༨. ས་ཧ་སྶ་ཝ་གྒོ
༡. ཏ་མྦ་དཱ་ཋི་ཀ་ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ ཝཱ་ཙཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏ་མྦ་དཱ་ཋི་ཀ་ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀི་ར ཙོ་རཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཨ་ཐེ་ཀོ པུ་རི་སོ ནི་བྦི་དྡྷ་པི་ངྒ་ལོ ཏ་མྦ་དཱ་ཋི་ཀོ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མཱ་ཏུ ཐ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཝཱ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཏི་ཀ་ཀྑ་ལོ༹’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠེ་ཏ་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ན་ཀི་ཙྩ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མི, བྷ་དྡ་ཀོ ཨེ་ས, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ, ས་ངྒ་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་ག་རཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ ཙོ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ན་ཡིཾ་སུ. ཨ་མ་ཙྩཱ ཏེ་སཾ ཕ་ར་སུ་ནཱ སཱི་ས་ཙྪེ་དཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མེ མཱ་རེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ ཏེ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཾ ཀ་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ ཨི་མེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ལ་བྷི་སྶ་སི ས་མྨཱ་ན་ཉྩ, མཱ་རེ་ཧི ནེ’’ཏི. སོ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ མཱ་རེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨེ་ཏེ་ནཱུ་པཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏེ པུ་ཙྪིཾ་སུ, ས་བྦེ་པི ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ. ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ཏཾ ནི་བྦི་དྡྷ་པི་ངྒ་ལཾ ཏ་མྦ་དཱ་ཋི་ཀཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ ས་བྦེ་པི མཱ་རེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ས་མྨཱ་ན་ཉྩ ལ་བྷི. ཨེ་ཏེ་ནཱུ་པཱ་ཡེ་ན ན་ག་ར་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ་པི པ་ཉྩ ཙོ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཏེ་ས་མྤི སཱི་ས་ཙྪེ་དེ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟཱ ཀ་ཉྩི མཱ་རེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཙོ་རེ མཱ་རེ་སི, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་མྷེ་ཏི དི་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ མཱ་རེ་ཧི, ས་མྨཱ་ནཾ ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སུཾ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ ས་བྦེ་པི མཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ནཾ ལ་བྷི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ, ནི་བ་དྡྷཾ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ད་ཏྭཱ་ཝ ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ པ་ཙྪི་མ་དི་ས་ཏོ་པི ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ་པི ཨཱ་ནཱི་ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཙོ་རེ གྷཱ་ཏེ་སི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་ནི དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ དྭེ་ཏི ཨཱ་ནཱི་ཏེ ཏེ མ་ནུ་སྶེ མཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི.
སོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ པ་ཧ་ར་ནྟོ མ་ནུ་སྶེ ཀི་ལ་མེ་ཏི. ནཱ་ག་རཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཉྙོ་པི ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶེ ཀི་ལ་མེ་ཏི, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཧ་རིཾ་སུ. སོ པུ་བྦེ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་ཏ་སཱ་ཊ་ཀེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ, ན་ཝ་ས་པྤི་ནཱ ས་ངྑ་ཏཾ ཁཱི་ར་ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏུཾ, སུ་མ་ན་པུ་པྥཱ་ནི པི་ལ་ནྡྷི་ཏུཾ, ག་ནྡྷེ ཝི་ལི་མྤི་ཏུ’’ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ན ལ་བྷི. སོ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝི་ཏ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཁཱི་ར་ཡཱ་གུཾ མེ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠ་སུ་མ་ན་མཱ་ལཱ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ པི་ལ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ལི་ཏྟ་ག་ཏྟོ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ན་ཝ་ས་པྤི་ནཱ ས་ངྑ་ཏཾ ཁཱི་ར་ཡཱ་གུཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ གེ་ཧེ ཁཱི་ར་ཡཱ་གུཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་རི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ མེ པུ་རི་སོ ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘མཾ དི་སྭཱ མ་མ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཀ་རི་ཏྭཱ ཙ པ་ན མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི.
སོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཙི་རཾ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ མཱ་རི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི མེ གེ་ཧེ ཁཱི་ར་ཡཱ་གུ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ, ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་མ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཨ་ཡྻ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ར་ཏོ ཋ་པི་ཏ་ཡཱ་གུཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟེ ཁཱི་ར་ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ན་ཝ་ས་པྤིཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ བཱི་ཛ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཁཱི་ར་ཡཱ་གུཾ པཱ་ཏུཾ བ་ལ་ཝ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་གུཾ པི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ བཱི་ཛ་ནིཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི. ཐེ་རོ བཱི་ཛ་མཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ ‘‘ག་ཙྪ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་མེ་ཝ བཱི་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ བཱི་ཛ་མཱ་ནོ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩ་སྶ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཐེ་རོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཀ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ མཱ་རི་ཏཱ, ཏ་མ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཡྻ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ནུ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི. ཐེ་རོ ‘‘ཝ་ཉྩེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀཱ་རི་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘རཱ་ཛཱ མཾ ཀཱ་རེ་སི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? མ་ནྡ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཐེ་རེ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཧི, ‘‘བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. སོ ཐེ་རེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཐེ་རོ་པི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི དྷེ་ནུ་ཝེ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་རེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སི. སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀོ པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཏ་ཏོ མུ་ཏྟོ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏོ, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་དེ་ཐ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ མ་ནུ་སྶེ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧ་ནྟོ ཏེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ལ་དྡྷོ, སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏོ ཏུ་སི་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཎི་ཏྭཱ་ན, ན་ག་རེ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀོ;
ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཁ་ནྟིཾ ལ་དྡྷཱ་ན, མོ་ད་ཏཱི ཏི་དི་ཝཾ ག་ཏོ’’ཏི.
‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན བ་ལ་ཝཱ, ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ མ་ཧ་ནྟཾ, ཀ་ཐཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘མ་ཡཱ དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ’ཏི མཱ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷ་ཐ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་པི ཧི ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཱ སེ་ཡྻཱ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༠. ‘‘ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ ཝཱ་ཙཱ, ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ;
ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཧ་སྶ་མ་པཱིཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ཧ་སྶཾ དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་སྶེ་ན ཙེ་པི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཝཱ་ཙཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ ཙ པ་ན ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པ་བྦ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཀཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ན་དཱི་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ཏྠ་ཀེ་ཧི པ་དེ་ཧི སཾ་ཧི་ཏཱ ཡཱ་ཝ བ་ཧུ་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ པཱ་པི་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་པ་དནྟི ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི, ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་གཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ཀཾ ཨེ་ཀ་མྤི པ་དཾ སེ་ཡྻོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏ་མྦ་དཱ་ཋི་ཀ་ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. བཱ་ཧི་ཡ་དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ གཱ་ཐཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ བྷི་ནྣཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ་ཝེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ཕ་ལ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ན་ཏཱི་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི, ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ན་ཏྠི. སོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛ་ད་ཎྜ་ཀེ ཝཱ་ཀེ་ཧི པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཀུ་ལ་ཏོ ཀ་པཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི, མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ས་མྦྷཱ་ཝེ་སུཾ. སོ ཝ་ཏྠེ་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མི ཝཱ པཱ་རུ་པི་སྶཱ་མི ཝཱ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མེ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དཱ་རུ་ཙཱི་རཱ་ནེ་ཝ པ་རི་ད་ཧི. ཨ་ཐ་སྶ བ་ཧཱུ་ཧི ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི.
པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱཏི པུ་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏ་ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཱ. པུ་བྦེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་མཱ་ནེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ས་ཏྟ བྷི་ཀྑཱུ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟཱ ‘‘ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་ལ་ཡཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟུ. ནི་རཱ་ལ་ཡཱ ཨི་མཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ནི་སྶེ་ཎིཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི. ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ‘‘ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ནཱ་བྷ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་ཙེ མ་ཡ་མྤི ཏུ་མྷེ ཝི་ཡ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མ, ས་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ནི་མ་ནྟེ་སི. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ‘མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཐེ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏུ་མྷེ ཝི་ཡ མ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཏ་རེ པ་ཉྩ ཐེ་རཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ སུ་སྶི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལ་གྷ་རེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི རཱ་ཛཱ (མ. ནི. ༣.༣༤༢) ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ (མ. ནི. ༡.༢༤༩), ཨེ་ཀོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ (ཨུ་དཱ. ༡༠), ཨེ་ཀོ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ (པཱ་རཱ. ༣༨༠; ཨུ་དཱ. ༧༩) ཨེ་ཀོ ས་བྷི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི (སུ. ནི. ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ). ཏ་ཏྠ ཡོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ ཧི བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ན་སྶེ་ཡྻ, སཾ་ཝེ་ཛེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ནེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ར་ཧཱ, ན་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ, སཱ་པི ཏེ པ་ཊི་པ་དཱ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཡ ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི. བཱ་ཧི་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཧཾ ‘ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་མྷཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ མཾ ‘ན ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ, ན་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ་སཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ལོ་ཀེ ཨ་ཉྙོ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི དེ་ཝ་ཏེ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི – ‘‘ཨ་ཏྠི, བཱ་ཧི་ཡ, ཨུ་ཏྟ་རེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ སཱ་ཝ་ཏྠི ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. སོ ཧི, བཱ་ཧི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཱ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཙ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
བཱ་ཧི་ཡོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སོ ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ སུ་པྤཱ་ར་ཀཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ས་བྦཾ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཏོ. ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. སོ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སེ ཀཱ་ཡ་ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ པ་ན ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘སུ་པྤཱ་ར་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་དཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཧི་ཡྻོ སཱ་ཡཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘དཱུ་ར་ཏོ་སི ཨཱ་ག་ཏོ, ནི་སཱི་ད, ཏ་ཝ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མཱ་ཧི, ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠུ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ་མྷི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་སྶ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནོ་པ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེ གོ་ཏ་མོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དི་ཊྛོ’’ཏི དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ན་ཏ་ས་རཱི་རོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ པི་ཎྜཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བཱ་ཧི་ཡོ, བྷ་ནྟེ, སཾ་སཱ་རེ སཾ་ས་ར་ནྟེ་ན ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ན ཨ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, དེ་སེ་ཏུ མེ དྷ་མྨ་ནྟི. ས་ཏྠཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྶ མཾ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཾ ཧོ་ཏི, བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་ཝེ་གོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ་པི ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ད་ར་ཐོ་པི་སྶ བ་ལ་ཝཱ, སོ་པི ཏཱ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་སྨཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཝ ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨུ་དཱ. ༡༠) ན་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ས་བྦཱ་ས་ཝེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི, ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི པུ་ཊྛོ ‘‘ན པ་རི་པུ་ཎྞ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
‘‘སོ ཀི་ར ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་པི པ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ས་ངྒ་ཧཾ ན ཨ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཨུ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ན ཨ་དཱ་སི. ཏ་མྤི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི དྷེ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ར་མྷི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ས་རཱི་རཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་རཱི་རཾ ན་ག་ར་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་པཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ, ཀ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༦) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ‘བཱ་ཧི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’ཏི ཝ་དེ་ཐ, ཀ་དཱ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘མ་མ དྷ་མྨཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ལེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཀ་དཱ པ་ན་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི? ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཧི, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏ་དྷ་མྨོ ཀ་ཐཾ སོ ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི, ཨ་ཐ ནེ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ དྷ་མྨཾ ‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ’ཏི མཱ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷ་ཐ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་པི ཧི གཱ་ཐཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ན་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི ན སེ་ཡྻོ, ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༡. ‘‘ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ གཱ་ཐཱ, ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ;
ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོཏི ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཨ་མ་ཏ་པ་དཾ…པེ… ཡ་ཐཱ མ་ཡཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༡) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨེ་ཀཱ གཱ་ཐཱ་པི སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
བཱ་ཧི་ཡ་དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སི་ཏྠེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཙ གཱ་ཐཱ་ས་ཏཾ བྷཱ་སེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་ར ཨེ་ཀཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨ་ཧོ་སི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ ནཱ་རི་ཡོ པུ་རི་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཧོ་ནྟི པུ་རི་ས་ལོ་ལཱ. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ སི་རི་ག་བྦྷེ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ་སྶཱ དཱ་སིཾ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨ་དཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཙོ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཀ་སཱ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ན་ཡིཾ་སུ. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཏཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཏཾ ‘ཙོ་རོ’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻ་མཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི. ནོ ཙེ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ མེ ན་ཏྠི, ཨི་དྷེ་ཝ མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ གོ་ཏྟེ་ན ཙ བྷོ་གེ་ན ཙ ས་དི་སཾ ཨ་ཉྙཾ སཱ་མི་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨི་མཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. མཱ་ཏཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི པི་ཏུ་ནོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ་པི ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཙོ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ རཱ་ཛ་པུ་རི་ས་སྶ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ པུ་རི་སཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་རི་ཏོ, དེ་ཝ, ཙོ་རོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སེ་ཊྛི་པི ཏ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི.
སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི, ཙོ་རོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨི་མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སུ་རཱ་གེ་ཧེ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? སོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི, ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ, སཱ་མི, རུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན ཀི་ཉྩི མེ, བྷ་དྡེ་ཏི, ཀ་ཙྩི པ་ན མེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་དྡྷཱ’’ཏི? ‘‘ན ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, བྷ་དྡེ’’ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི? ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་ཧཾ ཏཾ དི་ཝ་སཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཡྻ་མཱ་ནོ ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷིཾ, ཏྭ་མྤི མ་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷཱ, ‘ཏཾ མེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཋ་པི་ཏ’ནྟི ཙི་ནྟེ་མི, བྷ་དྡེ’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཀ་རི་སྶཱ་མི བ་ལི་ཀ་མྨཾ, ཝ་དེ་ཧི, ཀེ་ན་ཏྠོ’’ཏི? ‘‘ཨ་པྤོ་ད་ཀ་མ་དྷུ་པཱ་ཡ་སེ་ན ཙ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་པུ་པྥེ་ཧི ཙཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་མི, ཨ་ཧཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ ས་བྦཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, སཱ་མི, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་དྡེ, ཏ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ཧི, ཧ་ས་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ སུ་ཁཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ སོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨུ་བྷོ་ཝ ཛ་ནཱ ག་མི་སྶཱ་མ, སེ་ས་ཛ་ནཾ ཡཱ་ན་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ས་ཡཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཙོ་རོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཏ་སྶ ཧི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཀཾ པ་སྶཾ ཚི་ནྣ་པ་པཱ་ཏཾ. པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏཱ ཏེ་ན པ་སྶེ་ན ཙོ་རེ པཱ་ཏེ་ནྟི. ཏེ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཏ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཏེ, སཱ་མི, ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་སྨཱ, སཱ་མི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ བ་ལི་ཀ་མྨེ་ན་ཏྠོ, ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ པ་ན ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ, སཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. སཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? སོ, ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ‘‘མཱ་རེ་མི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ ཏེ མ་མ མ་ར་ཎེ་ན? ཨི་མཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དེ་ཧི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཾ ‘མ་ཏཱ’ཏི དྷཱ་རེ་ཧི, དཱ་སཱི ཝཱ ཏེ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨི་དཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀེ་ཡཱུ་རཾ, མུ་ཏྟཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ བ་ཧཱུ;
ས་བྦཾ ཧ་ར་སྶུ བྷ་དྡ་ནྟེ, མཾ ཙ དཱ་སཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཡཱ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༣.༢༧);
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙོ་རོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཏྭཾ ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་སི, མཱ་རེ་སྶཱ་མི་ཡེ་ཝ, མཱ ཏྭཾ བཱ་ལ༹ྷཾ པ་རི་དེ་ཝ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘མཱ བཱ་ལ༹ྷཾ པ་རི་དེ་ཝེ་སི, ཁི་པྤཾ བ་ནྡྷཱ་ཧི བྷ་ཎྜི་ཀཾ;
ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ས་བྦཾ ག་ཎྷཱ་མི བྷ་ཎྜ་ཀ’’ནྟི. –
སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ བྷཱ་རི་ཡཾ. པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ན པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི, ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཡ་དཱ ཏྭཾ ‘ཙོ་རོ’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་སི, ཏ་དཱ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ, ཏེ ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧེ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ, ཨ་ཛྫ མེ སུ་དི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏུཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་དྡེ, སུ་དི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་ནྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མི, ཨི་དཾ ཏེ པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ མ་མ ད་སྶ་ནཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཏ་ཝ ད་སྶ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏྭཱ པ་མ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་ནྟེ ཋི་ཏཾ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཁ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཊྛི་ཀ་ཙྪཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པ་པཱ་ཏེ ཁི་པི. སོ པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ཧ་ཏོ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི. ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ན ཧི ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨི་ཏྠཱི་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༣.༣༡);
སཱ་པི ཙོ་རཾ པ་པཱ་ཏེ ཁི་པི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ གེ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ‘སཱ་མི་ཀོ ཏེ ཀུ་ཧི’ནྟི པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ‘མཱ་རི་ཏོ མེ’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི, ‘དུ་བྦི་ནཱི་ཏེ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནཾ མཱ་རེ་སཱི’ཏི མཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི, ‘ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ སོ མཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ས་དྡ་ཧི་སྶ་ནྟི, ཨ་ལཾ མེ གེ་ཧེ་ནཱ’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི ཨེ་ཀཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སྶ་མཾ པ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ. སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཀིཾ ཨུ་ཏྟ་མ’’ནྟི? ‘‘བྷ་དྡེ, ད་ས་སུ ཝཱ ཀ་སི་ཎེ་སུ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ, ཝཱ་ད་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ’’ཏི. ‘‘ཛྷཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ཧཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཝཱ་ད་ས་ཧ་སྶཾ པ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ཝཱ་ད་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏེ སི་པྤཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏྭཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་དྡེ, ས་ཙེ ཀོ་ཙི གི་ཧི་བྷཱུ་ཏོ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝཱ་ཧི, ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི.
སཱ ནཱ་མེ་ན ཛ་མྦུ་པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དི་ཊྛེ དི་ཊྛེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱི ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ‘‘ཨི་ཏོ ཛ་མྦུ་པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. སཱ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཱི གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ མ་དྡ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. སཱ་པི མི་ལཱ་ཏཱ་ཡ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏ་དཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏེ དཱ་ར་ཀེ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི. དཱ་ར་ཀཱ ཐེ་ར་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ‘‘ཏེ་ན ཧི དཱ་ར་ཀཱ ཨི་མཾ སཱ་ཁཾ མ་དྡ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘བྷཱ་ཡཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, མ་དྡ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི. ཏེ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏུ་སྶཱ་ཧཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ མ་དྡ་ནྟཱ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ. པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་མ པ་ཉྷེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཀ་སྨཱ མེ སཱ་ཁཾ མ་དྡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཡྻེ་ན་མྷཱ མ་དྡཱ་པི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི མེ སཱ་ཁཱ མ་དྡཱ་པི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་གི་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
སཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ངྑུ་བྷི. ‘‘དྭི་ནྣཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནཱ་ག་རཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པུ་ཙྪཱ་མི ཏེ པ་ཉྷ’’ནྟི. ‘‘པུ་ཙྪ, བྷ་གི་ནཱི’’ཏི. སཱ ཝཱ་ད་ས་ཧ་སྶཾ པུ་ཙྪི, པུ་ཙྪི་ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ ཐེ་རོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཏེ པ་ཉྷཱ, ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཡཱ བ་ཧཱུ པ་ཉྷཱ པུ་ཊྛཱ, མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀཾ པུ་ཙྪཱ་མ, ཝི་སྶ་ཛྫི་སྶ་སི ནོ’’ཏི? ‘‘ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་སྶཱ་མི པུ་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི’’ནྟི (ཁུ. པཱ. ༤.༡) པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནཱ་མེ་ས ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བུ་དྡྷ་པ་ཉྷོ ནཱ་མ, བྷ་གི་ནཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏཾ དེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ མཱ་དི་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི. ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སི་ཏྠེ་རཱི ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སི་ཏྠེ་རི་ཡཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཉྩ བ་ཧུཾ ན་ཏྠི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཉྩ་སྶཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀེ་ན ཀི་ར ཙོ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་ས་ངྒཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨཾ ‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ’ཏི པ་མཱ་ཎཾ མཱ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་ན་ཏྠ་ཀཾ པ་ད་ས་ཏ་མྤི སེ་ཡྻོ ན ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་པ་དཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི སེ་ཡྻོ་ཝ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཙོ་རེ ཛི་ན་ནྟ་སྶ ཙ ཛ་ཡོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ ཛི་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ན ཛ་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༠༢. ‘‘ཡོ ཙ གཱ་ཐཱ་ས་ཏཾ བྷཱ་སེ, ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ;
ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི.
༡༠༣. ‘‘ཡོ ས་ཧ་སྶཾ ས་ཧ་སྶེ་ན, ས་ངྒཱ་མེ མཱ་ནུ་སེ ཛི་ནེ;
ཨེ་ཀ་ཉྩ ཛེ་ཡྻ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, ས ཝེ ས་ངྒཱ་མ་ཛུ་ཏྟ་མོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ས་ཏནྟི ཡོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ས་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ བ་ཧཱུ་པི གཱ་ཐཱ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཀེ་ཧི པ་དེ་ཧི སཾ་ཧི་ཏཱ. དྷ་མྨ་པ་དནྟི ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ དྷ་མྨ་པ་དཾ, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ དྷ་མྨ་པ་དཾ, ས་མྨཱ་ས་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ དྷ་མྨ་པ་དཾ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ དྷ་མྨ་པ་ད’’ནྟི (ཨ. ནི. ༤.༣༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ དྷ་མྨ་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི དྷ་མྨ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ. ཡོ ས་ཧ་སྶཾ ས་ཧ་སྶེ་ནཱཏི ཡོ ཨེ་ཀོ ས་ངྒཱ་མ་ཡོ་དྷོ ས་ཧ་སྶེ་ན གུ་ཎི་ཏཾ ས་ཧ་སྶཾ མཱ་ནུ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཛི་ནེ་ཡྻ, ད་ས་མ་ནུ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཛ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཡ་མྤི ས་ངྒཱ་མ་ཛི་ན་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མོ པ་ཝ་རོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཉྩ ཛེ་ཡྻ་མ་ཏྟཱ་ནནྟི ཡོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ལོ་བྷཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛི་ནེ་ཡྻ. ས ཝེ ས་ངྒཱ་མ་ཛུ་ཏྟ་མོཏི སོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་ནཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མོ པ་ཝ་རོ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་ས་ཡོ་དྷོ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སི་ཏྠེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ན་ཏྠ་པུ་ཙྪ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཏྟཱ ཧ་ཝེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ན་ཏྠ་པུ་ཙྪ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི, པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཐ མ་ཉྙེ, ནོ ཨ་ན་ཏྠ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཏྠ་ཉྩཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མེ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨུ་སྶཱུ་ར་སེ་ཡྻཾ ཨཱ་ལ་སྱཾ, ཙ་ཎྜི་ཀྐཾ དཱི་གྷ་སོ་ཎྜི་ཡཾ;
ཨེ་ཀ་སྶ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནཾ པ་ར་དཱ་རཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཾ;
ཨེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ སེ་ཝ་སྶུ, ཨ་ན་ཏྠཾ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡ, ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཐ ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ ནཱ་མ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཛཱུ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ཛ་ཡོ ཧོ་ཏི པ་རཱ་ཛ་ཡོ’’ཏི. ‘‘ཛ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི པ་རཱ་ཛ་ཡོ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ས, པ་རཾ ཛི་ན་ནྟ་སྶ ཛ་ཡོ ནཱ་མ ན སེ་ཡྻོ. ཡོ པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཛ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཛ་ཡོ སེ་ཡྻོ. ན ཧི ཏཾ ཛ་ཡཾ ཀོ་ཙི ཨ་པ་ཛ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༠༤. ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཧ་ཝེ ཛི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ;
ཨ་ཏྟ་ད་ནྟ་སྶ པོ་ས་སྶ, ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙ་ཏ་ཙཱ་རི་ནོ.
༡༠༥. ‘‘ནེ་ཝ དེ་ཝོ ན ག་ནྡྷ་བྦོ, ན མཱ་རོ ས་ཧ བྲ་ཧྨུ་ནཱ;
ཛི་ཏཾ ཨ་པ་ཛི་ཏཾ ཀ་ཡི་རཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཧ་ཝེཏི ནི་པཱ་ཏོ. ཛི་ཏནྟི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་ས་ཛ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟཱ ཛི་ཏོ སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱཏི ཡཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཛཱ ཛཱུ་ཏེ་ན ཝཱ དྷ་ན་ཧ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ས་ངྒཱ་མེ་ན ཝཱ བ་ལཱ་བྷི་བྷ་ཝེ་ན ཝཱ ཛི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཾ ཛི་ན་ནྟེ་ན ཡཾ ཛི་ཏཾ, ན ཏཾ སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཏ་དེ་ཝ ཛི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཨི་དཾ ན སེ་ཡྻོ་ཏི? ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ད་ནྟ་སྶ…པེ… ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨཱ ཧི ཡྭཱ་ཡཾ ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ད་ནྟོ པོ་སོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ད་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙ་ཏ་ཙཱ་རི་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ས་ཉྙ་མཱ་དཱི་ཧི ས་ཉྙ་ཏ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ དེ་ཝོ ཝཱ ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ཧ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྶ ཛི་ཏཾ ཨ་པ་ཛི་ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནེ ཀི་ལེ་སེ པུ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི གྷ་ཊེ་ནྟོ་པི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པི ཡ་ཐཱ དྷ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏོ པ་ཀྑ་ནྟ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཛི་ཏཾ པུ་ན ཛི་ན་ནྟོ ཨ་པ་ཛི་ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཛི་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ནེ་ཝ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ན་ཏྠ་པུ་ཙྪ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
མཱ་སེ མཱ་སེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཐེ་རོ ཀི་ར ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་རོ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘མཱ་སེ མཱ་སེ ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན དཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་སྶ དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ’’ཏི? ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི མེ ཀ་ཐི་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ནོ ཏྭཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ མ་གྒཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ནཱ་པི ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ས་ཏྠཱ་ཝ ཨེ་ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ ཏེ མ་གྒཾ ཀ་ཐཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི, ‘‘ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ད་ད་མཱ་ནེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏཾ དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ་པི མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ན མ་མ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟ་དཱ་ནཾ ཝཱ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༦. ‘‘མཱ་སེ མཱ་སེ ས་ཧ་སྶེ་ན, ཡོ ཡ་ཛེ་ཐ ས་ཏཾ ས་མཾ;
ཨེ་ཀ་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ, མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་པི པཱུ་ཛ་ཡེ;
སཱ་ཡེ་ཝ པཱུ་ཛ་ནཱ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཧུ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཧ་སྶེ་ནཱཧི ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན. ཡོ ཡ་ཛེ་ཐ ས་ཏཾ ས་མནྟི ཡོ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ མཱ་སེ མཱ་སེ ས་ཧ་སྶཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ནནྟི ཡོ པ་ན ཨེ་ཀཾ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཾ, ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟཾ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་ཨཱ་ཧཱ་ར་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀ་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ པཱུ་ཛེ་ཡྻ. ཡཾ ཨི་ཏ་རེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཧུ་ཏཾ. ཏ་ཏོ སཱ་ཡེ་ཝ པཱུ་ཛ་ནཱ སེ་ཡྻོ. སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛ་ནྟཱུཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་མྤི ཧི ཐེ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘མཱ་སེ མཱ་སེ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ པ་སུཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མ་གྒོ ཀི་རེ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ནེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ནེ་ཝ ཏྭཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ མ་གྒཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ནཱ་པི ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨེ་ཧི, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་རཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཏ་ཝ ཨ་གྒི་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ མ་མ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ པཱུ་ཛ་མྤི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༧. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛ་ནྟུ, ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ ཝ་ནེ;
ཨེ་ཀ་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ, མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་པི པཱུ་ཛ་ཡེ;
སཱ་ཡེ་ཝ པཱུ་ཛ་ནཱ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཧུ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཛ་ནྟཱུཏི ས་ཏྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ ཝ་ནེཏི ནི་པྤ་པ་ཉྩ་བྷཱ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་པི ཏ་ཏྠ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཡཾ ཀི་ཉྩི ཡི་ཊྛཾ ཝཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་མྤི ཧི ཐེ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀི་ཉྩི ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡི་ཊྛ་ཡཱ་གཾ ཡ་ཛཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་དཱ ཀི་ར ཏཾ ཡཱ་གཾ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཡ་ཛ’’ནྟི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཐེ་རོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝཾ ཀི་རཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཡཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཡི་ཊྛ་ཡཱ་གཾ ཡ་ཛ་ནྟེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ན མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༨. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཡི་ཊྛཾ ཝ ཧུ་ཏཾ ཝ ལོ་ཀེ,
སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཡ་ཛེ་ཐ པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑོ;
ས་བྦ་མྤི ཏཾ ན ཙ་ཏུ་བྷཱ་ག་མེ་ཏི,
ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ ཨུ་ཛྫུ་ག་ཏེ་སུ སེ་ཡྻོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཡི་ཊྛནྟི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་སུ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ. ཧུ་ཏནྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ པཱ་ཧུ་ན་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ, ཀ་མྨ་ཉྩ ཕ་ལ་ཉྩ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་དཱ་ན་ཉྩ. སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཡ་ཛེ་ཐཱཏི ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ དཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་པི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ད་དེ་ཡྻ. པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑོཏི པུ་ཉྙཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ. ཨུ་ཛྫུ་ག་ཏེ་སཱུཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣེ་སུ ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་རཱི་རཾ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཡཾ ཕ་ལཾ, ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་བྷཱ་ག་མྤི ས་བྦཾ ཏཾ དཱ་ནཾ ན ཨ་གྒྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཛུ་ག་ཏེ་སུ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ’’ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་སཱི་ལི་སྶཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ དཱི་གྷ་ལ་ངྒྷི་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
དཱི་གྷ་ལ་ངྒྷི་ཀ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཀི་ར དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཏ་པ་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ‘‘པ་ཝེ་ཎི མེ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཝི་བྦྷ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཏ་པཾ པ་རེ་སཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ གོ་ས་ཏེ་ན ཙེ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ བྷ་རི་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨི་ཏ་རོ པ་ན་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ པ་ཝཱ་སཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ཙྩཱ་ག་མི. སོ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ མཱ་ཏུ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ནྡི, མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟཾ པི་ཏུ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ཝ་ནྡི. སོ ‘‘དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, པུ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ནྡཱ་པི་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་ནྡི་ཏེ ‘དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཧོ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ཝ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལེ ཀི་ཉྩི ན ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨི་མ་སྶེ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ནཱ་ཧཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀོ པ་ན ཛཱ་ནེ་ཡྻ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་པ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཏོ བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏེ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཨ་ཏྠི, ཏ་པ་པ་རི་ཧཱ་ནིཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི.
སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ནྡི. ས་ཏྠཱ ‘‘དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཝ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་སྶཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ནྡཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི, ས་ཏྠཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་སི. སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡེ་སི, པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ པ་ན ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱུ་པཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘བྷ་ཝེ་ཡྻ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱི་ཋི་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨ་ཊྛ ཝཱ སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ མ་མ སཱ་ཝ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་སི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཡཱ མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་ནི ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀེ ཀ་ཐཾ ལ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀ་ཏེ ཨ་ཧཾ མ་མ སཱ་ཝ་ཀེ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི སོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ས་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧི་ཎི, ཏེ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, དཱ་ར་ཀ་མྤི པཱི་ཋི་ཀཱ་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ, བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྟ་ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎིཾ་སུ, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ སཱ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཙྪི. ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏེ ས་བྦ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ པ་ན ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་ཀོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ དྭཱ་ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཝ་རཾ ལ་བྷ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ལ་བྷི. ཏ་སྨཱ སོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ས་ཏྠ་རི པ་ན ཏ་ཏྠ ག་ཏེ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་སུ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ དྭཱ་ད་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་ཀོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མི, ས་ཏྠཱ་པི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ པ་རི་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་ཀོ དཱ་ར་ཀཾ ན ལ་བྷི. ཨ་ཊྛ་མེ པ་ན དི་ཝ་སེ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏ་མ་ཏྟེ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡཱ་པེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀཱི་ཝ་ཙི་རཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དཱ་ར་ཀོ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཙ་རི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རེ་ན ཀི་ར ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་རི་ཏ་བྦཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, སོ ཨི་དཱ་ནི ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཊྛཱ་ཡཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཌྜྷ་ན་མེ་ཝ, ཨི་མེ པ་ན ས་ཏྟཱ གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ ཝ་ནྡ་ནྟཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, པ་རི་སྶ་ཡ་ཏོ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༩. ‘‘ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་སཱི་ལི་སྶ, ནི་ཙྩཾ ཝུ་ཌྜྷཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ནོ;
ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨཱ་ཡུ ཝ་ཎྞོ སུ་ཁཾ བ་ལ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་སཱི་ལི་སྶཱཏི ཝ་ནྡ་ན་སཱི་ལི་སྶ, ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཝ་ནྡ་ན་ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཌྜྷཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ནོཏི གི་ཧི་སྶ ཝཱ ཏ་ད་ཧུ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་པི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཝཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ གུ་ཎ་ཝུ་ཌྜྷེ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནེ་ན ཝཱ ནི་ཙྩཾ པཱུ་ཛེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ཡུ་མྷི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནེ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཏ་རེ་པི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཡེ་ན ཧི པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶ་ཨཱ་ཡུ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏཾ, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཙ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, སོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, སོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ་པི་སྶ ཨཱ་ཡུ་ནཱ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶཱ་ཡུ་ནོ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་སྶཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ག་ནྠ་དྷུ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་ར་ནྟི དྭེ དྷུ་རཱ་ནཱི་ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ག་ནྠ་དྷུ་རེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཾ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་ན སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་རེ ག་ཏེ ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི.
སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ནཱ་མ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ. ཏ་སྶ ཀི་ར མཱ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ. སཱ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ ཨེ་ཀེ་ན བྱཱ་དྷི་ནཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶཱ ཛྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་མཾ་སཾ སེ་སཾ ཛྷཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶཱ ག་བྦྷ་མཾ་སཾ ཙི་ཏ་ཀ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱུ་ལེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. སཱུ་ལ་ཀོ་ཊི དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ཀྑི་ཀོ་ཊིཾ པ་ཧ་རི. ཨེ་ཝཾ ག་བྦྷ་མཾ་སཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་རཱ་སི་མྷི ཁི་པི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ག་བྦྷ་མཾ་སཾ ཛྷཱ་ཡི, ཨ་ངྒཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སོ དཱ་ར་ཀོ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཧི སི་ནེ་རུ་ནཱ ཨོ་ཏྠ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ‘‘ཙི་ཏ་ཀཾ ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཐཱ་ནི་པ་ནྣཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ དཱ་རཱུ་སུ ཁཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཛྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ དཱ་ར་ཀོ ན ཛྷཱ་ཡི, ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ནེ་མི་ཏྟ་ཀེ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ དུ་གྒ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི? ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་སྶ ས་ངྐུ་ནཱ ཨ་ཀྑི་ཀོ་ཊི་ཡཱ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ཙྩནྟི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཾ་ཀི་ཙྩོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པོ་སིཾ་སུ. སོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཏ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ ཏེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རེ ཛྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཏྭཾ ན ཛྷཱ་ཡཱི’’ཏི ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ར ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བྷ་ཡཱ མུ་ཏྟོ, ཀིཾ མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཡཾ སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ནཱ་མ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ ཏཾ བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ མ་ཡཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་མྷཱ, ཨ་ཐ ནོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན་མྷཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཱ ཨི་མེ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ ཨི་དྷ པ་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཝོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་མ་ཎེ་རོ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཨི་མཾ སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནོ པ་ལི་བོ་དྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ནཱ’’ཏི? ‘‘ནཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཏུ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྠཱ་པི ཏུ་མྷེ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟོ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པ་ཧི་ཎ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ པ་ཧི་ཎི, ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་ས ཛ་ནཱ ཐེ་རཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨེ་ཀཾ ས་ཧ་སྶ་ཀུ་ལཾ གཱ་མཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
མ་ནུ་སྶཱ ཏེ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏྠ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻེ་སུ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟེ་སུ པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཐེ་རཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡོ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ, སྭེ མ་ཡ’’ནྟི ཨུ་སྶཱ་ཧ་པྤ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཾ་སུ. ཐེ་རཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རིཾ་སུ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷེ་ཧི དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཡ བུ་དྡྷེ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་པཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊཱ་ནེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཾ, སཱ་ཡཾ ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལ་ཉྩ སེ་ས་ཀཱ་ལེ དྭེ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཡ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན གྷ་ཎྜི་ཡཱ པ་ཧ་ཊཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཝཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ དུ་གྒ་ཏ་པུ་རི་སོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དུ་བྦྷི་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་པ་རཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཐེ་རཱ་པི གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ནྷ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀ་པུ་ལི་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སོ པུ་རི་སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རཱ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཚཱ་ཏོ་སི, ག་ཙྪ, པ་ཎྞཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཏེ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་ཎྞེ ཨཱ་ཧ་ཊེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ས་ནྣ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པི་ཎྜཾ ཨ་དཾ་སུ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཀི་ར ཝ་ཏྟཾ, ཡཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ད་ད་མཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་གྒ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཐོ་ཀཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ཏ་ཐཱ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཐེ་རེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ, ཀེ་ན་ཙི ནི་མ་ནྟི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ནི་མ་ནྟ་ནཾ, མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ལ་དྡྷུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, ཀིཾ མེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏེ་ན, ཨི་མེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. སོ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ དྭེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ, ཨ་ཡྻེ, ཨཱ་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ན མཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཀི་ར་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཁ་ལི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏ་སྶ པ་ན ག་མ་ན་མ་གྒེ ཨེ་ཀཱ ཨ་ཊ་ཝཱི ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ ཙོ་རཱ་ནཾ ‘‘ཡོ ཨི་མཾ ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཙོ་རཱ་ནཾ ས་ཉྙ་མ་དཱ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ཨ་ཊ་ཝི་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏེ་ན ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནི ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ སཱུ་ལཱ་ནི ཏ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ, ‘‘སཱ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནེ་ཝ སཱུ་ཀ་རཱ, ན མི་གཱ་ད་ཡོ དི་སྶ་ནྟི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ར་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ, ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ, ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཀོ, ཨ་ཡྻཱ པ་ན ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་ས བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཏེ མཱ་རེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝོ དེ་ཝ་ཏཱ ཏུ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ‘‘བྷ་དྡ་ཀཾ ཨེ་ས ཝ་དེ་ཏི, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ནཱ, ཁ་ཏྟི་ཡེ མཱ་རེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ནེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་མེ་ཝ མ་གྒ་དེ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ནཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ དྭེ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ, ཨེ་ཏཾ གྷ་ཎྜིཾ པ་ཧ་ར་ཐ, གྷ་ཎྜི་ས་དྡེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ གྷ་ཎྜིཾ པ་ཧ་རི.
བྷི་ཀྑཱུ གྷ་ཎྜི་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལེ གྷ་ཎྜི པ་ཧ་ཊཱ, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ་སུ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཙོ་རེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཀེ་ནཱ་ཡཾ གྷ་ཎྜི པ་ཧ་ཊཱ’’ཏི? ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཊ་ཝི་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀེ་ན ནི་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་མི་སྶཱ་མི, མཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏུ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ བྷཱ་རོ, ཨ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏིཾ་ས་པི ཛ་ནཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ནེ་ཝ ཨེ་ཀི་སྶཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ པུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཀ་སྶ པི་ཏུ་ནོ, ནཱ་པི ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ‘‘ཏྭཾ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི.
སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཏི་ཊྛ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཾ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རོ, ས་ཙེ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མ, སཱ་མ་ཎེ་རཾ མེ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཙོ་རཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དིཾ་སཱུ’ཏི ཐེ་རོ ནོ ག་ར་ཧི་སྶ་ཏི, ཏཾ ནི་ནྡཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མ, ཏེ་ན ཏཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏུ་མྷེ མ་མ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟོ་པི, མ་མ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟོ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ པ་ཧི་ཎི, ཏི་ཊྛ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སོ ཏིཾ་ས བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, མེ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ཁ་མ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཧཱ་སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨ་སྶུ་པུ་ཎྞཱ་ནི ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ པ་ཝེ་དྷི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཙོ་རེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་ཡཾ ད་ཧ་ར་ཀོ ཏུ་མྷེ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟེ, སཱུ་ལཱ་ནི ཏ་ཙྪ་ནྟེ, པ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ བྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཙོ་རཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རིཾ་སུ.
ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་སིཾ ཨ་བྦཱ་ཧི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ནི་སཱི་ད་མཱ་ནོ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ནི་སཱི་དི. ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་སིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཁ་ནྡྷེ པཱ་ཏེ་སི, ཨ་སི ན་མི་ཏྭཱ དྷཱ་རཱ་ཡ དྷཱ་རཾ པ་ཧ་རི, སོ ‘‘ན ས་མྨཱ པ་ཧ་རི’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པུ་ན ཏཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཧ་རི. ཨ་སི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཝེ་ཋ་ཡ་མཱ་ནོ ཐ་རུ་མཱུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ་མ་ཎེ་ར་ཉྷི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སི་ནེ་རུ་ནཱ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ནྟོ་པི མཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་གེ་ཝ ཨ་སི་ནཱ. ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པུ་བྦེ མེ ཨ་སི སི་ལཱ་ཐ་མྦྷཾ ཝཱ ཁ་དི་ར་ཁཱ་ཎུཾ ཝཱ ཀ་ལཱི༹་རཾ ཝི་ཡ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ན་མི, ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཏཱ་ལ་པ་ཏྟ་ཝེ་ཋ་ཀོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་སི ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཨི་མ་སྶ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧཾ ས་ཙེ་ཏ་ནོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨ་སིཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ དྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་མྷཱ, ཨ་མྷེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ པ་ཝེ་དྷ་ནྟི, དྭེ ཏི་སྶོ ཀ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་ཝ པ་ན ས་ནྟཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁེ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ སུ་པུ་པྥི་ཏ་ཀ་ཎི་ཀཱ་རཾ ཝི་ཡ ཙ ཏེ མུ་ཁཾ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཏ་སྶ ཏེ ན་ཏྠི བྷཱི་ཏ་ཏྟཾ, བྷི་ཡྻོ ཝ་ཎྞོ པ་སཱི་ད་ཏི;
ཀ་སྨཱ ན པ་རི་དེ་ཝེ་སི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མ་ཧ་བྦྷ་ཡེ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༧༠༦);
སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ གཱ་མ་ཎི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ སཱི་སེ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་རོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྨིཾ བྷི་ཛྫ་ནྟེ ཝཱ ན་སྶ་ནྟེ ཝཱ ཏུ་སྶ་ཏེ་ཝ, ན བྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ན་ཏྠི ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ན་པེ་ཀྑ་སྶ གཱ་མ་ཎི;
ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ བྷ་ཡཱ ས་བྦེ, ཁཱི་ཎ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ཝེ.
‘‘ཁཱི་ཎཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ, དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐེ;
ན བྷ་ཡཾ མ་ར་ཎེ ཧོ་ཏི, བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ནེ ཡ་ཐཱ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༧༠༧-༧༠༨);
སོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཙོ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་མ ཏཱ་ཝ, བྷོ, ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཡྻ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’ཏི. མ་ཡ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཙོ་རཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཨ་སི་དྷཱ་རཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཀེ་སེ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྠ་ད་སཱ ཙ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ར་ཛི་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ས་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཐེ་རེ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མི, ཏེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཙོ་རཱ་ན་ཉྷི མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ཨ་སྶཱུ་ནི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ‘མཱ་རི་ཏོ ནུ ཁོ སཱ་མ་ཎེ་རོ, ནོ’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ དི་སྭཱ་ཝ ནེ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཨ་སྶཱ་སེ་ཧི ཏེ་ཧི ‘‘ཀིཾ, ས་པྤུ་རི་ས, སཾ་ཀི་ཙྩ, ལ་དྡྷཾ ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ མཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ མ་མ གུ་ཎེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ‘ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ སཾ་ཀི་ཙྩ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཏེ ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རེ་ན ‘‘ག་ཙྪ སཾ་ཀི་ཙྩ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ་པི ‘‘ཀིཾ སཾ་ཀི་ཙྩ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཏེ ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙོ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་སྶཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ ཨི་དཱ་ནི སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༠. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ ཛྷཱ་ཡི་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་སྶཱི་ལོཏི ནི་སྶཱི་ལོ. སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶཱཏི དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ དྭཱི་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨེ་ཀ་མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཾ་ཀི་ཙྩོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ད་ས་ཝ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ག་ཎྷི. སོ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ནཱ་མ. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ག་ཙྪ, ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཏེ་ཧི ‘‘ན ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝི་སྶ་ཊྛོ པ་ཊི་པ་ཐེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ཏ་མེ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ས་ཙྩ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟོ ནཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་སཾ ཙོ་རེ་ཧི ཝི་ཧེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ‘‘ཏྭ་མྤི ཙོ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཉྙེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནཱ་རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ་པི སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཡ ཏེ ས་བྦེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སི་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མ་མེ་ཝ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ ཛྷཱ་ཡི་ནོ’’ཏི.
ཨི་ད་མྤི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཁཱ་ཎུ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཁཱ་ཎུ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀི་ལ་ནྟོ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ནི་སི་ནྣོ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨ་ཐེ་ཀཾ གཱ་མཾ ཝི་ལུ་མྤི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙོ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ སཱི་སེ་ནཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ དཱུ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པཱ ‘‘དཱུ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷ, ཨི་མ་སྨིཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཝི་སྶ་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་པི ‘‘ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐེ་ཀོ ཙོ་རོ ཐེ་ར་སྶ སཱི་སེ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཋ་པེ་སི, ཨ་པ་རོ་པི ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཋ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཙོ་རཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷ་ཎྜི་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ཐེ་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ནི་སི་ནྣཱ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་ཧ’’ནྟི. ཏེ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཧུ་མྷཱ’’ཏི ཐེ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སེ་སཱ ‘‘མ་ཡ་མྤི པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཐེ་རོ སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཡ ས་བྦེ་པི ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁཱ་ཎུ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོཏི པ་ཉྙཱ་ཡི. སོ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ཀིཾ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཏེ ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ན ནོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཏེ་ན་མྷཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ དུ་པྤ་ཉྙ་ཀ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ ཨི་དཱ་ནི ཝོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༡. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, དུ་པྤ་ཉྙོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་སྶ ཛྷཱ་ཡི་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་པྤ་ཉྙོ ནི་པྤ་ཉྙོ. པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་སྶཱཏི ས་པྤ་ཉྙ་སྶ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་མྤ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཁཱ་ཎུ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ད་ས་མཾ.
༡༡. ས་པྤ་དཱ་ས་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་པྤ་དཱ་ས་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ གི་ཧི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཡུ་ཏྟོ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་མྷི མེ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ ས་པྤཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ཊེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀུ་ཊཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མ ན’’ནྟི. ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ‘‘ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་ན ས་པྤེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏི, ས་པྤོ ཌཾ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. སོ ཀུ་ཊེ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ལོ་ལེ་ཏི, གྷོ་ར་ས་པྤ་སྶ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ནེ་ཝ ནཾ ས་པྤོ ཌཾ་སི. སོ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ, གྷ་ར་ས་པྤོ ཨེ་སོ’’ཏི ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཚ་ཌྜི་ཏོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་པྤོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ན སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, གྷོ་ར་ས་པྤོ, གྷ་ར་ས་པྤོ ཨེ་སོ’’ཏི. ‘‘གྷོ་ར་ས་པྤོ་ཡེ་ཝཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་སུ་ཡ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ག་ཧི་ཏོ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ནྟོ་པི མུ་ཁེ ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་ཀྑི་པེ་ནྟོ་པི ཏཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནྷཱ་པི་ཏོ དྭེ ཏ་ཡོ ཁུ་རེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀེ་སེ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏི. སོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པི་ཏཾ ཁུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ གཱི་ཝཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ གཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཁུ་ར་དྷཱ་རཾ ག་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་མཱ་ལ༹་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཝི་མ་ལ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ སུ་དྷོ་ཏ་མ་ཎི་ཁ་ནྡྷ་མི་ཝ ཙ ནི་མྨ་ལཾ སཱི་ལཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་སྶ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་ནྟཱི པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ པཱི་ཏིཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཁུ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཏོ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘‘ཨི་མི་ནཱ ཁུ་རེ་ན ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ག་ཏོ་མྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཀ་སྨཱ ན མ་ཏོ་སཱི’’ཏི? ཨི་དཱ་ནི་མྷི ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཧ་ཉྷི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཁུ་རེ་ན ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཉཱ་ཎ་ཁུ་རེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡི་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཝ་ད་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ནཱ་ཡཾ ཀ་སྨཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི, ཀི་མ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘ཀ་སྨཱ སོ ས་པྤོ ཨེ་ཏཾ ན ཌཾ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཏཱ་ཝ ས་པྤོ ཨི་མ་སྶ ཨི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཌཾ་སི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ སོ བྷི་ཀྑུ ས་པྤ་དཱ་སོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་གོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཎྷཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏེ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སོ་ཎྜི་ཏཱི་རེ ནི་མྨ་ལེ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ་པི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པྤ་བྦ་ཛ་ནྟོ ཨི་མེ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི. སོ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ ཀོ ཨ་ཏྠོ, ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ དཱ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན, ཡེ མ་ཡཾ ཀ་པཱ་ལ་ཧ་ཏྠཱ པ་ར་ཀུ་ལེ་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རཱ་མ, པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་མྷཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཋ་མཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ཎྷཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ་སུ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ལོ་བྷེ་ནཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཡོ པ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་དཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀ་ཏོ, སྭ་སྶ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཱ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཁུ་ར་དྷཱ་རཾ ག་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཁ་ཎེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་དཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་དེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཧི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༢. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ སེ་ཡྻོ, ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷ་ཏོ ད་ལ༹ྷ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀུ་སཱི་ཏོཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ. ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོཏི ནི་བྦཱི་རི་ཡོ. ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷ་ཏོ ད་ལ༹ྷནྟི དུ་ཝི་དྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཐི་རཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟ་སྶ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.