༢. བཱ་ཧི་ཡ་དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ གཱ་ཐཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ བྷི་ནྣཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ་ཝེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ཕ་ལ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ན་ཏཱི་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི, ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ན་ཏྠི. སོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛ་ད་ཎྜ་ཀེ ཝཱ་ཀེ་ཧི པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཀུ་ལ་ཏོ ཀ་པཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི, མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ས་མྦྷཱ་ཝེ་སུཾ. སོ ཝ་ཏྠེ་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མི ཝཱ པཱ་རུ་པི་སྶཱ་མི ཝཱ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མེ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དཱ་རུ་ཙཱི་རཱ་ནེ་ཝ པ་རི་ད་ཧི. ཨ་ཐ་སྶ བ་ཧཱུ་ཧི ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི.
པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱཏི པུ་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏ་ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཱ. པུ་བྦེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་མཱ་ནེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ས་ཏྟ བྷི་ཀྑཱུ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟཱ ‘‘ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་ལ་ཡཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟུ. ནི་རཱ་ལ་ཡཱ ཨི་མཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ནི་སྶེ་ཎིཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི. ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ‘‘ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ནཱ་བྷ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་ཙེ མ་ཡ་མྤི ཏུ་མྷེ ཝི་ཡ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མ, ས་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ནི་མ་ནྟེ་སི. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ‘མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཐེ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏུ་མྷེ ཝི་ཡ མ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཏ་རེ པ་ཉྩ ཐེ་རཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ སུ་སྶི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལ་གྷ་རེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི རཱ་ཛཱ (མ. ནི. ༣.༣༤༢) ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ (མ. ནི. ༡.༢༤༩), ཨེ་ཀོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ (ཨུ་དཱ. ༡༠), ཨེ་ཀོ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ (པཱ་རཱ. ༣༨༠; ཨུ་དཱ. ༧༩) ཨེ་ཀོ ས་བྷི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི (སུ. ནི. ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ). ཏ་ཏྠ ཡོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ ཧི བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ན་སྶེ་ཡྻ, སཾ་ཝེ་ཛེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ནེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ར་ཧཱ, ན་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ, སཱ་པི ཏེ པ་ཊི་པ་དཱ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཡ ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི. བཱ་ཧི་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཧཾ ‘ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་མྷཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ མཾ ‘ན ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ, ན་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ་སཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ལོ་ཀེ ཨ་ཉྙོ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི དེ་ཝ་ཏེ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི – ‘‘ཨ་ཏྠི, བཱ་ཧི་ཡ, ཨུ་ཏྟ་རེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ སཱ་ཝ་ཏྠི ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. སོ ཧི, བཱ་ཧི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཱ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཙ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
བཱ་ཧི་ཡོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སོ ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ སུ་པྤཱ་ར་ཀཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ས་བྦཾ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཏོ. ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. སོ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སེ ཀཱ་ཡ་ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ པ་ན ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘སུ་པྤཱ་ར་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་དཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཧི་ཡྻོ སཱ་ཡཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘དཱུ་ར་ཏོ་སི ཨཱ་ག་ཏོ, ནི་སཱི་ད, ཏ་ཝ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མཱ་ཧི, ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠུ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ་མྷི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་སྶ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནོ་པ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེ གོ་ཏ་མོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དི་ཊྛོ’’ཏི དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ན་ཏ་ས་རཱི་རོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ པི་ཎྜཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བཱ་ཧི་ཡོ, བྷ་ནྟེ, སཾ་སཱ་རེ སཾ་ས་ར་ནྟེ་ན ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ན ཨ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, དེ་སེ་ཏུ མེ དྷ་མྨ་ནྟི. ས་ཏྠཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྶ མཾ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཾ ཧོ་ཏི, བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་ཝེ་གོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ་པི ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ད་ར་ཐོ་པི་སྶ བ་ལ་ཝཱ, སོ་པི ཏཱ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་སྨཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཝ ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨུ་དཱ. ༡༠) ན་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ས་བྦཱ་ས་ཝེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི, ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི པུ་ཊྛོ ‘‘ན པ་རི་པུ་ཎྞ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
‘‘སོ ཀི་ར ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་པི པ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ས་ངྒ་ཧཾ ན ཨ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཨུ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ན ཨ་དཱ་སི. ཏ་མྤི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི དྷེ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ར་མྷི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ས་རཱི་རཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་རཱི་རཾ ན་ག་ར་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་པཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ, ཀ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༦) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ‘བཱ་ཧི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’ཏི ཝ་དེ་ཐ, ཀ་དཱ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘མ་མ དྷ་མྨཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ལེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཀ་དཱ པ་ན་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི? ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཧི, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏ་དྷ་མྨོ ཀ་ཐཾ སོ ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི, ཨ་ཐ ནེ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ དྷ་མྨཾ ‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ’ཏི མཱ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷ་ཐ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་པི ཧི གཱ་ཐཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ན་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི ན སེ་ཡྻོ, ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༡. ‘‘ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ གཱ་ཐཱ, ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ;
ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོཏི ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཨ་མ་ཏ་པ་དཾ…པེ… ཡ་ཐཱ མ་ཡཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༡) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨེ་ཀཱ གཱ་ཐཱ་པི སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
བཱ་ཧི་ཡ་དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.