༤. ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
དཱུ་ར་ངྒ་མནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་གི་ནཱི པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མ་ཀཱ་རཱ་མེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠ’’ནྟི དྭེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སཱ་ཊ་ཀེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་དོ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བཱི་ཛི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ད་ཏྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ཏྭ་མེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ, པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ, པ་རི་པུ་ཎྞཾ མེ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏྭ་མེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐ, ཏུ་མྷེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟེ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ་པི ཐེ་རོ ན ཨི་ཙྪི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ སོ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཋི་ཏོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཐེ་ར་སྶ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ, ཨེ་ཝ་མྤི མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ པ་རི་བྷོ་གཾ ན ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ. ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ ཀིཾ མེ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན, གི་ཧི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘དུ་སྶ་ཎྛཱ་པི་ཏོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱུ་ཏོ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ལི༹་ཀཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ལི༹་ཀཱ ནཱ་མ ཁི་པྤཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏི, སྭཱ་ཧཾ ཝི་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, མཱུ་ལེ བ་ཧཱུ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མི, སཱ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་མ མཱ་ཏུ་ལ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་ཡཱ་ན་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་མ པུ་ཏྟ་ཉྩ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་མ བྷ་རི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑཱ་མི – ‘ཨཱ་ནེ་ཧི ཏཱ་ཝ མེ པུ་ཏྟཾ ཝ་ཧི་སྶཱ་མི་ན’ནྟི. སཱ ‘ཀིཾ ཏེ པུ་ཏྟེ་ན, ཨེ་ཧི, ཨི་མཾ ཡཱ་ན་ཀཾ པཱ་ཛེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘ཨ་ཧཾ ནེ་སྶཱ་མི ན’ནྟི ནེ་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཙ་ཀྐ་པ་ཐེ ཚ་ཌྜེ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ‘ཏྭཾ མ་མ པུ་ཏྟཾ ནེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་དཱ་སི, ནཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི ནཱ་སི་ཏོ་སྨི ཏ་ཡཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཏོ་ད་ཡ་ཊྛི་ཡཱ པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
སོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ་ཝ ཋ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཐེ་ར་སྶ སཱི་སེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན པ་ཧ་རི. ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན སཱི་སེ པ་ཧ་ཏོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏེ་ན ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཾ ས་བྦཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ པ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཀོ ཨེ་ཏྠ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ དོ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨ་ཧོ ན་ཊྛོ་མྷི, ཉཱ་ཏཾ ཀི་ར མེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཾ, ཀིཾ མེ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ.
ཨ་ཐ ནཾ ད་ཧ་རཱ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠ, ཨེ་ཀོ ཝོ བྷི་ཀྑུ ལ་དྡྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ད་ཧ་རཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ན་ནུ ཏྭཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ, མཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཝཱ ཝ་དཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཀི་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སྨི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ལ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན པ་ཧཱ་རཱ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ལཱ་ཏོ་སྨི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑུ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ དཱུ་རེ ཧོ་ནྟ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ, རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༧. ‘‘དཱུ་ར་ངྒ་མཾ ཨེ་ཀ་ཙ་རཾ, ཨ་ས་རཱི་རཾ གུ་ཧཱ་ས་ཡཾ;
ཡེ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཡ་མེ་སྶ་ནྟི, མོ་ཀྑ་ནྟི མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དཱུ་ར་ངྒ་མནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ཧི མ་ཀྐ་ཊ་སུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ག་མ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, དཱུ་རེ ས་ནྟ་མྤི པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི དཱུ་ར་ངྒ་མཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ས་ཏྟ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཎྞི་ཀ་བ་དྡྷཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་རུ་དྡྷེ པུ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙ་རཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝཱ ནཱི་ལཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རོ ཝ་ཎྞ་བྷེ་དོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ས་རཱི་རཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. གུ་ཧཱ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཧཱ, ཨི་ད་ཉྩ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི གུ་ཧཱ་ས་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཡེ ཙི་ཏྟནྟི ཡེ ཀེ་ཙི པུ་རི་སཱ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟཱ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟཱ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཡ་མེ་སྶ་ནྟི སཾ་ཡ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. མོ་ཀྑ་ནྟི མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཱཏི ས་བྦེ་ཏེ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཛཱ་ཏཱ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.