༡༢. པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཾ ཐེ་རིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ. ཏཾ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ ར་ཀྑ་ནྟཱ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱུ་ལཱུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཀུ་ལེ ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཝི་ཝཱ་ཧ་དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ སཱ ཏཾ ཙཱུ་ལཱུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཾ ཀི་ར ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་མ ད་སྶ་ནྟི, མ་ཡི པ་ཏི་ཀུ་ལཾ ག་ཏེ མ་མ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ པ་ཝེ་ས་ནཾ ན ལ་བྷི་སྶ་སི, ས་ཙེ ཏེ མ་ཡི སི་ནེ་ཧོ ཨ་ཏྠི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ པ་ལཱ་ཡ་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘སོ སཱ་དྷུ, བྷ་དྡེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཧཾ སྭེ པཱ་ཏོ་ཝ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་སྶ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ཋ་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ་པི པཱ་ཏོ་ཝ ཀི་ལི་ཊྛཾ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀེ་སེ ཝི་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཀུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་རཱི་རཾ མ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀུ་ཊཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཝི་ཡ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དཱུ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་སི་ཏྭཱ དཱ་རུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ ཀུ་ཊེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ཀོ་ཊྚ་ན་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པ་སྶ ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་བྦྷཱ ‘‘ཨི་དྷ མེ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་མ པུ་ཏྟེ་སུ མུ་དུ་ཧ་ད་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ མཾ ནེ་ཧི, ཏ་ཏྠ མེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མི་ཀཾ ཡཱ་ཙི. སོ ‘‘ཀིཾ, བྷ་དྡེ, ཀ་ཐེ་སི, མཾ དི་སྭཱ ཏ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི. སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི ག་མ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘ཀ་ཧཾ ག་ཏཱ’ཏི པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, མ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཙ་ལིཾ་སུ. སཱ ཨེ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མི, ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ མེ ཙ་ལི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཀི་ཙྪེ་ན དཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཧཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སོ ཨ་ཏྠོ ནི་པྥ་ནྣོ’’ཏི པུ་ན་དེ་ཝ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི.
ཏ་སྶཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པུ་ན ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་བྦྷཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཱ་མི་ཀཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི ས་མ་ནྟཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ མེ་གྷ་ཏྠ་ནི་ཏེ་ཧི, བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ནི་པཱ་ཏ་ནི་ར་ནྟ་རཾ ན་བྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཙ་ལིཾ་སུ. སཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མི, ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ མེ ཙ་ལི་ཏཱ, ན ས་ཀྐོ་མི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ མེ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཛཱ་ཏཾ གུ་མྦཾ དི་སྭཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ ནཾ ཝ་མྨི་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གྷོ་ར་ཝི་སོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཌཾ་སི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཨ་ནྟོ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཧི ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ཧི ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ་པི མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི་པི ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཨ་པ་ར་མྤི པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི་ཝེ་གཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟི. སཱ ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ཨུ་ར་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཙེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཋི་ཏཱ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ནི་ལློ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ མཾ་ས་པེ་སི་ཝ་ཎྞཾ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཏཱ་ཏ, པི་ཏཱ ཏེ ཨི་ཏོ ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ག་ཏ་མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི ཏཾ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏཾ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཐ་དྡྷ་ས་རཱི་རཾ དི་སྭཱ ‘‘མཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་མ སཱ་མི་ཀོ པ་ནྠེ མ་ཏོ’’ཏི རོ་ད་ནྟཱི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱི པཱ་ཡཱ་སི.
སཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ དེ་ཝེ་ན ཝུ་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏིཾ ན་དིཾ ཛ་ཎྞུ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཐ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནྡ་བུ་དྡྷི་ཏཱ་ཡ དྭཱི་ཧི དཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བཱ་ལ་པུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ན་དཱི་མ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ སེ་ནོ ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘མཾ་ས་པེ་སཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ བྷ་སྶི. སཱ ཏཾ པུ་ཏྟ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་སྶ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘སཱུ་སཱུ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. སེ་ནོ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཨ་སུ་ཏྭཱ་ཝ ཀུ་མཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཋི་ཏ་པུ་ཏྟོ མཱ་ཏ་རཾ ན་དཱི་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘མཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝེ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི. ཨི་ཏི་སྶཱ བཱ་ལ་པུ་ཏྟཾ སེ་ནོ ཧ་རི, ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱུ་ལ༹ྷོ.
སཱ ‘‘ཨེ་ཀོ མེ པུ་ཏྟོ སེ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱུ་ལ༹ྷོ, པ་ནྠེ མེ པ་ཏི མ་ཏོ’’ཏི རོ་ད་ནྟཱི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱི ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཏྠ ཝཱ་སི་ཀོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ཀོ་མྷི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རེ ཨ་སུ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཛཱ་ནཱ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་མྨ, ཏཾ པ་ན མཱ པུ་ཙྪི, ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ནཱ་སི པུ་ཙྪཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན མེ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཏ་དེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ན དེ་སི, ཨ་ཛྫ ཏེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ནྟོ དི་ཊྛོ’’ཏི. ‘‘དི་ཊྛོ མེ, ཏཱ་ཏ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝེ་སོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཝུ་ཊྛོ, ན ཨ་ཉྙ་སྶ. མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཝུ་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྪཱ ཏེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ མེ སེ་ཊྛི་གེ་ཧེ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཛྫ ར་ཏྟིཾ སེ་ཊྛི་ཉྩ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡ་ཉྩ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཏ་ཡོ་པི ཛ་ནེ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་མཱ་ནཾ གེ་ཧཾ པ་ཏི, ཏེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་ཀ་སྨིཾ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ས དྷཱུ་མོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཏ་མཱ་ནཾ ན ས་ཉྫཱ་ནི, ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏཱ་ཝ རོ་ད་ནྟཱི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱི –
‘‘ཨུ་བྷོ པུ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ, པ་ནྠེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏཱི མ་ཏོ;
མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་མྷི ཌ་ཡ྄ཧ་རེ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༢.༤༩༨) –
ཝི་ལ་པ་ནྟཱི པ་རི་བྦྷ་མི. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཾ་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཨོ་ཀི་ར་ནྟཱ ལེ་ཌྜཱུ་ཧི པ་ཧ་ར་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཨ་དྡ་ས ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མིཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ.
སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྠེ་རིཾ བཱ་ཧཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྠེ་རཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཋ་པེ་སི. པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ ནཱ་མ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཡཾ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ ནཱ་མེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྠེ་རཱི་ནཾ ཨ་གྒཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ཏྠཱ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཡ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་རི་སཱ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟུཾ མཱ ད་དི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་པེ་ཐ, མཱ ནཾ ཝཱ་ར་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཏ་སྨིཾ་ཀཱ་ལེ ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠ་སྶ པ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀཾ ཁི་པི. སཱ ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞེ་སུ པཱ་དེ་སུ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ མེ ཧོ་ཐ, པ་ཏི་ཊྛཱ མེ ཧོ་ཐ. ཨེ་ཀ་ཉྷི མེ པུ་ཏྟཾ སེ་ནོ ག་ཎྷི, ཨེ་ཀོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱུ་ལ༹ྷོ, པ་ནྠེ མེ པ་ཏི མ་ཏོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙེ་ཝ མེ བྷཱ་ཏཱ ཙ གེ་ཧེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ཊཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་ཀ་སྨིཾ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊཱ་ཙཱ་རེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཏ་ཝ ཏཱ་ཎཾ ས་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་ཝ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟ་ཀོ སེ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱུ་ལ༹ྷོ, པ་ནྠེ པ་ཏི མ་ཏོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཏཱ ཙ གེ་ཧེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ཊཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་སཱ་རེ པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ མ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཝ རོ་ད་ནྟི་ཡཱ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཨ་སྶུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ས་མུ་དྡེ་སུ ཛ་ལཾ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ,
ཏ་ཏོ བ་ཧུཾ ཨ་སྶུ་ཛ་ལཾ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ;
དུ་ཀྑེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ན་ར་སྶ སོ་ཙ་ནཱ,
ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་མྨ ཏུ་ཝཾ པ་མ་ཛྫ་སཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠ་རི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ སོ་ཀོ ཏ་ནུ་ཏྟཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་སོ་ཀཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཏྠཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊཱ་ཙཱ་རེ པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཏཱ་ཎཾ ཝཱ ལེ་ཎཾ ཝཱ ས་ར་ཎཾ ཝཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཏེ ན ས་ནྟི་ཡེ་ཝ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན པ་ན སཱི་ལཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་མ་གྒཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ན ས་ནྟི པུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཎཱ་ཡ, ན པི་ཏཱ ནཱ་པི བ་ནྡྷ་ཝཱ;
ཨ་ནྟ་ཀེ་ནཱ་དྷི་པ་ནྣ་སྶ, ན་ཏྠི ཉཱ་ཏཱི་སུ ཏཱ་ཎ་ཏཱ. (དྷ. པ. ༢༨༨; ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༢.༥༠༡);
‘‘ཨེ་ཏ་མ་ཏྠ་ཝ་སྶཾ ཉ་ཏྭཱ, པ་ཎྜི་ཏོ སཱི་ལ་སཾ་ཝུ་ཏོ;
ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཾ མ་གྒཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷ་ཡེ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༩);
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པཾ་སུ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི. སཱ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ས་ཏྠཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་ཊི་ཏཱ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀུ་ཊེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་དེ དྷོ་ཝ་ནྟཱི ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩི, ཏཾ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྪི་ཛྫི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨཱ་སི་ཏྟཾ ཏ་ཏོ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨཱ་སི་ཏྟཾ ཏ་ཏོ་པི དཱུ་ར་ཏ་ར་ནྟི. སཱ ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝ་ཡེ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་སི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་པི མ་ར་ནྟི, ཏ་ཏོ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ག་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨཱ་སི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ་པི མ་ར་ནྟི, ཏ་ཏོ་པི དཱུ་ར་ཏ་རཾ ག་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨཱ་སི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ་པི མ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་མྨུ་ཁེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ པ་ཊཱ་ཙཱ་རེ, པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ ཏེ་སཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༣. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, ཨ་པ་སྶཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, པ་སྶ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པ་སྶཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ. པ་སྶ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡནྟི ཏེ་སཾ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ཨི་ཏ་ར་སྶ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ དྭཱ་ད་ས་མཾ.