ཨ་ཉྙེ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཚ་ཌྜ་ཡིཾ་སུ.
སོ དུ་རཱ་ཙཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་རཱ་ཙཱ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བཱི་ཛ་ནིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཨ་ཏྠོ ཨི་མ་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནེ་ན དི་ནྣེ་ནཱ’’ཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨོ ཝཱ ཝི་ན་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ་ན སུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་སུ་ཏེ་ན ཝཱ ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི. ཨེ་ཝཾ སོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་སི. སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་ད་ཧེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཀ་པི་ལོ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ་པི་སྶ མཱ་ཏཱ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཙ ཏ་སྶེ་ཝ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པེ་ས་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པུ་རི་སཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཙོ་རི་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ ཛ་ན་པ་ད་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷཱ པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་ལ་ས་དི་སཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཐེ་རོ ཨོ་ཝ་དི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏུ་མྷེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ཝོ ནེ་ཝ སཱི་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ན མ་ནོ་པ་དོ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཛ་ན་པ་ད་མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ ཏེ ཙོ་རེ དི་སྭཱ ས་བྦེ ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སུཾ. ཏེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ, ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཀུ་ལི་ཀེ ཀེ་ཝ་ཊྚ་གཱ་མེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཀེ་ཝ་ཊྚ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཨི་ཏ་རེ ཨི་ཏ་རེ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ག་ཧ་ཎ་ཉྩ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཉྩ ཨ་ཧོ་སི. ཀེ་ཝ་ཊྚ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་མ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨ་ཉྙེ་པི དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཛྫ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པ་རི་ཡེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་བྦེ་སཾ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀཾ དཱ་པེ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལ༹་ཀཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཀེ་ཝ་ཊྚ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་པུ་ཏྟོ་ཝ ཡ་ས་ཏོ ཙ ཏེ་ཛ་ཏོ ཙ ཨ་གྒ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧོ་སི.
ཀ་པི་ལོ་པི ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ དུ་གྒ་ནྡྷ་མུ་ཁོ མ་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ‘‘མ་ཙྪེ བ་ནྡྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛཱ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་དི་ཡཱ ཁི་པིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ལཾ སོ མ་ཙྪོ པཱ་ཝི་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ས་བྦེ ཀེ་ཝ་ཊྚ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཀཾ་སུ – ‘‘པུ་ཏྟཱ ནོ པ་ཋ་མཾ མ་ཙྪེ བ་ནྡྷ་ནྟཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཙྪཾ བ་ནྡྷིཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི ནོ རཱ་ཛཱ བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་པི ཁོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ མ་ཙྪཾ ནཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ར་ཉྙཱ་པི ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཙྪོ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ མ་ཙྪཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཙྪཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཙྪེ་ན མུ་ཁེ ཝི་ཝ་ཊ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཙྪོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཛཱ་ཏོ, ཀ་སྨཱ ཙ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཝཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི?
ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་སྶ་པ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ ཀ་པི་ལོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ལཱ་བྷ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀོ, ཏ་སྶ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་སི, སོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨི་དཱ་ནི མ་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ. ཡཾ པ་ན སོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ་ཙེ་སི, བུ་དྡྷ་སྶ ཙ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨི་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན་སྶ མུ་ཁ་ཏོ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཝཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཀ་ཐཱ་པེ་མི ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘ཀ་ཐཱ་པེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏྭཾ་སི ཀ་པི་ལོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཀ་པི་ལོ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་ཏོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ ཏེ སཱ་ག་ཏོ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ’’ཏི? ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘མཱ་ཏཱ པ་ན ཏེ སཱ་དྷི་ནཱི ཀ་ཧ’’ནྟི? ‘‘མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་གི་ནཱི ཙ ཏེ ཏཱ་པ་ནཱ ཀ་ཧ’’ནྟི? ‘‘མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏྭཾ ཀ་ཧཾ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་མེ་ཝ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ནཱ་ཝཾ སཱི་སེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ སཾ་ཝི་གྒོ ཨ་ཧོ་སི ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨེ་ཏ་དཱ་ཧུ ཝ་སུ་ཏྟ་མ’’ནྟི སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ (སུ. ནི. ༢༧༦) ཀ་པི་ལ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༣༤. ‘‘མ་ནུ་ཛ་སྶ པ་མ་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནོ, ཏ་ཎྷཱ ཝ་ཌྜྷ་ཏི མཱ་ལུ་ཝཱ ཝི་ཡ;
སོ པླ་ཝ་ཏཱི ཧུ་རཱ ཧུ་རཾ, ཕ་ལ་མི་ཙྪཾ་ཝ ཝ་ན་སྨི ཝཱ་ན་རོ.
༣༣༥. ‘‘ཡཾ ཨེ་སཱ ས་ཧ་ཏེ ཛ་མྨཱི, ཏ་ཎྷཱ ལོ་ཀེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ;
སོ་ཀཱ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨ་བྷི་ཝ་ཊྛཾ་ཝ བཱི་ར་ཎཾ.
༣༣༦. ‘‘ཡོ ཙེ་ཏཾ ས་ཧ་ཏེ ཛ་མྨིཾ, ཏ་ཎྷཾ ལོ་ཀེ དུ་ར་ཙྩ་ཡཾ;
སོ་ཀཱ ཏ་མྷཱ པ་པ་ཏ་ནྟི, ཨུ་ད་བི་ནྡུ་ཝ པོ་ཀྑ་རཱ.
༣༣༧. ‘‘ཏཾ ཝོ ཝ་དཱ་མི བྷ་དྡཾ ཝོ, ཡཱ་ཝ་ནྟེ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ཏཱ;
ཏ་ཎྷཱ་ཡ མཱུ་ལཾ ཁ་ཎ་ཐ, ཨུ་སཱི་ར་ཏྠོ་ཝ བཱི་ར་ཎཾ;
མཱ ཝོ ན་ལ༹ཾ་ཝ སོ་ཏོ་ཝ, མཱ་རོ བྷ་ཉྫི པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པ་མ་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནོཏི ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་མཱ་དེ་ན པ་མ་ཏྟ་ཙཱ་རི་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ནེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན རུ་ཀྑཾ སཾ་སི་བྦ་ནྟཱི པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷ་ནྟཱི ཏ་སྶ ཝི་ནཱ་སཱ་ཡ མཱ་ལུ་ཝཱ་ལ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཚ དྭཱ་རཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཏ་ཎྷཱ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པླ་ཝ་ཏཱི ཧུ་རཱ ཧུ་རནྟི སོ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སི་ཀོ པུ་གྒ་ལོ བྷ་ཝེ བྷ་ཝེ ཨུ་པླ་ཝ་ཏི དྷཱ་ཝ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ ཝི་ཡཱ་ཏི? ཕ་ལ་མི་ཙྪཾ་ཝ ཝ་ན་སྨི ཝཱ་ན་རོ, ཡ་ཐཱ རུ་ཀྑ་ཕ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ་ན་རོ ཝ་ན་སྨིཾ དྷཱ་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་མྤི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ‘‘སཱ་ཁཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ནྣི་སི་ནྣོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སི་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ཧུ་རཱ ཧུ་རཾ དྷཱ་ཝ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཡནྟི ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་སཱ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་མྨཱི ཝི་སཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་པུ་པྥ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཱ ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཝ་སྶཱ་ནེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་སྶ་ནྟེ་ན དེ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཝ་ཊྛཾ བཱི་ར་ཎ་ཏི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཱ སོ་ཀཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ར་ཙྩ་ཡནྟི ཡོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡ དུ་ར་ཙྩ་ཡཾ ཏ་ཎྷཾ ས་ཧ་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་མྷཱ པུ་གྒ་ལཱ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཱ སོ་ཀཱ པ་པ་ཏ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་རེ པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཾ ཝོ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཝ་དཱ་མི. བྷ་དྡཾ ཝོཏི བྷ་དྡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, མཱ ཨ་ཧཾ ཀ་པི་ལོ ཝི་ཡ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱུ་ལནྟི ཨི་མི་སྶཱ ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན མཱུ་ལཾ ཁ་ཎ་ཐ. ཀིཾ ཝི་ཡཱ་ཏི? ཨུ་སཱི་ར་ཏྠོ་ཝ བཱི་ར་ཎཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་སཱི་རེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཀུ་དཱ་ལེ་ན བཱི་ར་ཎཾ ཁ་ཎ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ མཱུ་ལཾ ཁ་ཎ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ ཝོ ན་ལ༹ཾ་ཝ སོ་ཏོ་ཝ, མཱ་རོ བྷ་ཉྫི པུ་ན་པྤུ་ནནྟི མཱ ཏུ་མྷེ ན་དཱི་སོ་ཏེ ཛཱ་ཏཾ ན་ལ༹ཾ མ་ཧཱ་ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ན་དཱི་སོ་ཏོ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རོ མ་ར་ཎ་མཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་རོ ཙ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཀེ་ཝ་ཊྚ་པུ་ཏྟཱ སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཨེ་ཀ་པ་རི་བྷོ་གཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
ཀ་པི་ལ་མ་ཙྪ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.