༦. ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཐ པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་དྡ་ས. ཏ་སྶ སཱི་ས་ཏོ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི. ཐེ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རེ་ན སི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ མཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རེ་ན པུ་ཊྛོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀཾ པེ་ཏཾ ཨ་དྡ་སཾ, ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཧཾ ཏཾ དི་སྭཱ ‘ན ཝ་ཏ མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’ཏི སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (པཱ་རཱ. ༢༢༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠༢) ཝ་ད་ནྟོ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཐཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་ཏོ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛོ, ‘ཡེ ཙ པ་ན མེ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་དྡ་ཧེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ’ཏི ན ཀ་ཐེ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ས་ཀྑིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ པུ་ཊྛོ བྱཱ་ཀཱ་སི –
ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར སུ་མ་ངྒ་ལ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི བྷཱུ་མིཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ དྷ་ནེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀི་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལ་མ་ཀྑི་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ནི་པ་ནྣཾ ཨེ་ཀཾ ཙོ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་ལ་ལ་མ་ཀྑི་ཏ་པཱ་དོ ར་ཏྟིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ དི་ཝཱ ནི་པ་ནྣ་མ་ནུ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙོ་རོ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཁེ་ཏྟཾ ཛྷཱ་པེ་སི, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཛེ གུ་ནྣཾ པཱ་དེ ཚི་ནྡི, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ གེ་ཧཾ ཛྷཱ་པེ་སི, སོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཀོ་པཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་སྶ ཙཱུ་ལཱུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ སེ་ཊྛི་ནོ པི་ཡ’’ནྟི པུ་ཊྛོ ‘‘ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཏ་སྶ པི་ཡ་ཏ་རཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་པཾ ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠ་རི པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཨ་གྒིཾ ཨ་དཱ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཀི་ར ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཛྷཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཛྷཱ་མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་མ་བཱ་ཧུཾ ས་མ་ཉྫི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་པྥོ་ཊ་ནཾ ཨ་པྥོ་ཊེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀ་སྨཱ, སཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཛྷཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཨ་པྥོ་ཊེ་སཱི’’ཏི? སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ, ཏཱ་ཏཱ, ཨ་གྒི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ དྷ་ནཾ ནི་ད་ཧི་ཏུཾ ལ་དྡྷཾ, ‘པུ་ན་པི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཨ་པྥོ་ཊེ་སི’’ནྟི. སོ པུ་ན ཏ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཙོ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་མཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ངྐུ་ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཧོ་ཏུ, མཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟ་རེ ཚུ་རི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ་པི ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་པི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ཨེ་ཀེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཁེ་ཏྟཾ ཛྷཱ་པི་ཏཾ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཛེ གུ་ནྣཾ པཱ་དཱ ཚི་ནྣཱ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ གེ་ཧཾ ཛྷཱ་པི་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་པི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ པ་ཏྟིཾ ཏ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙོ་རོ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཀཱ་ར་ཀེ མ་ཡི ཨི་མ་སྶ ཀོ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྨི་མྤི དཱ་ནེ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་ཏྟིཾ དེ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ དུ་བྦྷཱ་མི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མེ པུ་རི་སཾ ཨ་ཁ་མཱ་པེ་ནྟ་སྶ དེ་ཝ་ད་ཎྜོ་པི མེ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མཱ་ཧི མེ, སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘སཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ མེ ཁ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ‘‘ཏ་ཡཱ མེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཏ’’ནྟི ས་བྦཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏྭཾ མ་ཡཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཀ་སྨཱ མེ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀོ་པོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ, ཏཾ མེ ཁ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཙོ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཏཱ་ཏ, ཁ་མཱ་མི ཏེ, ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཙེ མེ, སཱ་མི, ཁ་མ་སི, ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ མཾ གེ་ཧེ དཱ་སཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀ་ཐི་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚེ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, གེ་ཧེ ཝ་ས་ནྟེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ ན ས་ཀྐཱ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏུཾ, ན མེ ཏ་ཡཱ གེ་ཧེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཁ་མཱ་མི ཏེ, ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཙོ་རོ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨི་དཱ་ནི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ པ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ ནཱ་མ པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, པ་ཙྪཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ཝ་གྒི་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༦. ‘‘ཨ་ཐ པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ཀ་རཾ བཱ་ལོ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
སེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དུ་མྨེ་དྷོ, ཨ་གྒི་ཌ་ཌྜྷོ་ཝ ཏ་པྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཐ པཱ་པཱ་ནཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ བཱ་ལོ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པཱ་པཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཀ་རོ་ནྟོ་པི པ་ན ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ‘‘པཱ་པཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཧཱིཏི སོ ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དུ་མྨེ་དྷོ ནི་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཌ་ཌྜྷོ་ཝ ཏ་པྤ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.