༢. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
དུ་ནྣི་གྒ་ཧ་སྶ ལ་ཧུ་ནོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཀི་ར ཝི་ཛི་ཏེ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ མཱ་ཏི་ཀ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ གྷ་ན་ཝཱ་སོ གཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཡོ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ སཱ་མི་ཀོ མཱ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ དི་སྭཱ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ན ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི. སཱ ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཡྻཱ, པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི མ་ཉྙེ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཙེ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎཱ་ནི, པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘མ་ཡཾ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟཱ བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡིཾ་སུ. སཱ ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.
ཏེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨོ་ཝ་དིཾ་སུ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷེ་ཧི པ་མཱ་ད་ཙཱ་རཾ ཙ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྷི ས་ཀ་གེ་ཧཾ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ ཝི་ཝ་ཊ་དྭཱ་རཱ་ཡེ་ཝ, དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཁོ པ་ན ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, བུ་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ་ནཱ་པི ས་ཋེ་ན ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐ, དྭཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, སཱ་ཡཾ ཁོ པ་ན ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ པཱ་ཏོ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, སེ་ས་ཀཱ་ལེ དྭེ ཨེ་ཀ་ཏོ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨ་ཕཱ་སུ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ གྷ་ཎྜི་ཡཱ པ་ཧ་ཏཱ་ཡ གྷ་ཎྜི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ས་པྤི་ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ས་དཱ་སི་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དི་སྭཱ, ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, ཨ་ཡྻཱ, ག་ཏཱ’’ཏི པུ་རི་སེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཏྭཱ ད་ཊྛུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ན་མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘གྷ་ཎྜི་ཡཱ པ་ཧ་ཏཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཡྻེ’’ཏི. སཱ ཙ གྷ་ཎྜིཾ པ་ཧ་རཱ་པེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ གྷ་ཎྜི་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ, ‘‘མ་མ པུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧོ ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ལ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ན ཀ་རོ་མ, མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ལ་ཧོ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་མ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་མ, མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤཱི་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ཝཱ་རི་ཏོ ཨེ་ས དྷ་མྨོ, མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ དེ་ཐ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་པ་ཊྛ་པ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨུ་གྒ་ཎྷ, མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི ས་བྦཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སུཾ.
སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཏ་ཡོ མ་གྒེ, ཏཱི་ཎི ཙ ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི. མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ མ་མ པུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟཱི ས་བྦེ་པི་མེ ས་རཱ་གཱ ས་དོ་སཱ ས་མོ་ཧཱ ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏྟ་མྤི ཏེ་སཾ ན་ཏྠི, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི དི་སྭཱ, ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠི, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་མྤི དི་སྭཱ, ‘‘པུ་གྒ་ལ་ས་པྤཱ་ཡཾ ནུ ཁོ ལ་བྷ་ནྟི, ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི, པུ་གྒ་ལ་ས་པྤཱ་ཡ་མྤི དི་སྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་པྤཱ་ཡཾ ནུ ཁོ ལ་བྷ་ནྟི, ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟཱི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་པྤཱ་ཡཾ ནེ་སཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི དི་སྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཡཱ་གུཾ, ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཁ་ཛྫ་ཀཾ, ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡཾ ཡཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. ཏེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ ཨེ་ཀ་གྒེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཛཱ་ཏཱ, ས་ཙེ མ་ཡཾ ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷི་མྷ, ན ནོ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་མྷཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏེ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན་པི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི བ་ཧཱུ་ནི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. ཏེ་པི ཁོ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ན ཙ པི་ཎྜ་ཀེ་ན ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, པི་ཎྜ་ཀེ་ན པ་ན ནེ་ཝ ཀི་ལ་མི་མྷ. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྷི མཱ་ཏི་ཀ་མཱ་ཏཱ ནཱ་མེ་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཡྻཱ’ཏི ཙི་ནྟི་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཙི་ནྟི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶཱ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏཾ གཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ན་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ མ་གྒ་ཀི་ལ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཾ པེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱི ཏ་མ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཾ པེ་སེ་སི. ཨི་ཏ་རོ་པི པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ས་ཀྑ་ར་པཱ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཏ་མྤི པེ་སེ་སི. སོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ‘‘པཱ་ཏོ་ཝ སི་ནི་དྡྷ་ཡཱ་གུཾ མེ ས་ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ པེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁ་ཛྫ་ཀཾ པེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཏ་མྤི པེ་སེ་སི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མ་ཡཱ ས་བྦཾ ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཾ པེ་སེ་སི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ མཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ, ཨཱ་ག་མ་ནཾ མེ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི’’ཏི བྷོ་ཛ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ‘‘མཱ་ཏི་ཀ་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ པ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ མཾ པུ་ཙྪ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཡཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཾ ས་བྦ་མ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙེ པུ་ཙྪཱ་མི, ཏུ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘པ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏི་དཾ ཀ་མྨཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ནཱ་མ སོ་བྷ་ན་མྤི ཨ་སོ་བྷ་ན་མྤི ཙི་ནྟེ་ནྟི, ས་ཙཱ་ཧཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ནྟ་ཡི་སྶཱ་མི, ས་ཧ བྷ་ཎྜ་ཀེ་ན ཙོ་རཾ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ག་ཎྷ་ནྟཱི ཝི་ཡ མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པཱ་པེ་ཡྻ, མ་ཡཱ ཨི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཝ་ས་ཐ ཏཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷཱ’’ཏི. ‘‘ན ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ག་མི་སྶཱ་མེ་ཝཱ’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ བྷི་ཀྑུ ན ཏྭཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, སཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཙ ནཱ་མ སོ་བྷ་ན་མྤི ཨ་སོ་བྷ་ན་མྤི ཙི་ནྟེ་ནྟི, ས་ཙཱ་ཧཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ནྟེ་སྶཱ་མི, ས་ཧ བྷ་ཎྜ་ཀེ་ན ཙོ་རཾ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ག་ཎྷ་ནྟཱི ཝི་ཡ མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑུ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་ཡཱ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ན ས་ཀྐོ་མི, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཝ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ར་ཀྑ, ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ དུ་ར་ཀྑཾ, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷ, མཱ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ནྟ་ཡི, ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ དུ་ནྣི་གྒ་ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༥. ‘‘དུ་ནྣི་གྒ་ཧ་སྶ ལ་ཧུ་ནོ, ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ནོ;
ཙི་ཏྟ་སྶ ད་མ་ཐོ སཱ་དྷུ, ཙི་ཏྟཾ ད་ནྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑེ་ན ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི དུ་ནྣི་གྒ་ཧཾ. ལ་ཧུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙཱ་ཏི ལ་ཧུ. ཏ་སྶ དུ་ནྣི་གྒ་ཧ་སྶ ལ་ཧུ་ནོ. ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ནོཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི་དེ་ཝ ནི་པ་ཏ་ན་སཱི་ལ་སྶ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ནེ་ཝ ཛཱ་ཏིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ན གོ་ཏྟཾ, ན ཝ་ཡཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་པ་ཏ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ད་མ་ཐོ སཱ་དྷུ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ད་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ སཱ་དྷུ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨི་ད་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ད་ནྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎི. སོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀི་ཉྩི བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ནྟ་ནཾ ནཱ་མ ན ཙི་ནྟེ་སི. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཐེ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ནཱ་ག་ཏོ མ་མ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛཱ ཛཱ་ཏཱ, སཾ་སཱ་རེ པ་ན མེ སཾ་ས་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨ་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ, ནོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི. སཱ་པི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏེ ཏ་སྶ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་གུ་ཎཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི.
མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པི གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ནོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ, ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མ་ཧ་ཏཱི པ་ཏི་ཊྛཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ནུ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ, ནོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི, ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སིཾ, ཨ་ཡཾ མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་གུ་ཎཾ དི་སྭཱ ‘ཨ་ཧོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཝཾ སཾ་སཱ་རེ སཾ་ས་ར་ནྟི་ཡཱ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ས་ཏ་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ས་ཏ་མེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ, ཨ་ཧོ མ་ཡཱ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཏ་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཧོ མ་མ ཨི་མཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.