༢༡. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཏྟ་ནོ་པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠུ
མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཝེ་སཱ་ལཱི ཨི་དྡྷཱ ཨ་ཧོ་སི ཕཱི་ཏཱ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཱ. ཏ་ཏྠ ཧི ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝ པཱ་སཱ་དཱ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཱ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན དུ་བྦྷི་ཀྑཱ ཨ་ཧོ་སི དུ་སྶ་སྶཱ. ཏ་ཏྠ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ཎ་པཱ་ནཾ ག་ནྡྷེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨ་མ་ནུ་སྶཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ན བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨེ་ཝཾ དུ་བྦྷི་ཀྑ་བྷ་ཡཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཡཾ རོ་ག་བྷ་ཡ་ནྟི ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ.
ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ རཱ་ཛ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱུ་ན་ཉྷི ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ས་ནྠཱ་གཱ་རེ ས་བྦེ་སཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝེ་སཱ་ལི་ཝཱ་སི་ནོ ས་བྦཾ པ་ཝེ་ཎི ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ར་ཉྙོ ཀ་ཉྩི དོ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ཏྠི ཏེ དོ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ‘‘བ་ལི་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཝི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ཐ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཚ ས་ཏྠཱ་རོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཏེ་སུ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་པ་རེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྨིཾ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་མཱ་ནི བྷ་ཡཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦེ་པི ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ར་ཉྙོ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བི་མྦི་སཱ་ར་ས་མཱ་ག་མེ བི་མྦི་སཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ལི ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཝེ་སཱ་ལི་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ལི་ཉྩེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝིཾ པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝེ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་རཾ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཏུ་མྷེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ (ཁུ. པཱ. ༦.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟེ སཱ ར་ཀྑཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཕ་རི་སྶ་ཏི, སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ཡཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཱ ཀི་ར ཝེ་སཱ་ལི་ག་མ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་སཱ་ལི་ག་མ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་མེ་ཐ, ཏཱ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ག་ངྒཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རེ ཛ་ཎྞུ་མ་ཏྟེ་ན ཨོ་དྷི་ནཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀ་ཀ་ད་ལཱི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དྭེ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རི དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཱ་ཝཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘མ་གྒཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི. ཏེ ‘‘དི་གུ་ཎཾ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཙ ག་ངྒཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ཧི ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བི་མྦི་སཱ་རོ དྭེ ནཱ་ཝཱ ས་ངྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་དཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑཱུ་པི ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་དྷེ་ཝ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. ས་ཏྠཱ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ངྒཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ སཱི་མཾ པཱ་པུ་ཎི.
ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནཱ་ཝཱ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་རཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏཱི་རེ ཨ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ས་བྦ་ཏྠ ཛ་ཎྞུ་པྤ་མཱ་ཎ་ཨཱུ་རུ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ས་ནྡ་ནྟཱ་ནི ས་བྦ་ཀུ་ཎ་པཱ་ནི ག་ངྒཾ པ་ཝེ་ས་ཡིཾ་སུ, པ་རི་སུ་དྡྷོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཨ་ཧོ་སི. ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ དི་གུ་ཎཾ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏཱི་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཝེ་སཱ་ལིཾ ན་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨཱ་ག་མཱ་སི, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ སཱ་ཡཾ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཏི་ཎྞཾ པཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི.
ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སེ་ལ་མ་ཡ་པ་ཏྟེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ ག་བྦྷ་ཝོ་ཀྐ་ནྟིཾ ཛཱ་ཏིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ པ་དྷཱ་ན་ཙ་རི་ཡཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཏི ས་བྦེ་པི་མེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཏཱི་སུ པཱ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་སུ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. ཏེ་ན ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷཾ ཁི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཛ་ཏ་ཝ་ཊཾ་ས་ཀཱ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡཱུ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ གི་ལཱ་ན་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏིཾ་སུ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་རོ་གཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏེ་ཧི ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛཱ ས་བྦེ ཨ་པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་བྷི་ཏྟི་པ་དེ་སཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་ན ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ པཱ་ཀཱ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ་པི པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ ས་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་པ་ལི་མྤེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ག་ཎོ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ་པི ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་རོ་གེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པཱི་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ག་ཎཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛཱ་ནོ དི་གུ་ཎཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ པུ་ན ཏཱི་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ན་ཡིཾ་སུ.
ག་ངྒཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡཾ ཀིཾ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡཱ ནཱ་ཝཱ་ཡོ མཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡེ པ་ལླ་ངྐེ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཙ ནཱ་གཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡཾ པ་ན ཀིཾ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝེ་པི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ས་བྦེ དེ་ཝཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ནཱ་གཱ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ནི ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་གཱ བྷཱུ་མི་ཏ་ལེ རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ, ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝཱ་ཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཚ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ དྷ་ཛཱ, དྷ་ཛ་ནྟ་རེ་སུ པ་ཊཱ་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པུ་པྥ་དཱ་མ་ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞ་དྷུ་མཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ས་བྦ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཚ་ཎ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་གྒྷོ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཀི་ར ས་མཱ་ག་མཱ མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་མཱ་ག་མོ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎ་ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ཡཾ ག་ངྒོ་རོ་ཧ་ཎ་ས་མཱ་ག་མོ་ཏི.
པ་ར་ཏཱི་རེ བི་མྦི་སཱ་རོ་པི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏོ དི་གུ་ཎཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ རཱ་ཛཱུ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནཱ་གཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་སི. སོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཝ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་སྶ ཙ པུ་པྥ་དཱ་མ་སྶ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་ག་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ ཨེ་ཀཱ་ལ་ངྐཱ་རེ ཨེ་ཀུ་སྶ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཚ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཙ ཛཱ་ཏེ ས་ཏྠཱ ནཱ་གཱ་ན་མ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ར་ཏ་ན་ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. བྷི་ཀྑཱུ་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དི་བྦེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ནཱ་ཝཱ་ས་ཏེ་ཧི ག་ངྒཱ་ན་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི.
རཱ་ཛཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནཱ་ཝཱ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཏི ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏོ དི་གུ་ཎཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་བྷི་ནེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཧོ ས་ཏྠ་རི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ, ག་ངྒཱ་ཡ ནཱ་མ ཨོ་ར་ཏོ ཙ པཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ནེ མ་གྒེ བུ་དྡྷ་ག་ཏེ་ན པ་སཱ་དེ་ན རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་མ་ཏ་ལཾ བྷཱུ་མིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཨོ་ཀི་ཎྞཱ, ཛ་ཎྞུ་མ་ཏྟེ་ན ཨོ་དྷི་ནཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ས་ནྠ་ཏཱ་ནི, ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཾ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནི, ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ ཨེ་ཀཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཨེ་ཀུ་སྶ་ཝཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ས པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ནཱ་ག་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་ངྑོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ སུ་སཱི་མོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ, བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ མ་ནྟེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ པི་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྷཱི་ཡ་སྶཱུ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཱ པ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཙི་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ མེ པུ་ཏྟོ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐཾ བྷ་དྡ་ཀེ་ན དི་ཝ་སེ་ན མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཏུ་མཱ་ར་བྷི. སོ ལ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཏེ་ལ་མི་ཝ ཨ་ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ནྟོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦཾ ས་བྦཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ནོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.
སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མི, ནོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཧ་མྤི, ཏཱ་ཏ, ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཐ ཀོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ, ཏཱ་ཏ, ཨི་ས་ཡོ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་སྶཱུ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མེ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ན མ་ཡཾ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་མ. ས་ཙེ ཏེ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན་ཏྠོ, པ་བྦ་ཛ་སྶཱུ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ‘‘ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ སི་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. སོ ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ནྟོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ག་ག་ན་ཏ་ལེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊོ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཙ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཐཱུ་པཾ ཀཱ་རེ་སུཾ.
ས་ངྑོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཙི་རཾ ག་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟི་མ་སྶ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི མེ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘སུ་སཱི་མོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨི་དྷཱ་ག་མི, ཨ་པི ནུ ཁོ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཐཱུ་པོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ’’ཏི. སོ བྷཱུ་མིཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་སི་ཏྭཱ ཝ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀེ་ན པ་ཊཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ ཚ་ཏྟ་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧཾ ས་ངྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ. མ་ཡཱ སུ་སཱི་མ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི, ཏ་སྶ མེ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ཝི་ཧ་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་དྡྷཾ ས་མ་ཏ་ལཾ ཀ་རིཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཨོ་ཀི་ཎྞཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒེ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རིཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ན་ཀུ་སུ་མེ་ཧི པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒེ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཀི་ཎྞཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནེ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཾ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷཱུ་མི པ་རི་པྥོ་སི་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཊཱ་ཀཱ, ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ, ཚ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ བ་དྡྷཾ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀ་ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ ཨེ་ཀུ་སྶ་ཝཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཾ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ས པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ ནེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ནཱ་ག་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༩༠. ‘‘མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ, པ་སྶེ ཙེ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ;
ཙ་ཛེ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁཾ དྷཱི་རོ, ས་མྤ་སྶཾ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱཏི མ་ཏྟཱ་སུ་ཁནྟི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཏྟ་སུ་ཁཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན. ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁནྟི ཨུ་ལཱ༹་རཾ སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཙེ པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཀ་ཉྷི བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏིཾ ས་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པ་ན པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དཱ་ནཾ ཝཱ ད་ད་ནྟ་སྶ ཝི་པུ་ལཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་གཱ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐེ་ཏཾ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ ས་མྨཱ པ་སྶ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ ཏཾ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁཾ ཙ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནོ་པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཨ་ཎྜ་ཁཱ་དི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ
པ་ར་དུ་ཀྑཱུ་པ་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཨ་ཎྜ་ཁཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཀི་ར ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་ཎྜུ་རཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ གཱ་མོ, ཏ་ཏྠེ་ཀོ ཀེ་ཝ་ཊྚོ ཝ་ས་ཏི. སོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཙྪ་པ་ཨ་ཎྜཱ་ནི དི་སྭཱ ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གེ་ཧེ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟོ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཎྜཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ ན ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶཱ མཱ་ཏཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་དྡྷཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊཱི ཝི་ཛཱ་ཏ་ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཎྜཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ དཱ་ནི ཙུ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཝ ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀེ ཁཱ་དི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ མ་ཛྫཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཏ་རཱ་པི ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཀུ་ཀྐུ་ཊཱི ཨ་ཎྜཱ་ནི ཝི་ཛཱ་ཡི, མ་ཛྫཱ་རཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁཱ་དི་ཡེ་ཝ. ཀུ་ཀྐུ་ཊཱི ‘‘ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ མ་མ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་མྤི ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་སི, ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ས་པུ་ཏྟ་ཀཾ ཏཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དཱི་པི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཏ་རཱ་པི ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ མི་གཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶཱ ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ དཱི་པི་ནཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟེ་ཧི ཁཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ པ་ཉྩ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨེ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ‘‘ན ཧི ཝེ་རེ་ན ཝེ་རཱ་ནཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༥) གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཏྠཱ ‘‘ཝེ་ར་ཉྷི ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ནོ ཝེ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༩༡. ‘‘པ་ར་དུ་ཀྑཱུ་པ་དྷཱ་ནེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མི་ཙྪ་ཏི;
ཝེ་ར་སཾ་ས་གྒ་སཾ་ས་ཊྛོ, ཝེ་རཱ སོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ར་དུ་ཀྑཱུ་པ་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི པ་ར་སྨིཾ དུ་ཀྑཱུ་པ་དྷཱ་ནེ་ན, པ་ར་སྶ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ར་སཾ་ས་གྒ་སཾ་ས་ཊྛོཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཀྐོ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཀྐོ་ས་ན་པ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཏེ་ན ཝེ་ར་སཾ་ས་གྒེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ. ཝེ་རཱ སོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཝེ་ར་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཡ་ཀྑི་ནཱི ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝེ་ར་ཏོ མུ་ཙྩི, ཨི་ཏ་རཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཨ་ཎྜ་ཁཱ་དི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. བྷ་དྡི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཡ་ཉྷི ཀི་ཙྩནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ བྷ་དྡི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བྷ་དྡི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ ཀི་ར པཱ་དུ་ཀ་མ་ཎྜ་ནེ ཨུ་ཡྻུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་དྡི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པཱ་དུ་ཀ་མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏི་ཎ་པཱ་དུ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི་པི ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི་པི, མུ་ཉྫ་པཱ་དུ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི་པི ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི་པི, པ་བྦ་ཛ་པཱ་དུ་ཀཾ ཧི་ནྟཱ་ལ་པཱ་དུ་ཀཾ ཀ་མ་ལ་པཱ་དུ་ཀཾ ཀ་མྦ་ལ་པཱ་དུ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི་པི ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི་པི, རི་ཉྩ་ནྟི ཨུ་དྡེ་སཾ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༡). བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ཙྩེ ཨུ་ཡྻུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༩༢. ‘‘ཡ་ཉྷི ཀི་ཙྩཾ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ, ཨ་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི;
ཨུ་ནྣ་ལཱ༹་ནཾ པ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ.
༢༩༣. ‘‘ཡེ་ས་ཉྩ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ནི་ཙྩཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ས་ཏི;
ཨ་ཀི་ཙྩཾ ཏེ ན སེ་ཝ་ནྟི, ཀི་ཙྩེ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ནོ;
ས་ཏཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྷི ཀི་ཙྩནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་གོ་པ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཝཱ་སོ དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ, ཏཾ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ. ཨ་ཀི་ཙྩནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཚ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་མ་ཎྜ་ནཾ པཱ་དུ་ཀ་པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་མ་ཎྜ་ནཾ ཨ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ. ཡེ་ཧི ཏཾ ཀ་ཡི་ར་ཏི, ཏེ་སཾ མཱ་ན་ན་ལ༹ཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ནྣ་ལཱ༹་ནཾ ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ་ན པ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི སུ་པ་གྒ་ཧི་ཏཱ. ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ས་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་ཀི་ཙྩནྟི ཏེ ཨེ་ཏཾ ཚ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཀི་ཙྩཾ ན སེ་ཝ་ནྟི ན ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཙྩེཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་གོ་པ་ནཱ་དི་ཀེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ. སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ནོཏི ས་ཏ་ཏ་ཀཱ་རི་ནོ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་རི་ནོ. ཏེ་སཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ས་ཏཱ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ཧི ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
བྷ་དྡི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
མཱ་ཏ་རནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧ་ནྟྭཱ ནི་དྡུ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ས་ཏྠཱ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡེ་ཧི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༩༤. ‘‘མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ, རཱ་ཛཱ་ནོ དྭེ ཙ ཁ་ཏྟི་ཡེ;
ར་ཊྛཾ སཱ་ནུ་ཙ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ, ཨ་ནཱི་གྷོ ཡཱ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་ནུ་ཙ་རནྟི ཨཱ་ཡ་སཱ་དྷ་ཀེ་ན ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ན ས་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཏ་ཎྷཱ ཛ་ནེ་ཏི པུ་རི་ས’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༥༥-༥༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛ་ན་ན་ཏོ ཏ་ཎྷཱ མཱ་ཏཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཝཱ པུ་ཏྟོ’’ཏི པི་ཏ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ པི་ཏཱ ནཱ་མ. ལོ་ཀོ ཝི་ཡ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཡ་སྨཱ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི དྭེ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ བྷ་ཛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ དྭེ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ དྭེ ཁ་ཏྟི་ཡ་རཱ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ. དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ཏྠ་ཏ་ཊྛེ་ན ར་ཊྛ་དི་ས་ཏྟཱ ར་ཊྛཾ ནཱ་མ. ཨཱ་ཡ་སཱ་དྷ་ཀོ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ ན་ནྡི་རཱ་གོ ཨ་ནུ་ཙ་རོ ནཱ་མ. ཨ་ནཱི་གྷོཏི ནི་དྡུ་ཀྑོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཨེ་ཏེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་སི་ནཱ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ནི་དྡུ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ་པི ཝ་ཏྠུ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༩༥. ‘‘མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ, རཱ་ཛཱ་ནོ དྭེ ཙ སོ་ཏྠི་ཡེ;
ཝེ་ཡ་གྒྷ་པ་ཉྩ་མཾ ཧ་ནྟྭཱ, ཨ་ནཱི་གྷོ ཡཱ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྭེ ཙ སོ་ཏྠི་ཡེཏི དྭེ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨི་སྶ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཝི་དྷི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. ཝེ་ཡ་གྒྷ་པ་ཉྩ་མནྟི ཨེ་ཏྠ བྱ་གྒྷཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ མ་གྒོ ཝེ་ཡ་གྒྷོ ནཱ་མ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མྤི ཏེ་ན ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཝེ་ཡ་གྒྷཾ ནཱ་མ, ཏཾ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝེ་ཡ་གྒྷ་པ་ཉྩ་མཾ ནཱ་མ. ཨི་ད་ཉྩ ཝེ་ཡ་གྒྷ་པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་སི་ནཱ ནི་སྶེ་སཾ ཧ་ནྟྭཱ ཨ་ནཱི་གྷོ་ཝ ཡཱ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ་ཏྠོ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དཱ་རུ་སཱ་ཀ་ཊི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
སུ་པྤ་བུ་དྡྷནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དཱ་རུ་སཱ་ཀ་ཊི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྨི་ཉྷི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པུ་ཏྟོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པུ་ཏྟོ་ཏི དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ གུ་ལ༹་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཏེ་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པུ་ཏྟོ གུ་ལ༹ཾ ཁི་པ་མཱ་ནོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ན་མོ བུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝ་ཏྭཱ གུ་ལ༹ཾ ཁི་པ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཏི་ཏྠི་ཡ་གུ་ཎེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ན་མོ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཝ་ཏྭཱ ཁི་པ་ཏི. ཏེ་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ཛི་ནཱ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ པ་ན པ་རཱ་ཛ་ཡ་ཏི. སོ ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ གུ་ལ༹ཾ ཁི་པ་ནྟོ མ་མཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཙ་ཡ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶ པི་ཏཱ ས་ཀ་ཊཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་མྤི དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ དཱ་རཱུ་ནཾ ས་ཀ་ཊཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ བ་ཧི་ན་ག་རེ སུ་སཱ་ན་སཱ་མ་ནྟེ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ གོ་ཎེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ གོ་ཎཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ་ན གོ་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སཱ་ཀ་ཊི་ཀོ་པི གོ་ཎེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ གོ་ཎེ དི་སྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ དྭཱ་རཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ དྭཱ་རཾ པི་ཧི་ཏཾ.
ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ས་ཀ་ཊ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཨ་མ་ནུ་སྶ་བ་ཧུ་ལཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ སུ་སཱ་ན་ས་ནྟི་ཀེ ནི་པ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ནཾ དྭེ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ པ་སྶིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཊི་ཀ་ཎྜ་ཀོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, ཨེ་ཀོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོ. ཏེ་སུ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ནོ བྷ་ཀྑོ, ཨི་མཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ལཾ མཱ ཏེ རུ་ཙྩཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. སོ ཏེ་ན ནི་ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི. སོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ‘‘ན་མོ བུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་མ་ནུ་སྶོ མ་ཧཱ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ, ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཏ་སྶ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་བྷོ་པི ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི རཱ་ཛཱ་ཝ པ་སྶ་ཏུ, མཱ ཨ་ཉྙོ’’ཏི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱ ཡ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏིཾ དཱ་རུ་ས་ཀ་ཊེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ ཙོ་རེ་ཧི བྷོ་ཛ་ན་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ’’ནྟི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ དཱ་རུ་ས་ཀ་ཊེ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ’’ཏི ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཛཱ་ནཱ་མི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཏྟིཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཨ་ཧ་མྤི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཾ ར་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ནི་བྦྷ་ཡོ་ཝ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཡོ་པི ཛ་ནེ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝ ར་ཀྑཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ་པཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ ར་ཀྑཱ, ཡེ་སཾ པ་ན ཚ་བྦི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ན ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཝཱ མ་ནྟོ་ས་དྷེ་ཧི ཝཱ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
༢༩༦. ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཡེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ, ནི་ཙྩཾ བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ ས་ཏི.
༢༩༧. ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཡེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ, ནི་ཙྩཾ དྷ་མྨ་ག་ཏཱ ས་ཏི.
༢༩༨. ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཡེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ, ནི་ཙྩཾ ས་ངྒྷ་ག་ཏཱ ས་ཏི.
༢༩༩. ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཡེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ, ནི་ཙྩཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ས་ཏི.
༣༠༠. ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཡེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ, ཨ་ཧིཾ་སཱ་ཡ ར་ཏོ མ་ནོ.
༣༠༡. ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཡེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ར་ཏོ མ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི བུ་དྡྷ་ག་ཏཾ ས་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་པ་ནྟཱ, ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཙ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ནཱ་མ. ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ཝ་ན་ནྟེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ས་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ. བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ ས་ཏཱིཏི ཡེ་སཾ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཏི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ ས་དཱ་པི སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ དྭཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཀཱ་ལེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. དྷ་མྨ་ག་ཏཱ ས་ཏཱིཏི ‘‘སྭཱ་ཁཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དེ དྷ་མྨ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཏི. ས་ངྒྷ་ག་ཏཱ ས་ཏཱིཏི ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དེ ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཏི. ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ས་ཏཱིཏི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ན་ཝ་སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཏི. ཨ་ཧིཾ་སཱ་ཡ ར་ཏོཏི ‘‘སོ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༦༤༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ར་ཏོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཀ་རུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ས་བྦཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ, ཨི་དྷ པ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ དཱ་ར་ཀོ ས་དྡྷིཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. པ་ཙྪཱ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
དཱ་རུ་སཱ་ཀ་ཊི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
དུ་པྤ་བྦ་ཛྫནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ, ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ས་བྦ་ར་ཏྟི་ཚ་ཎོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨེ་ཀ་ཀཱ མ་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མ,
ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ་ཝ ཝ་ན་སྨིཾ དཱ་རུ་ཀཾ;
ཨེ་ཏཱ་དི་སི་ཀཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ,
ཀོ་སུ ནཱ་མ་མྷེ་ཧི པཱ་པི་ཡོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༢༩);
སོ ཀི་ར ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཝཱ་རེ་ན ས་མྤ་ཏྟཾ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ ཀོ་མུ་དི་ཡཱ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཚ་ཎ་ཝཱ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ བྷེ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏཱ་ལི༹་ཏཱ་ནཾ ནི་གྒྷོ་སཾ ཝཱི་ཎཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝཱ་དི་ཏཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཡཱ་ནི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ས་ཏྟ རཱ་ཛ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ རཱ་ཛ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཨུ་པ་རཱ་ཛ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ, ཏེ་སུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་སུ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ་སུ ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠེ མ་ཧཱ་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ག་ག་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏཾ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ དི་སྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཕ་ལ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏོ ཝེ་ཋ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་དཱ་རུ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨ་ཉྙོ ཨ་མྷེ་ཧི ལཱ་མ་ཀ་ཏ་རོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན –
‘‘ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཏྭཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་སི, ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ་ཝ ཝ་ན་སྨིཾ དཱ་རུ་ཀཾ;
ཏ་སྶ ཏེ བ་ཧུ་ཀཱ པི་ཧ་ཡ་ནྟི, ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ཝི་ཡ ས་གྒ་གཱ་མི་ན’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༢༩) –
ཝུ་ཏྟཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶ དུ་ཀྑ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཉྩ དུ་ཀྑཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠༢. ‘‘དུ་པྤ་བྦ་ཛྫཾ དུ་ར་བྷི་ར་མཾ, དུ་རཱ་ཝཱ་སཱ གྷ་རཱ དུ་ཁཱ;
དུ་ཀྑོ་ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སོ, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏ་དྡྷ་གཱུ;
ཏ་སྨཱ ན ཙ་དྡྷ་གཱུ སི་ཡཱ, ན ཙ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏོ སི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་པྤ་བྦ་ཛྫནྟི ཨ་པྤཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑཾ. དུ་ར་བྷི་ར་མནྟི ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནཱ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ནྟེ་ན ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་གོ་པ་ན་དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ར་མི་ཏུཾ དུ་ཀྑཾ. དུ་རཱ་ཝཱ་སཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ན གྷ་རཾ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ན རཱ་ཛཱུ་ནཾ རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཾ, ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ ཨི་སྶ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཝ་ཧི་ཏ་བྦཾ, པ་རི་ཛ་ནཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨི་ཀཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཚི་དྡ་གྷ་ཊོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ ཙ དུ་པྤཱུ་རོ. ཏ་སྨཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཱ ནཱ་མེ་ཏེ དུ་རཱ་ཝཱ་སཱ དུ་ཀྑཱ ཨཱ་ཝ་སི་ཏུཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སོཏི གི་ཧི་ནོ ཝཱ ཧི ཡེ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་བྷོ་གེ་ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ནཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ་སི ཏྭཾ, ཀོ་སྨི ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་སུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨ་ས་མཱ་ནཱ ནཱ་མ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སོ དུ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏ་དྡྷ་གཱུཏི ཡེ ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་དྡྷ་གཱུ, ཏེ དུ་ཀྑེ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ་ཝ. ཏ་སྨཱ ན ཙ་དྡྷ་གཱུཏི ཡ་སྨཱ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི དུ་ཀྑོ ཨ་དྡྷ་གཱུ་བྷཱ་ཝོ་པི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་དྡྷ་གཱུ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏོ་པི ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ད་སྶི་ཏེ དུ་ཀྑེ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧཱི་ཏི.
ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཙི་ཏྟ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ
ས་དྡྷོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙི་ཏྟ་ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ བཱ་ལ་ཝ་གྒེ ‘‘ཨ་ས་ནྟཾ བྷཱ་ཝ་ན་མི་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ. གཱ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་ཏྠ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༤) –
‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་སྶ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠༣. ‘‘ས་དྡྷོ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཡ་སོ་བྷོ་ག་ས་མ་པྤི་ཏོ;
ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏོ’’ཏི. (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༤);
ཏ་ཏྠ ས་དྡྷོཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སཱི་ལེ་ནཱཏི ཨཱ་གཱ་རི་ཡ་སཱི་ལཾ, ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཡ་སཱི་ལ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཨཱ་གཱ་རི་ཡ་སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སོ་བྷོ་ག་ས་མ་པྤི་ཏོཏི ཡཱ་དི་སོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་གཱ་རི་ཡ་ཡ་སོ, ཏཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ ཡ་སེ་ན དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དི་ཀོ ཙེ་ཝ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ བྷོ་གོ, ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སནྟི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན པཱུ་ཛི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཝ་ཏྠུ
དཱུ་རེ ས་ནྟོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཀི་ར ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཨུ་གྒོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རིཾ་སུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ་སུ ཡོ པུ་ཏྟ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་སྶ དྷཱི་ཏཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་གྒ་སེ་ཊྛི ཝ་ཎི་ཛྫཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, པི་ཏཱ ཏེ ཨུ་གྒ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ས་བྦཾ ཏ་ཝ བྷཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏི, མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶ ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི སཱ་དྷུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨུ་གྒ་སེ་ཊྛི ཏ་སྶཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ སུ་ཁ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣོ ‘‘མ་ཡཾ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི སཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་རེ་སི. སོ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ. ཏ་སྨཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨུ་གྒ་སེ་ཊྛི་སྶཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝི་སཱ་ཁཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་བྷ་དྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ས་སུ་ར་ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་ཨ་གྒི བ་ཧི ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༥༩; དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༢ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ) དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་ས ཨོ་ཝཱ་དེ ད་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མེ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དྷཱི་ཏུ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཧི སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པཱ་ཊི་བྷོ་གེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་དི་ཝ་སེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ དྷཱི་ཏ་རཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཝི་བྷཱུ་ཏིཾ ལོ་ཀ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨུ་གྒ་ན་ག་རཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་སུ་ར་ཀུ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་མ་ཀཱ་སི.
སཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ཝི་བྷ་ཝཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝི་སཱ་ཁཱ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ར་ཐེ ཋ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནཱ་ག་རེ་ཧི པེ་སི་ཏེ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པེ་སེ་ནྟཱི ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་མ་ཀཱ་སི. མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ པ་ན་སྶཱ ས་སུ་རོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཎེ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི པེ་སེ་སི. སཱ ལ་ཛྫཱ་ཡ ན་གྒེ པ་སྶི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ག་ནྟུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པེ་སེ་ཏྭཱ་པི ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ནཱི་ཧ་ར་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ན ས་ཀྐཱ མ་མ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ཏ་སྶཱ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ས་མ་ཎེ ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ཏི ན ཝ་ནྡཱི’’ཏི བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སཱ ‘‘ཀཱི་དི་སཱ ནུ ཁོ ཨི་མི་སྶཱ ས་མ་ཎཱ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏེ་སཾ པ་སཾ་ས་ཏཱི’’ཏི ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཀཱི་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བཱ་ལ༹ྷཾ ཁོ ནེ པ་སཾ་ས་སི;
ཀིཾ་སཱི་ལཱ ཀིཾ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༢༤);
ཨ་ཐ་སྶཱ སུ་བྷ་དྡཱ བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི –
‘‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཱ ས་ནྟ་མཱ་ན་སཱ, ས་ནྟཾ ཏེ་སཾ ག་ཏཾ ཋི་ཏཾ;
ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ མི་ཏ་བྷཱ་ཎཱི, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༢༤);
‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ སུ་ཙི ནེ་སཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ལཾ;
མ་ནོ་ཀ་མྨཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ.
‘‘ཝི་མ་ལཱ ས་ངྑ་མུ་ཏྟཱ་བྷཱ, སུ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཱ;
པུ་ཎྞཱ སུ་དྡྷེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ.
‘‘ལཱ་བྷེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཙ ཨོ་ན་ཏོ;
ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛཱ, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ.
‘‘ཡ་སེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཡ་སེ་ན ཙ ཨོ་ན་ཏོ;
ཡ་སཱ་ཡ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛཱ, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ.
‘‘པ་སཾ་སཱ་ཡུ་ནྣ་ཏོ ལོ་ཀོ, ནི་ནྡཱ་ཡཱ་པི ཙ ཨོ་ན་ཏོ;
ས་མཱ ནི་ནྡཱ་པ་སཾ་སཱ་སུ, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ.
‘‘སུ་ཁེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏོ ལོ་ཀོ, དུ་ཀྑེ་ནཱ་པི ཙ ཨོ་ན་ཏོ;
ཨ་ཀ་མྤཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མཱ’’ཏི. –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་སྶུཾ ཏོ་སེ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ས་ཀྐཱ ཏ་ཝ ས་མ་ཎེ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ ཏེ པ་སྶཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཝཱ་ས་པུ་པྥ་དྷུ་མེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་མི, ཨི་མི་ནཱ མེ ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཏྠཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི སུ་མ་ན་པུ་པྥཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ མུ་ཊྛི་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི. པུ་པྥཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨུ་པ་རི མཱ་ལཱ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠཾ མ་ཡཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ ན་ཏྠི, ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཝོ ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ, ག་ཧ་པ་ཏི, ནི་མ་ནྟི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ དཱུ་རེ ཝ་ས་ཏི ཨི་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི, དཱུ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ་པི ཧི ས་པྤུ་རི་སཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠༤. ‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ནྟོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ས་ནྟཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན པུ་བྦ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ཏྟཱ ས་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱིཏི དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་པི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. ཧི་མ་ཝ་ནྟོ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཧི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠ་ཏོ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཀཱུ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏོ དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠཱཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ག་རུ་ཀཱ ཝི་ཏི་ཎྞ་པ་ར་ལོ་ཀཱ ཨཱ་མི་ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ བཱ་ལ་པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ས་ནྟོ ནཱ་མ, ཏེ ཨེ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣཱ་པི ན དི་སྶ་ནྟི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱཏི ར་ཏྟིཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཁི་ཏྟ་ས་རཱ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཱ སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ སྭེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་གྒ་ན་ག་རཾ ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རེ་སུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨུ་གྒ་སེ་ཊྛི་པི ས་པ་རི་ཝཱ་རོ སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན སི་རི་ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི་སྶ ས་པྤཱ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཏྭཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ན་ག་རཾ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨེ་ཀཱ་ས་ནནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་རཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ནྟ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མཱ་ཡཾ ཐེ་རོ’’ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝི་ཝེ་ཀེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠༥. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཀོ ཙ་ར་མ་ཏ་ནྡི་ཏོ;
ཨེ་ཀོ ད་མ་ཡ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, ཝ་ན་ནྟེ ར་མི་ཏོ སི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻནྟི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་ས་དི་སེ་པི ཙ པཱ་སཱ་དེ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི པ་ཉྙ་ཏྟེ ཝི་ཙི་ཏྲ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱུ་པ་དྷཱ་ནེ མ་ཧཱ་ར་ཧེ ས་ཡ་ནེ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ནི་པ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སེ་ཡྻཱ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻ་ཉྩ བྷ་ཛེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏ་ནྡི་ཏོཏི ཛ་ངྒྷ་བ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ནེ་ན ཨ་ཀུ་སཱི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦཱི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཙ་ར་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ ད་མ་ཡནྟི ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ན་ནྟེ ར་མི་ཏོ སི་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ནྟོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ས་དྡཱ་དཱི་ཧི པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ ཝ་ན་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ པ་ཏྠེ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ ཝ་གྒོ.