༡. ཨ་ཏྟ་ནོ་པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠུ
མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཝེ་སཱ་ལཱི ཨི་དྡྷཱ ཨ་ཧོ་སི ཕཱི་ཏཱ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཱ. ཏ་ཏྠ ཧི ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝ པཱ་སཱ་དཱ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཱ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན དུ་བྦྷི་ཀྑཱ ཨ་ཧོ་སི དུ་སྶ་སྶཱ. ཏ་ཏྠ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ཎ་པཱ་ནཾ ག་ནྡྷེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨ་མ་ནུ་སྶཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ན བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨེ་ཝཾ དུ་བྦྷི་ཀྑ་བྷ་ཡཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཡཾ རོ་ག་བྷ་ཡ་ནྟི ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ.
ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ རཱ་ཛ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱུ་ན་ཉྷི ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ས་ནྠཱ་གཱ་རེ ས་བྦེ་སཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝེ་སཱ་ལི་ཝཱ་སི་ནོ ས་བྦཾ པ་ཝེ་ཎི ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ར་ཉྙོ ཀ་ཉྩི དོ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ཏྠི ཏེ དོ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ‘‘བ་ལི་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཝི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ཐ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཚ ས་ཏྠཱ་རོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཏེ་སུ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་པ་རེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྨིཾ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་མཱ་ནི བྷ་ཡཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦེ་པི ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ར་ཉྙོ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བི་མྦི་སཱ་ར་ས་མཱ་ག་མེ བི་མྦི་སཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ལི ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཝེ་སཱ་ལི་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ལི་ཉྩེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝིཾ པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝེ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་རཾ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཏུ་མྷེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ (ཁུ. པཱ. ༦.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟེ སཱ ར་ཀྑཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཕ་རི་སྶ་ཏི, སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ཡཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཱ ཀི་ར ཝེ་སཱ་ལི་ག་མ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་སཱ་ལི་ག་མ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་མེ་ཐ, ཏཱ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ག་ངྒཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རེ ཛ་ཎྞུ་མ་ཏྟེ་ན ཨོ་དྷི་ནཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀ་ཀ་ད་ལཱི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དྭེ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རི དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཱ་ཝཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘མ་གྒཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི. ཏེ ‘‘དི་གུ་ཎཾ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཙ ག་ངྒཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ཧི ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བི་མྦི་སཱ་རོ དྭེ ནཱ་ཝཱ ས་ངྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་དཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑཱུ་པི ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་དྷེ་ཝ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. ས་ཏྠཱ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ངྒཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ སཱི་མཾ པཱ་པུ་ཎི.
ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནཱ་ཝཱ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་རཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏཱི་རེ ཨ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ས་བྦ་ཏྠ ཛ་ཎྞུ་པྤ་མཱ་ཎ་ཨཱུ་རུ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ས་ནྡ་ནྟཱ་ནི ས་བྦ་ཀུ་ཎ་པཱ་ནི ག་ངྒཾ པ་ཝེ་ས་ཡིཾ་སུ, པ་རི་སུ་དྡྷོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཨ་ཧོ་སི. ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ དི་གུ་ཎཾ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏཱི་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཝེ་སཱ་ལིཾ ན་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨཱ་ག་མཱ་སི, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ སཱ་ཡཾ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཏི་ཎྞཾ པཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི.
ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སེ་ལ་མ་ཡ་པ་ཏྟེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ ག་བྦྷ་ཝོ་ཀྐ་ནྟིཾ ཛཱ་ཏིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ པ་དྷཱ་ན་ཙ་རི་ཡཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཏི ས་བྦེ་པི་མེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཏཱི་སུ པཱ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་སུ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. ཏེ་ན ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷཾ ཁི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཛ་ཏ་ཝ་ཊཾ་ས་ཀཱ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡཱུ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ གི་ལཱ་ན་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏིཾ་སུ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་རོ་གཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏེ་ཧི ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛཱ ས་བྦེ ཨ་པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་བྷི་ཏྟི་པ་དེ་སཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་ན ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ པཱ་ཀཱ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ་པི པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ ས་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་པ་ལི་མྤེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ག་ཎོ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ་པི ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་རོ་གེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པཱི་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ག་ཎཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛཱ་ནོ དི་གུ་ཎཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ པུ་ན ཏཱི་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ན་ཡིཾ་སུ.
ག་ངྒཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡཾ ཀིཾ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡཱ ནཱ་ཝཱ་ཡོ མཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡེ པ་ལླ་ངྐེ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཙ ནཱ་གཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡཾ པ་ན ཀིཾ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝེ་པི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ས་བྦེ དེ་ཝཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ནཱ་གཱ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ནི ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་གཱ བྷཱུ་མི་ཏ་ལེ རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ, ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝཱ་ཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཚ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ དྷ་ཛཱ, དྷ་ཛ་ནྟ་རེ་སུ པ་ཊཱ་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པུ་པྥ་དཱ་མ་ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞ་དྷུ་མཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ས་བྦ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཚ་ཎ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་གྒྷོ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཀི་ར ས་མཱ་ག་མཱ མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་མཱ་ག་མོ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎ་ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ཡཾ ག་ངྒོ་རོ་ཧ་ཎ་ས་མཱ་ག་མོ་ཏི.
པ་ར་ཏཱི་རེ བི་མྦི་སཱ་རོ་པི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏོ དི་གུ་ཎཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ རཱ་ཛཱུ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནཱ་གཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་སི. སོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཝ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་སྶ ཙ པུ་པྥ་དཱ་མ་སྶ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་ག་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ ཨེ་ཀཱ་ལ་ངྐཱ་རེ ཨེ་ཀུ་སྶ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཚ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཙ ཛཱ་ཏེ ས་ཏྠཱ ནཱ་གཱ་ན་མ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ར་ཏ་ན་ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. བྷི་ཀྑཱུ་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དི་བྦེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ནཱ་ཝཱ་ས་ཏེ་ཧི ག་ངྒཱ་ན་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི.
རཱ་ཛཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནཱ་ཝཱ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཏི ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏོ དི་གུ་ཎཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་བྷི་ནེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཧོ ས་ཏྠ་རི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ, ག་ངྒཱ་ཡ ནཱ་མ ཨོ་ར་ཏོ ཙ པཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ནེ མ་གྒེ བུ་དྡྷ་ག་ཏེ་ན པ་སཱ་དེ་ན རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་མ་ཏ་ལཾ བྷཱུ་མིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཨོ་ཀི་ཎྞཱ, ཛ་ཎྞུ་མ་ཏྟེ་ན ཨོ་དྷི་ནཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ས་ནྠ་ཏཱ་ནི, ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཾ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནི, ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ ཨེ་ཀཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཨེ་ཀུ་སྶ་ཝཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ས པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ནཱ་ག་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་ངྑོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ སུ་སཱི་མོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ, བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ མ་ནྟེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ པི་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྷཱི་ཡ་སྶཱུ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཱ པ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཙི་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ མེ པུ་ཏྟོ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐཾ བྷ་དྡ་ཀེ་ན དི་ཝ་སེ་ན མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཏུ་མཱ་ར་བྷི. སོ ལ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཏེ་ལ་མི་ཝ ཨ་ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ནྟོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦཾ ས་བྦཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ནོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.
སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མི, ནོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཧ་མྤི, ཏཱ་ཏ, ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཐ ཀོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ, ཏཱ་ཏ, ཨི་ས་ཡོ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་སྶཱུ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མེ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ན མ་ཡཾ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་མ. ས་ཙེ ཏེ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན་ཏྠོ, པ་བྦ་ཛ་སྶཱུ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ‘‘ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ སི་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. སོ ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ནྟོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ག་ག་ན་ཏ་ལེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊོ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཙ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཐཱུ་པཾ ཀཱ་རེ་སུཾ.
ས་ངྑོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཙི་རཾ ག་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟི་མ་སྶ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི མེ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘སུ་སཱི་མོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨི་དྷཱ་ག་མི, ཨ་པི ནུ ཁོ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཐཱུ་པོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ’’ཏི. སོ བྷཱུ་མིཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་སི་ཏྭཱ ཝ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀེ་ན པ་ཊཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ ཚ་ཏྟ་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧཾ ས་ངྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ. མ་ཡཱ སུ་སཱི་མ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི, ཏ་སྶ མེ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ཝི་ཧ་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་དྡྷཾ ས་མ་ཏ་ལཾ ཀ་རིཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཨོ་ཀི་ཎྞཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒེ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རིཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ན་ཀུ་སུ་མེ་ཧི པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒེ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཀི་ཎྞཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནེ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཾ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷཱུ་མི པ་རི་པྥོ་སི་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཊཱ་ཀཱ, ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ, ཚ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ བ་དྡྷཾ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀ་ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ ཨེ་ཀུ་སྶ་ཝཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཾ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ས པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ ནེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ནཱ་ག་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༩༠. ‘‘མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ, པ་སྶེ ཙེ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ;
ཙ་ཛེ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁཾ དྷཱི་རོ, ས་མྤ་སྶཾ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱཏི མ་ཏྟཱ་སུ་ཁནྟི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཏྟ་སུ་ཁཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན. ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁནྟི ཨུ་ལཱ༹་རཾ སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཙེ པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཀ་ཉྷི བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏིཾ ས་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པ་ན པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དཱ་ནཾ ཝཱ ད་ད་ནྟ་སྶ ཝི་པུ་ལཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་གཱ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐེ་ཏཾ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ ས་མྨཱ པ་སྶ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ ཏཾ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁཾ ཙ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནོ་པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.