༢. སོ་མ་ན་སྶ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. དུ་ཏི་ཡེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠེ པུ་རུ་ཏྟ་མེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་ར་ཝ་རེ. ཀཱ་མི་ཏོཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལེ པ་ཏྠི་ཏོ. ད་ཡི་ཏོཏི པི་ཡཱ་ཡི་ཏོ. སོ་མ་ན་སྶོ་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོཏི ‘‘སོ་མ་ན་སྶོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་ས་ནཱ་མོ.
༨. སཱི་ལ་ཝཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཱི་ལེ་ན ཙེ་ཝ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོཏི ས་དྡྷཱ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ, པ་རི་པུ་ཎྞོ ཝཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱཏི ཏཾ་ཏཾ་ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ སུ་ནྡ་རེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཝུ་ཌྜྷཱ་པ་ཙཱ་ཡཱིཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷཱ, ཡེ ཙ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཝུ་ཌྜྷཱ, ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་སཱི་ལོ. ཧི་རཱི་མཱཏི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཧི་རི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ངྒ་ཧེ་སུ ཙ ཀོ་ཝི་དོཏི དཱ་ན་པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ་སུ ཀུ་ས་ལོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ རེ་ཎུ་སྶ ནཱ་མ ཀུ་རུ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ སོ་མ་ན་སྶོ་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ ཡ་དཱ ཧོ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༩. ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཏི་ཀ་རོཏི ཏེ་ན ཀུ་རུ་རཱ་ཛེ་ན པ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པ་ཀ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཀ་རོ ཝ་ལླ་བྷོ. ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སོཏི ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ན་ཀོ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ, ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦོ ཨ་ཧོ་སི. ཨཱ་རཱ་མནྟི ཕ་ལཱ་རཱ་མཾ, ཡ་ཏྠ ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ཏི་པུ་སཱ་དི་ཝ་ལླི་ཕ་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ་དི་སཱ་ཀ་ཉྩ རོ་པཱི་ཡ་ཏི. མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪནྟི ཛཱ་ཏི་ཨ་ཏི་མུ་ཏྟ་ཀཱ་དི་པུ་པྥ་ག་ཙྪཾ, ཏེ་ན པུ་པྥཱ་རཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་རཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝ་ཙྪ་ཉྩ རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟོ ཛཱི་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཏ་དཱ མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཏཱ་པ་ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་པ་རི་སོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. རཱ་ཛཱ ཨི་སི་ག་ཎཾ དི་སྭཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་ས་ནྣོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟཾ མ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ད་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦེ་པི ཏེ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷུ་ཉྫ་ནྟི.
རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ པུ་ཏྟེ པ་ཏྠེ་ཏི, པུ་ཏྟཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏོ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ས་པ་རི་སོ ནི་སཱི་དི. ཏཱ་པ་སཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘རཱ་ཛཱ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ ས་ཙེ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཏུ་མྷེ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཛྫ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ གི་ལཱ་ནཱ་ལ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏོ ཏ་སྶ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་སི, ཏ་དཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨི་སི་ག་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཀུ་ཧ་ཀོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ཝེ་གེ་ན པ་ཀྐོ་སཱ་པི་ཏོ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཨི་སཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་ཁི་པྤཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྠ, ཀེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་སི་ག་ཎོ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣོ ‘‘སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ ས་ཙེ ར་ཉྙོ ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཧཾ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ག་བྦྷཾ ནཱ་སེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ ན’’ནྟི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀ་ཐི་ཏཾ ཝོ མ་ཡཱ, ག་ཙྪཱ་མ་ཧ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ན ས་ཀྐཱ ག་ནྟུ’’ནྟི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཝ་ས་ཏི, ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཛཱ་ཏ་སྶ ཙ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘སོ་མ་ན་སྶོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ ཀུ་མཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ་པི ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ སཱུ་པེ་ཡྻ་སཱ་ཀ་ཉྩ ཕ་ལ་ཝ་ལླི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎྞི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སོ ‘‘ཏཱ་ཏ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏཱ་པ་སེ མཱ པ་མ་ཛྫཱ’’ཏི ཀུ་མཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ག་ཏོ.
༡༠-༡༣. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ཛ་ཊི་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལཾ ཨེ་ཀཾ ག་ནྡྷི་ཀ་ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི དྭེ གྷ་ཊེ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཎྞི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སི པ་ཎྞི་ཀ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཏཾ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི.
ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, པ་ཙྪཱ ‘ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནཾ ནཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཁི་པི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཏི་ཎཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཡ མ་ཉྩེ ནི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘མ་མ སཱ་མི་ཀཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་པ་ནྣ་ཀཾ དི་སྭཱ པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀེ་ན, ཏྭཾ བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧེ་ཋི་ཏོ, ཀ་མ་ཛྫ ཡ་མ་ལོ་ཀཾ ནེ་མི, ཏཾ མེ སཱི་གྷཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཊྛོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏྭཾ མེ, པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཡི ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྟོ, ཏ་ཝ པུ་ཏྟེ་ན་མྷི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧེ་ཋི་ཏོ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཀུ་མཱ་ར་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཉྩ་སྶ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཐི་ཡཱ ར་ཐི་ཡཾ ཝི་ཀི་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏེ མཱ་ཏ་རཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷིཾ་སུ – ‘‘ར་ཉྙཱ ཏེ ཝ་དྷོ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ’’ཏི. ཀུ་མཱ་རོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ མཱ་ཏུ ཨ་ངྐ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ – ‘‘ར་ཉྙོ མཾ ད་སྶེ་ཐ, ས་ནྟི རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱ གོ་ཎཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་མ་ཧཾ དི་སྭཱ་ན ཀུ་ཧ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཐུ་ས་རཱ་སིཾ་ཝ ཨ་ཏ་ཎྜུ་ལནྟི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ཎེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཐུ་ས་རཱ་སིཾ ཝི་ཡ, དུ་མཾ་ཝ རུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ, ཨ་ནྟོ མ་ཧཱསུ་སི་རཾ. ཀ་ད་ལིཾ་ཝ ཨ་སཱ་ར་ཀཾ སཱི་ལཱ་དི་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཏཱ་པ་སཾ ཨ་ཧཾ དི་སྭཱ ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ ས་ཏཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨོ. ཀ་སྨཱ? སཱ་མ་ཉྙཱ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཏོ་པི ཨ་པ་ག་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ ཨ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ཧི་རཱི་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨ་ཛ་ཧི་ཏོ པ་ཛ་ཧི་ཏ་ཧི་རི་ས་ངྑཱ་ཏ་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨོ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱཏི ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་ས་ལི་ངྒེ་ན ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་ར་ནྟི་ཧཱིཏི པ་ར་ནྟོ པ་ཙྩ་ནྟོ ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ར་ནྟི་ནོ, སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཝཱ་སི་ནོ. ཏེ་ཧི པ་ར་ནྟཱི་ཧི ཨ་ཊ་ཝི་ཀེ་ཧི པ་ཙྩ་ནྟ་དེ་སོ ཁོ་བྷི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ཀོ་པཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་མ པི་ཏཱ ཀུ་རུ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཏཱ་ཏ སོ་མ་ན་སྶ་ཀུ་མཱ་ར, མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཏཱ་པ་ནཾ གྷོ་ར་ཏ་པཾ པ་ར་མ་ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཾ ཛ་ཊི་ལཾ མཱ པ་མ་ཛྫི. སོ ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དོ, ཏ་སྨཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་དཱ མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༤. ཏ་མ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ སཱ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་ཎྞི་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཙ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཙྩི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀུ་ས་ལནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ ས་རཱི་ར་སྶ ཀ་ཙྩི ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཧི སཱ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་སི. ཀིཾ ཝཱ ཏ་ཝ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏུ, ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཎྞི་ཀ་ཝུ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་སཱི་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷཱ་སིཾ.
༡༥. ཏེ་ན སོ ཀུ་པི་ཏོ ཨཱ་སཱིཏི ཏེ་ན མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན སོ མཱ་ན་ནི་སྶི་ཏོ མཱ་ནཾ ཨ་ལླཱི་ནོ ཀུ་ཧ་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་པི་ཏོ ཀུ་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཀུ་དྡྷོ ཙ ས་མཱ་ནོ ‘‘གྷཱ་ཏཱ་པེ་མི ཏུ་ཝཾ ཨ་ཛྫ, ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛ་ཡཱ་མི ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཏུ་ཝཾ ཨ་ཛྫཱཏི, ཏྭཾ ཨ་ཛྫ, ཨི་དཱ་ནི་ཡེ་ཝ ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༦. ནི་སེ་དྷ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟནྟི པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་པ་ཝི་ཊྛོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཧ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སཾ ཀ་ཙྩི ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ས་མྨཱ་ནོ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི ཀུ་མཱ་རེ་ན ཏེ ས་མྨཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
༡༧. ཀུ་མཱ་རོ ཡ་ཐཱ ནཱ་སི་ཡོཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་སི་ཡོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ སོ པཱ་པོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཨཱ་ཎཱ་པེ་སཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀེ ཨི་མ་སྨིཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏཱ་པ་སེ ས་ཏི ཀིཾ མ་མ ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ཏྟེ་ན མེ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི.
༡༨. ཀི་ནྟི? སཱི་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ པ་སྶ་ཐ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཉྩ་སྶ ཀ་ཏྭཱ་ན ཙ་ཏུ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཙ་ཏུ་རོ ཁ་ཎྜེ ཀ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཡཱ ར་ཐི་ཡཾ ནཱི་ཡ་ནྟཱ ཝཱི་ཐི་ཏོ ཝཱི་ཐིཾ ཝི་ཀྑི་པ་ནྟཱ ད་སྶེ་ཐ. ཀ་སྨཱ? སཱ ག་ཏི ཛ་ཊི་ལ་ཧཱི་ལི༹་ཏཱཏི ཡེ་ཧི ཨ་ཡཾ ཛ་ཊི་ལོ ཧཱི་ལི༹་ཏོ, ཏེ་སཾ ཛ་ཊི་ལ་ཧཱི་ལི༹་ཏཱ་ནཾ སཱ ག་ཏི སཱ ནི་པྥ་ཏྟི སོ ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི. ཛ་ཊི་ལ་ཧཱི་ལི༹་ཏཱཏི ཝཱ ཛ་ཊི་ལ་ཧཱི་ལ༹་ན་ཧེ་ཏུ སཱ ཏ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༡༩. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ པ་རི་བྷ་ཝེ. ཀཱ་ར་ཎི་ཀཱཏི གྷཱ་ཏ་ཀཱ, ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཎྜཱཏི ཀུ་རཱུ་རཱ. ལུ་དྡཱཏི སུ་དཱ་རུ་ཎཱ. ཨ་ཀཱ་རུ་ཎཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཀ་རུ་ཎཱ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, ནི་ཀྐ་རུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏུ ཨ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶཱཏི མ་མ མཱ་ཏུ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ ནི་སི་ནྣ་སྶ. ‘‘ནི་སི་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ན་ཡ་ནྟི མནྟི མཱ་ཏ་རཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏཾ མཾ རཱ་ཛཱ་ཎཱ་ཡ ཏེ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀཱ གོ་ཎཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ན་ཡ་ནྟི. ཀུ་མཱ་རེ པ་ན ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ དཱ་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཨོ་རོ་དྷེ་ཧི སུ་དྷ་མྨཱ དེ་ཝཱི ནཱ་ག་རཱ་པི ‘‘མ་ཡཾ ནི་ར་པ་རཱ་དྷཾ ཀུ་མཱ་རཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.
༢༠. བ་ནྡྷ་ཏཾ གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནནྟི གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎི་ཀ་པུ་རི་སཱ་ནཾ. རཱ་ཛ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི ཨ་ཏྠི མེཏི མ་ཡཱ ར་ཉྙོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཐ མཾ ཁི་པྤནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝ་ཙཾ.
༢༡. ར་ཉྙོ ད་སྶ་ཡིཾ་སུ, པཱ་པ་སྶ པཱ་པ་སེ་ཝི་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པཱ་པ་སཱི་ལ་སྶ ལཱ་མ་ཀཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་ས་སྶ སེ་ཝ་ན་ཏོ པཱ་པ་སེ་ཝི་ནོ ར་ཉྙོ མཾ ད་སྶ་ཡིཾ་སུ. དི་སྭཱ་ན ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སིནྟི ཏཾ མ་མ པི་ཏ་རཾ ཀུ་རུ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ མཾ, དེ་ཝ, མཱ་རཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ‘‘ཀ་སྨཱ ཙ པ་ན ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏཱ་པ་སཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རི. ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘དེ་ཝ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཉྙེ་ཝ ‘ག་ཧ་པ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཱ་ནི རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་པ་ཎྞ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙ་སྶ ཏཱ་ནི དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟེ་ཧི མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་པ་ཎྞི་ཀེ་ཧི ས་དྡ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཎྞ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཉྩ་སྶ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་དི་ཝི་ཀྐི་ཡ་ལ་དྡྷཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་སེ་ཧི ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སིཾ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སིཾ. མ་མ་ཉྩ ཝ་ས་མཱ་ན་ཡིནྟི ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ‘‘ས་ཙྩཾ ཁོ པ་ན ཀུ་མཱ་རོ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ པུ་བྦེ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཡ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྣོ མ་མ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ མ་མ ཝ་ས་མཱ་ནེ་སིཾ.
ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བཱ་ལ་སྶ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ན་ཏོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི – ‘‘ན མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐ མཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཏེ ཝ་དྷོ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ, ཁ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་པ་རཱ་དྷ’’ནྟི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀུ་མཱ་རོ ‘‘དེ་ཝ, ཀི་མ་ཏྠི མཱ་ནུ་ས་ཀེ་སུ བྷོ་གེ་སུ, ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ དི་བྦ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝིཾ, ན ཏ་ཏྠཱ་པི མེ ས་ངྒོ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མེ་ཝཱ་ཧཾ, ན ཏཱ་དི་ས་སྶ བཱ་ལ་སྶ པ་ར་ནེ་ཡྻ་བུ་དྡྷི་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ –
‘‘ཨ་ནི་ས་མྨ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟི་ཏཾ;
བྷེ་ས་ཛྫ་སྶེ་ཝ ཝེ་བྷ་ངྒོ, ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀོ.
‘‘ནི་ས་མྨ ཙ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ས་མྨཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟི་ཏཾ;
བྷེ་ས་ཛྫ་སྶེ་ཝ ས་མྤ་ཏྟི, ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི བྷ་དྲ་ཀོ.
‘‘ཨ་ལ་སོ གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ན སཱ་དྷུ, ཨ་ས་ཉྙ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ན སཱ་དྷུ;
རཱ་ཛཱ ན སཱ་དྷུ ཨ་ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རཱི, ཡོ པ་ཎྜི་ཏོ ཀོ་དྷ་ནོ ཏཾ ན སཱ་དྷུ.
‘‘ནི་ས་མྨ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཀ་ཡི་རཱ, ནཱ་ནི་ས་མྨ དི་ས་མྤ་ཏི;
ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ རཱ་ཛ, ཡ་སོ ཀི་ཏྟི ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
‘‘ནི་ས་མྨ ད་ཎྜཾ པ་ཎ་ཡེ་ཡྻ ཨི་སྶ་རོ, ཝེ་གཱ ཀ་ཏཾ ཏ་པྤ་ཏི བྷཱུ་མི་པཱ་ལ;
ས་མྨཱ་པ་ཎཱི་དྷཱི ཙ ན་ར་སྶ ཨ་ཏྠཱ, ཨ་ནཱ་ནུ་ཏ་པྤཱ ཏེ བྷ་ཝ་ནྟི པ་ཙྪཱ.
‘‘ཨ་ནཱ་ནུ་ཏ་པྤཱ་ནི ཧི ཡེ ཀ་རོ་ནྟི, ཝི་བྷ་ཛྫ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ལོ་ཀེ;
ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི སུ་ཁུ་དྲ་ཡཱ་ནི, བྷ་ཝ་ནྟི བུ་དྡྷཱ་ནུ་མ་ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི.
‘‘ཨཱ་ག་ཙྪུཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ ཁ་གྒ་བ་ནྡྷཱ, ཀཱ་སཱ་ཝི་ཡཱ ཧ་ནྟུ མ་མཾ ཛ་ནི་ནྡ;
མཱ་ཏུ་ཉྩ ཨ་ངྐ་སྨི་མ་ཧཾ ནི་སི་ནྣོ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏོ ས་ཧ་སཱ ཏེ་ཧི དེ་ཝ.
‘‘ཀ་ཊུ་ཀ་ཉྷི ས་མྦཱ་དྷཾ སུ་ཀི་ཙྪཾ པ་ཏྟོ, མ་དྷུ་ར་མྤི་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷ རཱ་ཛ;
ཀི་ཙྪེ་ན་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཝ་དྷཱ པ་མུ་ཏྟོ, པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝཱ་བྷི་མ་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༢༢༧-༢༣༤) –
ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ས་མྨཱཏི ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ. ཝེ་བྷ་ངྒོཏི ཝི་པ་ཏྟི. ཝི་པཱ་ཀོཏི ནི་པྥ་ཏྟི. ཨ་ས་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལོ. པ་ཎ་ཡེ་ཡྻཱཏི པ་ཊྛ་པེ་ཡྻ. ཝེ་གཱཏི ཝེ་གེ་ན ས་ཧ་སཱ. ས་མྨཱ་པ་ཎཱི་དྷཱི ཙཱཏི ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་ནཱ, ཡོ་ནི་སོ ཋ་པི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཱ ན་ར་སྶ ཨ་ཏྠཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ནུ་ཏ་པྤཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་བྷ་ཛྫཱཏི ཨི་མཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ. ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཀ་མྨཱ་ནི. བུ་དྡྷཱ་ནུ་མ་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་མ་ཏཱ་ནི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀ་ཊུ་ཀནྟི དུ་ཀྑཾ ཨ་སཱ་ཏཾ, ས་མྦཱ་དྷཾ སུ་ཀི་ཙྪཾ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ པ་ཏྟོམྷི. ལ་དྡྷཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝཱ་བྷི་མ་ནོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཝཱཧ་མ་སྨི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན དྷ་མྨེ དེ་སི་ཏེ རཱ་ཛཱ དེ་ཝིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དེ་ཝི, ཏྭཾ པུ་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི. དེ་ཝཱི་པི ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝ རོ་ཙེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཁ་མ་ཐཱ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཏེ ཙ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ས་ནཱ་ག་རེ་ཧི ཨ་མ་ཙྩ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ཧི རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་ཧི ཨ་སྶུ་མུ་ཁེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. མ་ནུ་སྶེ་སུ ནི་ཝ་ཏྟེ་སུ མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཎྞེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ནཱི་ཏོ ས་ཏྟ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛི་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝི་སྶ་ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་མྨི་ཏཱ་ཡ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༢༢. ‘‘སོ མཾ ཏ་ཏྠ ཁ་མཱ་པེ་སི, མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི མེ;
སོ་ཧཾ ཏ་མཾ དཱ་ལ་ཡི་ཏྭཱ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་མཾ དཱ་ལ་ཡི་ཏྭཱཏི ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨོ་ཧ་ཏ་མཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ. པ་བྦ་ཛིནྟི ཨུ་པཱ་ག་ཙྪིཾ. ཨ་ན་གཱ་རི་ཡནྟི པ་བྦ་ཛྫཾ.
༢༣. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཏ་དཱ ཏཾ རཱ་ཛི་སྶ་རི་ཡཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན མེ དེ་སྶ’’ནྟི ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཡཱ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་ཝེ་སེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་དཱ ཀུ་ཧ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, མཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ, མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏཱ་པ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, སོ་མ་ན་སྶ་ཀུ་མཱ་རོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཏ་སྶ ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཾ (ཙ་རི་ཡཱ. ༣.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷཱ་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཏཱི་ཏི སཱ ཨེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ. ཏ་ཐཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩེ་སུ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, ཏ་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ, ཏེ་ན པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ར་ཉྙཱ ཝ་དྷེ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ ས་ནྟཱ་སཱ་བྷཱ་ཝོ, ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཏ་སྶ ས་དོ་ས་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ནི་ར་པ་རཱ་དྷ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཙ པ་ར་ནེ་ཡྻ་བུ་དྡྷི་ཏཾ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཁ་མཱ་པི་ཏེ་པི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ་ས་ཏོ ར་ཛྫི་སྶ་རི་ཡ་ཏོ ཙ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ན་པི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ར་ཛྫ་སི་རིཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་རཱ་མེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
སོ་མ་ན་སྶ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.