༡. ཏ་ཡོ་ཛ་ན་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཡོ་གེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏ་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གེ་ཧེ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏེ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བ་ཧི ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི, མཱ་ཏཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱི པི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པི་ཏ་རི བ་ཧི ག་ཏེ མཱ་ཏཱ ‘‘པུ་ཏྟཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ པཱ་དེ་ཧི ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཚ་མཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟ་ཏི. སོ ‘‘ཨི་མཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཐོ་ཀཾ ཏཱ་ཝ ཨ་པེ་ཧི, ས་རཱི་ར་ཝ་ལ་ཉྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ པཱ་དེ ས་མི་ཉྫི་ཏེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི.
ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཧཾ མེ པུ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘སཱ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ དི་སྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ མཾ ནཱ་སེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ པུ་ཏྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི གེ་ཧེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟོ ཙ པ་ཏི ཙ ཙི་རཱ་ཡ་ནྟི, ཀ་ཙྩི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཏེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་བྷོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་མ གེ་ཧེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ས་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཏེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་རེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ལླ་པ་ནྟཱ དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནི་ཡོ་པི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་སཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་ཏྠུཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐ? ན ཧི ཨེ་ས པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡོ་གོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི. ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. པི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཨ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་པྤི་ཡཱ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ས་ཏྟེ་སུ ཙ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཙ ཀ་ཉྩི པི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༠༩. ‘‘ཨ་ཡོ་གེ ཡུ་ཉྫ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡོ་ག་སྨི་ཉྩ ཨ་ཡོ་ཛ་ཡཾ;
ཨ་ཏྠཾ ཧི་ཏྭཱ པི་ཡ་གྒཱ་ཧཱི, པི་ཧེ་ཏ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གི་ནཾ.
༢༡༠. ‘‘མཱ པི་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ཉྪི, ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ;
པི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་པྤི་ཡཱ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ.
༢༡༡. ‘‘ཏ་སྨཱ པི་ཡཾ ན ཀ་ཡི་རཱ་ཐ, པི་ཡཱ་པཱ་ཡོ ཧི པཱ་པ་ཀོ;
ག་ནྠཱ ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཡེ་སཾ ན་ཏྠི པི་ཡཱ་པྤི་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་གེཏི ཨ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ. ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཧི ཚ་བྦི་དྷ་སྶ ཨ་གོ་ཙ་ར་སྶ སེ་ཝ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཡུ་ཉྫ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ་ག་སྨིནྟི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཨ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠཾ ཧི་ཏྭཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ, ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཧི་ཏྭཱ. པི་ཡ་གྒཱ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པི་ཡ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ. པི་ཧེ་ཏ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གི་ནནྟི ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཡེ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ པི་ཧེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་སྶ’’ནྟི ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱ པི་ཡེ་ཧཱིཏི པི་ཡེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝཱ ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་པི ན ས་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པི་ཡཱ ན་ཉྷི ཝི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་པྤི་ཡཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ པི་ཡཾ ནཱ་མ ན ཀ་རེ་ཡྻ. པི་ཡཱ་པཱ་ཡོ ཧཱིཏི པི་ཡེ་ཧི ཨ་པཱ་ཡོ ཝི་ཡོ་གོ. པཱ་པ་ཀོཏི ལཱ་མ་ཀོ. ག་ནྠཱ ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཡེ་སཾ པི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཡེ་སཾ ཨ་པྤི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ བྱཱ་པཱ་དོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ. ཏེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ པ་ཧཱི་ནེ་སུ སེ་ས་ག་ནྠཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ པི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ‘‘མ་ཡཾ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ གེ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ག་མིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏ་ཡོ་ཛ་ན་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.