༥. ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཀཱ་མ་ཏོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཙུ་ཏ་ས་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ རོ་ད་ཏི. ཝ་ཏྠ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐ་ཉྙཾ པཱ་ཡེ་ནྟི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨཱ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན མེ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ གྷ་ན་ཀོ་ཊྚི་མཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཡི ཨཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཏེ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་ཙེ མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སྶ་ཐ, ཀ་རི་སྶཱ་མི ཝོ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ, ཨ་ཝ་སྶཾ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཙྪ་ཐ ཨི་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་རཾ ག་ཏཱ. ཏ་སྨི་ཉྩ ན་ག་རེ ཨེ་ཀཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶཱུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུཾ. ཏེ་པི ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ས་ཙེ ཨི་དྷ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ དི་སྭཱ ‘ཨ་ཡཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ཏི་ཏྠ་མ་གྒེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏཱི ཏཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏཾ རཱུ་པ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘དུ་བྦི་ནཱི་ཏཱ་སི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཏྭཾ མ་ཡཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ མེ, དྷཱི་ཏཱ་ཏི ས་ཉྙ་མ་ཀཱ་སིཾ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཏེ, ཨ་མྨ, དྷཱི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ མ་མ དྷཱི་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི་ཏི? ཏེ་ན ཧི ཏེ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶེ་ཧཱི་ཏི. སཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ནཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་སུཾ. སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ནི་པྤ་བྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ས་པྤ་བྷཱ ཨ་ཧོ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཏེ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ནཾ སཱི་གྷཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཧི་ཎིཾ་སུ.
ཀུ་མཱ་རོ་པི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཉྩ་ན་རཱུ་པ་ཏོ་པི ཀི་ར ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏ་རཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་གྷཾ ཨཱ་ནེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་པི ཁོ ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ས་མུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཝཱ་ཏ་རོ་གཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཀུ་མཱ་རོ་པི ‘‘ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ནི་ར་ནྟ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་སི་ནེ་ཧེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ཧ་སཱ་ཝ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. སོ ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ག་མཾ ནཱ་ལ་ཏྠ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་དོ་མ་ན་སྶོ པ་བྦ་ཏེ་ན ཝི་ཡ སོ་ཀ་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི. ‘‘པ་ཀྐོ་ས་ཐ ན’’ནྟི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀུ་མཱ་ར, བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’ཏི སུ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི པ་ན ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, ཀིཾ ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ཀུ་མཱ་ར, བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ་ཀོ ཝཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡༥. ‘‘ཀཱ་མ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི སོ་ཀོ, ཀཱ་མ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷ་ཡཾ;
ཀཱ་མ་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ, ན་ཏྠི སོ་ཀོ ཀུ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཏོཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཏོ, དུ་ཝི་དྷ་མྤེ་ཏཾ ཀཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.