༣. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
སུ་དུ་དྡ་སནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ས་ཏྠ་རི ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨེ་ཀོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལཱུ་པ་ག་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀཾ མེ དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, ས་ཙེ་སི དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧི, པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧི, ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ཧི, ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་མྨ་ནྟཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཧི, ཨེ་ཀེ་ན པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པོ་སེ་ཧི, ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀ་རོ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎཱ་ནི ག་ཎྷ, པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ཏཱ་ནི་པི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པུ་ཙྪི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ད་ས སཱི་ལཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ག་ཎྷི. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ན པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཏ་སྶེ་ཀོ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. ཏ་སྶ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་ད་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི – ‘‘བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ནཱ་མ ཨི་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི – ‘‘བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ནཱ་མ ཨི་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཨི་དཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ, ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨི་དྷ ཙ མ་མ ཧ་ཏྠ་པ་སཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་མྤི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, གེ་ཧེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, མ་ཡཱ གི་ཧི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དྡེ་སཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཀི་སོ ལཱུ་ཁོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ ཨཱ་ལ་སྶི་ཡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀ་ཙྪུ་པ་རི་ཀི་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀིཾ ཏྭཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ་ཝ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜུ་རོ་གཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀི་སོ ལཱུ་ཁོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ ཨཱ་ལ་སྶི་ཡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀ་ཙྪུ་པ་རི་ཀི་ཎྞོ, ཀིཾ ཏེ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་མྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏ་སྶ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སྭཱ་ཧཾ ‘ཨི་དྷ མེ ཧ་ཏྠ་པ་སཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་མྤི ན་ཏྠི, གི་ཧི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུཾ, གི་ཧི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཝ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ར་ཀྑཱ་ཧི, ས་ཀྐཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ’’ནྟི ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༦. ‘‘སུ་དུ་དྡ་སཾ སུ་ནི་པུ་ཎཾ, ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ནཾ;
ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཙི་ཏྟཾ གུ་ཏྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སུ་དུ་དྡ་སནྟི སུ་ཊྛུ དུ་དྡ་སཾ. སུ་ནི་པུ་ཎནྟི སུ་ཊྛུ ནི་པུ་ཎཾ པ་ར་མ་ས་ཎྷཾ. ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ནནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ལ་བྷི་ཏ་བྦཱ་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་པ་ཏ་ན་སཱི་ལཾ. ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ དུ་མྨེ་དྷོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཙི་ཏྟ་ཝ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. མེ་དྷཱ་ཝཱི པ་ན པ་ཎྜི་ཏོ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏྭ་མྤི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ གོ་པེ་ཧི. ཨི་ད་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ གུ་ཏྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ, དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.