༥. མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀོ་སི་ཡ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ
ཡ་ཐཱ་པི བྷ་མ་རོ པུ་པྥནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀོ་སི་ཡ་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ.
རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་སྶ ཀི་ར ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ས་ཀྐཱ་རཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠེ་ཀོ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀོ་སི་ཡོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. སོ ཏི་ཎ་གྒེ་ན ཏེ་ལ་བི་ནྡུ་མྤི པ་རེ་སཾ ན དེ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨི་ཏི་སྶ ཏཾ ཝི་བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏཾ ནེ་ཝ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དཱི་ནཾ, ན ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ར་ཀྑ་ས་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ པ་ན སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཛ་ན་པ་ད་མ་ནུ་སྶཾ ཀུ་མྨཱ་ས་པཱུ་རཾ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝཾ ཁཱ་ད་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ པི་པཱ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི་ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི, བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མེ བ་ཧཱུ་ནི ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ན ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཎྷཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. སོ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཎྷཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ཨུ་པ་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏོ་པི དྷ་ན་ཧཱ་ནི་བྷ་ཡེ་ན ན ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ བྷ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ ཏེ, སཱ་མི, ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ན མེ ཀི་ཉྩི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ རཱ་ཛཱ ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི? ‘‘རཱ་ཛཱ་པི མེ ན ཀུ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀིཾ ཏེ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཝཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀི་ཉྩི ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ན ཏེ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི དྷ་ན་ཧཱ་ནི་བྷ་ཡེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶ་དྡོ་ཝ ནི་པ་ཛྫི, ཨ་ཐ ནཾ བྷ་རི་ཡཱ ‘‘ཀ་ཐེ་ཧི, སཱ་མི ཀི་སྨི་ཉྩི ཏེ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་གི་ལ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཏ་ཎྷཱ, སཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀི་མ་ཏྠཾ མེ ན ཀ་ཐེ་སི, ཀིཾ ཏྭཾ ད་ལི་དྡོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ས་ཀ་ལ་ནི་ག་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀེ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝེ པ་ཙི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཏེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ར་ཙྪ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀེ པ་ཙི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ ཏ་ཝ མ་ཧ་དྡྷ་ན་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧ་སཱ་མ་ནྟེ ས་བྦེ་སཾ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ ཏ་ཝ མ་ཧ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏེ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏྭཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏེ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཙ་མཱ་ནེ བ་ཧཱུ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི. ས་ཀ་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ནྣ་ཏ་ཎྜུ་ལེ ཙ ཨུ་དྡྷ་ན་ཀ་པ་ལླཱ་ནི ཙ ཨཱ་དཱ་ཡ ཐོ་ཀཾ ཁཱི་ར་ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཙ, ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ དཱ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི, སོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧ་ནྟོ ས་བྦ་དྭཱ་རེ་སུ སཱུ་ཙི་གྷ་ཊི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མ་ཏ་ལཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ་པི དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཨུ་དྡྷ་ནེ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀ་པ་ལླཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་ཝེ པ་ཙི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ པཱ་ཏོ་ཝ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་སོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ས་ཀྐཱ་ར་ནི་ག་མེ མ་ཙྪ་རི་ཡ་སེ་ཊྛི ‘ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ད་སྶ་ན་བྷ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀེ པཱ་སཱ་དེ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝེ པ་ཙཱ་པེ་ཏི, ཏྭཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀེ པཱུ་ཝེ ཙ ཁཱི་ར་ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་ནི ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཧི, ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཝ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མི, པཱུ་ཝེ་ཧེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཐེ་རོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཏཾ ནི་ག་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་ར་དྭཱ་རེ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཝ མ་ཎི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་ནོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་ཝ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཀ་མྤི. སོ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨི་མཾ ཋཱ་ན་མཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ་ཏི. སོ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཝི་ཡ དོ་སེ་ན ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཎ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ་པི ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་པ་དེ པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ངྐ་མི. སེ་ཊྛི ‘‘ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་ད་ནྟོ་པི ན ལ་བྷི་སྶ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་སྶ ཨུ་མྨཱ་རེ ཋི་ཏོ་པི ན ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཨུ་མྨཱ་རེ ཋི་ཏོ. ‘‘ཨུ་མྨཱ་རེ ཋི་ཏོ་པི ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟོ་པི ན ལ་བྷི་སྶ་སི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི དྷཱུ་མཱ་ཡི. ས་ཀ་ལ་པཱ་སཱ་དོ ཨེ་ཀ་དྷཱུ་མོ ཨ་ཧོ་སི. སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, གེ་ཧ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་བྷ་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ཏྭཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟོ་པི ན ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ སུ་ཊྛུ ལ་གྒོ, ཨ་ལ་དྡྷཱ ན ག་མི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀ་མ་སྶ པཱུ་ཝཾ དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ ཨེ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱུ་ཝཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཧི ན’’ནྟི. སཱ ཐོ་ཀཾ ཨེ་ཝ པི་ཊྛཾ ཀ་པ་ལླ་པཱ་ཏི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི, མ་ཧཱ་པཱུ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་པཱ་ཏིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
སེ་ཊྛི ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘བ་ཧུཾ ཏ་ཡཱ པི་ཊྛཾ ག་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ད་བྦི་ཀ་ཎྞེ་ན ཐོ་ཀཾ པི་ཊྛཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པི, པཱུ་ཝོ པུ་རི་མ་པཱུ་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཡཾ པ་ཙ་ཏི, སོ སོ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟོ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ནི་བྦི་ནྣོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཀཾ པཱུ་ཝཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ པ་ཙྪི་ཏོ ཨེ་ཀཾ པཱུ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཨ་ལླཱི་ཡིཾ་སུ. སཱ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ས་བྦེ པཱུ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ལ་གྒཱ, ཝི་སུཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སོ་པི ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ་པི ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ་སྶ པཱུ་ཝེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ, པི་པཱ་སཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫི. ཏ་ཏོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ན མེ པཱུ་ཝེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, པ་ཙྪི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ པ་ཙྪིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི, ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛ’’ནྟི དི་ནྣ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཾ ག་ག་ན་ཏ་ལེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ ཝི་ཡ ད་སྶེ་སི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ, ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ‘པཱུ་ཝེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཧཾ ཝོ ནེ་སྶཱ་མི, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ པཱུ་ཝེ ཙ ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཙ ག་ཎྷཱ་པེ་ཐ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཧཾ ཝོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ནེ་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་སཱ་དེ སོ་པཱ་ན་སཱི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ་པཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པ་ན ཝོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
ཐེ་རོ སོ་པཱ་ན་སཱི་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏི ཐེ་རོ སེ་ཊྛི་ཉྩ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཁི་པྤ་ཏ་རཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་པེ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་གྒཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཏྟེ པཱུ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷི, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. སེ་ཊྛི ཁཱི་ར་ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ད་ད་མཱ་ནོ ན ཁ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་པི ས་དྡྷིཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཁཱ་དི. པཱུ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཝ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ་ན་ཉྩ དི་ནྣེ་སུ་པི པ་རི་ཡ་ནྟོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཝ. ‘‘བྷ་ནྟེ, པཱུ་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཚ་ཌྜེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་བྦྷཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜ་ཡིཾ་སུ. ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་པ་ལླ་ཀ་པཱུ་ཝ་པ་བྦྷཱ་རནྟེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ས་ཧ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་བྷོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ སོ་པཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་དེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཊྛི ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀྐི་རི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ ནཱ་མ ས་དྡྷཾ, ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ བྷོ་གེ མ་ཙྪ་རི་ཡ་སེ་ཊྛིཾ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱུ་ཝེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཨ་ཧོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཐེ་རོ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་ད་མ་ཀེ་ན ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ ས་དྡྷཾ, ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ བྷོ་གེ, ཀུ་ལཾ ཨ་ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་ཏོ རེ་ཎུཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན བྷ་མ་རེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་དི་སོ མ་མ པུ་ཏྟོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི ཐེ་རཾ པ་སཾ་སི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༩. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི བྷ་མ་རོ པུ་པྥཾ, ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་མ་ཧེ་ཋ་ཡཾ;
པ་ལེ་ཏི ར་ས་མཱ་དཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ གཱ་མེ མུ་ནཱི ཙ་རེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྷ་མ་རོཏི ཡཱ ཀཱ་ཙི མ་དྷུ་ཀ་ར་ཛཱ་ཏི. པུ་པྥནྟི པུ་པྥཱ་རཱ་མེ ཙ་ར་ནྟོ པུ་པྥ་ཉྩ ཝ་ཎྞ་ཉྩ ག་ནྡྷ་ཉྩ ཨ་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ལེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་མྤི མ་དྷུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ལེ་ཏི, སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རེ ཏཾ ར་ཛ་མི་སྶ་ཀཾ ར་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་དྷུ་ར་ར་སཾ མ་དྷུཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཏ་སྶ པུ་པྥཱ་རཱ་མེ ཝི་ཙ་རི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་པྥཾ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་སྶ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གཱ་མེ མུ་ནཱི ཙ་རེཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ཁཱ་སེ་ཁ་བྷེ་དོ ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཡ་མུ་ནི ཀུ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ གཱ་མེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཏ་སྶ གཱ་མེ ཙ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ཧཱ་ནི ཝཱ བྷོ་ག་ཧཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟི. ས་དྡྷཱ་པི བྷོ་གཱ་པི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སེ་ཁ་མུ་ནི ཏཱ་ཝ བ་ཧི་གཱ་མེ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཀྑ་བྷ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་སེ་ཁ་མུ་ནི པ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མ་སྶ བྷ་མ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་དྷུ་ཀ་ར་ཎ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡ་སེ་ཊྛི ད་མི་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ནཾ ད་མེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘ཨུ་བྷོ ཁ་ཉྫཱ ཨུ་བྷོ ཀུ་ཎཱི, ཨུ་བྷོ ཝི་ས་མ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ;
ཨུ་བྷི་ནྣཾ པི་ལ༹་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, ནཱ་ཧཾ པ་སྶཱ་མི ཨི་ལླི་ས’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༧༨) –
ཨི་མཾ ཨི་ལླི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.
མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀོ་སི་ཡ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.