༡༢. ག་ར་ཧ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ
ཡ་ཐཱ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྨིནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ག་ར་ཧ་དི་ནྣཾ ནཱ་མ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི སི་རི་གུ་ཏྟོ ཙ ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ཙཱ་ཏི དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ སི་རི་གུ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ, ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཏཾ ནི་ག་ཎྛཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཏ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ སི་རི་གུ་ཏྟཾ ‘ཀིཾ ཏྭཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་སི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་མྷེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ སི་རི་གུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི – ‘‘ས་མྨ, ཀིཾ ཏེ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན, ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཀིཾ ཏེ མ་མ, ཨ་ཡྻེ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? སི་རི་གུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ་པི བ་ཧཱུ དི་ཝ་སེ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ‘‘ས་མྨ, ཏྭཾ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སི, ‘ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, མ་མ, ཨ་ཡྻེ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’ཏི, ཀ་ཐེ་ཧི ཏཱ་ཝ མེ, ཏ་ཝ, ཨ་ཡྻཱ, ཀིཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘‘ཨ་ཧོ, སཱ་མི, མཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད, མ་མ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་བྦཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨི་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ས་བྦཾ བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ཝ་དེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡཾ ཏེ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན, ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ, ག་ཙྪ, ས་མྨ, ཨ་ཡྻེ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སི་རི་གུ་ཏྟོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏུ་མྷེ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སི་རི་གུ་ཏྟེ་ན སཱ་མཾ ཏྭཾ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏེ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ནི་པྥ་ནྣཾ ནོ ཀི་ཙྩཾ, སི་རི་གུ་ཏྟ་སྶ ཨ་མྷེ་སུ པ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ ནཱ་མ ས་མྤ་ཏྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ.
སི་རི་གུ་ཏྟ་སྶཱ་པི མ་ཧ་ནྟཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. སོ ཏ་སྨིཾ དྭི་ནྣཾ གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་བྷ་ཏོ དཱི་གྷཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་ཀ་ལ་ལ་སྶ པཱུ་རཱ་པེ་སི. བ་ཧི་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ དྭཱི་སུ པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ར་ཛྫུ་ཡོ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནཾ པུ་རི་མ་པཱ་དེ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་སྶ པུ་རི་མ་པ་སྶེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ར་ཛྫུ་ཀེ་སུ ཋ་པཱ་པེ་སི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝཾ་སི་རཱ པ་ཏི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི དཱ་པེ་སི. མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ ཙཱ་ཊི་ཡོ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ད་ལི་པ་ཎྞེ་ཧི ཙ སེ་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི ཙ མུ་ཁཱ་ནི བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ ཨེ་ཝ གེ་ཧ་སྶ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ བ་ཧི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠ་ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་པཱུ་ཝ་ཙུ་ཎྞ་མ་ཀྑི་ཏཱ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པཱ་པེ་སི. ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ པཱ་ཏོ་ཝ ཏ་སྶ གྷ་རཾ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རོ ས་ཛྫི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ས་མྨ, ས་ཛྫི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ཨེ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏཱ་སུ ཨེ་ཏྟི་ཀཱ་སུ ཙཱ་ཊཱི་སུ ཡཱ་གུ, ཨེ་ཏྟི་ཀཱ་སུ བྷ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྟི་ཀཱ་སུ ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏ་པཱུ་ཝཱ་དཱི་ནི པཱུ་རི་ཏཱ་ནི, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ ཏ་སྶ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ནི་ག་ཎྛཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སི་རི་གུ་ཏྟོ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ནི་ག་ཎྛེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཋི་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཙེ ས་བྦཾ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧཾ མཱ པ་ཝི་སི་ཏྠ. མ་མ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཝོ ནེ་ཝ ཡཱ་གུ ཨ་ཏྠི, ན བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ས་ཙེ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་སྶ་ཐ, གཱུ་ཐ་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཝོ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པོ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ནི་སཱི་ད་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ, མཱ ཏཱ་ནི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ མ་ཀྑ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཐ ནི་ག་ཎྛེ ‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་ག་ཎྛཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་དིཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མཱ ཏཱ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ན་མཱུ་ལེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཏི་ཏེ ‘མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ནྟཱུ’ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ཏཱུ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་ཐཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ན་མཱུ་ལེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཁི་པྤཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. ནི་ག་ཎྛཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ནི་སི་ནྣཱ, ར་ཛྫཱུ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏཱ ཨཱ་ས་ན་པཱ་དཱ བྷ་ཊྛཱ, ནི་ག་ཎྛཱ ཨ་ཝཾ་སི་རཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཏིཾ་སུ. སི་རི་གུ་ཏྟོ ཏེ་སུ པ་ཏི་ཏེ་སུ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞུ་ཏྟི་ཎྞེ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་སྨཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ད་ཎྜེ་ཧི པཱ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་སི. ཏེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ག་མ་ན་མ་གྒེ པ་ན ཏེ་སཾ སུ་དྷཱ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ བྷཱུ་མིཾ པི་ཙྪི་ལཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏེ པ་ཏི་ཏེ པུ་ན པོ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ ‘‘ནཱ་སི་ཏ་མྷཱ ཏ་ཡཱ, ནཱ་སི་ཏ་མྷཱ ཏ་ཡཱ’’ཏི ཀ་ནྡ་ནྟཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཀུ་དྡྷོ ‘‘ནཱ་སི་ཏ་མྷི སི་རི་གུ་ཏྟེ་ན, ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ ནཱ་མ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ མ་མ, ཨ་ཡྻེ, པོ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་སཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཎྜཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ རཱ་ཛཱ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ཐ, མཱ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. དེ་ཝ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀོ མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སི – ‘‘ས་མྨ, ཀིཾ ཏེ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན, ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སི་རི་གུ་ཏྟོ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ས་ཙེ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ར་ཎེ ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ག་ར་ཧ་དི་ནྣཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་ཙྩཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ ས་ཏྠཱ་རོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ‘‘ས་བྦཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ཏ་ཡཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ད་ཎྜོ ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སྭེ་ཝ ད་ཎྜཾ པཱ་པི་ཏོ, ཏ་སྶེ་ཝ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ཊཱ.
སོ ཏཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི སི་རི་གུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏ་སྶ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀཱ་ན་མྤི མ་ཡཱ བྱ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སི་རི་གུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཧཱ་ཡ སི་རི་གུ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, ས་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཉཱ་ཏི་སུ་ཧ་ཛྫཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ལ་ཧོ་པི ཧོ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ་པི, ཀིཾ ཏྭཾ ཀི་ཉྩི ན ཀ་ཐེ་སི, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་མྨ, ཏ་ཝ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཀ་ཐ་ན་ཏོ ན ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཡཾ, ས་མྨ, ཀ་ཏཾ, ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཏཾ ན མ་ཡཾ མེ་ཏྟིཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ནྟི ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སི་རི་གུ་ཏྟོ ག་ར་ཧ་དི་ནྣཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ཏེ ནི་ག་ཎྛེ་ཧི, ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, མ་མ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཝཱ ཀིཾ ཏེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? སོ་པི ཨེ་ཏ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ན་ཁེ་ན ཝི་ལེ་ཁི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ, ‘‘སི་རི་གུ་ཏྟ, ཏ་ཝ ས་ཏྠཱ ཀིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་མྦྷོ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད, ས་ཏྠུ མེ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཀ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ན ཀ་ཐེ་སི, ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ག་ཙྪ, ཏ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཧི, བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མི, པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་མ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི.
སི་རི་གུ་ཏྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ཏུ་མྷེ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ཏི, པ་ཉྩ་ཧི ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སྭེ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐ, པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ ཁོ པ་ན ཏ་སྶ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀཱ་ནཾ མ་ཡཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ, མ་ཡཱ ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟཾ ཙེ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ. ནོ ཙེ, མཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ སོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ ཀཱ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་དྡ་ས ‘‘དྭི་ནྣཾ གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཀ་ཊ་མ་ཏྟཱ་ནི ཁ་དི་ར་དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཨ་ངྒཱ་ར་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. པུ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨི་དཾ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཀི་ལ་ཉྫཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མི, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སི་རི་གུ་ཏྟོ ཙ ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དྷ་ན་རཱ་སིཾ སཱ་ས་ནེ ཝི་ཀི་རི་སྶ་ནྟི, ཨི་མཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
སི་རི་གུ་ཏྟོ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ག་ར་ཧ་དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྭི་ནྣཾ གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཀ་ཊ་མ་ཏྟཱ་ནི ཁ་དི་ར་དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་རཱ་སཱི་ནཾ ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་རཱ་སིཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་མ་ཏྠ་ཀེ རུ་ཀྑ་པ་ད་རཱ་ནི ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ལ་ཉྫེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ གོ་མ་ཡེ་ན ལི་མྤཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན དུ་བྦ་ལ་ད་ཎྜ་ཀེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་མ་ན་མ་གྒཾ ཀཱ་རེ་སི, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ད་ཎྜ་ཀེ་སུ བྷ་གྒེ་སུ པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཾ པ་ཏི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ གེ་ཧ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ སི་རི་གུ་ཏྟེ་ན ཋ་པི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཙཱ་ཊི་ཡོ ཋ་པཱ་པེ་སི, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. སི་རི་གུ་ཏྟོ པཱ་ཏོ་ཝ ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཏོ ཏེ, ས་མྨ, ས་ཀྐཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, ས་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན སོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཧི, པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦཾ སི་རི་གུ་ཏྟེ་ན ད་སྶི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་སི. སི་རི་གུ་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷུ, ས་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀེ་ན ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏེ མ་ཧ་ནྟོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་པི ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་པི ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡཾ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ར་ཧ་དི་ནྣ་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཋི་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཐཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧཾ མཱ པ་ཝི་སི་ཏྠ. པ་ཝི་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཝོ ནེ་ཝ ཡཱ་གུ ཨ་ཏྠི, ན བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ས་བྦེ ཁོ པ་ན ཏུ་མྷེ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྪཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཾ པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ན ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ པཱ་ཡཱ་སི. ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ པ་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ‘‘པུ་ར་ཏོ ཡཱ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་མ་ཏྠ་ཀེ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་སི, ཀི་ལ་ཉྫཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་མ་ཏྟཱ་ནི པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟོ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི, བྷི་ཀྑཱུ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ག་ར་ཧ་དི་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཌཱ་ཧོ ཨུ་ཊྛ་ཧི.
སོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ སི་རི་གུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མི, མེ ཏཱ་ཎཾ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ གེ་ཧེ ཡཱ་གུ ཝཱ བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ན་ཏྠི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ དྭི་ནྣཾ གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཨ་ངྒཱ་ར་སྶ པཱུ་རཾ ཀཱ་རེ་སིཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་བྦེ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི? ན་ནུ ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ‘‘‘ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ཙཱ་ཊི་ཡོ, ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ཡཱ་གུ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་ཏྟཱ་དཱི་ནཱི’ཏི ད་སྶེ་སཱི’’ཏི. ‘‘མུ་སཱ ཏཾ, སཱ་མི, ཏུ་ཙྪཱ་ཝ ཙཱ་ཊི་ཡོ’’ཏི. ཧོ་ཏུ, ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་སུ ཙཱ་ཊཱི་སུ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི. ཏཾ ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཏེ་ན ཡཱ་སུ ཙཱ་ཊཱི་སུ ‘‘ཡཱ་གཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ ཡཱ་གུ་ཡཱ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ, ཡཱ་སུ ‘‘བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ་ཝ ག་ར་ཧ་དི་ནྣ་སྶ ས་རཱི་རཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན པ་རི་པཱུ་རི་ཏཾ, ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣཾ. སོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་སྶ གུ་ཎཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཧི ཨ་ནྡྷཱ ནཱ་མ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༥༨. ‘‘ཡ་ཐཱ ས་ངྐཱ་ར་དྷཱ་ན་སྨིཾ, ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་པ་ཐེ;
པ་དུ་མཾ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡེ་ཐ, སུ་ཙི་ག་ནྡྷཾ མ་ནོ་ར་མཾ.
༥༩. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཨ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ;
ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ངྐཱ་ར་དྷཱ་ན་སྨིནྟི ས་ངྐཱ་ར་ཋཱ་ན་སྨིཾ, ཀ་ཙ་ཝ་ར་རཱ་སི་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་པ་ཐེཏི མ་ཧཱ་མ་གྒེ ཚ་ཌྜི་ཏ་སྨིཾ. སུ་ཙི་ག་ནྡྷནྟི སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷཾ. མ་ནོ ཨེ་ཏྠ ར་མ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ་ར་མཾ. ས་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ས་ངྐཱ་ར་མི་ཝ བྷཱུ་ཏེ་སུ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེཏི པུ་ཐཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཛ་ན་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཚ་ཌྜི་ཏེ ས་ངྐཱ་ར་རཱ་སི་མྷི ཨ་སུ་ཙི་ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ་པི སུ་ཙི་ག་ནྡྷཾ པ་དུ་མཾ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཏཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ མ་ནོ་ར་མཾ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་སུ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ ཛཱ་ཏོ ནི་པྤ་ཉྙ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་མ་ཏྟེ་ན་པི, ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ནི ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རོ་ཙ་ཏི ཝི་རོ་ཙ་ཏི སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ག་ར་ཧ་དི་ནྣོ ཙ སི་རི་གུ་ཏྟོ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཝི་པྤ་ཀི་རིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ག་མཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་རཱ་སིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ མ་མ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ར་རཱ་སི་མྷཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི, ཨ་པ་རི་པ་ཀྐེ ཉཱ་ཎེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ་པི མེ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་དཱ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ ནོ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘ཀཱ་མཾ པ་ཏཱ་མི ནི་ར་ཡཾ, ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དོ ཨ་ཝཾ་སི་རོ;
ནཱ་ན་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཧ་ནྡ པི་ཎྜཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༤༠) –
ཨི་དཾ ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.
ག་ར་ཧ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ དྭཱ་ད་ས་མཾ.
པུ་པྥ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཝ་གྒོ.