༡༡. ས་པྤ་དཱ་ས་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་པྤ་དཱ་ས་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ གི་ཧི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཡུ་ཏྟོ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་མྷི མེ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ ས་པྤཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ཊེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀུ་ཊཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མ ན’’ནྟི. ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ‘‘ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་ན ས་པྤེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏི, ས་པྤོ ཌཾ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. སོ ཀུ་ཊེ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ལོ་ལེ་ཏི, གྷོ་ར་ས་པྤ་སྶ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ནེ་ཝ ནཾ ས་པྤོ ཌཾ་སི. སོ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ, གྷ་ར་ས་པྤོ ཨེ་སོ’’ཏི ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཚ་ཌྜི་ཏོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་པྤོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ན སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, གྷོ་ར་ས་པྤོ, གྷ་ར་ས་པྤོ ཨེ་སོ’’ཏི. ‘‘གྷོ་ར་ས་པྤོ་ཡེ་ཝཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་སུ་ཡ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ག་ཧི་ཏོ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ནྟོ་པི མུ་ཁེ ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་ཀྑི་པེ་ནྟོ་པི ཏཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནྷཱ་པི་ཏོ དྭེ ཏ་ཡོ ཁུ་རེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀེ་སེ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏི. སོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པི་ཏཾ ཁུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ གཱི་ཝཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ གཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཁུ་ར་དྷཱ་རཾ ག་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་མཱ་ལ༹་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཝི་མ་ལ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ སུ་དྷོ་ཏ་མ་ཎི་ཁ་ནྡྷ་མི་ཝ ཙ ནི་མྨ་ལཾ སཱི་ལཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་སྶ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་ནྟཱི པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ པཱི་ཏིཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཁུ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཏོ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘‘ཨི་མི་ནཱ ཁུ་རེ་ན ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ག་ཏོ་མྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཀ་སྨཱ ན མ་ཏོ་སཱི’’ཏི? ཨི་དཱ་ནི་མྷི ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཧ་ཉྷི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཁུ་རེ་ན ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཉཱ་ཎ་ཁུ་རེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡི་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཝ་ད་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ནཱ་ཡཾ ཀ་སྨཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི, ཀི་མ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘ཀ་སྨཱ སོ ས་པྤོ ཨེ་ཏཾ ན ཌཾ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཏཱ་ཝ ས་པྤོ ཨི་མ་སྶ ཨི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཌཾ་སི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ སོ བྷི་ཀྑུ ས་པྤ་དཱ་སོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་གོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཎྷཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏེ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སོ་ཎྜི་ཏཱི་རེ ནི་མྨ་ལེ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ་པི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པྤ་བྦ་ཛ་ནྟོ ཨི་མེ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི. སོ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ ཀོ ཨ་ཏྠོ, ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ དཱ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན, ཡེ མ་ཡཾ ཀ་པཱ་ལ་ཧ་ཏྠཱ པ་ར་ཀུ་ལེ་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རཱ་མ, པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་མྷཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཋ་མཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ཎྷཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ་སུ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ལོ་བྷེ་ནཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཡོ པ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་དཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀ་ཏོ, སྭ་སྶ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཱ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཁུ་ར་དྷཱ་རཾ ག་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཁ་ཎེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་དཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་དེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཧི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༢. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ སེ་ཡྻོ, ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷ་ཏོ ད་ལ༹ྷ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀུ་སཱི་ཏོཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ. ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོཏི ནི་བྦཱི་རི་ཡོ. ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷ་ཏོ ད་ལ༹ྷནྟི དུ་ཝི་དྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཐི་རཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟ་སྶ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་པྤ་དཱ་ས་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.