༡. མེ་གྷི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཕ་ནྡ་ནཾ ཙ་པ་ལཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཙཱ་ལི་ཀཱ་ཡ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མེ་གྷི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ས་བྦཾ མེ་གྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ (ཨུ་དཱ. ༣༡) ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་ནྭཱ་ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ མེ་གྷི་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡཾ ཏེ, མེ་གྷི་ཡ, ཀ་ཏཾ ‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, མེ་གྷི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཀོ་མྷི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི མཾ ཡཱ་ཙ་ནྟཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ལ་ཧུ་ཀཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༣. ‘‘ཕ་ནྡ་ནཾ ཙ་པ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ, དཱུ་ར་ཀྑཾ དུ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཡཾ;
ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ་ཝ ཏེ་ཛ་ནཾ.
༣༤. ‘‘ཝཱ་རི་ཛོ་ཝ ཐ་ལེ ཁི་ཏྟོ, ཨོ་ཀ་མོ་ཀ་ཏ་ཨུ་བྦྷ་ཏོ;
པ་རི་པྥ་ནྡ་ཏི་དཾ ཙི་ཏྟཾ, མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ པ་ཧཱ་ཏ་ཝེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཕ་ནྡ་ནནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ནཾ. ཙ་པ་ལནྟི ཨེ་ཀ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ནྟོ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ ཙ་པ་ལཾ. ཙི་ཏྟནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, བྷཱུ་མི་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དཱུ་ར་ཀྑནྟི ཀི་ཊྛ་ས་མྦཱ་དྷེ ཋཱ་ནེ ཀི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ཀ་གོ་ཎཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་པྤཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཡེ་ཝ དུ་ཊྛ་པ་ན་ཏོ དཱུ་ར་ཀྑཾ. དུ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཡནྟི ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ དུ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཡཾ. ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ་ཝ ཏེ་ཛ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཝ་ངྐ་ད་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཏྟ་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཉྫི་ཡ་ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླེ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑཱ་ལ་ཀེ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ནི་ཝ་ངྐཾ ཨུ་ཛུཾ ཝཱ་ལ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཡོ་གྒཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་ཏྭཱ ཙ པ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མེ་དྷཱ་ཝཱི པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཕ་ནྡ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ར་ཉྙཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན, ནི་ཏྟ་ཙཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཀི་ལེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་སི་ནེ་ཧེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀེ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཨ་ཀུ་ཊི་ལཾ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ’’ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཝཱ་རི་ཛོ་ཝཱཏི མ་ཙྪོ ཝི་ཡ, ཐ་ལེ ཁི་ཏྟོཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཛཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཐ་ལེ ཚ་ཌྜི་ཏོ. ཨོ་ཀ་མོ་ཀ་ཏ་ཨུ་བྦྷ་ཏོཏི ‘‘ཨོ་ཀ་པུ་ཎྞེ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦) ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཀཾ, ‘‘ཨོ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནི་ཀེ་ཏ་སཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ (སུ. ནི. ༨༥༠) ཨཱ་ལ་ཡོ, ཨེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཨོ་ཀ་མོ་ཀ་ཏ་ཨུ་བྦྷ་ཏོ’’ཏི ཧི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཀ་མོ་ཀ་ཏོཏི ཨུ་ད་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨཱ་ལ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨུ་བྦྷ་ཏོཏི ཨུ་དྡྷ་ཊོ. པ་རི་པྥ་ནྡ་ཏི་དཾ ཙི་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ སོ ཨུ་ད་ཀཱ་ལ་ཡ་ཏོ ཨུ་བྦྷ་ཏོ ཐ་ལེ ཁི་ཏྟོ མ་ཙྪོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ པ་རི་པྥ་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ར་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཏུཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཁི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་ནྟཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་རི་པྥ་ནྡ་ཏི, ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི དྷུ་རཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མེ་དྷཱ་ཝཱི པུ་གྒ་ལོ ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཛུཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨི་དཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སོ ཝཱ་རི་ཛོ ཝི་ཡ པ་རི་པྥ་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ པ་ཧཱ་ཏ་ཝེ, ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མཱ་ར་དྷེ་ཡྻེ་ནེ་ཝ པ་རི་པྥ་ནྡ་ཏི, ཏཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནྟི.
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མེ་གྷི་ཡ་ཏྠེ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
མེ་གྷི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.