༡༠. ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞ་ཏྠེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
མ་དྷུ་ཝཱ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞ་ཏྠེ་རིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་བྦྷ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཙ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ སེ་ཊྛི་ནོ ཙ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ – ‘‘དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་པ་ཧི་ཎ་ནྟོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་བྦེ་སཾ མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨུ་པཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཏྟཾ ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ པི་ཏ་རཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་སྶཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཀཱ་ལ་ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎི. སཱ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཙེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཙ.
སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་དཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. སཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. མཱ་ཏུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་ན་སྶཱ ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝོ ནཱ་མ གི་ཧི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. སོ ཏ་སྶཱ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩ་ཀེ ནི་ལཱི་ནོ ཐེ་རི་ཡཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཊི་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟཱ་ཡ བ་ཧི ཨཱ་ཏ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཨ་ཝི་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩ་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘མཱ ན་སྶི བཱ་ལ, མཱ ན་སྶི བཱ་ལཱ’’ཏི ཐེ་རི་ཡཱ ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཏྠི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི དྭེ་དྷཱ བྷི་ཛྫི. སོ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛོ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ཨེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི. ཐེ་རཱི་པི ཏ་མ་ཏྠཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི བཱ་ལོ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི དེ་ཝ མ་དྷུ་ར་ར་སཾ ཁཱ་ད་མཱ་ནོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛོ ཨུ་ད་གྒུ་ད་གྒོ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༩. ‘‘མ་དྷུ་ཝཱ མ་ཉྙ་ཏི བཱ་ལོ, ཡཱ་ཝ པཱ་པཾ ན པ་ཙྩ་ཏི;
ཡ་དཱ ཙ པ་ཙྩ་ཏི པཱ་པཾ, བཱ་ལོ དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མ་དྷུ་ཝཱཏི བཱ་ལ་སྶ ཧི པཱ་པཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏཾ ཀ་མྨཾ མ་དྷུ ཝི་ཡ མ་དྷུ་ར་ར་སཾ ཝི་ཡ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་ཏི ནཾ སོ མ་དྷུཾ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི. ཡཱ་ཝཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. པཱ་པཾ ན པ་ཙྩ་ཏཱིཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཝཱ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀཾ ན དེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ནཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཡ་དཱ ཙཱཏི ཡ་དཱ པ་ན་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ན་སྶ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཝཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཏཾ པཱ་པཾ པ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཐ སོ བཱ་ལོ དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི ཝི་ནྡ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
ཨ་པ་རེ་ན པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་པི མ་ཉྙེ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟི, ཀིཾ ན སེ་ཝི་སྶ་ནྟི, ན ཧི ཨེ་ཏེ ཀོ་ལཱ༹་པ་རུ་ཀྑཱ, ན ཙ ཝ་མྨི་ཀཱ ཨ་ལླ་མཾ་ས་ས་རཱི་རཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་པི ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟི, ན ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཧི པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ, ན ཝི་ལི་མྤ་ཏི, ན ས་ཎྛཱ་ཏི, ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཏ་ཏེ་ཝ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ར་གྒེ སཱ་ས་པོ ན ཝི་ལི་མྤ་ཏི, ན ས་ཎྛཱ་ཏི, ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཏ་ཏེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟེ དུ་ཝི་དྷོ་པི ཀཱ་མོ ན ཝི་ལི་མྤ་ཏི, ན ས་ཎྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒེ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཝཱ་རི པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟེ་ཝ, ཨཱ་ར་གྒེ་རི་ཝ སཱ་ས་པོ;
ཡོ ན ལི་མྤ་ཏི ཀཱ་མེ་སུ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༤༠༡);
ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཏྠོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཡ་ཐེ་ཝ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རོ་པི མ་ཧ་ནྟཾ ཉཱ་ཏི་ག་ཎ་ཉྩ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་མཱ་ནཱ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལཱ ཨོ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི་པི, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡ་མྤི པཱ་པེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ན་ག་ར་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི.
ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞ་ཏྠེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ ད་ས་མཾ.