༨. ཏི་སྶ་ད་ཧ་ར་ཝ་ཏྠུ
ད་དཱ་ཏི ཝེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏི་སྶ་ད་ཧ་རཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ དཱ་ནཾ ནི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི, ཨ་ས་དི་ས་དཱ་ན་མྤི ནི་ནྡི་ཡེ་ཝ. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དཱ་ན་གྒེ སཱི་ཏ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ཏ་ལ’’ནྟི ནི་ནྡི, ཨུ་ཎྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཎྷ’’ནྟི ནི་ནྡི. ཨ་པྤཾ དེ་ནྟེ་པི ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི ནི་ནྡི, བ་ཧུཾ དེ་ནྟེ་པི ‘‘ཨི་མེ་སཾ གེ་ཧེ ཋ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཉྙེ ན་ཏྠི, ན་ནུ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ནི་ནྡི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ གེ་ཧཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་སཾ་སཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. སོ པ་ནེ་ཀ་སྶ དོ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ཛ་ན་པ་དཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ནི་ནྡ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཀ་ཧཾ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ནཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཏི་པ་ཡེ ད་ཧ་རེ པེ་སེ་སུཾ. ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་རཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཨི་མ་མྷཱ གཱ་མཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཏི་སྶོ ནཱ་མ ད་ཧ་རོ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྶ ཀ་ཏ་མེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི? མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨི་དྷ ཀུ་ལ་གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མེ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀོ དོ་ཝཱ་རི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི སུ་ཎོ་མ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་དེ་ཐ མ་ཉྙེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཏི་སྶ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨི་སྶ་ར་ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶོ ཝི་ལ་པ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ་པི ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་ཏྠེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཝི་ཀ་ཏྠ་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘བ་ཧུ་མྤི སོ ཝི་ཀ་ཏྠེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏོ;
ཨ་ནྭཱ་ག་ནྟྭཱ་ན དཱུ་སེ་ཡྻ, བྷུ་ཉྫ བྷོ་གེ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༢༥) –
ཨི་མཾ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཧི པུ་གྒ་ལོ པ་རེ་ཧི ཨ་པྤ་ཀེ ཝཱ བ་ཧུ་ཀེ ཝཱ ལཱུ་ཁེ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏེ ཝཱ དི་ནྣེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དི་ནྣེ མ་ངྐུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཝཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༤༩. ‘‘ད་དཱ་ཏི ཝེ ཡ་ཐཱ་ས་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ་པ་སཱ་ད་ནཾ ཛ་ནོ;
ཏ་ཏྠ ཡོ ཙ མ་ངྐུ ཧོ་ཏི, པ་རེ་སཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ;
ན སོ དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ, ས་མཱ་དྷི་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
༢༥༠. ‘‘ཡ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, མཱུ་ལ་གྷ་ཙྩཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;
ས ཝེ དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ, ས་མཱ་དྷི་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་དཱ་ཏི ཝེ ཡ་ཐཱ་ས་དྡྷནྟི ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དེ་ནྟོ ཛ་ནོ ཡ་ཐཱ་ས་དྡྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་པ་སཱ་ད་ནནྟི ཐེ་ར་ན་ཝཱ་དཱི་སུ ཙ་སྶ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ པ་སཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ དེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་པ་སཱ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ར་སྶ དཱ་ནེ ‘‘མ་ཡཱ ཨ་པྤཾ ཝཱ ལ་དྡྷཾ, ལཱུ་ཁཾ ཝཱ ལ་དྡྷ’’ནྟི མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་མཱ་དྷིནྟི སོ པུ་གྒ་ལོ དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་མཱ་དྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་སྶ ཙེ་ཏནྟི ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ མཱུ་ལ་གྷ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ, སོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏི་སྶ་ད་ཧ་ར་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.