༦. པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ན པ་རེ་སཾ ཝི་ལོ་མཱ་ནཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པཱ་ཝེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཝེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཏ་སྶཱ་ན་ནྟ་ར་གྷ་རེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. སཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪི་སྶཱ་མི ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་ས་ནྟི་ཀཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘མཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ན་མྤི ནི་ཝཱ་རེ་སི ཨེ་ཝ. སཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ་ཏུ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨ་ཡྻ, མ་མ མཱ་ཏུ བྷཱ་ཡཱ་མི, ག་ཙྪི་སྶཱ་མ་ཧ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་བྷོ་པི ཁཱ་དི་སྶཱ་མ, མཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨ་ཡྻ, མཱ་ཏཱ མེ ཏ་ཛྫེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ, ག་ནྟྭཱ པ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་མ་གྒེ་ན ཝཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི མཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ‘‘ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀིཾ ཏེ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཊྛོ, ‘‘ས་བྦཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་དྡ་ཀཾ ཏེ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་བྷོ་པི ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ པཱ་ཏོ་ཝ ཏཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་ག་བྦྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སུཾ.
པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ གེ་ཧཾ ཨ་ལླ་གོ་མ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ མ་གྒ་དེ་ས་ཀེ་ན ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་སོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཧི ནེ་སཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ནི་ར་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ, ཨ་ཡཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ, ཨ་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ, ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ས་བྦེ མ་གྒཱ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ. གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ན མ་གྒེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ག་ཏོ. སཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ས་ཏྠཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི པ་ཙྪཱ་ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏ་སྶཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ‘‘ན ཨི་དཱ་ནེ་སཱ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ན་ཊྛཱ་སི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཀ་ཉྩ ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ པ་ལཱ་ཡི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ ལ་ཛྫི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ ཙི་ཏྟཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་སྶ མེ ཀ་ཐཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཛ་ན་སྶ ཀ་ཐི་ཏཾ ཀ་ཐཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༠. ‘‘ན པ་རེ་སཾ ཝི་ལོ་མཱ་ནི, ན པ་རེ་སཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ;
ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ, ཀ་ཏཱ་ནི ཨ་ཀ་ཏཱ་ནི ཙཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན པ་རེ་སཾ ཝི་ལོ་མཱ་ནཱིཏི པ་རེ་སཾ ཝི་ལོ་མཱ་ནི ཕ་རུ་སཱ་ནི མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ན མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན པ་རེ་སཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ, ནཱ་པི་སྶ གེ་ཧེ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་དཱི་ནི དི་ཡྻ་ནྟི, ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ནཱ་པི་སྶཱ གེ་ཧེ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་དཱི་ནི དི་ཡྻ་ནྟི, ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ, ནཱ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ, ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ན ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ན ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ, ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ, ན བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཝ་ཏྟཾ, ན ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ནཱ་པི་སྶ ཀི་ཉྩི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཨ་ཏྠི, ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༤༨) ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡོ་གེ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ, ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.