༢༢. ནི་ར་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. སུ་ནྡ་རཱི་པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་ནྡ་རིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྠུ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨུ་དཱ་ནེ (ཨུ་དཱ. ༣༨) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ན་དཱི་ནཾ མ་ཧོ་གྷ་ས་དི་སེ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱ ཝི་ཡ ནི་པྤ་བྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘མ་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ, ན ནོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀེ་ན ནུ ཁོ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་མ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘སུ་ནྡ་རི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སུ་ནྡ་རིཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ནཱ་ལ་པིཾ་སུ. སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ལླ་པ་ནྟཱི་པི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པི པ་ན་ཡྻཱ, ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཧེ་ཋི་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་གི་ནི, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་མྷེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ ན པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, བྷ་གི་ནི, ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཡ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཏ་ཝ ཀ་ཐཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཀ་པྤཱུ་ར་ཀ་ཊུ་ཀ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཙ པུ་ཊྛཱ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧ་ཉྷི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མེ ཝ་སི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་གྒཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ‘‘ཀིཾ, སུ་ནྡ་རི, ཀ་ཧཾ ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛཱ ‘‘ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ར་ཏི་ཡཱ ར་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཐ ཏེ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན དྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ སུ་ནྡ་རིཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ས་མཱི་པེ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནྟ་རེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘སུ་ནྡ་རིཾ ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཝོ ཨཱ་ས་ངྐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐ, ནཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ར་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནྟ་རེ ཏཾ དི་སྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ‘ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’ཏི སུ་ནྡ་རིཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནྟ་རེ ནི་ཀྑི་པིཾ་སཱུ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐ, ན་ག་རཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ན་ག་ར་ཝཱི་ཐཱི་སུ ‘‘པ་སྶ་ཐ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ སུ་ནྡ་རི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཨ་ཊྚ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ར་ཀྑཱ་པེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ སེ་སཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ‘‘པ་སྶ་ཐ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ་པི བ་ཧི་ན་ག་རེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏུ་མྷེ་པི ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠༦. ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི,
ཡོ ཝཱ་པི ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་རོ་མི་ཙཱ་ཧ;
ཨུ་བྷོ་པི ཏེ པེ་ཙྩ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟི,
ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ མ་ནུ་ཛཱ པ་ར་ཏྠཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱིཏི པ་ར་སྶ དོ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪེ་ན པ་རཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ. ཀ་ཏྭཱཏི ཡོ ཝཱ པ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པེ་ཙྩ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ག་ཏི་ཡཱ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ག་ཏི་ཡེ་ཝ ནེ་སཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ, ཨཱ་ཡུ པ་ན ནེ་སཾ ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. བ་ཧུ་ཀ་ཉྷི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་རཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ནྟི, པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཀཱ་ལཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ནེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ལཱ་མ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ མ་ནུ་ཛཱ པ་ར་ཏྠཱ’’ཏི. པ་ར་ཏྠཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ན པ་ད་སྶ པུ་ར་ཏོ པེ་ཙྩ་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. པེ་ཙྩ པ་ར་ཏྠ ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཏེ ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ པ་ར་ལོ་ཀེ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ‘‘སུ་ནྡ་རི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི མཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི པུ་རི་སེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ དྷུ་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ སུ་ནྡ་རིཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནྟ་རེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི སུ་རཾ པི་ཝ་སི, ཧོ་ཏུ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཏེ དྷུ་ཏྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནེ རཱ་ཛཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི སཱ མཱ་རི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ཧི མཱ་རཱ་པི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. ཏེ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་དིཾ་སུ. ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱ ན་ག་རཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཐ – ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ནྡ་རཱི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་མྷེ་ཧི མཱ་རཱ་པི་ཏཱ, ནེ་ཝ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ, ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ དོ་སོ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. བཱ་ལ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏ་དཱ ས་དྡ་ཧི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི དྷུ་ཏྟཱ་པི པུ་རི་ས་ཝ་དྷ་ད་ཎྜཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
སུ་ནྡ་རཱི་པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཕ་ལ་པཱི་ལི༹་ཏ་ཝ་ཏྠུ
ཀཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཎྛཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཕ་ལཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱི་ལི༹་ཏེ ས་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཧི མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཱ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀ་པེ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དི་སྭཱ སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རེ་ན སི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ མཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཐེ་རེ་ན པུ་ཊྛོ ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀ་པེ་ཏཱ་དཱི་ནཾ དི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཱ པ་བྦ་ཏཱ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟོ ཨ་དྡ་སཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝེ་ཧཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ, ཏ་སྶ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པི ཨཱ་དི་ཏྟཱ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ…པེ… ཀཱ་ཡོ་པི ཨཱ་དི་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༣༠; སཾ. ནི. ༢.༢༡༨) ན་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་པ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠༧. ‘‘ཀཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཎྛཱ བ་ཧ་ཝོ, པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ;
པཱ་པཱ པཱ་པེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི, ནི་ར་ཡཾ ཏེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་རེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཎྛཱཏི ཀཱ་སཱ་ཝེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏ་ཀ་ཎྛཱ. པཱ་པ་དྷ་མྨཱཏི ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱཏི ཀཱ་ཡཱ་དི་སཾ་ཡ་མ་ར་ཧི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ཧི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན པེ་ཏེ་སུ་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཕ་ལ་པཱི་ལི༹་ཏ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
སེ་ཡྻོ ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ (པཱ་རཱ. ༡༩༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ར་སྶ་ཏྠཱ་ཡ གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠༨. ‘‘སེ་ཡྻོ ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹ བྷུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྟོ ཨ་གྒི་སི་ཁཱུ་པ་མོ;
ཡ་ཉྩེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ དུ་སྶཱི་ལོ, ར་ཊྛ་པི་ཎྜ་མ་ས་ཉྙ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱཏི ཡཾ དུ་སྶཱི་ལོ ནི་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་ཉྙ་ཏོ ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷཱ་ཡ དི་ནྣཾ ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ ‘‘ས་མ་ཎོ་མྷཱི’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟོ ཨཱ་དི་ཏྟོ ཨ་གྒི་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹་ཝ བྷུ་ཏྟོ སེ་ཡྻོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཧི ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻ, དུ་སྶཱི་ལོ པ་ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་པི ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཁེ་མ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ཁེ་མ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་གཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. སོ་པི པ་ར་དཱ་ར་ཀ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ར་ཏྟིཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་སྶ ལ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ཏཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. སོ པ་ན ནེ་ཝ ཝི་ར་མི. ཨ་ཐ ནཾ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི་ཡེ་ཝ. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ སཾ་ཝེ་ག་ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ར་དཱ་ར་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༠༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནི ན་རོ པ་མ་ཏྟོ,
ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ར་དཱ་རཱུ་པ་སེ་ཝཱི;
ཨ་པུ་ཉྙ་ལཱ་བྷཾ ན ནི་ཀཱ་མ་སེ་ཡྻཾ,
ནི་ནྡཾ ཏ་ཏཱི་ཡཾ ནི་ར་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༣༡༠. ‘‘ཨ་པུ་ཉྙ་ལཱ་བྷོ ཙ ག་ཏཱི ཙ པཱ་པི་ཀཱ,
བྷཱི་ཏ་སྶ བྷཱི་ཏཱ་ཡ ར་ཏཱི ཙ ཐོ་ཀི་ཀཱ;
རཱ་ཛཱ ཙ ད་ཎྜཾ ག་རུ་ཀཾ པ་ཎེ་ཏི,
ཏ་སྨཱ ན་རོ པ་ར་དཱ་རཾ ན སེ་ཝེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི དུ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. པ་མ་ཏྟོཏི ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. པ་ར་དཱ་རཱུ་པ་སེ་ཝཱིཏི པ་ར་དཱ་རཾ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཐ་ཙཱ་རཱི. ཨ་པུ་ཉྙ་ལཱ་བྷནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ལཱ་བྷཾ. ན ནི་ཀཱ་མ་སེ་ཡྻནྟི ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སེ་ཡྻཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཀཱ་ལཾ སེ་ཡྻཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པུ་ཉྙ་ལཱ་བྷོ ཙཱཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙ་ལཱ་བྷོ, ཏེ་ན ཙ ཨ་པུ་ཉྙེ་ན ནི་ར་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པཱ་པི་ཀཱ ག་ཏི ཧོ་ཏི. ར་ཏཱི ཙ ཐོ་ཀི་ཀཱཏི ཡཱ ཏ་སྶ བྷཱི་ཏ་སྶ བྷཱི་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ར་ཏི, སཱ་པི ཐོ་ཀི་ཀཱ པ་རི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ག་རུ་ཀནྟི རཱ་ཛཱ ཙ ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་རུ་ཀཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ར་དཱ་རཾ སེ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་པུ་ཉྙཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ར་དཱ་རཾ ན སེ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཁེ་མ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ སུ་ཁཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཀིཾ པ་ན་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟི? སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཏྟ་མ་མ་ལློ ཧུ་ཏྭཱ དྭེ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊཱ་ཀཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་ཐཱུ་པེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ མཾ དི་སྭཱ ར་ཛྫ་ནྟཱུ’’ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཏེ་ན ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ དི་སྭཱ པ་རེ་སཾ ཨི་ཏྠི་ཡོ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སཱུ་ཏི.
ཁེ་མ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཀུ་སོ ཡ་ཐཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨེ་ཀཾ ཏི་ཎཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡོ ཏི་ཎཾ ཚི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྶ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཏྭཾ ཏི་ཎ་སྶ ཚི་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སི, ན ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏི, དེ་སེ་ཏྭཱ པ་ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཏི་ཎཾ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༡༡. ‘‘ཀུ་སོ ཡ་ཐཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཧ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ནུ་ཀ་ནྟ་ཏི;
སཱ་མ་ཉྙཾ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ, ནི་ར་ཡཱ་ཡུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི.
༣༡༢. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཐི་ལཾ ཀ་མྨཾ, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཉྩ ཡཾ ཝ་ཏཾ;
ས་ངྐ་སྶ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལཾ.
༣༡༣. ‘‘ཀ་ཡི་རཱ ཙེ ཀ་ཡི་རཱ་ཐེ་ནཾ, ད་ལ༹ྷ་མེ་ནཾ པ་ར་ཀྐ་མེ;
སི་ཐི་ལོ ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛོ, བྷི་ཡྻོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏེ ར་ཛ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀུ་སོཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཏི་ཁི་ཎ་དྷཱ་རཾ ཏི་ཎཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མྤི, ཡ་ཐཱ སོ ཀུ་སོ ཡེ་ན དུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ཀ་ནྟ་ཏི ཕཱ་ལེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་མྤི ཁ་ཎྜ་སཱི་ལཱ་དི་ཏཱ་ཡ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ ནི་ར་ཡཱ་ཡུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཐི་ལནྟི ཨོ་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎེ་ན སི་ཐི་ལ་གཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛནྟི ཝེ་སི་ཡཱ་དི་ཀེ་སུ ཨ་གོ་ཙ་རེ་སུ ཙ་ར་ཎེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ. ས་ངྐ་སྶ་རནྟི ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀི་ཙྩེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་མྤི ས་ངྒྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མེ མ་མ ཙ་རི་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏཾ ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏཾ པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ. ན ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་མྤི་སྶ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཡི་རཱ ཙེཏི ཏ་སྨཱ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐེ་ཝ. ད་ལ༹ྷ་མེ་ནཾ པ་ར་ཀྐ་མེཏི ཐི་ར་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ནཾ ཀ་ཡི་རཱ. པ་རི་བྦཱ་ཛོཏི སི་ཐི་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏོ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ. བྷི་ཡྻོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏེ ར་ཛནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱ་ག་ར་ཛཱ་དིཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་པ་ར་མྤི རཱ་ག་ར་ཛཱ་དིཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, སོ་པི བྷི་ཀྑུ སཾ་ཝ་རེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི.
དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏི་ཏྠི་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཀ་ཏནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶཱ ཀི་ར སཱ་མི་ཀོ ཨེ་ཀཱ་ཡ གེ་ཧ་དཱ་སི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཏཾ དཱ་སིཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཎྞ་ནཱ་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཧི, ཨ་ཡྻ, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ དཱ་སིཾ མོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. སཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ‘ཨི་དཾ མེ ཨ་ཉྙེ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི’ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་པི སུ་ཙ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མྤི ཧི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, སུ་ཙ་རི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫ་མེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༡༤. ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ སེ་ཡྻོ, པ་ཙྪཱ ཏ་པྤ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ;
ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཀ་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊནྟི སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་པཱ་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ. པ་ཙྪཱ ཏ་པྤ་ཏཱིཏི ཏ་ཉྷི ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏ་པྤ་ཏི་ཡེ་ཝ. སུ་ཀ་ཏནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ པ་ན སུ་ཁ་དཱ་ཡ་ཀཾ སུ་ག་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ སེ་ཡྻོ. ཡཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ཏ་པྤ་ཏི ནཱ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏི, སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཀ་མྨཾ ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཙ སཱ ཙ ཨི་ཏྠཱི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏ་ཉྩ པ་ན དཱ་སིཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནིཾ ཀ་རིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏི་ཏྠི་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ན་ག་རཾ ཡ་ཐཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ནྟེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་མཱ་སེ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མཱ་སེ ཙོ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ར་མ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ན་ག་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ ས་ཏྠུ ད་སྶ་ནཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཁཾ ཝ་སི་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ པ་ཋ་མ་མཱ་ས་མེ་ཝ སུ་ཁཾ ཝ་སི་མྷཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མཱ་སེ ཙོ་རཱ གཱ་མཾ པ་ཧ་རིཾ་སུ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ ན་ག་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་མྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ དུ་ལླ་བྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ན་ག་རཾ གོ་པ་ཡིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ གོ་པ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༡༥. ‘‘ན་ག་རཾ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ, གུ་ཏྟཾ ས་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཾ;
ཨེ་ཝཾ གོ་པེ་ཐ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཁ་ཎོ ཝོ མཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ;
ཁ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱ ཧི སོ་ཙ་ནྟི, ནི་ར་ཡ་མྷི ས་མ་པྤི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཏེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཏཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ན་ག་རཾ དྭཱ་ར་པཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཐི་རཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ས་ཨ་ནྟ་རཾ, ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀ་པ་རི་ཁཱ་དཱི་ནི ཐི་རཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ས་བཱ་ཧི་ར་ནྟི ས་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཾ སུ་གུ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷེ་པི ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཚ དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ར་ཀྑི་ཀཾ ས་ཏིཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏཱ་ནི་པི ཐི་རཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཝེ་སཱ་ཡ དྭཱ་ར་ར་ཀྑི་ཀཾ ས་ཏིཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ གོ་པེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཎོ ཝོ མཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱཏི ཡོ ཧི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན གོ་པེ་ཏི, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཁ་ཎོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཁ་ཎོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཁ་ཎོ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཁ་ཎོ་ཏི ས་བྦོ་པི ཨ་ཡཾ ཁ་ཎོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, སོ ཁ་ཎོ ཏུ་མྷེ མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏུ. ཁ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱཏི ཡེ ཧི ཏཾ ཁ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, ཏེ ཙ པུ་གྒ་ལེ སོ ཙ ཁ་ཎོ ཨ་ཏཱི་ཏོ, ཏེ ནི་ར་ཡ་མྷི ས་མ་པྤི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ སོ་ཙ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་གཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ནི་ག་ཎྛ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ནི་ག་ཎྛེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ ནི་ག་ཎྛེ དི་སྭཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་བྦ་སོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ཧི ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ་ཧི ཨི་མེ ནི་ག་ཎྛཱ ཝ་ར་ཏ་རཱ, ཡེ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་མ་པ་སྶ་མྤི ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, ས་ཧི་རི་ཀཱ མ་ཉྙེ ཨེ་ཏེ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ག་ཎྛཱ ‘‘ན མ་ཡཾ ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མ, པཾ་སུ་ར་ཛཱ་ད་ཡོ པ་ན པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཝ, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ, ཏེ ནོ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ མཱ པ་ཏིཾ་སཱུ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན བ་ཧུཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་ཛྫི་ཏ་བྦེ་ན ལ་ཛྫི་ཏྭཱ ལ་ཛྫི་ཏ་བྦེ་ན ཨ་ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ནཱ་མ དུ་གྒ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༡༦. ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡེ ལ་ཛྫ་ནྟི, ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡེ ན ལ་ཛྫ་རེ;
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི དུ་གྒ་ཏིཾ.
༣༡༧. ‘‘ཨ་བྷ་ཡེ བྷ་ཡ་ད་སྶི་ནོ, བྷ་ཡེ ཙཱ་བྷ་ཡ་ད་སྶི་ནོ;
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡེཏི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏ་བྦེ་ན. བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ན་ཉྷི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ, ཏེ པ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཏེ་ན ལ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ. ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡེཏི ཨ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་ངྒེ་ན ལ་ཛྫི་ཏ་བྦེ་ན. ཏེ པ་ན ཏཾ ཨ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡེ ན ལ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ལ་ཛྫི་ཏ་བྦེ་ན ལ་ཛྫི་ཏཾ ལ་ཛྫི་ཏ་བྦེ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཾ ཏུ་ཙྪ་ག་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ག་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ པ་ན ཏེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མཱ་དཱ་ནཱ ས་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ་དི་བྷེ་དཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷ་ཡེཏི བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་ས་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ, བྷ་ཡེ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱ པ་ན ཨ་བྷ་ཡེ བྷ་ཡ་ད་སྶི་ནོ ནཱ་མ. ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་ངྒཾ པ་ན ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཏཾ བྷ་ཡཾ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཨ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན བྷ་ཡེ ཙཱ་བྷ་ཡ་ད་སྶི་ནོ. ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ཡ་ཐཱ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མཱ་དཱ་ནཱ ས་ཏྟཱ དུ་གྒ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ ནི་ག་ཎྛཱ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ནི་ག་ཎྛ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཝ་ཛྫེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རེ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནེ དི་སྭཱ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ན ཝོ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཱ, ནཱ་པི ཏེ་སཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་པ་ཐཾ ཀཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སཱ་མ་ནྟེ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ པི་པཱ་སི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་དཱ་ར་ཀཾ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨཱ་ཧ་རཱ་ཧཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. སོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཏྭ་མེ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨི་ཏ་རེ་པི པཱ་ནཱི་ཡ་པི་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷེ་ཝ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ཙ་ལ་ས་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏེ ས་ཀཱ་ནི གེ་ཧཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘པུ་ཏྟ་ཀཱ ནོ ཝི་པ་ནྣ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ པ་རི་དེ་ཝིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ ཚེ་ཀཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏེ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ དཱ་ར་ཀེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན ཉཱ་ཏི་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ན་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༡༨. ‘‘ཨ་ཝ་ཛྫེ ཝ་ཛྫ་མ་ཏི་ནོ, ཝ་ཛྫེ ཙཱ་ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནོ;
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི དུ་གྒ་ཏིཾ.
༣༡༩. ‘‘ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཝ་ཛྫ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ, ཨ་ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཛྫ་ཏོ;
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི སུ་གྒ་ཏི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཛྫེཏི ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ ཙ. ཝ་ཛྫ་མ་ཏི་ནོཏི ཝ་ཛྫཾ ཨི་ད་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏི་ནོ. ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ ཙ ཨ་ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནོ, ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཝ་ཛྫཾ ཝ་ཛྫ་ཏོ ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མཱ་དཱ་ནཱ ས་ཏྟཱ དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ཏེ ཏཱི་སུ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
ནི་ར་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ ཝ་གྒོ.