༩. སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨུ་ཙྪི་ནྡཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀོ ཀི་ར སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ཐེ་རོ ‘‘ཏ་རུ་ཎཱ་ནཾ རཱ་གོ ཨུ་སྶ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ པ་ན ཏཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ་པི ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ པུ་ན་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ར་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ར་ཀོ, ནོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ, པ་ཊི་པ་ནྣོ, ནོ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ཧཾ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻོ ཨེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, མ་མ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ, ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ནྣ’’ནྟི ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མེ་ཏཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཀུ་ལཱ ནུ ཁོ ཨེ་ས པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ད་ཧ་རེ་ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ ཨ་སུ་བྷ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ནཱ་པ་མེ་ཝ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཡཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཀི་ལ་མི་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཛྫ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ པ་སྶི་སྶ་སི, ག་ཙྪ ཏྭ’’ནྟི ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཙ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟེ་ཧི ཙེ་ཝ ནཱ་ལེ་ཧི ཙ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡཱུ་ནི མུ་ཉྩ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ པ་དུ་མཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ’ནྟི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་དུ་མཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དི. སོ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་དུ་མ་ནཱ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ‘‘ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ’’ནྟི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷིཾ་སུ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི པ་ཏྭཱ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ པ་དུ་མཾ མི་ལཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི. ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི མ་དྡི་ཏ་པ་དུ་མཾ མི་ལཱ་ཡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མཾ པ་དུ་མཾ ཛ་རཱ་ཡ པ་ཧ་ཊཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀེ་པི ཨེ་ཝཾ ཛ་རཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནེ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀེ ཀ་ཐཱ་ཝ ན་ཏྠི. ཨི་ད་མྤི ཧི ཛ་རཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶི. ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཊྛེ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཀ་ཎྜེ བ་དྡྷ་ཀུ་ཎ་པཱ ཝི་ཡ ཙ ཁཱ་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཨེ་ཀཾ ས་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཀུ་མུ་དཱ་ནི བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཐ་ལེ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟི. སོ ཛ་ལེ ཙ ཐ་ལེ ཙ ཀུ་མུ་དཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཛ་ལེ ཀུ་མུ་དཱ་ནི ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་པ་གྒྷ་ར་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨ་གྒ་གྒེ་སུ པ་རི་མི་ལཱ་ཏཱ་ནི. སོ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ཛ་རཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཧ་ར་ཏི, ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ཀིཾ པ་ན ན པ་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་དྡ་ས. ས་ཏྠཱ ‘‘པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ མུ་ཉྩི, སོ ཏ་སྶ མུ་ཁཾ པ་ཧ་རི. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མྨུ་ཁེ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ས་པྤཱ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༨༥. ‘‘ཨུ་ཙྪི་ནྡ སི་ནེ་ཧ་མ་ཏྟ་ནོ, ཀུ་མུ་དཾ སཱ་ར་དི་ཀཾ་ཝ པཱ་ཎི་ནཱ;
ས་ནྟི་མ་གྒ་མེ་ཝ བྲཱུ་ཧ་ཡ, ནི་བྦཱ་ནཾ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཙྪི་ནྡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨུ་ཙྪི་ནྡ. སཱ་ར་དི་ཀནྟི ས་ར་ད་ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཾ. ས་ནྟི་མ་གྒནྟི ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མིཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ. བྲཱུ་ཧ་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷ་ཡ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.