༥. ཙི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ན་ཊྛ་གོ་ཎཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ གོ་ཎཾ དི་སྭཱ གོ་ཡཱུ་ཐེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཝ་ཀྐཱ་ར་པཱ་ཏི་ཡཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏེ ཏཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་པཱི་ལི༹་ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་ཏོ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་ཏོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ, ཨ་ཡྻཱ, ནི་མ་ནྟ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན་ཏྠི, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ནི་བ་དྡྷཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ‘‘མ་ཡཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ནི་བ་དྡྷཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ཨེ་ཝཾ མ་དྷུ་ར་བྱ་ཉྫ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ན ལ་བྷཱ་མ, ཨི་མེ ཀི་ར ནི་བ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཀིཾ མེ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན, བྷི་ཀྑུ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སཱ་དྷུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི པ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ.
སོ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ མེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན, གི་ཧཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྶ གེ་ཧེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་རཱི་རཾ མི་ལཱ་ཡི. ཏ་ཏོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྑེ་ན, ས་མ་ཎོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ཝི་བྦྷ་མི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ པུ་ན་པི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ མེ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་ན པ་བྦཱ་ཛ་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ སོ ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨེ་ས ཙི་ཏྟ་ཝ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠེ་རོཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ.
ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷ་རི་ཡཱ ག་བྦྷི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ས་ཏྟ་མེ ཝཱ་རེ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཀ་སི་བྷ་ཎྜ་མཱ་དཱ་ཡ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་བྦྷཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྶཱ ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀོ ཨ་པ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་ཁ་ཏོ ཙ ལཱ་ལཱ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ནཱ་སཱ གྷུ་ར་གྷུ་རཱ་ཡ་ཏི, མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་ཊྚཾ, ད་ནྟཾ གྷཾ་ས་ཏི, སཱ ཏ་སྶ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ས་རཱི་རཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨི་ད’’ནྟི ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ཀཱ་སཱ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་རེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་གེ་ཧེ ཋི་ཏཱ ས་སྶུ ཏཾ ཏ་ཐཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཨུ་ད་རེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ་ཝ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ནཾ དྷཱི་ཏ་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ དི་སྭཱ སོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི, སཱ་མི་ཀོ ཏེ ཏཾ ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ན་ཏྠི སོ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་པེ་ཧི ཨ་པེ་ཧི, ཨ་མྨ, ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ག་མ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ པུ་ནཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ་པི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ‘‘ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མ མཾ་ཡཾ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ, ཀུ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ས་ཏྠ་ཀ་ནི་སཱ་ན་པཱ་སཱ་ཎ་ས་དི་སཾ ཏ་ཝ སཱི་ས’’ནྟི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཱ་ནི མཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་བྦཱ་ཛ་ཡིཾ་སུ. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཏེ་པི ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཙི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ, ཏ་ཝ ག་མ་ན་ས་མ་ཡཾ ཏྭ་མེ་ཝ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ཏེ ཙི་རཱ་ཡི་ཏ’’ནྟི. ‘‘བྷ་ནྟེ, སཾ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལེ ག་ཏ་མྷཱ, སོ ནོ སཾ་ས་གྒོ ཚི་ནྣོ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ག་མ་ན་དྷ་མྨཱ ཛཱ་ཏ་མྷཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི་སྶ པུ་ཉྙ་ཉྩ པཱ་པ་ཉྩ པ་ཧཱི་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༣༨. ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏོ;
པ་རི་པླ་ཝ་པ་སཱ་ད་སྶ, པ་ཉྙཱ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཏི.
༣༩. ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨ་ན་ནྭཱ་ཧ་ཏ་ཙེ་ཏ་སོ;
པུ་ཉྙ་པཱ་པ་པ་ཧཱི་ན་སྶ, ན་ཏྠི ཛཱ་ག་ར་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་སྶ་ཙི ནི་བ་དྡྷཾ ཝཱ ཐཱ་ཝ་རཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཡོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨ་སྶ་པི་ཊྛེ ཋ་པི་ཏ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཙ ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཁ་ལླཱ་ཊ་སཱི་སེ ཋ་པི་ཏ་ཀ་ད་མྦ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ཙ ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཎྛཱ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ, ཀ་དཱ་ཙི ནི་ག་ཎྛོ, ཀ་དཱ་ཙི ཏཱ་པ་སོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་བྷེ་དཾ ཨི་མཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་རི་ཏྟ་ས་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པླ་ཝ་ས་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་པླ་ཝ་པ་སཱ་ད་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་དཱ པ་ཉྙཱ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཡ་པི ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ཏོ་ཝ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ པ་རི་པཱུ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི རཱ་གེ་ན ཨ་ཏི་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཨ་ན་ནྭཱ་ཧ་ཏ་ཙེ་ཏ་སོཏི ‘‘ཨཱ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁི་ལ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༩; ཝི་བྷ. ༩༤༡; མ. ནི. ༡.༡༨༥) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དོ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན དོ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཉྙ་པཱ་པ་པ་ཧཱི་ན་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་པུ་ཉྙ་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་པཱ་པ་སྶ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ. ན་ཏྠི ཛཱ་ག་ར་ཏོ བྷ་ཡནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཛཱ་ག་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ ཝི་ཡ. སོ པ་ན ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཛཱ་ག་ར་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཛཱ་ག་རོ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཛཱ་ག་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཛཱ་ག་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ཀི་ལེ་ས་བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྪཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ན ཧི ཏཾ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཡེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ ཀི་ལེ་སེ ན པུ་ནེ་ཏི ན པ་ཙྩེ་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཡེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ ཀི་ལེ་སེ ན པུ་ནེ་ཏི ན པ་ཙྩེ་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༧).
དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ས་ཕ་ལཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཱ ཝ་ཏི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀི་ལེ་སཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ལོ་ལི༹་ཏོ ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ གི་ཧཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ག་མ་ནེ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀི་ལེ་སཱ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཱ, ས་ཙེ ཨེ་ཏེ རཱུ་པི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷཾ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ནཱི་ཙ་ཀོ་ཏི ཨོ་ཀཱ་སོ ནེ་སཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, མཱ་དི་ས་མྤི ནཱ་མེ་ཏེ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ནྟི, ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཀཱ ཀ་ཐཱ? ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི ཨ་ཌྜྷ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ཝ་ར་ཀ་ཙོ་ར་ཀཾ ཀུ་ཎྛ་ཀུ་དཱ་ལ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཚ ཝཱ་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ཀ་དཱ, བྷ་ནྟེ, ཀ་དཱ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི? ‘‘སུ་ཎི་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཀུ་དཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཏི་ནྟཱ་ཡ ‘‘གེ་ཧེ མེ ཨ་ཌྜྷ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟོ ཝ་ར་ཀ་ཙོ་ར་ཀོ ཙ ཀུ་ཎྛ་ཀུ་དཱ་ལ་ཀོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཝ་ར་ཀ་ཙོ་ར་ཀ་བཱི་ཛཾ མཱ ན་སྶཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཀུ་དཱ་ལེ་ན ཀ་སི་ཏྭཱ ཏཾ བཱི་ཛཾ ཝ་པི་ཏྭཱ ཝ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཀཱ་ལེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་བཱི་ཛཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ ཁཱ་དི. སོ ‘‘ཀིཾ མེ དཱ་ནི གེ་ཧེ་ན, པུ་ན ཨ་ཊྛ མཱ་སེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ཝ་ར་ཀ་ཙོ་ར་ཀ་ཉྩ ཀུ་ཎྛ་ཀུ་དཱ་ལ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ གི་ཧཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ པ་ན ཝཱ་རེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཚ ཝཱ་རེ ཨི་མཾ ཀུ་ཎྛ་ཀུ་དཱ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ གི་ཧཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཀ་ཏྠ་ཙི་དེ་ཝ ནཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻཾ, ཡ་ཐཱ་སྶ པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཏ་ཐཱ ནཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ བཱི་ཛཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ཀུ་དཱ་ལ་ཕ་ལ་ཀེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀུ་དཱ་ལཾ ཨ་གྒ་ད་ཎྜ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཋི་ཏོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་སཱི་སེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཛི་ཏཾ མེ, ཛི་ཏཾ མེ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་དིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཏཾ ས་དྡཾ ཨ་སྶོ་སི. རཱ་ཛཱུ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ‘‘ཛི་ཏཾ མེ’’ཏི ས་དྡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་མི་ཏྟ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘ཛི་ཏཾ མེ’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ཏྭཾ པ་ན ‘ཛི་ཏཾ མེ, ཛི་ཏཾ མེ’ཏི ཝི་ར་ཝ་སི, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཀུ་དཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏོ ‘‘ཏྭཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཙོ་རེ ཛི་ནི, ཏ་ཡཱ ཛི་ཏཾ པུ་ན ཨ་ཝ་ཛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, མ་ཡཱ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ ལོ་བྷ་ཙོ་རོ ཛི་ཏོ, སོ པུ་ན མཾ ན ཛི་ནི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཛ་ཡོ སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ན ཏཾ ཛི་ཏཾ སཱ་དྷུ ཛི་ཏཾ, ཡཾ ཛི་ཏཾ ཨ་ཝ་ཛཱི་ཡ་ཏི;
ཏཾ ཁོ ཛི་ཏཾ སཱ་དྷུ ཛི་ཏཾ, ཡཾ ཛི་ཏཾ ནཱ་ཝ་ཛཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༧༠);
ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཙ ག་ངྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི. ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཱ པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་རོ་པི སཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ས་མི་དྡྷཾ ན་ག་རཾ སུ་ཉྙཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་ག་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ རཱ་ཛཱ ཨོ་ར་ཀེ ཋཱ་ནེ ན པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་བྦ་ཛི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨ་སྶ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ བྷོ་གེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་དཱ ཀུ་དཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཀི་ལེ་སཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཙི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.