༤. པུ་པྥ་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཐ་ཝི་ཀ་ཐཱ་པ་སུ་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ

ཀོ ཨི་མཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཙེ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཐ་ཝི་ཀ་ཐཱ་པ་སུ་ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

ཏེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་མཾ ཝི་ས་མཾ ཀ་དྡ་མ་བ་ཧུ་ལཾ ས་ཀྑ་ར་བ་ཧུ་ལཾ ཀཱ་ལ༹་མ་ཏྟི་ཀཾ ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི པ་ཐ་ཝི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་ཙ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཐ་ཝི་ཀ་ཐཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་སཱ བཱ་ཧི་ར་པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་ཏྟི་ཀ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

༤༤. ‘‘ཀོ ཨི་མཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཙེ་སྶ་ཏི,

ཡ་མ་ལོ་ཀ་ཉྩ ཨི་མཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ;

ཀོ དྷ་མྨ་པ་དཾ སུ་དེ་སི་ཏཾ,

ཀུ་ས་ལོ པུ་པྥ་མི་ཝ པ་ཙེ་སྶ་ཏི.

༤༥. ‘‘སེ་ཁོ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཙེ་སྶ་ཏི,

ཡ་མ་ལོ་ཀ་ཉྩ ཨི་མཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ;

སེ་ཁོ དྷ་མྨ་པ་དཾ སུ་དེ་སི་ཏཾ,

ཀུ་ས་ལོ པུ་པྥ་མི་ཝ པ་ཙེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཀོ ཨི་མནྟི ཀོ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཐ་ཝིཾ. ཝི་ཙེ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ཙི་ནི་སྶ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་མ་ལོ་ཀ་ཉྩཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀ་ཉྩ. ཨི་མཾ ས་དེ་ཝ་ཀནྟི ཨི་མཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཉྩ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ ཝི་ཙེ་སྶ་ཏི ཝི་ཙི་ནི་སྶ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪི. ཀོ་དྷ་མྨ་པ་དཾ སུ་དེ་སི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ སུ་དེ་སི་ཏཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨ་པ་དཾ ཀུ་ས་ལོ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ པུ་པྥཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཀོ པ་ཙེ་སྶ་ཏི ཝི་ཙི་ནི་སྶ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཁོཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ན་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛཱ ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ སེ་ཁོ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཏ་ཏོ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཙེ་སྶ་ཏི ཝི་ཙི་ནི་སྶ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཡ་མ་ལོ་ཀ་ཉྩཱཏི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཀཱ་རཾ ཡ་མ་ལོ་ཀ་ཉྩ ཨི་མཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཉྩ ས་ཧ དེ་ཝེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀཾ སྭེ་ཝ ཝི་ཙེ་སྶ་ཏི ཝི་ཙི་ནི་སྶ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. སེ་ཁོཏི སྭེ་ཝ ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ སེ་ཁོ, ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལོ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ པུ་པྥཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་རུ་ཎ་མ་ཀུ་ལཱ༹་ནི ཙ པཱ་ཎ་ཀ་ཝི་དྡྷཱ་ནི ཙ མི་ལཱ་ཏཱ་ནི ཙ ག་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཙ པུ་པྥཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སོ་བྷ་ནཱ་ནི སུ་ཛཱ་ཏ་སུ་ཛཱ་ཏཱ་ནེ་ཝ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཙི་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མཾ སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ སུ་ནི་དྡི་ཊྛཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ད་མྤི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙེ་སྶ་ཏི ཝི་ཙི་ནི་སྶ་ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྠཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.

པ་ཐ་ཝི་ཀ་ཐཱ་པ་སུ་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.

༢. མ་རཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ

ཕེ་ཎཱུ་པ་མནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་རཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

སོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་རཱི་ཙིཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ གི་མྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ མ་རཱི་ཙི དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་ག་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ’’ཏི མ་རཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་གྒ་ཀི་ལ་ནྟོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཎྜ་སོ་ཏ་ཏཱི་རེ རུ་ཀྑ་ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ད་ཀ་ཝེ་གཱ་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཕེ་ཎ་པི་ཎྜེ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ས་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཝ ཏཾ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཕེ་ཎ་པི་ཎྜོ ཝི་ཡ མ་རཱི་ཙི ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༤༦. ‘‘ཕེ་ཎཱུ་པ་མཾ ཀཱ་ཡ་མི་མཾ ཝི་དི་ཏྭཱ,

མ་རཱི་ཙི་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྷཱ་ནོ;

ཚེ་ཏྭཱ་ན མཱ་ར་སྶ པ་པུ་པྥ་ཀཱ་ནི,

ཨ་ད་སྶ་ནཾ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ག་ཙྪེ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཕེ་ཎཱུ་པ་མནྟི ཨི་མཾ ཀེ་སཱ་དི་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བ་ལ་དུ་བྦ་ལ་ཊྛེ་ན ཨ་ན་དྡྷ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཊྛེ་ན ཕེ་ཎ་པི་ཎྜ་ས་རི་ཀྑ་ཀོ་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ. མ་རཱི་ཙི་དྷ་མྨནྟི ཡ་ཐཱ མ་རཱི་ཙི དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་ག་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་གཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ རི་ཏྟཱ ཏུ་ཙྪཱ ཨ་ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་གཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁ་ཎི་ཀ་ཨི་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ་པི མ་རཱི་ཙི་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྷཱ་ནོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ཛཱ་ན་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ར་སྶ པ་པུ་པྥ་ཀཱ་ནཱིཏི མཱ་ར་སྶ པ་པུ་པྥ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ནི ཝ་ཊྚཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི.

གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཐེ་རོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་རཱི་རཾ ཐོ་མེ་ནྟོ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཝ་ནྡ་ནྟོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི.

མ་རཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷ་ཝ་ཏྠུ

པུ་པྥཱ་ནི་ཧེ་ཝ པ་ཙི་ན་ནྟནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་པ་རི་སཾ མ་ཧོ་གྷེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ མཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ པ་སེ་ན་དི་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ལི་ཙྪ་ཝི་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རོ མ་ཧཱ་ལི ནཱ་མ, ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ མ་ལླ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ བ་ནྡྷུ་ལོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ བ་ཧི་ན་ག་རེ སཱ་ལཱ་ཡ ས་མཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀུ་ལ་ཉྩ ནཱ་མ་ཉྩ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སི་པྤཾ སི་ཀྑ་ནྟཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ་སུ པ་སེ་ན་དི་ཀུ་མཱ་རོ པི་ཏུ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣེ་ན པི་ཏ་རཱ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ. མ་ཧཱ་ལི་ཀུ་མཱ་རོ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ད་སྶེ་སི, ཏ་སྶ ཨ་ཀྑཱི་ནི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཀྑི་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, ན ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཏ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ ཨེ་ཀཾ དྭཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟེ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝ་སི. བ་ནྡྷུ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ ས་ཊྛིཾ ས་ཊྛིཾ ཝེ་ལཱུ༹ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཡ་ས་ལཱ་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཀ་ལཱ་པེ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ མ་ལླ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་ཧི ‘‘ཨི་མེ ཀ་པྤེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨ་སི་ནཱ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཨོ་སཱ་ན་ཀ་ལཱ་པེ ཨ་ཡ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ‘‘ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀ་ལཱ་པེ་སུ ཨ་ཡ་ས་ལཱ་ཀཱ་ནཾ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་སིཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ རོ་ད་མཱ་ནོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཉཱ་ཏི་སུ་ཧ་ཛྫེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ས་སི་ནེ་ཧོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་ཙི་ཀྑི. ས་ཙེ ཧི ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ཡ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ས་དྡཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ་ཝ ཚི་ནྡེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ས་བྦེ་པི་མེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་ཧི ‘‘པ་ཝེ་ཎི་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ཨི་དཾ ན ལ་བྦྷཱ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ་རི་ཏོ ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཋི་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ གེ་ཧེ ནི་ཙྩཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ, ‘‘ཀ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཾ དྭེ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟི, ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཏ་ཐཱ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི མེ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ནི་བ་དྡྷཾ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ པ་རི་ཝི་ས་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་མ་ཛྫ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནཱ་མ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་སི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི ‘‘ན མ་ཡཾ ཨི་དྷ ཋཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི པ་མ་ཛྫི, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི པ་མ་ཛྫི, ཏ་དཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་སཱ་དཾ ར་ཀྑ་ནྟི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཁེ་མཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་སུ ཙི་ཏྟོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་སུ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྛ་ཀཱི ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ, ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨི་ཏི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཛ་ནེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་ར་པ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ད་ས་ནྣཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ་པི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ལ་སྶ པ་སཱ་དཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་སིཾ་སུ.

རཱ་ཛཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཏ་ཐེ་ཝ ཋི་ཏཱ་ནི དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ཨ་ཡྻཱ, ནཱ་ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ དེ་ཝཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ བྷ་ཏྟ་ཙྪེ་ད་ན་མ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀུ་དྡྷོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝཱ་ག་ཏོ, པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཋི་ཏཱ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་མ གེ་ཧེ ས་ཉྙཾ ན ཀ་རིཾ་སུ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དོ་སཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ ན་ཏྠི, ཏེ་ན ན ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ –

‘‘ན་ཝ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི? ན མ་ནཱ་པེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི, ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟི, ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟི, ས་ནྟ་མ་སྶ པ་རི་གུ་ཧ་ནྟི, བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀཾ དེ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏ་མྤི ལཱུ་ཁཾ དེ་ནྟི, ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟི ནོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ, ན ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ, བྷཱ་སི་ཏ་མ་སྶ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ.

‘‘ན་ཝ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི? མ་ནཱ་པེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི, མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟི, མ་ནཱ་པེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟི, ས་ནྟ་མ་སྶ ན པ་རི་གུ་ཧ་ནྟི, བ་ཧུ་ཀ་མྤི བ་ཧུ་ཀཾ དེ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏ་མྤི པ་ཎཱི་ཏཾ དེ་ནྟི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟི ནོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ, ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ, བྷཱ་སི་ཏ་མ་སྶ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༩.༡༧).

ཨི་ཏི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ན ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཧི ཨ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཏྭཱ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མིཾ་སཱུ་ཏི. ‘‘ཀ་དཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ར་ཉྙཱ པུ་ཊྛོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཀེ་ས་ཝོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ཏཾ པ་ཉྩ པུ་རི་ས་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. སོ ཀེ་ས་ཝ་ཏཱ་པ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. པ་སཱ་དྷ་ན་ཀ་པྤ་ཀོ པ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཀེ་ས་ཝ་ཏཱ་པ་སོ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ཝ ཝ་སཱ་པེ་ནྟོ ས་ཡཾ སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ ཨ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏཱ་པ་སཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ས་དྡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་མྷཱ, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཀ་ཧཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨི་དྷ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཎྷི. ‘‘ཀ་ཐཾ ག་མི་སྶ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཱ དི་ནྣཱ, མ་ཡཾ ཨི་དྷ ན ས་ཀྐོ་མ ཝ་སི་ཏུཾ, ཨི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཀ་པྤ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨོ་ཧཱི་ཡི.

རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ‘‘ཀ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ས་བྦེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་མྷཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ཏཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་པྤ་ཀོ་པི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཝ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཀུ་ཙྪི་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ཝེ་ཛྫེ་ཧི ཏི་ཀི་ཙྪཱ་པེ་སི, རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་ཙྪ་སི མེ རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མ’’ནྟི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་ཙཱ་ཧཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝོ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཙེ མེ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་སི, མཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏཾ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ར་ད་ཨ་མ་ཙྩ་པྤ་མུ་ཁེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་ཙྩེ ‘‘མ་མ ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ, མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཀ་པྤ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ‘‘ཀ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་ར ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་ས་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏཾ ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ནཱ་ར་དོ པུ་ཙྪི –

‘‘མ་ནུ་སྶི་ནྡཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ན, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་ནཾ;

ཀ་ཐཾ ནུ བྷ་ག་ཝཱ ཀེ་སཱི, ཀ་པྤ་སྶ ར་མ་ཏི ཨ་སྶ་མེ.

‘‘སཱ་དཱུ་ནི ར་མ་ཎཱི་ཡཱ་ནི, ས་ནྟི ཝ་ཀྑཱ མ་ནོ་ར་མཱ;

སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི ཀ་པྤ་སྶ, ནཱ་ར་ད ར་མ་ཡ་ནྟི མཾ.

‘‘སཱ་ལཱི་ནཾ ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫེ, སུ་ཙིཾ མཾ་སཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ;

ཀ་ཐཾ སཱ་མཱ་ཀ་ནཱི་ཝཱ་རཾ, ཨ་ལོ་ཎཾ ཚཱ་ད་ཡ་ནྟི ཏཾ.

‘‘སཱ་དུཾ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་སཱ་དུཾ, ཨ་པྤཾ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ བ་ཧུཾ;

ཝི་སྶ་ཏྠོ ཡ་ཏྠ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཝི་སྶཱ་ས་པ་ར་མཱ ར་སཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༤.༡༨༡-༡༨༤);

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ནྟོ ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, ནཱ་ར་དོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཀ་པྤ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཀེ་ས་ཝ་ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་བྦེ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཏྭཱ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མིཾ་སུ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་སྶཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཡཱ ཝི་སྶཱ་སཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཉཱ་ཏི་དྷཱི་ཏ་རཾ མ་མ གེ་ཧེ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘ད་ཧ་རཱ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཉཱ་ཏི་རཱ་ཛཱ’ཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཝི་སྶ་ཏྠཱ ནི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཀཾ མེ དྷཱི་ཏ་རཾ དེ་ནྟཱུ’’ཏི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. ‘‘ཀ་ཏ་ར་སྶ ས་ཀྱ་སྶ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི ཙ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱུ་ཏེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. དཱུ་ཏཱ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཀི་ཡེ དཱ་རི་ཀཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཏེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘པ་ཀྑ་ནྟ་རི་ཀོ རཱ་ཛཱ, ས་ཙེ ན ད་སྶཱ་མ, ཝི་ནཱ་སེ་སྶ་ཏི ནོ, ན ཁོ པ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ཀུ་ལེ་ན ས་དི་སོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ‘‘མ་མ དཱ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ཛཱ་ཏཱ ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ དྷཱི་ཏཱ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱུ་ཏེ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་དྷུ, ར་ཉྙོ དཱ་རི་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱ ཀ་སྶ, དྷཱི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མཱ’’ཏི.

ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, སཱ་དྷུ, སཱི་གྷཾ ཨཱ་ནེ་ཐ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ནཱ་མ བ་ཧུ་མཱ་ཡཱ, དཱ་སི་དྷཱི་ཏ་ར་མྤི པ་ཧི་ཎེ་ཡྻུཾ, པི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ བྷུ་ཉྫ་ནྟིཾ ཨཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནྟིཾ རཱ་ཛཱ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. ཏེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཏཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི. སཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི.

ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ཡྻ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི ‘‘ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ, ཀི་མ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི? ཏཾ པ་ན སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ ཨ་མ་ཙྩོ ཐོ་ཀཾ བ་དྷི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀོ, སོ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་ཡྻ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི ས་བྦ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ར་ཉྙོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝ་ལླ་བྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བ་དྷི་རོ ཨ་མ་ཙྩོ ‘‘ཝ་ལླ་བྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ དུ་སྶུ་ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀི་ར ‘ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀཾ ནོ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ ནཱ་མཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཏྠུ པི་ཡཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི.

སོ ཀུ་མཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་མ་ཧ་ཀུ་ལ་ཏོ ཧ་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀ་ཨ་སྶ་རཱུ་པ་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི དི་སྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཉྙེ་སཾ མཱ་ཏཱ་མ་ཧ་ཀུ་ལ་ཏོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ན པེ་སེ་སི, ཀིཾ ཏྭཾ ནི་མཱ་ཏཱ ནི་པི་ཏཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ནཾ སཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏཱ་མ་ཧཱ དཱུ་རེ པ་ན ཝ་ས་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ ཀི་ཉྩི ན པེ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཉྩེ་སི. སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ, ‘‘ཨ་མྨ, ཏ་ཝ མཱ་ཏཱ་མ་ཧ་ཀུ་ལཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ལཾ, ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪཱ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སོ པི་ཏུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་དྷ སུ་ཁཾ ཝ་སཱ་མི, མཱ་སྶ ཀི་ཉྩི སཱ་མི་ནོ ཨ་ནྟ་རཾ ད་སྶ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི. སཱ་ཀི་ཡཱ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཝ་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི ཏ་སྶ ད་ཧ་ར་ད་ཧ་རེ ཀུ་མཱ་རེ ཛ་ན་པ་དཾ པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཀ་པི་ལ་པུ་རཾ ས་མྤ་ཏྟེ ས་ནྠཱ་གཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.

ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, མཱ་ཏཱ་མ་ཧོ, ཨ་ཡཾ མཱ་ཏུ་ལོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝ་ནྡཱ་པེ་སུཾ. སོ ས་བྦེ ཝ་ནྡ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ནྡ་ནྟཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཝ་ནྡ་ནྟཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ་ཀི་ཡཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏེ ཀ་ནི་ཊྛ་ཀུ་མཱ་རཱ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐེ་ཀཱ དཱ་སཱི ས་ནྠཱ་གཱ་རེ ཏེ་ན ནི་སི་ནྣ་ཕ་ལ་ཀཾ ‘‘ཨི་དཾ ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ དཱ་སི་ཡཱ པུ་ཏྟ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཕ་ལ་ཀ’’ནྟི ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཁཱི་རོ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝི. ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་ཀྐོ་ས་ན་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ས་ཀྐཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ར དཱ་སི་དྷཱི་ཏཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ ‘‘ཨེ་ཏེ ཏཱ་ཝ མ་མ ནི་སི་ནྣ་ཕ་ལ་ཀཾ ཁཱི་རོ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝ་ནྟུ, ཨ་ཧཾ པ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏེ་སཾ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་མ ནི་སི་ནྣ་ཕ་ལ་ཀཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ཏེ ཨ་མ་ཙྩཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་སི་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ ཙ པུ་ཏྟ་སྶ ཙ དི་ནྣ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ས་དཱ་སཱི་ཧི ལ་དྡྷ་བྦ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་པེ་སི.

ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ར ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི དཱ་སི་དྷཱི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ དི་ནྣཱ, ཏེ་ན་སྶཱ ཨ་ཧཾ ས་པུ་ཏྟཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ས་དཱ་སཱི་ཧི ལ་དྡྷ་བྦ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་པེ་སི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་ཀི་ཡེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ད་ད་ནྟེ་ཧི ནཱ་མ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ དཱ་ཏ་བྦཱ ཨ་སྶ, ཏཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝ་དཱ་མི, ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ལ་བྷི. ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ་པི ཁ་ཏྟི་ཡ་རཱ་ཛཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཏོ, མཱ་ཏུ་གོ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, པི་ཏུ་གོ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ད་ལི་དྡི་ཏྠི་ཡཱ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ, ཏ་སྶཱ ཙ ཀུ་ཙྪི་མྷི ཛཱ་ཏ་ཀུ་མཱ་རོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཀ་ཊྛ་ཧཱ་རི་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༡.༧) ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཏུ་གོ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀི་ར པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཏུ་སྶི་ཏྭཱ ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ ཙ པུ་ཏྟ་སྶ ཙ པ་ཀ་ཏི་པ་རི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ དཱ་པེ་སི.

བ་ནྡྷུ་ལ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ་པི ཁོ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ མ་ལླ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ མ་ལླི་ཀཱ ནཱ་མ བྷ་རི་ཡཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པུ་ཏྟཾ ན ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ བ་ནྡྷུ་ལོ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གྷ་ར་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘སཱ་མི་ཀོ མཾ བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལ་གྷ་རཾ པེ་སེ་ཏཱི’’ ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཝ་ཉྫྷཱ ཀི་ར་སྨི ཨ་པུ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ག་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ནི་ཝ་ཏྟ་སྶཱུ’’ཏི. སཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ད་ས་བ་ལེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ བ་ནྡྷུ་ལོ ‘‘དི་ཊྛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ད་སྶི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ག་བྦྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་དཱ་ཧ་ལཱ༹ ‘‘དོ་ཧ་ལོ༹ མེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘ཀིཾ དོ་ཧ་ལོ༹’’ཏི? ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་རེ ག་ཎ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་མྷི, སཱ་མཱི’’ཏི. བ་ནྡྷུ་ལོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མ་དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ར་ཐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཐཾ པཱ་ཛེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ལི་ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ དི་ནྣ་དྭཱ་རེ་ན ཝེ་སཱ་ལིཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ཧཱ་ལི་ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ ཙ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ཨེ་ཝ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. སོ ར་ཐ་སྶ ཨུ་མྨཱ་རེ པ་ནི་གྷཱ་ཏ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘བ་ནྡྷུ་ལ་སྶ ར་ཐ་ས་དྡོ ཨེ་སོ, ཨ་ཛྫ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཨཱ་ར་ཀྑཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཨུ་པ་རི ལོ་ཧ་ཛཱ་ལཾ པ་ཏྠ་ཊཾ, ས་ཀུ་ཎཱ་ན་མྤི ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི. བ་ནྡྷུ་ལ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ན ར་ཐཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀེ མ་ནུ་སྶེ ཝེ་ཏྟེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟོ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཧ་ཛཱ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཡཾ བྷ་རི་ཡཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ནྷ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ར་ཐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པཱ་ཡཱ་སི. ཏེ ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་ནུ་སྶཱ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘བ་ནྡྷུ་ལ་མ་ལླཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ མ་ཧཱ་ལི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ལི, ‘‘མཱ ག་མི་ཏྠ, སོ ཧི ཝོ ས་བྦེ གྷོ་ཏེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་པི ‘‘མ་ཡཾ ག་མི་སྶཱ་མ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏ་སྶ ར་ཐ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཡཱ་ཝ ནཱ་བྷི་ཏོ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏོ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ པུ་ར་ཏོ ཨ་ས་ནི་ས་དྡཾ ཝི་ཡ སུ་ཎི་སྶ་ཐ, ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏ་ཏོ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཐ་དྷུ་རེ་སུ ཚི་དྡཾ པ་སྶི་སྶ་ཐ, ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཐ, པུ་ར་ཏོ མཱ ག་མི་ཏྠཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ ཨེ་ཝ. མ་ལླི་ཀཱ དི་སྭཱ, ‘‘ར་ཐཱ, སཱ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ར་ཐ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ མཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ཡ་དཱ ས་བྦེ ར་ཐཱ ཨེ་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ, ཏ་དཱ ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, སཱ་མི, ར་ཐ་སཱི་སཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བ་ནྡྷུ་ལོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་མཱ ར་སྨི་ཡོ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ར་སྨི་ཡོ ད་ཏྭཱ ར་ཐེ ཋི་ཏོ་ཝ དྷ་ནུཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི, ར་ཐ་ཙ་ཀྐཾ ཡཱ་ཝ ནཱ་བྷི་ཏོ པ་ཐ་ཝིཾ པཱ་ཝི་སི.

ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ དི་སྭཱ་པི ན ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. ཨི་ཏ་རོ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཛི་ཡཾ པོ་ཐེ་སི, ཨ་ས་ནི་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཏ་ཏོ་པི ན ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཝ. བ་ནྡྷུ་ལོ ར་ཐེ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨེ་ཀ་ས་རཾ ཁི་པི, སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནཾ ར་ཐ་སཱི་སེ ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ རཱ་ཛ་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཀ་ར་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ‘‘ཏི་ཊྛ, རེ, ཏི་ཊྛ, རེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ ཨེ་ཝ. བ་ནྡྷུ་ལོ ར་ཐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ མ་ཏ་ཀཱ, མ་ཏ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཡུ་དྡྷཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཏ་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་དི་སཱ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་རི་ཀ་རཾ མོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ མོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. སོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ མ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏོ. ཨ་ཐ ཏེ ས་བྦེ་པི ‘‘ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཱ་ནི ག་ནྟྭཱ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ས་ནྣཱ་ཧཾ མོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ. བ་ནྡྷུ་ལོ་པི མ་ལླི་ཀཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ནེ་སི. སཱ སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡ་མ་ཀེ ཡ་མ་ཀེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི. ས་བྦེ་པི སཱུ་རཱ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཾ པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. པི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཏེ་ཧེ་ཝ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ པ་རི་པཱུ་རི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཀཱུ་ཊ་ཊྚ་པ་རཱ་ཛི་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ བ་ནྡྷུ་ལཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཀཱུ་ཊ་ཊྚ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་ཊྚཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་མེ་ཝ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་མ་ཙྩེ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷུ་ལ་སྶེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྨཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡི. ཏ་ཏོ ཏེ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡི་ཀཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཀི་ཉྩི ལ་ཉྫཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘བ་ནྡྷུ་ལོ ར་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་ཏཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་རི་བྷི་ནྡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་དྷེ་ཝ གྷཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནེ ག་ར་ཧཱ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཡུ་ཏྟ་པུ་རི་སེ་ཧི པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཧཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷུ་ལཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘པ་ཙྩ་ནྟོ ཀི་ར ཀུ་པི་ཏོ, ཏ་ཝ པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ, ཙོ་རེ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཏྠེ་ཝ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙེ་པི ས་མ་ཏྠེ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷེ པེ་སེ་སི. ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘སེ་ནཱ་པ་ཏི ཀི་ར ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པ་ཡུ་ཏྟ་ཙོ་རཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. སོ ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཎྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི.

ཨ་ཐ་སྶ ན་ག་ར་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཏེ ཡོ་དྷཱ པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱི་སཾ ཚི་ནྡིཾ་སུ. ཏཾ དི་ཝ་སཾ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶཱ པུ་བྦ་ཎྷེ ཨེ་ཝ ‘‘སཱ་མི་ཀ་སྶ ཏེ ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟེ་ཧི སཱི་སཾ ཚི་ནྣ’’ནྟི པ་ཎྞཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. སཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞཾ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མེ་ཝ པ་རི་ཝི་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ས་པྤི་ཙཱ་ཊིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི་ཡོ ཐེ་རཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ས་པྤི་ཙཱ་ཊིཾ བྷི་ནྡིཾ་སུ. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ‘‘བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨཾ བྷི་ནྣཾ, ན ཙི་ནྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ཏོ པ་ཎྞཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པི་ཏུ་སཱི་སཾ ཚི་ནྣ་ནྟི མེ ཨི་མཾ པ་ཎྞཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ, ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ སུ་ཏྭཱ་པི ན ཙི་ནྟེ་མི, ས་པྤི་ཙཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ནྣཱ་ཡ ཀིཾ ཙི་ནྟ་ཡི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ, མ་ཙྩཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི (སུ. ནི. ༥༧༩) ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ་པི དྭ་ཏྟིཾ་ས སུ་ཎི་སཱ་ཡོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་མི་ཀཱ ནི་ར་པ་རཱ་དྷཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ ལ་བྷིཾ་སུ, ཏུ་མྷེ མཱ སོ་ཙ་ཡི་ཏྠ, མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠ, ར་ཉྙོ ཨུ་པ་རི མ་ནོ་པ་དོ་སཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཨོ་ཝ་དི.

ར་ཉྙོ ཙ་ར་པུ་རི་སཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ལླི་ཀ་ཉྩ སུ་ཎི་སཱ་ཡོ ཙ་སྶཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ‘‘ཝ་རོ ག་ཧི་ཏོ མེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་རོ དི་ནྣོ, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ མེ སུ་ཎི་སཱ་ནཾ མ་མ་ཉྩ ཀུ་ལ་གྷ་ར་ག་མ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས སུ་ཎི་སཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི པེ་སེ་སི, ས་ཡ་མྤི ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ན་ག་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

རཱ་ཛཱ་པི བ་ནྡྷུ་ལ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ དཱི་གྷ་ཀཱ་རཱ་ཡ་ན་སྶ ནཱ་མ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ པ་ན ‘‘མཱ་ཏུ་ལོ མེ ཨི་མི་ནཱ མཱ་རི་ཏོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨོ་ཏཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. རཱ་ཛཱ་པི ནི་ར་པ་རཱ་དྷ་སྶ བ་ནྡྷུ་ལ་སྶ མཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་ཏི. ཏ་དཱ ས་ཏྠཱ ས་ཀྱཱ་ནཾ མེ་དཱ་ལུ༹་པཾ ནཱ་མ ནི་ག་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ནྡེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་རཱ་ཛཱ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནི དཱི་གྷ་ཀཱ་རཱ་ཡ་ན་སྶ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པཱ་ཝི་སི. ས་བྦཾ དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟནི་ཡཱ་མེ་ན (མ. ནི. ༢.༣༦༤ ཨཱ་ད་ཡོ) དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨིཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ དཱི་གྷ་ཀཱ་རཱ་ཡ་ནོ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨེ་ཀཾ ཨ་སྶཾ ཨེ་ཀ་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་རི་ཀཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ པི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ སེ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ, ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཀཱ་ལེ དྭཱ་རེ་སུ པི་ད་ཧི་ཏེ་སུ ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ཧི ཀི་ལ་ནྟོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཀོ་ས་ལ་ན་རི་ནྡ ཨ་ནཱ་ཐོ ཛཱ་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟི་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ མཱ་ཏུ་ལ་སྶ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་སི.

ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ་པི ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཝེ་རཾ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ་པི སཱ་ཀི་ཡེ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ནཱ་སཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཉཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ, ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་བ་ར་ཙྪཱ་ཡེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏོ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷ་སྶ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟོ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོ ནི་གྲོ་དྷོ ཨ་ཏྠི. ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨུ་ཎྷ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་བ་ར་ཙྪཱ་ཡེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་ད་ཐ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡེ ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཧོ་ཏུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱ ནཱ་མ སཱི་ཏ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་མི. ས་ཏྠཱ་པི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ.

རཱ་ཛཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ དོ་སཾ ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ནི་ཀྑ་ནྟེ ས་ཏྠཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་དི་ཡཾ ཝི་ས་པ་ཀྑི་པ་ན་པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ནཱ་ག་མཱ་སི. ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ ‘‘སཱ་ཀི་ཡེ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་ས་ཏྟ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ ནཱ་མ, ཨ་ཏྟ་ནཱ མ་ར་ནྟཱ་པི པ་རེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན ཝོ་རོ་པེ་ནྟི. ཏེ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘མ་ཡཾ སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱ ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནཱ མ་ཧི་སྶཱ་སཱ, ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི པ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ ཀ་ཏ་ས་ནྣཱ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཏེ་ཧི ཁི་ཏྟཱ ས་རཱ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷ་སྶ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཕ་ལ་ཀ་ནྟ་ར་ཀ་ཎྞ་ཚི་དྡ་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ དི་སྭཱ ན་ནུ བྷ་ཎེ ‘‘སཱ་ཀི་ཡཱ ཨ་ས་ཏྟ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་མྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ པུ་རི་སེ ནཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི.

ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ སཱ་མི, ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སཱི’’ཏི? ‘‘སཱ་ཀི་ཡཱ མེ པུ་རི་སེ ནཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ མ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་ངྒྷ ཏེ ག་ཎཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ག་ཎཱ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཁ་ཡཾ ན པ་སྶི. སོ ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘ཡེ ཡེ པ་ན བྷ་ཎེ ‘སཱ་ཀི་ཡ་མྷཱ’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི, ས་བྦེ མཱ་རེ་ཐ, མཱ་ཏཱ་མ་ཧ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ས་ཀྐ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་ཀི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏི་ཎཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ན་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ‘‘ཏུ་མྷེ སཱ་ཀི་ཡཱ, ནོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ཡ་སྨཱ ཏེ མ་ར་ནྟཱ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ན བྷ་ཎ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏི་ཎཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ‘‘ནོ སཱ་ཀོ, ཏི་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ན་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ‘‘ནོ སཱ་ཀོ, ན་ལོ༹’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡེ ཙ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏཱ, ཏེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཏི་ཎཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཏི་ཎ་སཱ་ཀི་ཡཱ ནཱ་མ, ན་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ན་ལ༹་སཱ་ཀི་ཡཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ཏི, ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ ཨ་ཝ་སེ་སེ ཁཱི་ར་པ་ཀེ་པི དཱ་ར་ཀེ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ནྟོ ལོ་ཧི་ཏ་ན་དིཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཕ་ལ་ཀཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ སཱ་ཀི་ཡ་ཝཾ་སོ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣོ.

སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ས་ཀྐཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ ‘‘པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཡྻ་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. ཁ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཙ་ཛ་ནྟཱ་པི དཱ་སི་པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ཨེ་ཀཾ ས་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ལི་ཊྛ་ག་ཏྟོ་མྷི, ནྷཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻ་ཀ, ནྷཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ གྷཱ་ཏེ་སྶ་ཏི, ས་ཡ་མེ་ཝ མེ མ་ཏཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཀེ་སེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒེ ག་ཎྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་སེ་སུ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫི. ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ཎེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་སི. སོ དྭཱ་ད་སྶ ཝ་སྶཱ་ནི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི. ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ་པི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻ་ཀོ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏི་ཙི་རཱ་ཡ་ནྟེ ས་རཾ ཝི་ཙི་ནཱ་པེ་ཏྭཱ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ན པུ་རི་ས་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི་པི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཀྐཱ་མི. སོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏིཾ པ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་སི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་པུ་ལི་ནེ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ བ་ཧི་ཐ་ལེ, ཨ་ནྟོ་ནི་པ་ནྣེ་སུ་པི པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨཱ ཨ་ཏྠི, བ་ཧི་ནི་པ་ནྣེ་སུ་པི པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ་སཾ ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཀི་པི་ལླི་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་པི་ལླི་ཀཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་པི་ལླི་ཀཱ’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཐ་ལེ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་པུ་ལི་ནེ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ གྷ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ན་དི་ཡཱ ཨོ་གྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷཾ ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ས་མུ་དྡ་མེ་ཝ པཱ་པེ་སི. ས་བྦེ ཏ་ཏྠ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.

མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི ‘‘སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, ‘ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ སཱ་ཀི་ཡཱ མཱ་རེ་ཏ་བྦཱ’ཏི ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀི་ཉྩཱ་པི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏེ་ཧི ལ་དྡྷ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏེ པུ་བྦེ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི? ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ན་དི་ཡཾ ཝི་སཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སཱུ་ཏི. པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ སཱ་ཀི་ཡེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནོ་ར་ཐེ མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནོ་ར་ཐེ མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ སུ་ཏྟཾ གཱ་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟོ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡ་ས་མུ་དྡེ་སུ ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༤༧. ‘‘པུ་པྥཱ་ནི ཧེ་ཝ པ་ཙི་ན་ནྟཾ, བྱཱ་ས་ཏྟ་མ་ན་སཾ ན་རཾ;

སུ་ཏྟཾ གཱ་མཾ མ་ཧོ་གྷོ་ཝ, མ་ཙྩུ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

ཏ་ཏྠ བྱཱ་ས་ཏྟ་མ་ན་སཾ ན་རནྟི ས་མྤ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ ཝཱ ལ་གྒ་མཱ་ན་སཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ པུ་པྥཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘པུ་པྥཱ་ནི པ་ཙི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝཱ ག་ཙྪཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ས་ཀ་ལེ པུ་པྥཱ་རཱ་མེ མ་ནཾ པེ་སེ་ཏི, ‘‘ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པུ་པྥཱ་ནི པ་ཙི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པུ་པྥཱ་ནི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ མ་ནཾ པེ་སེ་སི, ཏ་མེ་ཝ ག་ཙྪཾ པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ས་དི་སཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ནོ་ར་མཾ རཱུ་པཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ནོ་ར་མཱ་ནཾ ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཏེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏི, རཱུ་པ་མེ་ཝ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་པ་ཏྠེ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ས་དྡཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ གོ་མ་ཧིཾ་ས་དཱ་སི་དཱ་ས་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་གཱ་མ་ནི་ག་མ་ཛ་ན་པ་དཱ་དཱི་སུ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་མྤི པ་རི་ཝེ་ཎ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨེ་ཝ པ་ཙི་ན་ནྟཾ ས་མྤ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ ཝཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ བྱཱ་ས་ཏྟ་མ་ན་སཾ ན་རཾ. སུ་ཏྟཾ གཱ་མནྟི གཱ་མ་སྶ གེ་ཧ་བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ན སུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་པ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཏྟ་པ་མ་ཏྟ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཾ གཱ་མཾ དྭེ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ག་མྦྷཱི་རོ མ་ཧོ་གྷོ་ཝ མ་ཙྩུ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ སོ མ་ཧོ་གྷོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་གོ་མ་ཧིཾ་ས་ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ གཱ་མཾ ས་མུ་དྡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྱཱ་ས་ཏྟ་མ་ན་སཾ ན་རཾ མ་ཙྩུ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མ་སྶ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡ་ས་མུ་དྡེ་སུ ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་ཏཱི་ཏི.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.

ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. པ་ཏི་པཱུ་ཛི་ཀ་ཀུ་མཱ་རི་ཝ་ཏྠུ

པུ་པྥཱ་ནི ཧེ་ཝཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཏི་པཱུ་ཛི་ཀཾ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ.

ཏ་ཏྠ ཀི་ར མཱ་ལ་བྷཱ་རཱི ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ པུ་པྥཱ་ནི པཱ་ཏེ་ནྟི, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པ་ཏི་ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ་མེ་ཝ ཙུ་ཏཱ, ས་རཱི་རཾ དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ཡི. སཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ཏི་སྶ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ལ་བྷཱ་རཱི་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་མྷཱི’’ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ པ་ར་ཀུ་ལཾ ག་ཏཱ་པི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ མེ སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཏི་མེ་ཝ པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་པཱུ་ཛི་ཀཱ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སཱ་པི ནི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཨི་མཱ་ནི་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི. སཱ་པི ཨེ་ཏེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་པ་ད་ཝཱ་རེ ཚ་པ་ཉྙཱ་ས ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༡; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་སྶ པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཉྙ་མྤཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་ཏྟེ པ་ཊི་ལ་བྷི.

སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏཾ ཁ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཀེ་ན་ཙི རོ་གེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཏ་རཱ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི ཨེ་ཝ. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏྭཾ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ ན དི་སྶ་སི, ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཙུ་ཏཱ་མྷི སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ’’ཏི. ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན མཱ་ཏུ ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ པ་ར་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་མྷི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི? ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་མ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཡུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ནུ་སྶཱ ཀིཾ ནུ ཁོ སུ་ཏྟ་པ་མ་ཏྟཱ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་ཐ, སཱ་མི’’? ‘‘ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨཱ་ཡུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཨ་ཛ་རཱ་མ་རཱ ཝི་ཡ ཙ ནི་ཙྩཾ པ་མ་ཏྟཱ, མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི. མཱ་ལ་བྷཱ་རཱི་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་མཱ་ཡུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ནུ་སྶཱ ཀི་ར པ་མ་ཏྟཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟི, ཀ་དཱ ནུ ཁོ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝོ, ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཏིཾ་ས་ར་ཏྟི་ཡོ མཱ་སོ, ཏེ་ན མཱ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་མཱ་སི་ཀོ སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ, ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ན དི་བྦ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏཾ མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཏི་སྶོ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ, ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སོ་པི ནཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ ཀཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་མཱ་དོ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི.

པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཨ་པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏཾ, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཊྛ་པི་ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ཏི་པཱུ་ཛི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཏཾ ད་ཀྑི་སྶ་ཐ, ཧི་ཡྻོ ཨ་ཡྻེ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཏཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ས་ར་ནྟཱ ཨ་སྶཱུ་ནི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་ཏི་པཱུ་ཛི་ཀཱ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་མེ་ཝ པ་ཏྠེ་སི, སཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཏཱ, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ན་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. ‘‘ན སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ སཱ་མི་ཀཾ པ་ཏྠེ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཏ་སྶཱ མཱ་ལ་བྷཱ་རཱི་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ སཱ་མི་ཀོ, སཱ ཏ་སྶ པུ་པྥ་པི་ལ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧོ པ་རི་ཏྟཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་མྷེ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྱཱ་དྷི་ནཱ མ་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཏྟཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་མེ ས་ཏྟེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཙ ཨ་ཏི་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་ནྟེ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༤༨. ‘‘པུ་པྥཱ་ནི ཧེ་ཝ པ་ཙི་ན་ནྟཾ, བྱཱ་ས་ཏྟ་མ་ན་སཾ ན་རཾ;

ཨ་ཏི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མེ་སུ, ཨ་ནྟ་ཀོ ཀུ་རུ་ཏེ ཝ་ས’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ པུ་པྥཱ་ནི ཧེ་ཝ པ་ཙི་ན་ནྟནྟི པུ་པྥཱ་རཱ་མེ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནི ཙ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ན་ནྟ་མེ་ཝ. བྱཱ་ས་ཏྟ་མ་ན་སཾ ན་རནྟི ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་སུ པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, ས་མྤ་ཏྟེ་སུ གེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ས་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་སུ པ་རི་ཡེ་ས་ནེ་ན་པི པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན་པི པ་རི་བྷོ་གེ་ན་པི ནི་དྷཱ་ནེ་ན་པི ཨ་ཏི་ཏྟཾ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ. ཨ་ནྟ་ཀོ ཀུ་རུ་ཏེ ཝ་སནྟི མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནྟ་ཀོ ཀ་ནྡ་ནྟཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཏྟཱ, དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.

པ་ཏི་པཱུ་ཛི་ཀ་ཀུ་མཱ་རི་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀོ་སི་ཡ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ

ཡ་ཐཱ་པི བྷ་མ་རོ པུ་པྥནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀོ་སི་ཡ་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ.

རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་སྶ ཀི་ར ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ས་ཀྐཱ་རཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠེ་ཀོ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀོ་སི་ཡོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. སོ ཏི་ཎ་གྒེ་ན ཏེ་ལ་བི་ནྡུ་མྤི པ་རེ་སཾ ན དེ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨི་ཏི་སྶ ཏཾ ཝི་བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏཾ ནེ་ཝ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དཱི་ནཾ, ན ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ར་ཀྑ་ས་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ པ་ན སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཛ་ན་པ་ད་མ་ནུ་སྶཾ ཀུ་མྨཱ་ས་པཱུ་རཾ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝཾ ཁཱ་ད་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ པི་པཱ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི་ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི, བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མེ བ་ཧཱུ་ནི ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ན ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཎྷཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. སོ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཎྷཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ཨུ་པ་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏོ་པི དྷ་ན་ཧཱ་ནི་བྷ་ཡེ་ན ན ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སི.

ཨ་ཐ ནཾ བྷ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ ཏེ, སཱ་མི, ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ན མེ ཀི་ཉྩི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ རཱ་ཛཱ ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི? ‘‘རཱ་ཛཱ་པི མེ ན ཀུ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀིཾ ཏེ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཝཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀི་ཉྩི ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ན ཏེ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི དྷ་ན་ཧཱ་ནི་བྷ་ཡེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶ་དྡོ་ཝ ནི་པ་ཛྫི, ཨ་ཐ ནཾ བྷ་རི་ཡཱ ‘‘ཀ་ཐེ་ཧི, སཱ་མི ཀི་སྨི་ཉྩི ཏེ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་གི་ལ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཏ་ཎྷཱ, སཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀི་མ་ཏྠཾ མེ ན ཀ་ཐེ་སི, ཀིཾ ཏྭཾ ད་ལི་དྡོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ས་ཀ་ལ་ནི་ག་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀེ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝེ པ་ཙི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཏེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ར་ཙྪ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀེ པ་ཙི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ ཏ་ཝ མ་ཧ་དྡྷ་ན་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧ་སཱ་མ་ནྟེ ས་བྦེ་སཾ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ ཏ་ཝ མ་ཧ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏེ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏྭཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏེ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཙ་མཱ་ནེ བ་ཧཱུ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི. ས་ཀ་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ནྣ་ཏ་ཎྜུ་ལེ ཙ ཨུ་དྡྷ་ན་ཀ་པ་ལླཱ་ནི ཙ ཨཱ་དཱ་ཡ ཐོ་ཀཾ ཁཱི་ར་ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཙ, ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ དཱ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི, སོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧ་ནྟོ ས་བྦ་དྭཱ་རེ་སུ སཱུ་ཙི་གྷ་ཊི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མ་ཏ་ལཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ་པི དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཨུ་དྡྷ་ནེ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀ་པ་ལླཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་ཝེ པ་ཙི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.

ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ པཱ་ཏོ་ཝ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་སོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ས་ཀྐཱ་ར་ནི་ག་མེ མ་ཙྪ་རི་ཡ་སེ་ཊྛི ‘ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ད་སྶ་ན་བྷ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀེ པཱ་སཱ་དེ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝེ པ་ཙཱ་པེ་ཏི, ཏྭཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀེ པཱུ་ཝེ ཙ ཁཱི་ར་ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་ནི ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཧི, ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཝ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མི, པཱུ་ཝེ་ཧེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

ཐེ་རོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཏཾ ནི་ག་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་ར་དྭཱ་རེ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཝ མ་ཎི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་ནོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་ཝ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཀ་མྤི. སོ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨི་མཾ ཋཱ་ན་མཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ་ཏི. སོ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཝི་ཡ དོ་སེ་ན ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཎ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ་པི ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་པ་དེ པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ངྐ་མི. སེ་ཊྛི ‘‘ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་ད་ནྟོ་པི ན ལ་བྷི་སྶ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་སྶ ཨུ་མྨཱ་རེ ཋི་ཏོ་པི ན ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཨུ་མྨཱ་རེ ཋི་ཏོ. ‘‘ཨུ་མྨཱ་རེ ཋི་ཏོ་པི ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟོ་པི ན ལ་བྷི་སྶ་སི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི དྷཱུ་མཱ་ཡི. ས་ཀ་ལ་པཱ་སཱ་དོ ཨེ་ཀ་དྷཱུ་མོ ཨ་ཧོ་སི. སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, གེ་ཧ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་བྷ་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ཏྭཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟོ་པི ན ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ སུ་ཊྛུ ལ་གྒོ, ཨ་ལ་དྡྷཱ ན ག་མི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀ་མ་སྶ པཱུ་ཝཾ དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ ཨེ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱུ་ཝཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཧི ན’’ནྟི. སཱ ཐོ་ཀཾ ཨེ་ཝ པི་ཊྛཾ ཀ་པ་ལླ་པཱ་ཏི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི, མ་ཧཱ་པཱུ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་པཱ་ཏིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.

སེ་ཊྛི ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘བ་ཧུཾ ཏ་ཡཱ པི་ཊྛཾ ག་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ད་བྦི་ཀ་ཎྞེ་ན ཐོ་ཀཾ པི་ཊྛཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པི, པཱུ་ཝོ པུ་རི་མ་པཱུ་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཡཾ པ་ཙ་ཏི, སོ སོ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟོ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ནི་བྦི་ནྣོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཀཾ པཱུ་ཝཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ པ་ཙྪི་ཏོ ཨེ་ཀཾ པཱུ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཨ་ལླཱི་ཡིཾ་སུ. སཱ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ས་བྦེ པཱུ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ལ་གྒཱ, ཝི་སུཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སོ་པི ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ་པི ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ་སྶ པཱུ་ཝེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ, པི་པཱ་སཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫི. ཏ་ཏོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ན མེ པཱུ་ཝེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, པ་ཙྪི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ པ་ཙྪིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི, ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛ’’ནྟི དི་ནྣ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཾ ག་ག་ན་ཏ་ལེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ ཝི་ཡ ད་སྶེ་སི.

ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ, ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ‘པཱུ་ཝེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཧཾ ཝོ ནེ་སྶཱ་མི, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ པཱུ་ཝེ ཙ ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཙ ག་ཎྷཱ་པེ་ཐ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཧཾ ཝོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ནེ་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་སཱ་དེ སོ་པཱ་ན་སཱི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ་པཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པ་ན ཝོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.

ཐེ་རོ སོ་པཱ་ན་སཱི་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏི ཐེ་རོ སེ་ཊྛི་ཉྩ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཁི་པྤ་ཏ་རཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་པེ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་གྒཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཏྟེ པཱུ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷི, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. སེ་ཊྛི ཁཱི་ར་ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ད་ད་མཱ་ནོ ན ཁ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་པི ས་དྡྷིཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཁཱ་དི. པཱུ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཝ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ་ན་ཉྩ དི་ནྣེ་སུ་པི པ་རི་ཡ་ནྟོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཝ. ‘‘བྷ་ནྟེ, པཱུ་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཚ་ཌྜེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་བྦྷཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜ་ཡིཾ་སུ. ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝ་པ་བྦྷཱ་རནྟེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ས་ཧ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་བྷོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ སོ་པཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་དེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.

ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཊྛི ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀྐི་རི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ ནཱ་མ ས་དྡྷཾ, ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ བྷོ་གེ མ་ཙྪ་རི་ཡ་སེ་ཊྛིཾ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱུ་ཝེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཨ་ཧོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཐེ་རོ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་ད་མ་ཀེ་ན ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ ས་དྡྷཾ, ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ བྷོ་གེ, ཀུ་ལཾ ཨ་ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་ཏོ རེ་ཎུཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན བྷ་མ་རེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་དི་སོ མ་མ པུ་ཏྟོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི ཐེ་རཾ པ་སཾ་སི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༤༩. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི བྷ་མ་རོ པུ་པྥཾ, ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་མ་ཧེ་ཋ་ཡཾ;

པ་ལེ་ཏི ར་ས་མཱ་དཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ གཱ་མེ མུ་ནཱི ཙ་རེ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ བྷ་མ་རོཏི ཡཱ ཀཱ་ཙི མ་དྷུ་ཀ་ར་ཛཱ་ཏི. པུ་པྥནྟི པུ་པྥཱ་རཱ་མེ ཙ་ར་ནྟོ པུ་པྥ་ཉྩ ཝ་ཎྞ་ཉྩ ག་ནྡྷ་ཉྩ ཨ་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ལེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་མྤི མ་དྷུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ལེ་ཏི, སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རེ ཏཾ ར་ཛ་མི་སྶ་ཀཾ ར་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་དྷུ་ར་ར་སཾ མ་དྷུཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཏ་སྶ པུ་པྥཱ་རཱ་མེ ཝི་ཙ་རི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་པྥཾ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་སྶ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གཱ་མེ མུ་ནཱི ཙ་རེཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ཁཱ་སེ་ཁ་བྷེ་དོ ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཡ་མུ་ནི ཀུ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ གཱ་མེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཏ་སྶ གཱ་མེ ཙ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ཧཱ་ནི ཝཱ བྷོ་ག་ཧཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟི. ས་དྡྷཱ་པི བྷོ་གཱ་པི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སེ་ཁ་མུ་ནི ཏཱ་ཝ བ་ཧི་གཱ་མེ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཀྑ་བྷ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་སེ་ཁ་མུ་ནི པ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མ་སྶ བྷ་མ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་དྷུ་ཀ་ར་ཎ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡ་སེ་ཊྛི ད་མི་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ནཾ ད་མེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –

‘‘ཨུ་བྷོ ཁ་ཉྫཱ ཨུ་བྷོ ཀུ་ཎཱི, ཨུ་བྷོ ཝི་ས་མ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ;

ཨུ་བྷི་ནྣཾ པི་ལ༹་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, ནཱ་ཧཾ པ་སྶཱ་མི ཨི་ལླི་ས’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༧༨) –

ཨི་མཾ ཨི་ལླི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.

མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀོ་སི་ཡ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.

༦. པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ

ན པ་རེ་སཾ ཝི་ལོ་མཱ་ནཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པཱ་ཝེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཝེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཏ་སྶཱ་ན་ནྟ་ར་གྷ་རེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. སཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪི་སྶཱ་མི ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་ས་ནྟི་ཀཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘མཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ན་མྤི ནི་ཝཱ་རེ་སི ཨེ་ཝ. སཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ་ཏུ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨ་ཡྻ, མ་མ མཱ་ཏུ བྷཱ་ཡཱ་མི, ག་ཙྪི་སྶཱ་མ་ཧ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་བྷོ་པི ཁཱ་དི་སྶཱ་མ, མཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨ་ཡྻ, མཱ་ཏཱ མེ ཏ་ཛྫེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ, ག་ནྟྭཱ པ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་མ་གྒེ་ན ཝཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི མཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ‘‘ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀིཾ ཏེ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཊྛོ, ‘‘ས་བྦཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་དྡ་ཀཾ ཏེ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་བྷོ་པི ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ པཱ་ཏོ་ཝ ཏཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་ག་བྦྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སུཾ.

པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ གེ་ཧཾ ཨ་ལླ་གོ་མ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ མ་གྒ་དེ་ས་ཀེ་ན ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་སོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཧི ནེ་སཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ནི་ར་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ, ཨ་ཡཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ, ཨ་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ, ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ས་བྦེ མ་གྒཱ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ. གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ན མ་གྒེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ག་ཏོ. སཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ས་ཏྠཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི པ་ཙྪཱ་ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏ་སྶཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ‘‘ན ཨི་དཱ་ནེ་སཱ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ན་ཊྛཱ་སི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཀ་ཉྩ ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ པ་ལཱ་ཡི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ ལ་ཛྫི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ ཙི་ཏྟཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་སྶ མེ ཀ་ཐཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཛ་ན་སྶ ཀ་ཐི་ཏཾ ཀ་ཐཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༥༠. ‘‘ན པ་རེ་སཾ ཝི་ལོ་མཱ་ནི, ན པ་རེ་སཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ;

ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ, ཀ་ཏཱ་ནི ཨ་ཀ་ཏཱ་ནི ཙཱ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ན པ་རེ་སཾ ཝི་ལོ་མཱ་ནཱིཏི པ་རེ་སཾ ཝི་ལོ་མཱ་ནི ཕ་རུ་སཱ་ནི མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ན མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན པ་རེ་སཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ, ནཱ་པི་སྶ གེ་ཧེ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་དཱི་ནི དི་ཡྻ་ནྟི, ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ནཱ་པི་སྶཱ གེ་ཧེ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་དཱི་ནི དི་ཡྻ་ནྟི, ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ, ནཱ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ, ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ན ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ན ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ, ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ, ན བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཝ་ཏྟཾ, ན ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ནཱ་པི་སྶ ཀི་ཉྩི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཨ་ཏྠི, ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༤༨) ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡོ་གེ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ, ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཱ་ཏི.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.

པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ

ཡ་ཐཱ་པི རུ་ཙི་རཾ པུ་པྥནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི་ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི. སོ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྷི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༨༨). ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཙ ཧོ་ནྟི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ནུ ཁོ, ནོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་གྒ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ, ཏ་སྶ མེ པ་དེ་ས་རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, རཱ་ཛཱ ཁོ པ་ན མེ ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་པི ནེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི. རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ཧི རཱ་ཛཱ ག་རུ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ནོ ས་ཏྠཱ, ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ཨུ་ཊྛ་ཧི. པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ ནཱ་མ ག་རུ་ཏ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཾ དི་སྭཱ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. རཱ་ཛཱ པ་ན ཏཾ ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཀུ་པི་ཏ་མཱ་ན་སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཀུ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རོ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. ར་ཉྙོ ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཋི་ཏོ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. སོ ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ན་མུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཀི་ནྟེ ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨ་པ་ནཱི་ཏ’’ནྟི. ‘‘‘རཱ་ཛཱ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝོ ཏུ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་དཱ་པི མ་ཡཾ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ མཾ དི་སྭཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཧཾ ཨ་གྒ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ, པ་དེ་ས་རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་སྨཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧི’’ནྟི. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷོ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ’’. ‘‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐོ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, དུ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ག་རུ་ཀཱ་ནེ་ཏྠ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ, ‘པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ མཾ དི་སྭཱ ན ཨུ་ཊྛི་ཏོ་མྷཱི’ཏི མཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘དེ་ཝ, གི་ཧཱི་ནཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷོ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཡཱ་ཙི, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ལླི་ཀཱ ཙ དེ་ཝཱི ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཙ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་བ་དྡྷཾ མ་མ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་སཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་དྡི་ས་ཐཱ’’ཏི. ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་ར་མ་ཀཱ་སི. ཐེ་རོ ནི་བ་དྡྷཾ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་སཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི. ཏཱ་སུ མ་ལླི་ཀཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཝཱ་ས་བྷ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ནེ་ཝ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ན ཨུ་དྡེ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀི་མཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘མ་ལླི་ཀཱ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐ་ཙྩཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་དྡེ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཉཱ་ཏི་དྷཱི་ཏཱ ནེ་ཝ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ན ཨུ་དྡེ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ས་ཀྐ་ཙྩ་མ་སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ག་ནྡྷ་ཀ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ཨ་ཕ་ལོ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ན ས་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

༥༡. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི རུ་ཙི་རཾ པུ་པྥཾ, ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ག་ནྡྷ་ཀཾ;

ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ, ཨ་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ.

༥༢. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི རུ་ཙི་རཾ པུ་པྥཾ, ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ ས་ག་ནྡྷ་ཀཾ;

ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ, ས་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི ཀུ་བྦ་ཏོ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ རུ་ཙི་རནྟི སོ་བྷ་ནཾ. ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟནྟི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, ཨ་ག་ནྡྷ་ཀནྟི ག་ནྡྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ པཱ་ལི་བྷ་དྡ་ཀ་གི་རི་ཀ་ཎྞི་ཀ་ཛ་ཡ་སུ་མ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ. ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ག་ནྡྷ་ཀ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ག་ནྡྷ་ཀ་པུ་པྥཾ ཡོ ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ག་ནྡྷཾ ན ཕ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་མྤི ཡོ ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ན ས་མཱ་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ སུ་ཏ་ག་ནྡྷ་ཉྩ ཝཱ་ཙཱ་ག་ནྡྷ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་ནྡྷ་ཉྩ ན ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི ཨ་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ, ཨ་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ’’ཏི. ས་ག་ནྡྷ་ཀནྟི ཙ་མྤ་ཀ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ པུ་པྥཾ དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ ས་རཱི་རེ ག་ནྡྷོ ཕ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ་པི. ཀུ་བྦ་ཏོཏི ཡོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི, སུ་ཏ་ག་ནྡྷ་ཝཱ་ཙཱ་ག་ནྡྷ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་ནྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཏྟཱ. དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.

ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ

ཡ་ཐཱ་པི པུ་པྥ་རཱ་སི་མྷཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་སཱ་ཁཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

སཱ ཀི་ར ཨ་ངྒ་ར་ཊྛེ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ སེ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་དཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏཾ ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎི.

ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ མེ་ཎྜ་ཀོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ནཱ་མ མེ་ཎྜ་ཀོ སེ་ཊྛི, ཙ་ནྡ་པ་དུ་མཱ ནཱ་མ ཏ་སྶེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀ་པུ་ཏྟོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝཱི ནཱ་མ, མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ དཱ་སོ པུ་ཎྞོ ནཱ་མཱ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ཡེ་ཝ, བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ པ་ན ཝི་ཛི་ཏེ པ་ཉྩ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་གཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ – ཛོ་ཏི་ཀོ, ཛ་ཊི་ལོ, མེ་ཎྜ་ཀོ, པུ་ཎྞ་ཀོ, ཀཱ་ཀ་ཝ་ལི་ཡོ་ཏི. ཏེ་སུ ཨ་ཡཾ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝི་སཱ་ཁཾ དཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི མ་ངྒ་ལཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི མ་ངྒ་ལཾ, ཏ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་སི་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི, ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀཱ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པི ཁོ ས་ཏྠཱ་ར་མུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ མ་ཧཱ་དཱ་ན་མ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བི་མྦི་སཱ་རོ ཙ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷ་གི་ནི་པ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཝི་ཛི་ཏེ པ་ཉྩ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་གཱ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ཝ་ས་ནྟི, མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཛི་ཏེ ཨེ་ཀོ་པི ཏཱ་དི་སོ ན་ཏྠི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཛི་ཏེ པ་ཉྩ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་གཱ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, ཏེ་སུ མེ ཨེ་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཛོ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཙཱ་ལ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཙཱ་ལ་ན་ས་དི་སཾ, མེ་ཎྜ་ཀ་མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་སྶ པུ་ཏྟོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏཱ་ཏ, ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ‘‘‘ཨེ་ཀཾ དྷ་ན་སེ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏྭཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ་སུ པ་ཧི་ཎ་ནྟེ་སུ ག་མི་སྶཱ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་རི་ཝ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ་པི་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པ་སེ་ན་དི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི, ཨ་ཐ ནཾ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་དཾ ཀ་སྶ ཝི་ཛི་ཏ’’ནྟི? ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘ཀཱི་ཝ དཱུ་རོ ཨི་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ ས་མྦཱ་དྷཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ཛ་ནོ མ་ཧ་ནྟོ, ས་ཙེ རོ་ཙེ་ཐ, ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སེ་ཡྻཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་ཡཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན་ག་ར་སྶ སཱ་ཀེ་ཏ་ནྟྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི.

སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་མྤི ཁོ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་དིཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ རུ་ཙྩ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ དཱ་རི་ཀཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’ཏི, པུ་ཏྟ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ཀུ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ཀེ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, མཾ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཚ་ཝི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཝ་ཡ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནྟི. མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ཡ ཧི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀེ་སཱ མོ་ར་ཀ་ལཱ་པ་ས་དི་སཱ ཧུ་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་གྒཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨི་དཾ ཀེ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ, ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎཾ བི་མྦ་ཕ་ལ་ས་དི་སཾ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་མཾ སུ་ཕུ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ མཾ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ, ད་ནྟཱ སུ་ཀྐཱ ས་མཱ ཨ་ཝི་ར་ལཱ༹ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཛི་ར་པ་ནྟི ཝི་ཡ ས་མ་ཙྪི་ནྣ་ས་ངྑ་པ་ནྟི ཝི་ཡ ཙ སོ་བྷ་ནྟི, ཨི་དཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ, ཀཱ་ལི༹་ཡཱ ཙུ་ཎྞ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ལི་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ སི་ནི་དྡྷོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་དཱ་མ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི, ཨོ་དཱ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་དཱ་མ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཚ་ཝི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ, ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་པི ཁོ པ་ན ས་ཀིཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཡོ་བྦ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཝ་ཡ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨཱ་མ, ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་རི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝོ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ, ག་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་རི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐ, དི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཙ ཨི་མཾ པི་ལ་ནྡྷ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ.

ཏེ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ན་ག་རཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ཨ་དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཝ་ཊ་ན་ཀྑ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ སཱ་ཀེ་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ནི་པྥ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ན་ག་རེ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝི་ཝ་ཊ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ བ་ཧི ཨ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀུ་ལཱ་ནི་པི པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ས་རཱི་རེ་ན པ་ད་སཱ་ཝ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ པུ་ཏྟཱ་པི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ མ་ནཱ་པཾ ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཾ དི་སྭཱ མཱ་ལཱ་གུ་ལེ༹་ན པ་རི་ཀྑི་པི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ཏཾ མ་གྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏེ་པི ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཨེ་ཀཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ནྣ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ པ་དེ་སཾ པ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པཱ་ཝ་སྶི. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ཏཱ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ན པ་སྶིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ཀ་ཏི་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ སཱ་ལཾ པཱ་ཝི་སི, ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཏེ་མིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་སྶཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི དི་སྭཱ ད་ནྟེ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ, ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ ཀ་ཉྫི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཝི་སཱ་ཁཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀཾ ཝ་དེ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི? ‘‘ཏཾ ཀ་ཐེ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. མ་དྷུ་རོ ཧི ཏ་སྶཱ ས་དྡོ ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ༹་ས་རོ ཝི་ཡ ནི་ཙྪ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ནེ པུ་ན མ་དྷུ་ར་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏྠི་ཡོ ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རེ ཨ་ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་སི. ཏ་སྨཱ ཀ་ཐེ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི.

‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ མཱ ཝ་དེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཱ་ཧི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ, ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཛ་ཝེ་ན ནཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟི, ཨ་པ་ར་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟི, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ཏཱ་ཏཱ, ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་རཱ་ཛཱ ཏཱ་ཝ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཛ་ཝ་མཱ་ནོ ན སོ་བྷ་ཏི, ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀོ ཝི་ཡ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ག་ར་ཧཾ ལ་བྷ་ཏི, ས་ཎི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ སོ་བྷ་ཏི. ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱིཔི ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཛ་ཝ་མཱ་ནོ ན སོ་བྷ་ཏི, ཝཱ་ར་ཎ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ སོ་བྷ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཛ་ཝ་མཱ་ནོ ན སོ་བྷ་ཏི, ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གི་ཧཱི ཝི་ཡ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ག་ར་ཧ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ས་མི་ཏ་ག་མ་ནེ་ན པ་ན སོ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏྠཱི ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ཏི, ‘‘ཀིཾ ཨེ་སཱ ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ ཝི་ཡ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཨ་པ་རཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་མ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ས་ཎྛཱ་པེ་ཏྭཱ པོ་སེ་ནྟི. མ་ཡ་ཉྷི ཝི་ཀྐི་ཎེ་ཡྻ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ, ཨ་མྷེ པ་ར་ཀུ་ལ་པེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པོ་སེ་ནྟི. ས་ཙེ ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྠ་དུ་སྶ་ཀ་ཎྞེ ཝཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠོ ཝཱ པཱ་དོ ཝཱ བྷི་ཛྫེ་ཡྻ, ཀུ་ལ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜཾ པ་ན མེ ཏེ་མེ་ཏྭཱ སུ་སྶི་སྶ་ཏི. ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ན དྷཱ་ཝི་ཏཱ་མྷི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི.

བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ ད་ནྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནོ ད་ནྟ་ས་མྤ་ཏྟི དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝེ་སཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཾ པི་ལ་ནྡྷ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཏ་ར་ན་ག་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏྠ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཾ ཀ་ཏ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ནཱ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. སཱ ‘‘ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ནོ ཀུ་ལ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཐཾ པེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི སཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ད་སཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་ཡ པ་ན པི་ལ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨི་སྶ་ར་དཱ་རི་ཀཱ ར་ཐཱ་དཱི་ཧི ག་ཙྪ་ནྟི, ཨི་ཏ་རཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ན་ཀཾ ཝཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟི, ཚ་ཏྟཾ ཝཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ད་ས་ནྟཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཾ་སེ ཁི་པ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཝ. ཏ་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི པེ་སེ་སི. སཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཏཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ སེ་ཊྛི པུ་ཙྪི – ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘སེ་ཊྛི ཀ་ཏ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཏྟོ ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘དྷ་ནཾ ཀི་ཏྟ་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘དྷ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟཾ, དཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་ཏྟཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀིཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སོ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧཾ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.

ཏེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་སྶ ‘‘ལ་དྡྷཱ ནོ དཱ་རི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ཀ་སྶ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ’’ཏི. སོ ‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ མེ དཱ་རི་ཀཱ ལ་དྡྷཱ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་ཏྠཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལཾ ཨེ་ཏཾ མ་ཡཱ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སཱ་ཀེ་ཏེ ནི་ཝེ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, སོ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘མ་ཡི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ རཱ་ཛཱ་པི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་ཛ་བ་ལཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཛ་ན་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི? ཨི་ཏ་རོ་པི ‘‘ས་ཙེ་པི ད་ས རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཊི་སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ན་ག་རེ གེ་ཧ་གོ་པ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི བ་ཧུ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སི, ‘‘ཨ་མྨ, ས་སུ་རོ ཀི་ར ཏེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཀ་ཏ་རཾ གེ་ཧཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཾ, ར་ཉྙོ ཀ་ཏ་རཾ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི? པ་ཎྜི་ཏཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཝ་ཛི་ར་གྒ་ཏི་ཁི་ཎ་ཉཱ་ཎཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ‘‘ས་སུ་ར་སྶ མེ ཨ་སུ་ཀ་གེ་ཧཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐ, ར་ཉྙོ ཨ་སུ་ཀ་གེ་ཧཾ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སུ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ར་ཉྙོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐ, ཨ་སྶ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཚ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’? ‘‘‘མ་ཡཾ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ན ཀི་ཉྩི ལ་བྷི་མྷ, ཨ་སྶ་ར་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་ཁཾ ན ཝི་ཙ་རི་མྷཱ’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི.

ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པི་ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དྷཱི་ཏུ མེ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནི་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཛི་རཱ་དཱི་ནི དཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ་ཝ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ན ས་ཀྐཱ སེ་ཊྛི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་རཾ པོ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏུཾ, དཱ་ནི དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི. སོ་པི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཡཾ ཡཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ མ་མ བྷཱ་རོ, མ་ཡཱ པེ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝོ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ནི་ཙྩ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ ཛ་ནཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘སེ་ཊྛི ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་ན ཏཱ་ཝ ན ནི་ཊྛཱ་ཏི. ཀ་མྨ་ནྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨ་ས་ནྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ན བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་དཱ་རཱུ་ནི ན་པྤ་ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་རི་ཛི་ཎྞཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ པ་རི་ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ནི ཙ གེ་ཧཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཏ་ཏོ པུ་ན་པི ‘‘དཱ་རཱུ་ནི ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ན ས་ཀྐཱ དཱ་རཱུ་ནི ལ་དྡྷུཾ, དུ་སྶ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ཝ་ཊྚི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ཙཱ་ཊཱི་སུ ཏེ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, པ་སཱ་དྷ་ན་མྤི ནི་ཊྛི་ཏཾ.

ཏ་སྨིཾ པ་སཱ་དྷ་ནེ ཙ་ཏ་སྶོ ཝ་ཛི་ར་ནཱ་ལི༹་ཡོ ཨུ་པ་ཡོ་གཾ ཨ་ག་མཾ་སུ, མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ, པ་ཝཱ་ལ༹་སྶ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི ནཱ་ལི༹་ཡོ, མ་ཎཱི་ནཾ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ. ཨི་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཙ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ར་ཏ་ནེ་ཧི ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་སུ་ཏྟ་མ་ཡཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ར་ཛ་ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཾ སཱི་སེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཾ པཱ་ད་པི་ཊྛིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མུ་དྡི་ཀཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ ག་ཎྛི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ པཱ་ས་ཀཱ, མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀཱ མུ་དྡི་ཀཱ, དྭཱི་སུ ཀ་ཎྞ་པི་ཊྛཱི་སུ དྭེ, ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀེ ཨེ་ཀཱ, དྭཱི་སུ ཛ་ཏྟཱུ་སུ དྭེ, དྭཱི་སུ ཀ་པྤ་རེ་སུ དྭེ, དྭཱི་སུ ཀ་ཊི་པ་སྶེ་སུ དྭེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན པ་སཱ་དྷ་ནེ ཨེ་ཀཾ མོ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ, ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཀྑེ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ པ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཝཱ་མ་པ་ཀྑེ པ་ཉྩ པ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི, ཏུ་ཎྜཾ པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡཾ, ཨ་ཀྑཱི་ནི མ་ཎི་མ་ཡཱ་ནི, ཏ་ཐཱ གཱི་ཝཱ ཙ པི་ཉྪཱ་ནི ཙ, པ་ཏྟ་ནཱ་ལི༹་ཡོ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཛ་ངྒྷཱ་ཡོ. སོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊེ ཋ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ན་མ་ཡཱུ་རོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. པ་ཏྟ་ནཱ་ལི༹་ས་ཧ་སྶ་སྶ ས་དྡོ དི་བྦ་ས་ངྒཱི་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་གྷོ་སོ ཝི་ཡ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨ་མོ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི. པ་སཱ་དྷ་ནཾ ན་ཝ་ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལཾ དཱི་ཡི་ཏྠ.

‘‘ཀི་སྶ པ་ན ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏཱ་ཡེ་ཏཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི? སཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀཾ ད་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་མྤི སཱུ་ཙི་ཡོ་པི ར་ཛ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ལ་བྷི. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜེ་ན མ་ཏྠ་ཀཾ པ་པྤོ་ཏི, པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི དྷཱི་ཏུ པ་རི་ཝ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཱ་སི, སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ན་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཛ་ན་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ཏ་མྦ་བྷཱ་ཛ་ན་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, པ་ཏྟུ་ཎྞ་ཝ་ཏྠ་ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ས་པྤི་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ཏེ་ལ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ན་ངྒ་ལ་ཕཱ་ལཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏུ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མ མེ ཨ་ཏྠོ’ཏི མཱ པ་ར་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ པ་ཧི་ཎཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི དཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ར་ཐེ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཏི་སྶོ ཏི་སྶོ ཝ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ‘‘ཨེ་ཏཾ ནྷཱ་པེ་ནྟི་ཡོ བྷོ་ཛེ་ནྟི་ཡོ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི་ཡོ ཝི་ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏུ གཱ་ཝོ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ བྷ་ཎེ ཙཱུ་ལ༹་ཝ་ཛ་སྶ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཱི་སུ གཱ་ཝུ་ཏེ་སུ ཏི་སྶོ བྷེ་རི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཐ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཏི་ཊྛ་ཐ. གཱ་ཝཱི་ནཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ག་ནྟུཾ མཱ ཨ་ད་ཏྠ. ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ གཱ་ཝཱི་ནཾ ཝ་ཛ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཾ་སུ, པུ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཀཾ་སུ. པུ་ན་པི ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཾ་སུ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ག་མ་ན་ཉྩ ནི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ཏོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏེ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ གཱ་ཝི་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ཨ་ཊྛཾ་སུ.

མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏུ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ གཱ་ཝོ ཨ་ལཾ, དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཛ་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧཱ་པེ་སི. དྭཱ་ར་སྨིཾ པི་ད་ཧི་ཏེ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན བ་ལ་ཝ་གཱ་ཝོ ཙ དྷེ་ནུ་ཡོ ཙ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ བ་ལ་ཝ་གཱ་ཝོ ཙ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ དྷེ་ནུ་ཡོ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ བ་ལ་ཝ་ཝ་ཙྪཱ ཏཱ་སཾ དྷེ་ནཱུ་ནཾ ཨུ་ས་བྷཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨེ་ཝཾ གཱ་ཝོ ག་ཏཱ’’ཏི? ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ན་སྶ. སཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ར་ཉྙོ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ནི་ཊྛཱ ས་ངྒྷ་དཱ་སཱི ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ད་ཧ་རཱ་ན་ཉྩ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་ཉྩ པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ལཾ, ཨ་ལ’’ནྟི ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ན་མྤི ‘‘ཨི་དཾ མ་དྷུ་རཾ, ཨི་དཾ མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི གཱ་ཝོ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. སེ་ཊྛི་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ དྷ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏུ ས་བྦཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ པ་ན དཱ་ས་དཱ་སི་ཡོ ན སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏཱ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏ་རི ས་སི་ནེ་ཧ་ནི་སྶི་ནེ་ཧཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཧ་ཉྷི ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ན་ཀེ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན པ་ཧི་ཎཱ་མི, ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ག་ཙྪ་ནྟུ, མཱ ཨ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ་ཏི ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཨ་ཐ ‘‘སྭེ མ་མ དྷཱི་ཏཱ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ དྷཱི་ཏ་རཾ ས་མཱི་པེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, པ་ཏི་ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ནཱ་མ ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ ཨཱ་ཙཱ་རཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི. ཨ་ཡ་མྤི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ཨ་ན་ནྟ་ར་ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་སྶོ་སི. སོ་པི སེ་ཊྛི དྷཱི་ཏ་རཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི –

‘‘ཨ་མྨ, ས་སུ་ར་ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་ཨ་གྒི བ་ཧི ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, བ་ཧི་ཨ་གྒི ཨ་ནྟོ ན པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦོ, ད་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ད་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶཱ་པི དཱ་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་གྒི པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦོ, ཨ་ནྟོ་དེ་ཝ་ཏཱ ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.

ཨི་མཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་བྦཱ སེ་ནི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་སེ་ནཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པཱ་ཊི་བྷོ་གེ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཙེ མེ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དྷཱི་ཏུ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཧི སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཀེ་ཏ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་མ་ཏྟེ་སུ ཙུ་དྡ་ས་སུ བྷ་ཏྟ་གཱ་མེ་སུ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི. ཏེ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷཱ’’ཏི ཙུ་དྡ་ས གཱ་མ་ཀཱ ཀི་ཉྩི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ? དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་པི ར་ཉྙོ ཙ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ ཙ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.

མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་པི ས་བྦ་པ་ཙྪ་ཏོ ཡཱ་ན་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀེ ནཱ་མེ་ཏེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སུ་ཎི་སཱ་ཡ ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ དཱ་སི་དཱ་སཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀོ པོ་སེ་སྶ’’ཏི? ‘‘པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ པ་ལཱ་པེ་ཐ, ཨ་པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ ཨི་ཏོ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ན ‘‘ཨ་པེ་ཐ, མཱ ཝཱ་རེ་ཐ, བ་ལ་མེ་ཝ བ་ལ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི, ‘‘ཨ་མྨ, ན་ཏྠི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, ཀོ ཨེ་ཏེ པོ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པོ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཀེ ‘‘ཨ་ལཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ ཝི་སཱ་ཁཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ན་སྨིཾ ནུ ཁོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཐེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ནེ་ན མེ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ན་སྶ ཝི་སེ་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ར་ཐེ ཋ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨེ་སཱ ཀི་ར ཝི་སཱ་ཁཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨི་ཏི སཱ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. ག་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ཧི་ཏ་པ་ཧི་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ དཱ་པེ་སི. ཨི་ཏི སཱ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ དེ་ཐ, ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ དེ་ཐ, ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་ཏུ དེ་ཐ, ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་གི་ནི་ཡཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ནྟཱི ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཝི་ཡ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ དཱ་སཱི་ཧི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་ལ༹་ཝཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.

མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་པི པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ན་གྒ་ས་མ་ཎ་ཀེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན པེ་མེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻཱ་ན་མྤི ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་སུ ན་ཝ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ མེ སུ་ཎི་སཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. སཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྷོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི, ཀ་སྨཱ མཾ ས་སུ་རོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སཱི’’ཏི, ‘‘དྷཱི, དྷཱི’’ཏི སེ་ཊྛིཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ. ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ཏཾ དི་སྭཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ སེ་ཊྛིཾ ག་ར་ཧིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ནཱ་ལ་ཏྠ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞིཾ ཨི་དྷ པ་ཝེ་སེ་སི, ཝེ་གེ་ན ནཾ ཨི་མ་སྨཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨི་མེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏུཾ, མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ སཱ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ད་ཧ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏུ་མྷེ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཧཱ་ར་ཧེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ ནི་རུ་ད་ཀཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི.

ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཝི་སཱ་ཁཱ ས་སུ་རཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋི་ཏཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་སུ་ར་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཡ་ཐཱ སོ ཐེ་རཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན བཱ་ལོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་པི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ བྷུ་ཉྫ་ཏེ་ཝ. ཝི་སཱ་ཁཱ ‘‘ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་པི མེ ས་སུ་རོ ས་ཉྙཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ པུ་རཱ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ནི་ག་ཎྛེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་པི ‘‘པུ་རཱ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ པཱ་ཡཱ་སཾ ཨི་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཐ, ཨེ་ཏཾ ཨི་མ་སྨཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཐ, ཨ་ཡཾ མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མ་ངྒ་ལ་ཀཱ་ལེ ཨ་སུ་ཙི་ཁཱ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ནི་ཝེ་ས་ནེ ས་བྦེ་པི དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀཱ་ཝ, ཀོ ནཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, མུ་ཁེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ན་ཏྠི. ཝི་སཱ་ཁཱ ས་སུ་ར་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་ཡཾ ནི་ཀྑ་མཱ་མ, ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་ཏོ ཀུ་མྦྷ་དཱ་སཱི ཝི་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ, དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དྷཱི་ཏ་རོ ནཱ་མ ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པི་ཏཱ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ས་ཙེ མེ དྷཱི་ཏུ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ་དྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཾ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི, ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སཱ་དོ་སཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི.

སེ་ཊྛི ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨེ་སཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་རི་ཀཱ མ་ངྒ་ལ་ཀཱ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ མཾ ‘ཨ་སུ་ཙི་ཁཱ་ད་ཀོ’ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ཨི་མི་སྶཱ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རེ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཋི་ཏེ ས་སུ་རོ མེ ཨ་པྤོ་ད་ཀཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཏཾ ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པུ་ཉྙཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་པུ་ཉྙ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ པུ་རཱ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཙཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠ མེ ཀོ དོ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻ, ཨི་དྷ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ དོ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དཱ་སཱི་པ་རི་ཝུ་ཏཱ པ་ཙྪཱ་གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ནཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ག་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན གེ་ཧེ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ་ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི་པི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ཝི་ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སིཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠ མེ ཀོ དོ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻ, ཨི་དྷ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ཏ་ཝ གེ་ཧེ དཱ་སཱི་ཧི་པི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏྭཾ ཀིཾ ཨེ་ཏྠ དོ་སཾ པ་སྶ་སཱི’’ཏི?

ཨ་ཡྻཱ, ཨི་དྷཱ་པི ཏཱ་ཝ དོ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་མཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ གུ་ཡ྄ཧེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ད་ས ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་དཱ་སི, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་སཾ མེ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏུ. ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་གྒི བ་ཧི ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་གྒིཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི. ཨི་དཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི – ‘ཨ་མྨ, ཏ་ཝ ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གུ་ཎཾ དི་སྭཱ བ་ཧི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཋ་ཏྭཱ མཱ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི ཨ་གྒི་ས་དི་སོ ཨ་གྒི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’’ཏི.

ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨ་གྒི ན ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ནྟོ ཨ་གྒི་མྷི ནི་བྦུ་ཏེ བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨ་གྒིཾ ཨ་ནཱ་ཧ་རི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི, ཨི་དཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི – ས་ཙེ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གེ་ཧེ་སུ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཝཱ པུ་རི་སཱ ཝཱ ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན མཱ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་སི. ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཧི ཨ་གྒི་ནཱ ས་དི་སོ ཨ་གྒི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨི་མྤི ཀཱ་ར་ཎེ སཱ ནི་དྡོ་སཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.

ཏེ་སུ པ་ན ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་མྤི ཧི ཏ་སྶཱ པི་ཏ་རཱ ‘‘ཡེ ད་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ‘‘ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ པ་ཊི་དེ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ཡེ ན དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ན དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ཡེ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན པ་ཊི་དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ད་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶཱ་པི དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ད་ལི་དྡེ་སུ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟེ་སུ ས་མྤ་ཏྟེ་སུ ཏེ པ་ཊི་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཏེ་སཾ དཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀེ དི་སྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་ལ་དྡྷཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘སུ་ཁཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་རཾ ས་ཡ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ན ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ཨ་གྒི པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་སྶུ་མྤི ས་སུ་ར་མྤི སཱ་མི་ཀ་མྤི ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཨུ་ར་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ཨ་ནྟོ་དེ་ཝ་ཏཱ ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ས་སྶུ་ཉྩ ས་སུ་ར་ཉྩ སཱ་མི་ཀ་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་ཊྛུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་ཊྛི ཨི་མེ་སཾ ད་ས་ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི.

ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ‘‘ཀིཾ སེ་ཊྛི ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏུ དོ་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ན་ཏྠི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ནཾ ནི་དྡོ་སཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཝི་སཱ་ཁཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ག་མ་ནཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, པི་ཏཱ པ་ན མེ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ མ་མ དོ་ས་སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི, ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ མེ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཙ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི དཱ་སི་དཱ་སེ ‘‘ཡཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཛྫཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, མ་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཁ་མཱ་ཧི མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་མི་ཏ་བྦཾ ཏཱ་ཝ ཁ་མཱ་མི, ཨ་ཧཾ པ་ན བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, ན མ་ཡཾ ཝི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཝ་ཏྟཱ་མ, ས་ཙེ མ་མ རུ་ཙི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མི, ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཏ་ཝ ས་མ་ཎེ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཝི་སཱ་ཁཱ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་སི. ན་གྒ་ས་མ་ཎཱ་པི ས་ཏྠུ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ གེ་ཧཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཝི་སཱ་ཁཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦོ ས་ཀྐཱ་རོ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏོ, ས་སུ་རོ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་སུཾ. སོ ‘‘སུ་ཎྷཱ མེ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. སཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ པུ་ན སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ས་སུ་རོ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ པུ་ན ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི. པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ་སྶ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. སོ ག་ནྟྭཱ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏྭཾ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ཝཱ ནི་སཱི་ད, པ་ར་ཀུ་ཊྚེ ཝཱ པ་ར་སེ་ལེ ཝཱ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཝཱ པ་ན ནི་སཱི་ད, ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ས་ཀྐོ་མི ཏཾ མ་མ ས་དྡཾ སཱ་ཝེ་ཏུ’’ནྟི མ་ཧཱ་ཛ་མྦུཾ ཁ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་མ་ཏ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི.