༥. མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཏྟ་ནཱ ཧི ཀ་ཏཾ པཱ་པནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་ལཾ ནཱ་མ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ ར་ཏྟིཾ ཙོ་རཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གེ་ཧེ ས་ནྡྷིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལོ་ཧ་བྷཱ་ཛ་ན་ས་དྡེ་ན པ་བུ་དྡྷེ་ཧི སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷཱ ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. སཱ་མི་ཀཱ་པི ཏེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ་ཡེ་ཝ, ཏེ དི་སཱ པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་སྶ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏཱི་རེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝ་ནྟ་སྶ པུ་ར་ཏོ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. ཙོ་རེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ཎྜི་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏྭཾ ནོ གེ་ཧ་ས་ནྡྷིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཧ་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ པཱ་ཏོ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏཱ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱ དི་སྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ར་ཎཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ མ་ར་ཎཾ ལ་དྡྷཾ, པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ན ཏེ་ན ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁེ ཙོ་རཱ པ་ཧ་ར་ནྟི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁེ ཨེ་ཀཾ རཱ་ཛ་བྷ་ཊཾ ཋ་པེ་སི, སོ བྷ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཨོ་ར་ཏོ པཱ་རཾ ནེ་ཏི, པཱ་ར་ཏོ ཨོ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཾ ཙཱུ་ལ༹་ཡཱ་ན་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛ་བྷ་ཊོ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ་ཝ ས་ཉྫཱ་ཏ་སི་ནེ་ཧོ ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཊ་ཝིཾ ནོ, སཱ་མི, ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཀཱ་ལོ, པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ས་ཀཱ་ལོ, སཱ་མི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནོ ནེ་ཧཱི་ཏི. ནི་ཝ་ཏྟ, བྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཙ ནི་ཝཱ་སོ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ ནེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨི་ཙྪི. ཨི་ཏ་རོ པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་ན་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནི་ཝཱ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ པ་ན གེ་ཧེ ཨེ་ཀཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨ་ཏྠི. སོ ཏཾ ཏ་སྶ ཡཱ་ན་ཀ་ནྟ་རེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་ས་དྡཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་རི་སཱ ‘‘མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ, སཱ་མི, ཙོ་རེ་ཧི ཧ་ཊ’’ནྟི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ གཱ་མ་དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ་པི པཱ་ཏོ་ཝ ཡཱ་ན་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ་ན་ཀཾ སོ་དྷེ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཋ་པི་ཏཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ དི་སྭཱ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ མ་ཎིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་སཱི’’ཏི པོ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཧི་ཏོ ནོ, སཱ་མི, ཙོ་རོ’’ཏི གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་སུཾ. སོ ‘‘བྷ་ཏ་ཀ་སྶ ཝ་ཏ མེ གེ་ཧེ ནི་ཝཱ་སཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ དི་ནྣཾ, མ་ཎིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ག་ཎྷ་ཐ ནཾ པཱ་པ་པུ་རི་ས’’ནྟི པོ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི. ཨི་དཾ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏེ ཏ་ཐེ་ཝ པོ་ཐི་ཏོ མ་ར་ཎཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ ས་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་བྷི་མ་ཏྠ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༡. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཧི ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ, ཨ་ཏྟ་ཛཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཨ་བྷི་མ་ཏྠ་ཏི དུ་མྨེ་དྷཾ, ཝ་ཛི་རཾ་ཝ་སྨ་མ་ཡཾ མ་ཎི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཛི་རཾ་ཝ་སྨ་མ་ཡཾ མ་ཎིནྟི ཝ་ཛི་རཾ་ཝ ཨ་སྨ་མ་ཡཾ མ་ཎིཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཾ པཱ་སཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝ་ཛི་རཾ ཏ་མེ་ཝ ཨ་སྨ་མ་ཡཾ མ་ཎིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཎིཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཚི་དྡཾ ཚི་དྡཾ ཁ་ཎྜཾ ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ པཱ་པཾ དུ་མྨེ་དྷཾ ནི་པྤ་ཉྙཾ པུ་གྒ་ལཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་བྷི་མ་ཏྠ་ཏི ཀ་ནྟ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.