༧. མཱ་ཏ་ངྒ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠. ས་ཏྟ་མེ ཛ་ཊི་ལོཏི ཛ་ཊཱ་ཝ་ནྟོ, ཛ་ཊཱ་བ་ནྡྷ་ཀེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་གྒ་ཏཱ་པ་ནོཏི མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏཱ་པ་ན་ཏོ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ ཏ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་གྒ་ཏཱ་པ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་གྒ་ཏཱ་པ་ནོ, གྷོ་ར་ཏ་པོ པ་ར་མ་དྷི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ན་ཏྠེ ཨུ་གྒི་ར་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚ་ཌྜཱ་པ་ན་ཏོ གྷོ་ར་བྷཱི་མ་བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ‘‘ཨུ་གྒཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཀི་ལེ་སེ ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏ་པེ་ན ས་ནྟཱ་པ་ན་ཏོ ཨུ་གྒེ ཏཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་གྒ་ཏཱ་པ་ནོ. མཱ་ཏ་ངྒོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ནཱཏི ནཱ་མེ་ན མཱ་ཏ་ངྒོ ནཱ་མ. མཱ་ཏ་ངྒ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ཧི་སྶ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སཱི་ལ་ཝཱཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་དཱ ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ རཱུ་པེ་ན དུ་དྡ་སི་ཀོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་གཱ་མེ ཝ་ས་ཏི. ‘‘མཱ་ཏ་ངྒ་པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི པ་ཀཱ་ས་ནཱ་མོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ན་ཀྑ་ཏྟེ གྷོ་སི་ཏེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནཱ་ག་རཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀ་ཉྙཱ སོ་ལ༹་ས་པ་ནྣ་ར་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ ཝི་ཡ རཱུ་པེ་ན ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་བྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཧཱུ་ཏ་ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་དཱི་ནི ས་ཀ་ཊེ་སུ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སེ་ཏཾ ཝ་ལ༹་ཝཱ་ར་ཐ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ག་ཙྪ་ཏི. དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ནཱ་མེ་སཱ, སཱ ཀི་ར དུ་སྶ་ཎྛི་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལ’’ནྟི ཏཾ ད་ཊྛུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན་སྶཱ ‘‘དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ’’ཏྭེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཛ་ཛྫ་རི་ཏ་མུ་ཁ་བྷཱ་གཾ ཝེ་ཎུ་ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ན་ཧ་ཏྠོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཏེ་སཾ དཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཏེ་ན ཝེ་ཎུ་ད་ཎྜེ་ན ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཨ་ཐ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ‘‘ཨུ་སྶ་ར་ཐ ཨུ་སྶ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་སེ་ཧི ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མཱ་ཏ་ངྒཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཡྻེ, མཱ་ཏ་ངྒ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱི་དི་སཾ དི་སྭཱ ག་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ཏོ ཝུ་ཌྜྷཱི’’ཏི ཡཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཡཾ མ་ཡཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བ་ཧུཾ ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་དིཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མ, ཏ་སྶ ནོ མཱ་ཏ་ངྒེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, ཙ་ཎྜཱ་ལ’’ནྟི ལེ་ཌྜཱུ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ.
སོ ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ, ཨ་ཡྻཱ, དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཀ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ཀྐ་མ་ནྟཾ མཾ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མཾ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་སུ’’ནྟི ར་ཐི་ཀཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ མཱ་ནཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ན ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་པ་ཛྫི. དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ པི་ཏཱ ‘‘གྷ་ར་དྭཱ་རེ མཱ་ཏ་ངྒོ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྶ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀཾ དེ་ཐ, ཏེ་ལེ་ན ས་རཱི་རཾ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི’’ཙྩེ་ཝ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན – ‘‘དྭེ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀེ དེ་ཐ, མཱ་ས་ཀཾ པཱ་དཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ དྭེ ཏཱི་ཎི ཡཱ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ མ་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ.
ཨ་ཐ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ མཱ་ཏཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, མཱ་ཏ་ངྒ, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ཁ་མ, དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཧི ཡཱ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི, ནི་པ་ཛྫི ཨེ་ཝ. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཚ དི་ཝ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མྤ་ཏྟེ ས་མ་ནྟཱ སཱ་མ་ནྟ་གྷ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ས་ཀ་གྷ་རཱ ཙ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ མཱ་ཏ་ངྒཾ ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཐ, དཱ་རི་ཀཾ ཝཱ དེ་ཐ, མཱ ཨ་མྷེ ནཱ་ས་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་དཱ ཀི་ར ཨ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ དེ་སེ དེ་ས་དྷ་མྨོ ‘‘ཡ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ཎྜཱ་ལོ མ་ར་ཏི, ཏེ་ན གྷ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་གྷ་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཾ པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ, དཱ་ནི དཱ་རི་ཀཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་དཾ་སུ. སཱ པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལ་ནྟོ, ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. མཱ་ཏ་ངྒོ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མ, ཨེ་ཧི, བ་ཧི་ན་ག་རེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་གཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་པ་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ‘‘ཏ་སྶཱ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཛཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ གེ་ཧེ ཝ་སི་ཏྭཱ བ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀ་ཉྙཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཙ་ཎྜཱ་ལ་གེ་ཧེ ཝཱ་སཱ་པེ་སིཾ, ཧ་ནྡ, དཱ་ནི ཏཾ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, ཀི་སྶ མཾ ཨ་ནཱ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཾ ‘‘ཏྭཾ, བྷ་དྡེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཏ་ཝ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཡ་ས་ཏོ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཡ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ པ་ན ‘མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ མེ སཱ་མི་ཀོ, ན མཱ་ཏ་ངྒོ, སོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཏོ, ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་རི་སཱ་སུ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་པི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཏ་ཐཱ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ག་ག་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ས་ཀ་ལཾ ཀཱ་སི་ར་ཊྛ་ཉྩ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་རི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཧོ་སི. བྲ་ཧྨ་བྷ་ཏྟཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏཾ ཙ་ཎྜཱ་ལ་གཱ་མ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧཾ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་རིཾ་སུ. དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ཙ ཏ་དཱ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ཊྛེ་ན ནཱ་བྷི་ཡཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ག་བྦྷོ ཏེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཏྭཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་སི, ཏྭ་མྤི པུ་ཏྟོ་པི ཏེ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཐ, ཏ་ཝ སཱི་ས་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀོ་ད་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཾ པ་ན ཏེ ཨ་མ་ཏོ་ད་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡེ ནཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི་སྶ་ནྟི, ཏེ ས་བྦ་རོ་གེ་ཧི མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟི, ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཡཱ ཙ པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཝ པཱ་ད་པི་ཊྛེ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་སྶ་ནྟི, ཀ་ཐཱ་ས་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟཱ ས་ཏཾ ད་སྶ་ནྟི, ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་སྶ་ནྟི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མྨ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ པཱ་ཝི་སི.
བྲ་ཧྨ་བྷ་ཏྟཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ཏ་ཏྠ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ. དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ས་དི་ས་ཉྩ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ. པུ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ་དི ས་བྦོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ པུ་ཏྟེ་ན ས་ཧ ནི་བ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ, ཧ་ནྡ་སྶ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཏ་སྶཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཀུ་མཱ་རོ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཀུ་ཏོ ནུ ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དུ་མྨ་ཝཱ་སཱི, ཨོ་ཏ་ལླ་ཀོ པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀོ་ཝ;
ས་ངྐཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩ ཀ་ཎྛེ, ཀོ རེ ཏུ་ཝཾ ཧོ་སི ཨ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡);
ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ཏེ་ས་ཉྩ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སུཾ. ཏཾ དི་སྭཱ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟེ་ཧི ཡ་ཀྑེ་ཧི སོ ཝི་པྤ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན ཨི་མཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་པི་ཎྜ་ཀཾ ཏེ་སཾ མུ་ཁེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སི. ཨ་ཐ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ནཱ་མ མཱ་ཏ་ངྒ་པ་ཎྜི་ཏ་ས་དི་སཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཨི་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟེ་ན, མ་ནྟ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡེ ཏ་དཱ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཙེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ, ཏ་ཏྠེ་ཝ་སྶ པ་སཱ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི་ཏི.
ཏ་དཱ ཝེ་ཏྟ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཛཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ མཱ་ན་མ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཏ་སྶ མཱ་ནཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ་ས་ནྣེ ཨུ་པ་རི་སོ་ཏེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༦༡. ‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཀོ, ག་ངྒཱ་ཀཱུ་ལེ ཝ་སཱ་མུ་བྷོ;
ཨ་ཧཾ ཝ་སཱ་མི ཨུ་པ་རི, ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ས་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་སྶ ཛ་ཊཱ་སུ ལ་གྒ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ན་དི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སི. ཏཾ ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཙ་མེ་ནྟ་སྶ ཛ་ཊཱ་སུ ལ་གྒི, སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ན་སྶ ཝ་ས་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ་ཡཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ཨཱ་ག་ཏོ, ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལོ་སྨཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་ཡཱ ན་དི་ཡཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ པཱ་ཏི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ན་སྶ, ཝ་ས་ལ, ཙ་ཎྜཱ་ལ, ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི, མཱ ཨི་དྷ ཝ་སི, ཧེ་ཊྛཱ་སོ་ཏེ ཝ་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་སོ་ཏེ ཝ་ས་ནྟེ་ན་པི པཱ་ཏི་ཏེ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛ་ཊཱ་སུ ལ་གྒ་ནྟེ ‘‘ན་སྶ, ཝ་ས་ལ, ས་ཙེ ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶ་སི, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་ཏྟ་དྷཱ ཏེ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༦༢. ‘‘ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་མྷི, ཨུ་དྡྷཾ མེ ཨ་སྶ་མ་དྡ་ས;
ཏ་ཏྠ མཾ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ, ཨ་བྷི་ས་པི མུ་དྡྷ་ཕཱ་ལ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་མྷཱིཏི ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ཊཱ་སུ ལ་གྒེ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ག་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟོ. ཨུ་དྡྷཾ མེ ཨ་སྶ་མ་དྡ་སཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་རི་སོ་ཏེ མ་མ ཨ་སྶ་མཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཨ་དྡ་ཀྑི. ཏ་ཏྠ མཾ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཏྭཱཏི མ་མ ཨ་སྶ་མཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ཏིཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ན་སྶ, ཝ་ས་ལ ཙ་ཎྜཱ་ལ, ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི མཱ ཨི་དྷ ཝ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ བྷ་ཡེ་ན ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ས་པི མུ་དྡྷ་ཕཱ་ལ་ནནྟི ‘‘ས་ཙེ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི, ཨེ་ཏྟོ་ཝ སཱི་གྷཾ པ་ལཱ་ཡ་སྶཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ན པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏོ ཏེ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལ་ཏཱུ’’ཏི མེ ཨ་བྷི་ས་པཾ ཨ་དཱ་སི.
ཀིཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་པེ་ན མུ་དྡྷཱ ཕ་ལ་ཏཱི་ཏི? ན ཕ་ལ་ཏི, ཀུ་ཧ་ཀོ པ་ན སོ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ སུ་དཱུ་རཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ནྟཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཧ.
༦༣. ཡ་དི་ཧཾ ཏ་སྶ པ་ཀུ་པྤེ་ཡྻནྟི ཏ་སྶ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷ་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨ་ཧཾ ཡ་དི ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཾ. ཡ་དི སཱི་ལཾ ན གོ་པ་ཡེཏི སཱི་ལཾ ཡ་དི ན ར་ཀྑེ་ཡྻཾ, ཨི་དཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡ་དི ན ཙི་ནྟེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ན་ཧཾ ཏ་སྶ, ཀ་རེ་ཡྻཾ ཚཱ་རི་ཀཾ ཝི་ཡཱཏི ས་ཙཱ་ཧཾ ཏ་དཱ ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ. མ་མ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཡི ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏཾ བྷ་སྨ་མུ་ཊྛིཾ ཝི་ཡ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་སི ‘‘ཀ་རེ་ཡྻཾ ཚཱ་རི་ཀཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི.
ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ – ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཝ ཏཾ ཛ་ཊི་ལཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཚཱ་རི་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠོ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ནཱི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘‘ཏྭཾ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཝ་ད་སི, ཨི་དྡྷི ནཱ་མེ་སཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨི་དྡྷི, ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ ཨི་དྡྷི, མ་ནོ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི, ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི, ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི, ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷི, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨི་དྡྷི, པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི, ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷཱི་ཏི ད་ས་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏ་རཾ ཨི་དྡྷིཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ་ཡ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ཨཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཧི པ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨུ་ད་ཀ་བྷ་རི་ཏེ གྷ་ཊེ ཁི་ཏྟེ པ་རོ་པི པ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, གྷ་ཊོ་པི བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན སཱ ན་སྶ་ཏི.
ཨ་ཐ སོ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ན དྭེ་ཝཱ་རཾ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘ཀིཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ, སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ’’ཏི? ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི ཀུ་ས་ལཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཙཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་རཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི? ཛཱ་ན་ནྟོ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཝ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘ཏ་ཝ པ་ཉྷོ ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ་ན ས་མེ་ཏི, ན ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀེ་ན ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟི་ཀེ་ན ན བྷཱུ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་དི པ་ན སོ ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ག་བྦྷཾ པཱ་པ་ཀེ་ན མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཡཾ ཏཾ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ག་བྦྷཾ ན སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལུ་མྤ་སྶ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཀུ་ལུ་མྤ་སུ་ཏྟཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏ་སྶཱ་པི ‘‘ཏྭཾ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི. ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ་ཏི ཧི ཨེ་ཏྠ ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨཱ་ཐ་བྦ་ནི་ཀཱ ཨི་དྡྷི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཧི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨུ་པེ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཐཱ པ་ན ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་པི་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མི, སཱི་ལཾ མེ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ནེ་ཝ་སྶ མཱ་ནཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མི, སཱ ཙ་སྶ ར་ཀྑཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཾ ཝཱ་རེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་མ་ནེ་ན ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ནྟུཾ ན དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ‘‘ན མེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ པ་ན ཨེ་ཀོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཏཱ་པ་སོ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ནྟུཾ ན དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ མཾ ནི་ར་པ་རཱ་དྷཾ ཨ་བྷི་ས་པི, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཁ་མཱ་པ་ན་ཏྠཾ མ་མ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏེ སཱུ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སཱུ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མི, ཨི་མ་སྶ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཋ་པེ་ཐ, ཡ་དཱ སཱུ་རི་ཡོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཱ་པ་སོ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨཱི་ཧི ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜོ ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ཛྫི. ཏཱ་པ་སོ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༦༤. ‘‘ཡཾ སོ ཏ་དཱ མཾ ཨ་བྷི་ས་པི, ཀུ་པི་ཏོ དུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ;
ཏ་སྶེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ ནི་པ་ཏི, ཡོ་གེ་ན ཏཾ པ་མོ་ཙ་ཡི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ སོ ཏ་དཱ མཾ ཨ་བྷི་ས་པཱིཏི སོ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཛ་ཊི་ལོ ཡཾ མུ་དྡྷ་ཕཱ་ལ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་དཱ མཾ ཨ་བྷི་ས་པི, མ་ཡ྄ཧཾ ས་པཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ ནི་པ་ཏཱིཏི ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་རི ཏེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན ཨུ་པ་རི ནི་པ་ཏི ནི་པ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ པ་དུ་སྶ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཡོ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ ན་ར་སྶ དུ་སྶ་ཏི…པེ… པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ་ཝ ཁི་ཏྟོ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༢༥; སུ. ནི. ༦༦༧; ཛཱ. ༡.༥.༩༤). ཡོ་གེ་ན ཏཾ པ་མོ་ཙ་ཡིནྟི ཏཾ ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཕཱ་ལ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏ་ཏོ པ་མོ་ཙེ་སིཾ, ཏཾ ཝཱ ཛ་ཊི་ལཾ ཏ་ཏོ པ་མོ་ཙེ་སིཾ, ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཉྷི ཏེ་ན པཱ་ར་མི་ཏཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་མི་དྡྷཱ་ཧི ནཱ་ནཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ་ཧི སཱི་ལ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ་ཧི སུ་ས་ངྑ་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་ཝཱ་སེ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཀ་མྨཾ ཨ་བྷི་ས་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཁེ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཙེ སོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ན ཁ་མཱ་པེ་སི, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཁ་མཱ་པི་ཏེ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་པཱ་པ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡོ་གོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཡོ. ཏེ་ན ཧི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ མ་ནུ་སྶཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སུཾ. སོ་པི ཙ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜ་སྶ ཋ་པ་ནཾ, ཏ་སྶ ཙ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕཱ་ལ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཨི་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་མྤི ཏེ་ན ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ. ཏ་ད་སྶ ནེ་སཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ་ཏི.
༦༥. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཏ་དཱ ཏ་སྨིཾ ཏཱ་པ་སེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དཱུ་སེ་ཏྭཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ སཱི་ལ་མེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་ར་ཀྑིཾ མ་མ སཱི་ལ’’ནྟི ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཏ་དཱ མ་ཎྜ་བྱོ ཨུ་དེ་ནོ, མཱ་ཏ་ངྒོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཨི་དྷཱ་པི སེ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ནི་ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ས་ཏོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧོ, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤཱ་ད་ནཾ, མ་ཎྜ་བྱ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧོ, ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་ས་སྶ མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧོ, ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཝི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡ་སྶ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ, མ་ཧཱ་པ་རཱ་དྷ་སྶཱ་པི ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.
མཱ་ཏ་ངྒ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.